Кіріспе
Функцияның мәні нөлге тең болатын нүкте. Математикада, нөл (кейде түбір деп те аталады) — нақты, кешенді немесе жалпы векторлық функцияның доменінің мүшесі болып табылады, онда функция нөлге тең болады; яғни, функция сол нүктеде 0 мәнін қабылдайды, немесе, балама түрінде, сол нүкте функция үшін теңдеудің шешімі болып табылады. Функцияның "нөлі" — 0 нәтижесін беретін кіріс мәні. Көпмүшенің түбірі — сәйкес көпмүшендік функцияның нөлі. Мысалы, анықтамасы бойынша 2 және 3 түбірлері (немесе нөлдері) бар екінші дәрежелі көпмүше. Егер функция нақты сандарды нақты сандарға бейнелесе, онда оның нөлдері — графигі x осьпен қиылысатын нүктелердің координаталары. Бұл жағдайда, мұндай нүктеге балама атау — оське қиылысу нүктесі.
In mathematics, a zero (also sometimes called a root) of a real , complex , or generally vector valued function , is a member of the domain of such that vanishes at ; that is, the function attains the value of 0 at , or equivalently, is a solution to the equation A "zero" of a function is thus an input value that produces an output of 0. A root of a polynomial is a zero of the corresponding polynomial function. For example, the polynomial of degree two, defined by has the two roots (or zeros) that are 2 and 3. If the function maps real numbers to real numbers, then its zeros are the coordinates of the points where its graph meets the x axis. An alternative name for such a point in this context is an intercept.
Көптамалық түбірлер
Кез келген нақты коэффициенті бар тақ дәрежелі көпмүшелікте тақ сан нақты түбір болады (көптіліктері ескеріледі); сондай-ақ, жұп дәрежелі нақты көпмүшелікте жұп сан нақты түбір болуы керек. Осыдан келіп, нақты тақ дәрежелі көпмүшелікте кем дегенде бір нақты түбір болуы міндетті (өйткені ең кішкентай тақ бүтін сан 1-ге тең), ал жұп дәрежелі көпмүшелікте түбірі болмауы да мүмкін. Бұл қағида аралық мән теоремасы арқылы дәлелденеді: көпмүшелік функциялар үздіксіз болғандықтан, функцияның мәні теріс мәннен оң мәнге немесе керісінше өзгеру кезінде нөлді кесіп өтуі керек (бұл тақ функциялар үшін міндетті түрде орын алады).
Алгебраның негізгі теоремасы
Алгебраның негізгі теоремасы, кез келген дәрежелі полиномның дәл сол дәрежеге сай келетін кешенді түбірі бар екенін, олардың көптігін ескере отырып, мәлімдейді. Нақты коэффициенттері бар полиномдардың нақты емес түбірлері жұп түрінде болады. Виета формулалары полиномның коэффициенттерін оның түбірлерінің қосындылары мен көбейтінділерімен байланыстырады.
Есептеу түбірлері
Функциялардың түбірлерін табу, мысалы, полиномдық функциялар үшін, көбінесе арнайы немесе жуықтау әдістерді қолдану қажет болады (мысалы, Ньютон әдісі). Дегенмен, кейбір полиномдық функциялардың, оның ішінде 4-тен жоғары емес дәрежедегілердің барлығының түбірлерін олардың коэффициенттері арқылы алгебралық түрде өрнектеуге болады (толығырақ алгебралық шешім бөлімін қараңыз).
Қолданбалар
Алгебралық геометрияда алгебралық түрліліктің бірінші анықтамасы нөлдік жиынтықтар арқылы беріледі. Нақтырақ айтқанда, аффиндік алгебралық жиын – бірнеше көпмүшелердің нөлдік жиынтықтарының қиылысы болып табылады, бұл көпмүшелік сақинада бір өріс үстінде анықталған. Мұндай жағдайда нөлдік жиынтықты кейде нөлдік орналасқан жер деп атайды. Анализ және геометрияда, кез келген жабық ішкі жиын, барлық жерде анықталған тегіс функцияның нөлдік жиынтығы болып табылады. Бұл паракомпакттылықтың салдары ретінде кез келген тегіс манифольдқа кеңейтіледі. Дифференциалдық геометрияда нөлдік жиынтықтар манифольдтарды анықтау үшін жиі қолданылады. Маңызды ерекше жағдай – функцияның мәні 0 болғанда. Егер 0 функцияның тұрақты мәні болса, онда функцияның нөлдік жиынтығы тұрақты мән теоремасы бойынша өлшемі бар тегіс манифольд болады. Мысалы, бірлік сферасы – нақты мәнді функцияның нөлдік жиынтығы.