Кіріспе

Анис дәмді ликер

Узо (ούζο) – Грецияда кеңінен қолданылатын құрғақ, анис дәмді аперитив. Ол түзету спиртінен жасалады, ол дистилляция және дәмдеу процесінен өтеді. Оның дәмі пастис, самбука, мастика, раки және арак сияқты басқа анис ликерлеріне ұқсас.

Тарих

Оузоның тамыры – 14 ғасырда Афон тауындағы монахтар тобының еңбегі деп саналатын ципуро. Оның бір түріне анис қосылған. Осы түр ақырында оузо деп аталды. Қазіргі оузоның кең тарауы 19 ғасырдың басында Грекия тәуелсіздік алғаннан кейін басталды. 1856 жылы Николаос Кацарос Тирнавоста алғашқы оузо зауытын ашып, сол арқылы әйгілі Тирнаву оузосын жасады. 20 ғасырдың басында абсентке деген қызығушылық төмендеген кезде, оузо сол орынды толтырған өнімдердің бірі болды, оны бір кезде "абсенттің құрғақ шөпсіз аналогы" деп атаған. 1932 жылы оузо өндірушілер мыс дистилляциясын қолдану әдісін жасады, ол қазір стандартты өндіріс тәсілі болып табылады. Бүгінде оузоның ірі өндірушілерінің бірі – Лесбос аралының оңтүстік-шығысындағы Пломари қаласында орналасқан Варваяннис (Βαρβαγιάννης), ал сол қалада жоғары сапалы оузоның бір түрі – Пицилади (Πιτσιλαδή) да дистилленеді. Оузоны әдетте сумен араластырады, ол бұлтты ақ түске айналады, кейде көгілдір реңге ие болады, және кішкентай стақанға мұз қосылып беріледі. Оузоны тікелей шөлмектен ішуге де болады. Оузоға көбінесе мезе деп аталатын түрлі тағамдар қосылады, әдетте оларға жас балық, картоп фри, зәйтүн және фета ірімшегі кіреді. Оузоның дәмі лакрицаға ұқсас, бірақ абсенттен гөрі жұмсақ. 2006 жылдың 25 қазанында Грекия оузоны тек грек өнімі деп тануға құқық алды. Еуропалық Одақ қазір оузоны, сондай-ақ грек сусындары ципуро мен цикудияны қорғалатын аталыммен қамтамасыз етілген өнімдер ретінде мойындайды, бұл Грекия мен Кипрден басқа еуропалық өндірушілерге осы атауды пайдалануға тыйым салады. Лесбостың Пломари қаласында оузо музейі бар.

Дайындық

Оузо өндірісі 96% спиртті (АБВ) спиртті мыс дистилляторларда дистилляциялаудан басталады. Анис қосылады, кейде жұлдыз анис, фенхель, мастика, кардамон, кориандр, даршын және гвоздика сияқты басқа дәмдеуіштер де қосылады. Дәмдеуіш ингредиенттер көбінесе компанияның құпия "рецепттері" болып табылады және бір оузоны екіншісінен ерекшелейді. Нәтижесінде дәмді этил спирті деп аталатын дәмді алкогольді ерітінді пайда болады, немесе көбінесе "оузо ашытқысы" деп аталады – грек тілінде "μαγιά ούζου", бұл термин оузо өндірісі үшін бастапқы нүкте ретінде қызмет ететінін метафоралық түрде білдіреді. Оузо ашытқысы кейін дистилляцияланады. Бірнеше сағат дистилляциядан кейін шамамен 80% АБВ құрамында дәмді дистиллят алынады. Дистилляцияның басындағы (алғашқы бөлігі) және соңындағы (соңғы бөлігі) спирт жеңіл және ауыр спирттерді, сондай-ақ хош иістерді болдырмау үшін әдетте алынып тасталады. Алғашқы және соңғы бөліктері әдетте араластырылып, қайта дистилляцияланады. Осы екінші дистилляцияның нәтижесінде басқа сапалы оузо өндіріледі. Кейбір дистилляторлар өнімдерін ерекшелеу үшін осы екі рет дистилляциялау әдісін қолданады. Жоғары сапалы "100% дистилляциядан" оузо өндірушілер осы кезеңде сумен сұйытып, оузоны соңғы АБВ-ға жеткізеді. Бірақ көптеген өндірушілер "оузо ашытқысын" 0,05% табиғи анетолмен дәмделген, арзан этил спиртімен сумен сұйыту алдында біріктіреді. Грек заңнамасына сәйкес, осы жағдайда оузо ашытқысы түпкі өнімнің 20 пайызынан кем болмауы керек. Сумен сұйытудан бұрын қант қосылуы мүмкін, бұл көбінесе Оңтүстік Грекиядан алынған оузо үшін тән. Соңғы АБВ әдетте 37,5-тен 50 пайызға дейін құрайды; рұқсат етілген ең төменгі шегі 37,5 пайызды құрайды. Оузо өндірісінің өзі ашыту процесін қамтымайды.

Аперитив ішімдік

Қазіргі Грецияда узотериялар (эри жұрнағы француз тілінен алынған, мысалы, Boulangerie немесе Pâtisserie) Грецияның барлық жерінде кең таралған. Бұл кафе сияқты орындар узоны мезедемен бірге ұсынады. Дәстүрлі түрде, ол кешкісін бірнеше сағат бойы басқалармен бөлісілетін мезеделермен бірге ақырындап ішіледі (әдетте сумен немесе мұзбен араластырылады). Басқа елдерде грек мейрамханаларында узоны аперитив ретінде, тамақтан бұрын бір шолуда мұздай суытып ішу дәстүрге айналған. Су немесе мұз қосылмайды, бірақ сусын қатты суық болады, тіпті ішімдік ұсынылған кезде ішінде кристаллдар пайда болады.

Коктейльдер

Оузо көптеген танымал коктейльдерге қосылмайды, бірақ Кипрде Ouzini деп аталатын коктейльдің негізі болып табылады.

Сыртқы келбеті

Оузо – мөлдір сұйықтық. Бірақ, су немесе мұз қосылғанда, оузо сүттей ақ түске өзгереді. Бұл анистің эфир майы – анетолдың, шамамен 38% спирттің құрамында және одан жоғары концентрацияда спиртке толық еритінімен, ал суда еритінімен байланысты. Спиртті сумен араластыру оның бөлінуіне және эмульсияның пайда болуына себеп болады, оның ұсақ тамшылары жарықты шашыратады. Бұл процеске "лаушинг" (louching) дейді және абсент дайындаған кезде де осы құбылысты байқауға болады.

Дәл осындай дәмді сусындар

Осыған ұқсас аперитивтерге самука (Италиядан), пастис (Франциядан), оги (Армениядан), раки (Түркиядан) және арак (Леванттан) жатады. Оның анис дәмі испандық анис ликеріне және Франция мен Швейцариядан шыққан абсент сиропына да ұқсас. Латын Америкасынан жасалған қант қамысынан дайындалған агуардиенте де осыған ұқсас. Италиялық Pallini Mistra сусыны Пелопоннес аймағындағы Мистрас қаласының құрметіне аталған, бұл Римде жасалған және грек пен кипрлік узоға өте ұқсас узоның нұсқасы. Болгария мен Солтүстік Македонияда осыған ұқсас сусын мастика (/) деп аталады, бұл атау грек мастикасына да тән, ол мастика кристалдарымен хоштандырылған. Көбінесе оны аперитив ретінде мұз үстіне құйып, хош иісі мен дәмін ашып, меземен бірге ішеді. 43-45% спирт қамтитын бұл сусынның дәмі ыстық, брендиге ұқсас және көбінесе жүзімнен жасалады. Солтүстік Македонияда мастика дәстүрлі түрде Струмица аймағында өндіріледі.