Mythic entity personifying one of the classical elements
alchemic elementals
Элементаль – Еуропалық Ренессанс дәуіріндегі оккульттік және алхимиялық еңбектерде сипатталған, әсіресе 16 ғасырдағы Парацельс еңбектерінде кеңінен түсіндірілген мифтік, табиғаттан тыс күштерге ие жандар. Парацельс және оның ізбасарларының сөзіне сәйкес, элементальдардың төрт түрі бар: гномдар, ундиндер, сильфтер және саламандралар. Олар ежелгі заманғы төрт эмпедокл элементтерімен сәйкес келеді: сәйкесінше, жер, су, ауа және от. Алхимиялық элементтермен байланысты жандарды атау үшін қолданылатын терминдер дереккөздерге және түсіндірмелерге қарай әртүрлі болады.
An elemental is a mythic supernatural being that is described in occult and alchemical works from around the time of the European Renaissance, and particularly elaborated in the 16th century works of Paracelsus. According to Paracelsus and his subsequent followers, there are four categories of elementals, which are gnomes, undines, sylphs, and salamanders. These correspond to the four Empedoclean elements of antiquity: earth, water, air, and fire, respectively. Terms employed for beings associated with alchemical elements vary by source and gloss.
Тарих
Парацеллдің элементальдар туралы ұғымы мифология мен діндегі бірнеше ежелгі дәстүрлерден бастау алады. Ортақ белгілерді халық ауыз әдебиетінде, жанданушылықта және антропоморфизмде кездестіруге болады. Мысалы, пигмейлер бейнесі грек мифологиясынан алынған. Жер, су, ауа және от элементтері табиғаттың негізгі құрылыс бөліктері ретінде жіктеліп саналады. Бұл жүйе антикалық әлемде басым болды және ортағасырлық табиғаттану философиясына зор әсер етті. Парацелл осы негіздерді және элементальдардың бұрыннан қолданылып келген атауларын пайдаланғанымен, оның мақсаты – өзінің философиялық жүйесін дамытатын жаңа идеяларды ұсыну. Гомункулус – Парацеллдің идеясының тағы бір мысалы, оның тамыры ертедегі алхимия, ғылым және халық ауыз әдебиеті дәстүрлерінде жатыр.
The Paracelsian concept of elementals draws from several much older traditions in mythology and religion. Common threads can be found in folklore, animism, and anthropomorphism. Examples of creatures such as the Pygmy were taken from Greek mythology. The elements of earth, water, air, and fire, were classed as the fundamental building blocks of nature. This system prevailed in the Classical world and was highly influential in medieval natural philosophy. Although Paracelsus uses these foundations and the popular preexisting names of elemental creatures, he is doing so to present new ideas which expand on his own philosophical system. The homunculus is another example of a Paracelsian idea with roots in earlier alchemical, scientific, and folklore traditions.
Басқа авторлар мен сенімдер
Генрих Корнелий Агриппа өзінің ықпалды "Оккульта Философия" еңбегінде, 1531–33 жылдары, Парацельс өзінің "Философия Магна" еңбегін жариялағаннан бірнеше онжылдық бұрын, төрт элементке сәйкес келетін рухтардың төрт класы туралы жазды. Алайда ол осы кластарға ерекше атаулар бермеді: "Солайша олар осыларды әртүрлі топтарға бөліп, кейбіреулері отты, кейбіреулері сулы, кейбіреулері ауалы, кейбіреулері жерлік". Агриппа осы типтегі әртүрлі мифологиялық жандардың кең тізімін берді, бірақ қайсысының қай элементтік кластың екенін нақтыламады. Парацельс сияқты, ол да "элементтік рух" терминін нақты қолданбады. 1670 жылы француздық сатира, оккульттік философияға арналған "Габалис графы", Парацельс теориясын танымал етуде маңызды рөл атқарды. Ол әсіресе Парацельс талқылаған элементтік неке туралы идеяға назар аударды. Кітапта, атақты "Кабала графы" өзінің орденінің мүшелері (Парацельс солардың қатарында делінеді) элементальдерге жан сыйлау еркіндігін сақтау үшін адамдармен неке жасаудан бас тартатынын түсіндіреді. Габалис графы әйел сильфтер мен гномдарды атау үшін сильфид және гномид терминдерін қолданды (көбінесе ағылшын тіліндегі аудармаларда "сильфид" және "гномид" деп аударылады). Ер адам нимфалары (Парацельс қолданған "ундин" терминінің орнына қолданылатын термин) сирек кездеседі, ал әйел саламандраларды көру өте сирек. Розенкрейцерлер мұндай элементтік рухтарды көре алатындарын мәлімдеді. Олардың қоғамына қабылдану үшін бұрын көзді Панацея немесе "Жалпыға арналған дәрі" арқылы тазарту қажет болды – керемет емдік қасиеттері бар аңызға толы алхимиялық зат. Сонымен қатар, төрт элементтің бірімен толтырылған шыны шарлар дайындалып, бір ай бойы күн сәулесіне ұшыратылды. Осы қадамдардан кейін кірістірілген адам бірден көптеген жандарды көретін болды. Бұл элементальдер деп аталатын жаратылыстар адамнан ұзақ өмір сүреді, бірақ өлгеннен кейін жоғалады. Алайда, егер элементаль адаммен некелессе, олар өлмейтін болады. Бірақ бұл ерекшелік өлімсіздерге келгенде керісінше жұмыс істейтіндей, егер элементаль өлімсізбен некелессе, онда өлімсіз элементальдың өлімділігін алады. Розенкрейцерлерге қосылудың бір шарты элементальға үйлену үмітімен пәктікке ант беру болды.
In his influential De Occulta Philosophia, published in 1531–33, several decades before the publication of Paracelsus' Philosophia Magna, Heinrich Cornelius Agrippa also wrote of four classes of spirits corresponding to the four elements. However, he did not give special names for the classes: "In like manner they distribute these into more orders, so as some are fiery, some watery, some aerial, some terrestrial." Agrippa did however give an extensive list of various mythological beings of this type, although without clarifying which belongs to which elemental class. Like Paracelsus, he did not use the term "elemental spirit" per se. A 1670 French satire of occult philosophy, Comte de Gabalis, was prominent in popularizing Paracelsus' theory of elementals. It particularly focused on the idea of elemental marriage discussed by Paracelsus. In the book, the titular "Count of Kabbalah" explains that members of his order (to which Paracelsus is said to belong) refrain from marriage to human beings in order to retain their freedom to bestow souls upon elementals. Comte de Gabalis used the terms sylphide and gnomide to refer to female sylphs and gnomes (often "sylphid" and "gnomid" in English translations). Male nymphs (the term used instead of the Paracelsian "undine") are said to be rare, while female salamanders are rarely seen. The Rosicrucians claimed to be able to see such elemental spirits. To be admitted to their society, it was previously necessary for the eyes to be purged with the Panacea or "Universal Medicine," a legendary alchemical substance with miraculous curative powers. As well, glass globes would be prepared with one of the four elements and for one month exposed to beams of sunlight. With these steps the initiated would see innumerable beings immediately. These beings, known as elementals, were said to be longer lived than man but ceased to exist upon death. However, if the elemental were to wed a mortal, they would become immortal. This exception seemed to work in reverse when it came to immortals, though, for if an elemental were to wed an immortal being, the immortal would gain the mortality of the elemental. One of the conditions of joining the Rosicrucians however, was a vow of chastity in hopes of marrying an elemental.
Джайнизммен салыстыру
Джайнизмде оның жалпы космологиясында экендрия джива деген бір-біріне сырттай ұқсас ұғым бар, "бір сезімді жандар", олардың денелері (кайя) бір элементтен тұрады, бірақ бұл 5 элементтік жүйеге (жер, су, ауа, от және өсімдік) қатысты, алайда бұл жандар – нақты физикалық заттар мен құбылыстар, мысалы, тастар, жаңбыр, от және т.б., олар жанмен (джива) жаратылған. Парацельс тұжырымындағы элементалдар көбінесе адам тәрізді, құдайға жақын жандар ретінде қарастырылады, олар адамдарға ұқсас, бірақ жаны жоқ. Бұл джайнистік тұжырымдамаға түбегейлі қарама-қарсы, себебі джайнизм жансыз элементалдарды болдырмай, физикалық заттардың қандай да бір жанға ие екенін және әдетте жансыз деп есептелетін заттардың осы жанның нақты түріне ие екенін айтады.
In Jainism, there is a superficially similar concept within its general cosmology, the ekendriya jiva, "one sensed beings" with bodies (kaya) that are composed of a single element, albeit with a 5 element system (earth, water, air, fire, and plant), but these beings are actual physical objects and phenomena such as rocks, rain, fires and so on which are endowed with souls (jiva). In the Paracelsian concept, elementals are conceived more as supernatural humanoid beings which are much like human beings except for lacking souls. This is quite the opposite from the Jain conception which rather than positing soulless elementals is positing that physical objects have some type of soul and that what are commonly considered inanimate objects have this particular type of soul.
ХХ ғасыр
Қазіргі заманда элементалдарды шақыру үшін ритуалдарды зерттеп, оларды орындаумен айналысатын адамдар бар. Оларға виккандар және табиғатқа негізделген діндердің жақтастары кіреді.
In contemporary times there are those who study and practice rituals to invoke elementals. These include Wiccans, and followers of nature based religions.