Британдық қорғаушылық: Малави тарихы (1889-1907)

Кіріспе

1893 жылдан 1907 жылға дейін британдық протекторат, осы протектораттың кейінгі тарихы. Британдық Орталық Африка протектораты (БОА) 1889 жылы жарияланып, 1891 жылы ратификацияланған, қазіргі Малави аумағымен бірдей болған британдық протекторат еді: ол 1907 жылы Ньясаленд деп аталды. Британдықтардың бұл аймаққа деген қызығушылығы 1858 жылдан бастап Дэвид Ливингстонның Замбези аймағын зерттеу сапарларынан туындады. Бұл 1860 жылдары Орталық Африкаға университеттер миссиясы, Шотландия шіркеуі және Шотландия еркін шіркеуі бастаған миссионерлік қызметті ынталандырды, одан кейін аз ғана қоныс аударушылар келді. Португалия үкіметі миссионерлер мен қоныс аударушылар жұмыс істеген аумақтың көп бөлігін өзіне қаратуға тырысты, бірақ британ үкіметі бұған қарсылық көрсетті. Португалиялық экспедицияның тиімді иеленуді талап етуіне жол бермеу үшін, 1889 жылы осы аймақтың оңтүстігінде, содан кейін бүкіл аймақта протекторат жарияланды. Португалия және Германия үкіметтерімен шекаралары бойынша келіссөздер жүргізілгеннен кейін, британ үкіметі 1891 жылдың мамырында протекторатты ресми түрде ратификациялады.

Шығу тегі

Ньяса көлінің (қазіргі Малави көлі) оңтүстігіндегі Шир таулы жерлері мен көліктің батысындағы жерлерді Дэвид Ливингстон 1858 және 1864 жылдар аралығында Замбези экспедицияларының бір бөлігі ретінде зерттеді. Ливингстон бұл аймақтың қолайлы климаты мен құнарлы топырағы христиан дінін тарату және сауда-саттық жүргізуге өте ыңғайлы жағдай тудыратынын айтты. Ливингстонның жазбаларының нәтижесінде 1860 және 1870 жылдары аймақта бірнеше англикандық және пресвитериандық миссиялар құрылды. 1878 жылы African Lakes Corporation Limited компаниясының алдындағы The African Lakes Company Limited Глазгода, пресвитериандық миссиялармен байланысы бар жергілікті кәсіпкерлер тобымен құрылды. Олардың мақсаты – құл саудасына қарсы күресу үшін заңды сауданы дамыту, коммерциялық пайда табу және аймақта еуропалық ықпалды кеңейту үшін миссиялармен тығыз байланыста жұмыс істейтін сауда және көлік компаниясын құру болды. 1876 жылы Блантайрда миссионерлік орталық пен шағын сауда бекеті ашылды, ал 1883 жылы британдық консул онда тұрақты түрде орналасты. 1830 жылдардан бастап Шир өзенінің төменгі ағысында португалиялық тәждің иелігіндегі жерлерге концессионерлер белсенділік танысты, ал Португалия үкіметі Орталық Африканың көп бөлігіне билігін тануға талап етті, бірақ оның аз ғана бөлігін ғана тиімді басқара алды. 1879 жылы португал үкіметі Руо өзенінің оңтүстігі мен шығысындағы аумақты (қазіргі Малавидің оңтүстік-шығыс шекарасын құрайды) ресми түрде иеленді, ал 1882 жылы Шир өзенінің төменгі ағынын Руо өзеніне дейін солтүстікке қарай басып алды. Португалдықтар кейін британдықтардың өздерінің аумақтық талаптарын қабылдауын келіссөздер арқылы іске асыруға тырысты, бірақ 1884 жылы Берлин конференциясының шақырылуы осы екіжақты талқылауларды тоқтатты. Осы кезде African Lakes Company британ үкіметінен чартерлік компания мәртебесін алуға тырысты, бірақ 1886 жылға дейін бұл мақсатына жете алмады. 1885 жылы Александр де Серпа Пинто португалдық экспедицияға шықты, ол Шир таулы жеріне жетті, бірақ Малави көлінің батысындағы Яо басшыларымен қорғаныс туралы келісімдер жасауға қол жеткізе алмады. 1888 жылы Британ Сыртқы істер министрлігі Шир таулы аймағындағы британдық елді мекендерді қорғау жауапкершілігін қабылдаудан бас тартты, Африка көлдері компаниясының португалдықтардың сауда қызметіне араласуы туралы негізсіз мәлімдемелеріне қарамастан. Алайда ол Португалия үкіметімен Шир-Гайлендті Португалияның Шығыс Африкасының бөлігі ретінде қарастыру керек деген талап бойынша келіссөздер жүргізуден де бас тартты, өйткені Сыртқы істер министрлігі оны португалдықтардың тиімді бақылауында деп санамады. Португалдықтардың басып алуына жол бермеу үшін британ үкіметі Генри Гамильтон Джонстонды Мозамбик пен ішкі аймаққа британдық консул ретінде жіберді. Оған португалдықтардың Замбези мен Шир аңғарларындағы және олардың маңындағы билігінің деңгейі туралы хабарлау және португалдық юрисдикциясынан тыс жергілікті билеушілермен шартты келісімдер жасау тапсырылды. Бұл шартты достық келісімдер британдық протекторат құруға әкелмеді, бірақ бұл билеушілерге басқа мемлекеттің қорғауын қабылдауға кедергі келтірді. Джонстон жоғары лауазымға тағайындалу жолында 1889 жылдың басында Лиссабонда алты апта бойы португалдықтар мен британдықтардың Орталық Африкадағы ықпал ету салалары туралы келіссөздер жүргізуді көздеді. 1889 жылдың наурыз айында қол жеткізілген келісім жобасы Ньяса көлінің батысындағы барлық аймақты және Машоналендті қамтитын британдық сфераны құруды көздеді, бірақ Шир таулы жерлері мен Төменгі Шир аңғары португалдық сфераның бөлігі болуы тиіс еді. Бұл Сыртқы істер министрлігінің қабылдауға дайын болғаннан тыс болды, ал ұсыныс кейіннен қабылданбады. 1888 жылы португал үкіметі Шығыс Африкадағы өз өкілдеріне Малави көлінің оңтүстік-шығысында және Шир таулы аймағында Яо басшыларымен қорғаныс туралы келісім жасасуға тапсырма берді. 1888 жылдың қарашасында Квелиманның бұрынғы губернаторы Антонио Кардосо басқаратын экспедиция көлді іздеуге шықты. Кейінірек, 1889 жылдың басында Александр де Серпа Пинто басқаратын екінші экспедиция Шир аңғарына көтерілді. Осы екі экспедиция қазіргі Малавидегі басшылармен жиырмадан астам келісім жасасты. Серпа Пинто Джонстонмен 1889 жылдың тамызында Руо өзенінің шығысында кездесті, Джонстон оған өзеннен Шир таулы аймағына өтпеуді кеңес берді. Бұрын Серпа Пинто сақтықпен әрекет еткен, бірақ қыркүйекте Серпа Пинтоның алға қарай жылжуы мен 1864 жылы Ливингстонның Замбези экспедициясынан қалған және кішкентай басшылықтар құрған Кололо тайпасы арасындағы ұсақ қақтығыстардан кейін, ол Руодан Чиромоға (қазіргі Малавиде) өтті. Осының жауабы ретінде Джонстонның орынбасары Джон Бьюкенен Джонстонның қатысуынсыз Шир таулы жерлерінің протекторатын жариялады, Сыртқы істер министрлігінің нұсқауларына қайшы. Бьюкененнің Сыртқы істер министрлігіне еш хабарламай жасаған бұл әрекеті, Джонстонның солтүсқа қарай аттанғанға дейін қалдырған нұсқауларын орындау мақсатында жасалған болуы мүмкін, Серпа Пинтоның одан әрі ілгерілеуін тоқтату үшін жасалған. Алайда 1889 жылдың қазанында Серпа Пинтоның әскері Кололо басшыларының біріне шабуыл жасап, оның 70-ке жуық жақтасын өлтірді және екі қарулы өзен кемесімен Бьюкенен құрған протекторат аймағынан Шир өзенімен жоғары көтерілді. 1889 жылдың қарашасында Серпа Пинтоның ауыруына байланысты экспедициядан кейін, оның орынбасары Жоао Кутиньо Блантайрға ең жақын өзен порты – Катунгаға дейін жетті, ал бірнеше Кололо басшылары қауіпсіздік үшін Блантайрға қашып кетті. Джонстонның тағы бір протекторатты жариялауы, Малави көлінің батысындағы Ньясаланд аудандарының протектораты Сыртқы істер министрлігінің нұсқауларына қайшы болды. Алайда ол 1891 жылдың мамырында Сыртқы істер министрлігімен бекітілді. Бұл Замбези дельтасындағы Чинде каналының табылуына байланысты болды, ол теңізге шығатын кемелерге Замбезиге енуге мүмкіндік берді, бұл халықаралық су жолы болды, бұрынғыдай Португалияның порты Квелиманды пайдалану қажеттілігі болмады. Солсбери британдық Оңтүстік Африка компаниясының протекторатты басқаруға қаржыландыру туралы ұсынысынан да ықпал алды, бұл оны халықтың талабына мойын бұруға көндірді. 1890 жылғы 11 қаңтардағы британдық ультиматумды күшейткен ағылшын-португал дауы келе жатыр, онда португалдықтар Руо өзенінен және Малави көлінің батысынан барлық талаптарынан бас тартуы керек еді. Португал үкіметі мәжбүрлі түрде келісімге келді және Шир аңғарындағы әскерлеріне Руо өзенінің оңтүстік жағалауына көшуге бұйрық берді. Бұл бұйрық Катунгадағы командирге 1890 жылдың 8 наурызында жетті және барлық португалдық күштер 12 наурызға дейін Катунга мен Чиромодан эвакуацияланды. 1891 жылғы ағылшын-португал шарты британдық Орталық Африка протекторатының оңтүстік шегарасын белгіледі. Руо өзені 1879 жылдан бері португалдық және британдық ықпал аймақтары арасындағы шартты шекара болғанымен, 1891 жылғы шарттың аясында және британдық қысыммен Шир өзенінің батысында және оның Руомен қосылған жерінің оңтүстігінде афро-португалдық отбасы бақылаған аумақ Ұлыбританияға берілді және қазір Нсанже ауданын құрайды. Шарт сонымен қатар Ұлыбританияға Чиндеге 99 жылдық жалдау құқығын берді, бұл Замбези дельтасының аузындағы портында теңізге шығатын кемелер тауарларды және жолаушыларды өзен кемелеріне ауыстыра алатын болды. Протектораттың солтүстік шекарасы 1890 жылғы ағылшын-неміс конвенциясының аясында Сонгве өзенінде белгіленді. Оның батыс шекарасы Солтүстік Родезиямен 1891 жылы Малави көлі мен Луангва өзені арасындағы суайдыру шекарасы бойынша, 1924 жылға дейін бүгінгі Замбияны басқарған Британдық Оңтүстік Африка компаниясымен келісім арқылы белгіленді.

The Shire Highlands south of Lake Nyasa (now Lake Malawi) and the lands west of the lake were explored by David Livingstone between the 1858 and 1864 as part of his Zambezi expeditions. Livingstone suggested that what he claimed was the area's benign climate and fertility would make it ideal for the promotion of Christianity and commerce. As a result of Livingstone's writings, several Anglican and Presbyterian missions were established in the area in the 1860s and 1870s. In 1878 The African Lakes Company Limited, predecessor to the African Lakes Corporation Limited, was established in Glasgow by a group of local businessmen with links to the Presbyterian missions. Their aim was to set up a trade and transport concern that would work in close cooperation with the missions to combat the slave trade by introducing legitimate trade, to make a commercial profit, and to develop European influence in the area. A mission and small trading settlement was established at Blantyre in 1876 and a British consul took up residence there in 1883. Concessionaires holding prazo estates from the Portuguese crown were active in the lower valley of the Shire River from the 1830s and the Portuguese government claimed suzerainty over much of Central Africa, without maintaining effective occupation over more than a small part of it. In 1879, the Portuguese government formally claimed the area south and east of the Ruo River (which currently forms the southeastern border of Malawi), and in 1882 occupied the lower Shire River valley as far north as the Ruo River. The Portuguese then attempted to negotiate British acceptance of their territorial claims, but the convening of the Berlin Conference (1884) ended these bilateral discussions. Meanwhile, the African Lakes Company was attempting to obtain the status of a Chartered company from the British government, but it had not managed to do so by 1886. In 1885 86 Alexandre de Serpa Pinto undertook a Portuguese expedition which reached the Shire Highlands, but it failed make any treaties of protection with the Yao chiefs in territories west of Lake Malawi. As late as 1888, the British Foreign Office declined to accept responsibility for protecting the rudimentary British settlements in the Shire Highlands, despite unsubstantiated claims by the African Lakes Company of Portuguese interference with their trading activities. However, it also declined to negotiate with the Portuguese government on their claim that the Shire Highlands should be considered part of Portuguese East Africa, as it was not regarded by the Foreign Office as under effective Portuguese occupation. In order to prevent Portuguese occupation, the British government sent Henry Hamilton Johnston as British consul to Mozambique and the Interior, with instructions to report on the extent of Portuguese rule in the Zambezi and Shire valleys and the vicinity, and to make conditional treaties with local rulers beyond Portuguese jurisdiction. These conditional treaties of friendship did not amount to the establishment of a British protectorate but prevented those rulers from accepting protection from another state. On his way to take up his appointment, Johnston spent six weeks in Lisbon in early 1889 attempting to negotiate an acceptable agreement on Portuguese and British spheres of influence in Central Africa. The draft agreement reached in March 1889 would have created a British sphere including all the area west of Lake Nyasa and also Mashonaland but not including the Shire Highlands and Lower Shire valley, which were to be part of the Portuguese sphere. This went beyond what the Foreign Office was prepared to accept, and the proposal was later rejected. In 1888, the Portuguese government instructed its representatives in Portuguese East Africa to attempt to make treaties of protection with the Yao chiefs southeast of Lake Malawi and in the Shire Highlands, and an expedition organised under Antonio Cardoso, a former governor of Quelimane, set off in November 1888 for the lake. Rather later, in early 1889, a second expedition led by Alexandre de Serpa Pinto moved up the Shire valley. Between them, these two expeditions made over twenty treaties with chiefs in what is now Malawi. Serpa Pinto met Johnston in August 1889 east of the Ruo River, when Johnston advised him not to cross the river into the Shire Highlands. Previously, Serpa Pinto had acted with caution, but in September, following minor clashes between Serpa Pinto's advancing force and Kololo who had been left behind by Livingstone at the end of his Zambezi expedition in 1864 and had formed minor chieftainships, he crossed the Ruo to Chiromo, now in Malawi. In response to this incursion, Johnston's deputy John Buchanan declared a Shire Highlands Protectorate in Johnston's absence, despite the contrary Foreign Office instructions. It seems probable that Buchanan's action, made without reference to the Foreign Office, but following instructions that Johnston had left before he departed for the north, was to prevent any further advance by Serpa Pinto rather than to establish British rule in the area. However, in October 1889 Serpa Pinto's soldiers attacked one of the Kololo chiefs, killing around 70 of his followers and, with two armed river boats, pushed up the Shire River through the area over which Buchanan had established a protectorate. After Serpa Pinto's departure owing to serious illness in November 1889, his second in command, João Coutinho, pushed on as far as Katunga, the nearest river port to Blantyre, and some Kololo chiefs fled to Blantyre for safety. Johnston's proclamation of a further protectorate, the Nyasaland Districts Protectorate, west of Lake Malawi was also contrary to Foreign Office instructions. However, it was endorsed by the Foreign Office in May 1891. This was because the discovery of the Chinde channel in the Zambezi delta, which was deep enough to allow sea going ships to enter the Zambezi, which was an international waterway, without having to enter Portuguese territory, whereas previously such ships had to use the port of Quelimane. Salisbury was also influenced by the offer by the British South Africa Company to fund the administration of the protectorate, which convinced him to bow to popular pressure. There followed an Anglo Portuguese Crisis in which a British refusal of arbitration was followed by the 1890 British Ultimatum of 11 January 1890. This demanded that the Portuguese give up all claims to territories beyond the Ruo River and west of Lake Malawi. The Portuguese government accepted under duress and ordered their troops in the Shire valley to withdraw to the south bank of the Ruo. This order was received by the commander at Katunga on 8 March 1890 and all Portuguese forces had evacuated Katunga and Chiromo by 12 March. An 1891 Anglo Portuguese treaty fixed the southern borders of what had been renamed the British Central Africa Protectorate. Although the Ruo River had been the provisional boundary between Portuguese and British spheres of influence since 1879, as part of the 1891 treaty and under strong British pressure, an area west of the Shire and south of its confluence with the Ruo which had been controlled by an Afro Portuguese family, was allocated to Britain and now forms the Nsanje District. The treaty also granted Britain a 99 year lease over Chinde, a port at one of the Zambezi delta mouths where sea going ships could transfer goods and passengers to river boats. The northern border of the protectorate was agreed at the Songwe River as part of the Anglo German Convention in 1890. Its western border with Northern Rhodesia was fixed in 1891 at the drainage divide between Lake Malawi and the Luangwa River by agreement with the British South Africa Company, which governed what is today Zambia under Royal Charter until 1924.

Консолидациялау

1891 жылы Джонстон Шир таулы аймағының тек бір бөлігін ғана бақылай алды, ол бүкіл протектораттың шағын бөлігі болатын. Бастапқыда британдық билікті орнату үшін оның құрамында бар болғаны 70 үнді әскері болды. Кейіннен үнді және африкалық сарбаздармен толықтырылған бұл әскерлер 1895 жылға дейін өз тәуелсіздігінен айырылғысы келмейтіндерге қарсы бірнеше шағын соғыстарда қолданылды. Одан кейін, 1898 жылға дейін, әскерлер құл саудасын тоқтатуға көмектесу үшін жергілікті полиция күштеріне жәрдемдесу үшін пайдаланылды. Британдық билікке қарсылық көрсеткен үш негізгі топ – протектораттың оңтүстігіндегі Яо басшылары, Ньяса көлінің орталық және солтүстік бөліктеріндегі суахили тайпалары (екеуі де құл саудасына қатысқан) және батыста және солтүстікте екі экспансионистік патшалық құрған Нгони халқы. Яо басшылары Шир таулы аймағындағы еуропалық елді мекендерге жақын болды және 1891 жылдың тамызында Джонстон өзінің шағын күшін үш кішігірім басшыға қарсы қолданды, содан кейін ең маңызды Яо басшысына шабуыл жасады, ол Ньяса көлінің шығыс жағасында орналасқан. Алғашқы табысқа жеткеннен кейін Джонстонның әскерлері тұзаққа түсіп, кері шегінуге мәжбүр болды және 1892 жылы британдық биліктен бас тартқан бірнеше Яо басшыларына қарсы ешқандай әрекет жасаған жоқ. Алайда, 1893 жылы Сесил Родс Джонстонға қарулы қарсылықты тойтару үшін тағы 200 үнді әскерін және африкалық жалдамалы сарбаздарды жалдауға мүмкіндік беретін арнайы грант берді. 1895 жылдың соңына қарай Яо қарсылығы тек тұрақты базалары жоқ, Мозамбикке өте алатын шағын қарулы топтардан тұрды. Содан кейін Джонстон «солтүстік арабтардың» басшысы Млози бин Казбадемаға шабуыл жасауға дайындалды, бірақ Шығыс Африкадағы замандас еуропалықтар «арабтар» деп атағандардың көпшілігі Африканың шығыс жағалауындағы мұсылман суахилилер немесе араб киімдері мен әдет-ғұрыптарын еліктеген, бірақ көбінесе мұсылман емес Ньямвези халқы болды. Млози 1887 және 1889 жылдар аралығында Каронга соғысында Африкалық көлдер компаниясы жасаған екі әрекетті, сондай-ақ британ үкіметінің ресми емес қолдауын жеңіп, оны және оның ізбасарларын қуып шығуға және құл саудасын тоқтатуға тырысты. Джонстон 1889 жылдың қазанында онымен бітімге келді және 1895 жылдың соңына дейін оны тыныштықта қалдырды, бірақ Млози осы бітімнің шарттарын жиі бұзды. Джонстон алдымен Нхотакотаның суахили билеушісінің бейтараптығын қамтамасыз етіп, оған жәрдемақы төледі және 1895 жылдың қарашасында ол 400-ден астам сикх және африкалық атқыштардан, артиллерия мен пулеметтерден тұратын күшін Fort Johnston станциясындағы кемелерге мінгізіп, Каронгаға аттанды. Джонстон ешқандай ескертусіз 2 желтоқсанда Млозидің екі кішігірім бекінісіне шабуыл жасады және сол күні Млозидің үлкен, қос қоршаулы бекінілген қаласын қоршап алды, оны екі күн бойы бомбалады және 4 желтоқсанда қатты қарсылыққа ұшырап шабуыл жасады. Млози тұтқындалды, тез сотталды және 5 желтоқсанда асылды: оның 200-300 жауынгері қаза тапты, көбісі берілуге тырысқан кезде, сондай-ақ бомбалау кезінде қаза тапқан бірнеше жүздеген бейбіт тұрғындар. Басқа суахили бекіністері қарсылық көрсетпеді және берілгеннен кейін жойылды. Протектораттың батысындағы Масеко Нгони патшалығы 1880 жылдары аймақтағы ең қуатты мемлекет болды, бірақ ішкі даулар мен азаматтық соғыстан әлсіреп қалды. Бастапқыда, 1891 жылы аяқталған азаматтық соғыста жеңіске жеткен Гомани британдық шенеуніктермен және миссионерлермен жақсы қарым-қатынаста болды, бірақ ол өзінің жас жігіттерінің санының артуынан, Шир таулы аймағындағы еуропалықтарға тиесілі қоныстарда жұмыс істеуге бара жатқанынан және Джонстонның Яо қарсылығына күшті реакциясынан алаңдады. 1895 жылдың қарашасында ол өз халқына британдықтарға салық төлеуге немесе олар үшін жұмыс істеуге тыйым салды, сондай-ақ жақын жердегі миссияларды, олардың мүшелеріне Гоманидың нұсқауларын орындамауды айтқандары үшін мазақтады деп айыпталды. Джонстонның орынбасары Альфред Шарп 1896 жылдың 23 қазанында Гоманидің күштеріне шабуыл жасап, жеңді. Гомани әскери соттың үкімімен өлім жазасына кесіліп, 27 қазанда атылды. Бір жыл ішінде оның бұрынғы 5000 азаматы Блантайр аймағында жұмыс істеді. Солтүстік Нгони патшалығы еуропалықтардың сауда мүдделеріне қауіп төндірмегендіктен, еуропалықтарға тиесілі иеліктерден алыс болғандықтан және Ливингстониядағы шотландтық миссия патшалық ішінде ықпалды болғандықтан, Джонстон оған қарсы күш қолданған жоқ. Ол 1904 жылы өзінің дәстүрлерін сақтап қалу шартымен британдық билікті қабылдады. Оның патшасы ең басты басшы ретінде танылды, сол кездегі протектораттағы жалғыз адам, және мемлекеттік жалақы алды, ал Гоманидің ұлы тек 1930 жылдары сондай-ақ танылды.

In 1891, Johnston only controlled a fraction of the Shire Highlands, itself a small part of the whole protectorate, and initially had a force of only 70 Indian troops to impose British rule. These troops, later reinforced by Indian and African recruits, were used up to 1895 to fight several small wars against those unwilling to give up their independence. After this, until 1898, troops were used to assist the locally recruited police force to suppress the slave trade. The three main groups resisting British occupation were Yao chiefs in the south of the protectorate and Swahili groups around the centre and north of Lake Nyasa, both involved in the slave trade, and Ngoni people who had formed two aggressively expansionists kingdoms in the west and north. The Yao chiefdoms were closest to the European settlements in the Shire Highlands and, as early as August 1891, Johnston used his small force against three minor chiefs before attacking the most important Yao chief, who was based on the eastern shore of Lake Nyasa. After initial success, Johnston's forces were ambushed and forced to retreat and, during 1892, undertook no further action against the several Yao chief that rejected British control. However, in 1893, Cecil Rhodes made a special grant to allow Johnston to recruit a further 200 Indian troops and also African mercenaries to take action to counter armed resistance and, by the end of 1895, the only Yao resistance was from small armed bands without fixed bases that were able to cross into Mozambique when challenged. Next, Johnston prepared to attack Mlozi bin Kazbadema, the leader of the so called "north end Arabs", although most of those that contemporary Europeans in East Africa described as Arabs were either Muslim Swahili from the east coast of Africa or Nyamwezi people, who imitated Arab dress and customs but were rarely Muslims. Mlozi had defeated two attempts which the African Lakes Company Limited in the Karonga War had made between 1887 and 1889, with some unofficial British government support, to dislodge him and his followers and end the slave trade. Johnston had signed a truce with him in October 1889 and left him in peace until late 1895, despite Mlozi often breaking the terms of that truce. Johnston first secured the neutrality of the Swahili ruler of Nkhotakota by paying him a subsidy and, in November 1895, he embarked a force of over 400 Sikh and African riflemen with artillery and machine guns on steamers at Fort Johnston and set out for Karonga. Without any prior warning, Johnston assaulted two of Mlozi's smaller stockades on 2 December and, on the same day, surrounded Mlozi's large, double fenced fortified town, bombarding it for two days and finally assaulting it on 4 December, facing stiff resistance. Mlozi was captured, given a cursory trial and hanged on 5 December: between 200 and 300 of his fighters were killed, many while attempting to surrender, as well as several hundred non combatants, who were killed in the bombardment. The other Swahili stockades did not resist and were destroyed after their surrender. The Maseko Ngoni kingdom in the west of the protectorate had been the most powerful state in the region in the 1880s but was weakened by internal disputes and a civil war. Initially, Gomani, the victor in the civil war that ended in 1891, was on good terms with British officials and missionaries, but he became concerned at the number of his young men going to work on European owned estates in the Shire Highlands and by Johnston's forceful reaction to Yao resistance. In November 1895, he forbade his subjects either to pay taxes to, or work for, the British, and he was also accused of harassing nearby missions which had told their members not to obey Gomani's instructions. Johnston's deputy Alfred Sharpe attacked and defeated Gomani's forces on 23 October 1896. Gomani was sentenced to death by a court martial and shot on 27 October. Within a year, 5,000 of his former subjects were working in the Blantyre area. As the northern Ngoni kingdom did not threaten European trading interests, as it was far from European owned estates, and as the Scottish mission at Livingstonia was influential within the kingdom, Johnston did not use force against it. It accepted British rule in 1904 on condition of retaining its own traditions. Its king was recognised as a paramount chief, the only one in the protectorate at that time, and received a government salary, whereas Gomani's son only received comparable recognition in the 1930s.

Әкімшілік және жер мәселесі

Британдық Оңтүстік Африка компаниясының жаңа құрылған протектораттың әкімшілігін қаржыландыру туралы ұсынысы, Сесил Родстың Замбезіден солтүстікке қарай Ұлыбритания талап еткен барлық аумақтың әкімшілігін өз қолына алуға жасаған әрекетінің бір бөлігі болды. Бұл әрекетке, әсіресе шотланд миссионерлері қарсылық көрсетті және 1891 жылғы ақпанда Солсбери келісімге келді. Осы келісімге сәйкес, кейіннен Солтүстік Родезия компания басқаруымен, ал кейіннен Ньясаленд Сыртқы істер министрлігінің басқаруына берілді. Алайда Генри Гамильтон Джонстон Британдық Оңтүстік Африка компаниясының аумағының әкімшісі, сондай-ақ протектораттың комиссары және бас консулы болып тағайындалды және екі аумақты басқару шығындарына Родс жылына 10 000 фунт стерлинг төледі. Бұл келісім 1900 жылы, Солтүстік-Шығыс Родезия жеке протекторат ретінде құрылған кезде күшін жойды.

Гарри Джонстон, мерзімі аяқталғаннан кейін сэр Генри атанды, 1891 жылдың 1 ақпанынан 1896 жылдың 16 сәуіріне дейін комиссар және бас консул болды. 1903 жылдан бастап Джонстонның орынбасары болған сэр Альфред Шарп 1896 жылы комиссар және бас консул болып, 1910 жылдың 1 сәуіріне дейін қызмет етті (алғашқыда комиссар және бас консул, содан кейін 1907 жылдан бастап Ньясаленд протекторатының губернаторы ретінде), Фрэнсис Барроу Пирс 1907 жылдың 1 сәуірі мен 1907 жылдың 30 қыркүйегі аралығында комиссар міндетін атқарды және Уильям Генри Мэннинг 1907 жылдың 1 қазанынан 1908 жылдың 1 мамырына дейін комиссар міндетін атқарды. 1883 жылы тағайындалған бірінші консул Блантайрды өзінің базасы ретінде пайдаланғанмен, екіншісі Зомбаға көшті, өйткені ол Малави көлінен жағалауға дейінгі құлдар жолына жақын болды. Джонстон Зомбаны салыстырмалы түрде оқшауланғандығы, денсаулығы және керемет пейзажы үшін де артық көретін, және ол отарлық кезең ішінде губернатордың резиденциясы және әкімшілік астанасы болды, бірақ Блантайр коммерциялық орталық болып қала берді. 1896 жылы Джонстон Зомбада шағын үкіметтік хатшылық құрды, ол көп ұзамай тағайындалған бірнеше техникалық кеңесшілерді қоса отырып, оның орталық әкімшілігінің өзегін құрады. 1892 жылы Джонстон соттарды құру және протекторатты округтерге бөлу өкілеттігін алды және 1904 жылға дейін, отарлау кеңсесі бұл жауапкершілікті өз мойнына алғанға дейін, ол округтік лауазымды тұлғаларды кіріс жинаушылар атағымен таңдады. Олардың ресми атағы кейіннен резиденттер болды және олар округтік комиссарлардың алдыңғылары болды. Олардың негізгі міндеттері салық жинау, еуропалық иеліктегі игіліктер мен мемлекеттік жобаларға жұмыс күшін жеткізуді қамтамасыз ету және үкіметтік нұсқаулар мен ережелерді орындауды қамтамасыз ету болды. Джонстонның коллекторлары арасында бұрынғы солдаттар, бұрынғы миссионерлер және Африка көлдері компаниясының бұрынғы қызметкерлері болды: олардың негізгі мәселесі африкалық тәжірибеге ие болуы болды. Стратегиялық маңызды жерлерде бірнеше коллектордың өз аудандарына қосылған әскерлері болды, бірақ көпшілігі бір немесе екі көмекшіден артық болмады. 1905 жылы 12 коллектор мен 26 көмекші коллектор болды.

Harry Johnston, who became Sir Henry at the end of his term, was Commissioner and Consul General from 1 February 1891 to 16 April 1896. Alfred Sharpe, Sir Alfred from 1903, who had been Johnston's deputy from 1891, took over as Commissioner and Consul General in 1896, serving until 1 April 1910 (first as Commissioner and Consul General and then as Governor of the Nyasaland Protectorate from 1907), with Francis Barrow Pearce as acting Commissioner from 1 April 1907 to 30 September 1907 and William Henry Manning as acting Commissioner from 1 October 1907 to 1 May 1908. Although the first Consul appointed in 1883 had used Blantyre as his base, the second moved to Zomba because it was closer to the slave route running from Lake Malawi to the coast. Johnston also preferred Zomba because of its relative isolation, healthiness and superb scenery, and it became the governor's residence and administrative capital throughout the colonial period although Blantyre remained the commercial centre. In 1896, Johnston set up a small government Secretariat in Zomba which, with the addition of a few technical advisers appointed soon after, formed the nucleus of his central administration. In 1892, Johnston received powers to set up courts and divide the protectorate into districts and, until 1904 when the Colonial Office assumed this responsibility, he selected district officials with the title of Collectors of Revenue, Their official title later became Residents, and they were the predecessors of District Commissioners. Their main duties were to collect taxes, to ensure a supply of labour to European owned estates and government projects and ensure government instructions and regulations were carried out. Johnston's Collectors included ex soldiers, ex missionaries and ex employees of the African Lakes Company: the main consideration was that they had African experience. A few Collectors in strategically important locations had contingents of troops attached to their district, but most had no more than one or two assistants. By 1905 there were 12 Collectors and 26 Assistant Collectors

Джонстон басшылардың протекторатты басқаруда ешқандай рөл атқаруы керек деп ойламағандықтан, резиденттердің тікелей басқаруына бола қолданыстағы басшылардың күші азайтылды. Ерекшелік ретінде едәуір дербестік сақтаған Солтүстік Нгони патшалығы болды. Алайда іс жүзінде салыстырмалы түрде аз аудан қызметкерлері жергілікті басшылардың ынтымақтастығын қажет етті, олар өз аудандарын басқарады және басшыларға дәстүрлі рөлдерін жалғастыруға мүмкіндік берді. Джонстонның басты заңдық мәселелерінің бірі жерді талап ету болды. Протекторат құрылғанға дейін 25 жыл бойы бірқатар еуропалық саудагерлер, миссионерлер және басқалар жергілікті басшылармен жасалған келісім-шарттар арқылы, әдетте, өте аз ақы төлеп, үлкен жерлерді сатып алғанын мәлімдеген. Джонстонның осы жер келісімдерінің жарамдылығын тексеру міндеті болса да, және ол жердің тайпаларға тиесілі екенін және олардың басшыларының оны иеліктен шығаруға құқығы жоқ екенін қабылдаса да, ол әр басшының халқы тыныш түрде қабылдаған заңдық ойды алға тартты, ол осындай құқықты ала алады. Нәтижесінде Джонстон келісімшарттың шарттары британдық егемендікке қайшы келмейтін жағдайда, қол қоюшы жерді иеленетін тайпаның басшысы болған жағдайда, осы талаптардың жарамдылығын қабылдады. Егер талаптары қабылданса, Джонстон талап ету туралы куәліктерді (ысынында, еркін иелік немесе ақы төлеуге арналған, тегін құқық) берді. 61 талаптан екеуі тікелей қабылданбады және бірнешеуі көлемі қысқартылды. Бұл талап ету туралы куәліктер кез келген кәсіби судьялар протекторатқа тағайындалмаған кезде берілді, және Джонстонның және оның көмекшілерінің жұмысы кейіннен судьялар және кейінгі әкімшілер тарапынан сынға алынды. Барлығы 59 талап ету туралы куәлік тіркелді, көбінесе 1892 және 1894 жылдар аралығында, протектораттың жалпы жер ауданының 15% -ын қамтыды. Бұл Солтүстік Ньяса округінде Британдық Оңтүстік Африка компаниясының минералдық әлеуеті үшін сатып алған және ешқашан плантациялық иеліктерге айналмаған жерді де қамтыды. Солтүстік аймақтағы осы үлкен гранттан басқа, қалған жердің көп бөлігі, шамамен 1000 шаршы миль, Шире Жотасындағы ең тығыз қоныстанған елдің ең жақсы егістік жерін қамтыды. Протектораттың алғашқы жылдарында бөлінген жердің өте аз бөлігі егілді. Жер телімдері еңбекке мұқтаж болды және африкалықтарды дамытылмаған жерде қалуға және жаңа жұмысшыларды (көбінесе Мозамбиктен келген мигранттарды) қоныстандыруға және өз өнімдерін өсіруге ынталандырды. 1890 жылдардың соңынан бастап, иеліктер кофе өндіруді бастаған кезде, иелері бұл жалдамалыларға, әдетте жылына екі айлық еңбекпен төленетін жалдақы талап етті, оның біреуі жұмысшының салық міндеттемесін өтеуге арналған; алайда кейбір иелері ұзақ еңбек мерзімдерін талап етті. Кіріс көбейту және еңбек күшін арттыру үшін 1895 жылдан бастап Шире Жотасында үй салымы салына бастады. Бұл біртіндеп протектораттың қалған бөлігіне тарады және 1906 жылы жалпыға бірдей болды. Жылдық салық номиналды түрде үш шиллинг болды, бірақ бір жылдық еңбекпен, жер телімінде немесе үкімет үшін жұмыс істеу арқылы төленуі мүмкін болды. Протектораттың атауы 1907 жылдың 6 шілдесінде Ньясаленд протектораты болып өзгертілді.

The power of existing chiefs were minimised in favour of direct rule by the Residents, as Johnston did not consider the chiefs should play any part in the administration of the protectorate. The exception was the Northern Ngoni Kingdom, which retained a significant degree of autonomy. In practice, however, the relatively few district officers required the cooperation of local chiefs it administer their districts and allowed chiefs to continue in their traditional roles. One of the major legal problems facing Johnston was that of land claims. For up to 25 years before the protectorate was formed, a number of European traders, missionaries and others had claimed to have acquired often large areas of land through contracts signed with local chiefs, usually for derisory payment. Although Johnston had a duty to look into the validity of these land deals, and although he accepted that the land belonged to its tribes and that their chiefs had no right to alienate it, he put forward the legal fiction that each chief's people had tacitly accepted he could assume such a right. As a result, Johnston accepted the validity of those claims where the signatory was the chief of the tribe occupying the land, provided that the terms of the contract were not inconsistent with British sovereignty. Where claims were accepted, Johnston issued Certificates of Claim (in effect the grant of freehold, or fee simple, title). Out of 61 claims made, only two were rejected outright and a handful reduced in size. These Certificate of Claim were issued at a time when no professional judges had been appointed to the protectorate, and the work of Johnston and his assistants was subsequently criticised by judges and later administrators. In total, 59 Certificates of Claim to land rights were registered, mostly between 1892 and 1894, covering an area of , or 15% of the total land area of the Protectorate. This included in the North Nyasa District that the British South Africa Company had acquired for its mineral potential and which was never turned into plantation estates. Except for this large grant in the Northern Region, much of the remaining land, some of estates, included much of the best arable land in the Shire Highlands, which was the most densely populated part of the country. In the first years of the protectorate, very little of the alienated land was planted. Settlers wanted labour and encouraged existing Africans to stay on the undeveloped land, and new workers (often migrants from Mozambique) to move onto it, and grow their own crops. From the late 1890s, when the estates started to produce coffee, the owners began to charge these tenants a rent, usually satisfied by two months’ labour a year, of which one month was to meet the worker's tax obligation; however, some owners demanded longer periods of labour. In order to raise revenue, and also to increase the supply of labour, a Hut tax was imposed from 1895 in the Shire Highlands. This was gradually extended to the rest of the protectorate, becoming universal in 1906. It was nominally three shillings a year, but could be satisfied by one month's labour a year spent on a settler estate or working for the government. The name of the protectorate was changed to the Nyasaland Protectorate on 6 July 1907.

Халық саны

Бұл кезеңде бір ғана, бірақ шектеулі ресми санақ болды, 1901 жылы, ол 736 724 адамды көрсетті. Алайда, африкалық халқының саны шатырлардағы орташа тұрғындар санына көбейтілген шатыр салығының тізілімдері негізінде бағаланды. 1901 жылы протектораттың солтүстігіндегі кейбір аудандарда салық жиналмағандықтан, сол жердегі тұрғындар ресми сапарлардың нәтижелері бойынша бағаланды. 19 ғасырдың ортасында елдің көп бөлігі тығыз қоныстанған, бірақ 1880 жылдарға қарай Нгони халқының шабуылдары, олардың салдарынан туған ашаршылық немесе құл саудасының нәтижесінде кең аумақтарда халық азайып қалды. Шир таулы аймағында халықтың қысқаруына себеп болған үлкен аумақтар болған болуы мүмкін. Халық санының жетіспеушілігінің бір бөлігі Мозамбиктің Шир таулы аймағының шығысынан келген, «Ангуру» деп аталатын Ломве тілді көшіп келушілердің отбасылық көші-қонымен толықтырылған болуы мүмкін. Олар 1899 жылдан бастап келіп, 1921 жылғы санақ бойынша 108 204 «Ангуру» тіркелді. 1901 және 1911 жылғы санақтарда тайпалық белгілілік тіркелмеді, бірақ Мозамбикке жақын аудандарда, әсіресе Блантайр және Зомба аудандарындағы халық саны осы онжылдықта екі еседен астам өсті, бұл үлкен көші-қонды көрсетеді. Бұл кезеңде африкалықтардың салыстырмалы түрде аз бөлігі протектораттан жұмыс іздеу үшін кетті, бірақ кейіннен сыртқы еңбек көші-қоны жиірек болды. Британдықтардың оккупациясы протекторат ішіндегі африкалық қоғамды бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін айтарлықтай өзгертпеді, көптеген адамдар 1891 жылға дейін қалыптасқан әлеуметтік және саяси жүйеде өмір сүруді жалғастырды. Яо, Нгони немесе Макололо басшыларының (бұл аймаққа алғаш 19 ғасырда кірген) билігін олар ығыстырған, бағындырған немесе сіңірген жергілікті тұрғындарға қатысты жоюға немесе шектеуге тырысу болған жоқ, бірақ суахили құл саудагерлері 1890 жылдардағы соғыста қаза тапқан немесе кетіп қалған. Жүйені өзгертуге жасалған алғашқы әрекеттердің бірі үй құлдығы болды. Құл саудасы жойылды және Джонстон үй құлдарын босату туралы нұсқаулар берді, бірақ құлдықтың осы түрі, әсіресе Орталық аймақта, 20 ғасырдың басында да сақталды.

There was only one, rather limited, official census in this period, in 1901, which returned a population of 736,724. However, the African population was estimated on the basis of hut tax records with a multiplier for the average inhabitants per hut. As no taxes were collected in some areas in the north of the protectorate in 1901, their inhabitants were estimated on the basis of occasional official visits. It is believed that much of the country was reasonably well populated in the mid 19th century, but by the 1880s large areas had become underpopulated through devastating raids by the Ngoni people and the famines which they caused or as the result of slave raiding. There may well have been large areas in the Shire Highlands that had been virtually depopulated. Some of the shortfall in population may have been made good by the inward migration of families groups of so called "Anguru", Lomwe speaking migrants from the parts of Mozambique east of the Shire Highlands estates, who became estate tenants. They began to arrive from 1899, and the 1921 census counted 108,204 "Anguru". Neither the 1901 nor the 1911 censuses recorded tribal affiliation, but the very substantial population increases in districts adjacent to Mozambique, especially Blantyre and Zomba districts, whose recorded populations more than doubled in this decade, suggest substantial immigration. In this period, relatively few Africans left the protectorate as migrant workers, but outward labour migration became more common later. British occupation did not significantly change African society within the protectorate until the First World War, with most people continuing to live under the social and political systems that existed before 1891. No attempt was made to remove or limit the powers of the Yao, Ngoni or Makololo chiefs (who had first entered the area in the 19th century) over the original inhabitants they had displaced, subjugated or assimilated, although the Swahili slave traders had been killed in the warfare of the 1890s or had left. One area in which early efforts to change the system manifestly failed was that of domestic slavery. Although slave trading had been eliminated, and Johnston issued instructions that domestic slaves were to be emancipated, this particular form of slavery endured, particularly in the Central Region, well into the first quarter of the 20th century

Экономика және көлік

Протекторат кезеңінде оның халқының көпшілігі жүгері, тары және басқа да азық-түлік дақылдарын өсіріп, өз керегіне жететін шаруалар болды. Протектораттың экономикалық минералды ресурстары болмағандықтан, оның отаршылдық экономикасы ауыл шаруашылығына негізделуі керек еді, бірақ 1907 жылға дейін бұл дамуға көтерілген жоқ. Отаршылдық кезеңге дейінгі сауда тек қана құммен және табиғи каучук сияқты орман өнімдерімен алмасумен шектелген. Алғашқы өсірілетін өнім – кофе, ол 1895 жылдан бастап коммерциялық түрде өсірілді, бірақ Бразилиядан келген бәсекелестік, ол 1905 жылға қарай әлемдік нарықтарды кофемен толыстырды, және құрғақшылық оның төмендеуіне әкеп соқты. Бұрын бұл екі дақыл да аз мөлшерде өсірілетін, бірақ кофедің азаюы плантаторларды Шир таулы аймағында темекіге және Шир аңғарында мақтаға бет бұруға итермеледі. Шай тұңғыш рет 1905 жылы Шир таулы жерінде коммерциялық мақсатта егілді, бірақ темекі мен шай өсірудің елеулі дамуы 1908 жылы Шир таулы жерлері темір жолы ашылғаннан кейін ғана болды. Темір жол ашылғанға дейін су ең тиімді көлік құралы болды. 1859 жылы Ливингстон экспедициясы кезінде Замбезидің төменгі ағысында шағын бу кемелер жүзіп жүрді, кейіннен олар Жоғарғы ағыс пен Малави көліне енгізілді. Жоғарғы және Төменгі Ширді Орталық Ширден шамамен 60 миль (97 км) бөлді, онда жылдам ағыстар мен жағалаулар кеме қатынасын қиындатты, ал Жоғарғы және Төменгі Шир көбінесе үлкен кемелерге, әсіресе құрғақ мезгілде, тым жағалаусыз болды. Сонымен қатар, алғашқы протектораттағы негізгі экономикалық қызмет аймақтары Шир таулы жерлерінде, негізінен Блантайр маңында, Шаир өзенінің шағын порты Чиквауадан 25 миль (40 км) қашықтықта болды. Тауарларды өзен порттарына тасымалдау тиімсіз және қымбат жүк тасумен жүргізілді, өйткені Шир аңғары жүк тартқыш жануарлар үшін қолайсыз болды. 100 тоннаға дейін жүк тасымалдайтын жайнама сулы пароходтар Мозамбиктегі шағын, нашар жабдықталған Чинде портына жету үшін Төменгі Шир батпақтарын және Замбези мен оның дельтасындағы төменгі су кедергілерін жеңу керек болды. Ньяса көліндегі су деңгейінің төмендеуі 1896 жылдан 1934 жылға дейін Шир өзенінің ағысын азайтты, сондықтан негізгі өзен порты алдымен Чиромоға, тік жардан төменгі негізгі елді мекендерден алыстатылып, 1908 жылдан бастап Порт-Геральдқа (қазіргі Нсанье) көшірілді. 1895 жылы Джонстон протектораттың басты сауда қаласы Блантайрдан Мозамбиктегі Квилиманеге дейінгі желі ұсынды. Алайда, оның ұсынылып отырған бағытының көп бөлігі португал аумағына кіретін, ал Квилимане тек кіші кемелерге ғана жарамды болатын. Сондай-ақ 1895 жылы Юджин Шаррер Блантайрдан Чиромоға дейін темір жол салуды ұсынды және оған қол жеткізу үшін 1895 жылдың желтоқсан айында «Шир Хайлендс Теміржол Компаниясы Лимитед» компаниясын құрды. Джонстон Сыртқы істер министрлігін осы темір жолды қаржыландыруға шақырса да, ол бұдан бас тартты, бірақ 1901 жылы ол компанияның ұсынылған темір жолды салуына қағидатты түрде келісті және компанияға темір жол бағытына іргелес жер берді. Құрылыс үшін қажетті қаржыны жинау кешіктіріліп, оның бағыты бойынша даулар туындағандықтан, құрылыс 1903 жылдың басында ғана басталды. 1907 жылы Блантайрдан Чиромоға дейінгі жол ашылды. Қазіргі заманғы байланыс 1891 жылы, Чиромода аумақтың алғашқы пошта кеңсесі ашылған кезде, құрыла бастады. Бұл темір жол ашылғанға дейін негізгі сұрыптау кеңсесі болды, содан кейін Лимбе пошта орталығы болды. 1898 жылы сәуірде Блантайрдан Кейптаунға Үмтали арқылы телеграф байланысы орнатылды.

Throughout the period of the protectorate, most of its people were subsistence farmers growing maize, millet and other food crops for their own consumption. As the protectorate had no economic mineral resources, its colonial economy had to be based on agriculture, but before 1907 this had hardly started to develop. In pre colonial times trade was limited to the export of ivory and forest products such as natural rubber in exchange for cloth and metals and, for the first few years of the protectorate, ivory and rubber collected from indigenous vines were the principal elements of a tiny export trade. The first estate crop was coffee, grown commercially in quantity from around 1895, but competition from Brazil, which had flooded the world markets with coffee by 1905, and droughts led to its decline in favour of tobacco and cotton. Both these crops had previously been grown in small quantities, but the decline of coffee prompted planters to turn to tobacco in the Shire Highlands and cotton in the Shire Valley. Tea was also first planted commercially in 1905 in the Shire Highlands, but significant development of tobacco and tea growing only took place after the opening of the Shire Highlands Railway in 1908. Before the railway opened, water was the most efficient means of transport. From the time of Livingstone's 1859 expedition, small steamers navigated the Zambezi Lower Shire river system, and they were later introduced on the Upper Shire and Lake Malawi. The Upper and Lower Shire were separated by about 60 mile (97 km) of the Middle Shire, where rapids and shallows made navigation impractical, and both the Upper and Lower Shire were often too shallow for larger vessels, particularly in the dry season. In addition, the main areas of economic activity in the early protectorate were in the Shire Highlands, mainly near Blantyre, which was 25 mile (40 km) from Chikwawa, a small Shire River port. Transport of goods to river ports was by inefficient and costly head porterage, as the Shire valley was unsuitable for draught animals. Shallow draught steamers carrying 100 tons or less had to negotiate Lower Shire marshes and low water hazards in the Zambezi and its delta to reach the small, poorly equipped coastal port of Chinde in Mozambique. Low water levels in Lake Nyasa reduced the Shire River's flow from 1896 to 1934, so the main river port was moved, first to Chiromo, further from the main settlements below a steep escarpment and from 1908 to Port Herald (now Nsanje). As early as 1895, Johnston suggested a line from the protectorate's main commercial town, Blantyre, to Quelimane in Mozambique. However, most of its proposed route was in Portuguese territory and Quelimane was only suitable for small ships. Also in 1895, Eugene Sharrer proposed building a railway from Blantyre to Chiromo, and he formed the Shire Highlands Railway Company Limited in December 1895 to achieve this. Although Johnston urged the Foreign Office to finance this railway, it declined to do so, but in 1901 it agreed in principle to the company building the proposed railway, and granted the company of land adjacent to the railway route. Because of delays over raising the funds needed for construction, and disputes over its route, it was not until early 1903 that construction began. The line was opened from Blantyre to Chiromo in 1907. Modern communications began to be established in 1891, with the opening of the territory's first post office at Chiromo. This remained the main sorting office until after the railway was opened, when Limbe became the postal hub. A telegraph connection from Blantyre to Cape Town via Umtali was established in April 1898.