Кіріспе

Енид Блайтонның балалар романдары сериясы

«Алыстағы ағаш» – британдық автор Энид Блайтонның балаларға арналған танымал романдарының сериясы. Серияға «Сиқырлы ормандар» (1939), «Алыстағы сиқырлы ағаш» (1943), «Алыстағы ағаштың халқы» (1946) және «Алыстағы ағашқа жоғары» (1951) кіреді. Оқиғалар сиқырлы орманда өтеді, онда алып сиқырлы ағаш өседі – атақты «Алыстағы ағаш». Ағаш соншалықты биік, оның ең жоғарғы бұтақтары бұлттарға жетеді және оның діңіне кішкентай үйлер ойылып жасалған. Ормандар мен ағашты үш бала табады, олар жақын жердегі үйге көшіп келеді. Олар көптеген тұрғындармен дос болады және ағаш басына келетін сиқырлы елдерде оқиғалар бастан кешіреді.

Сиқырлы орман

Серияның алғашқы романында Джо, Бесси және Фанни (кейінгі басылымдарда Джо, Бет және Фрэнни деп өңделді) жергілікті тұрғындар "Сиқырлы орманы" деп атайтын үлкен орманға жақын жерге көшіп келеді. Бір күні олар орманда серуендеп, оның шынымен сиқырлы екенін біледі. Олар маңызды құжаттарын гномнан ұрлаған эльфтер тобымен кездеседі. Олар гномды қуа жетеді де, құжаттарды қайтарып алады, бірақ гном өзі үлкен ағашқа шығып кетеді, оның бұтақтары көкке дейін созылғандай көрінеді. Бұл – "Алыс ағаш". Эльфтердің кеңесіне қарамастан, балалар Алыс ағашқа көтеріледі. Олар оның ішінде сиқырлы адамдар тұратынын біледі, олардың ішінде Ай жүзді, Жібек, Қазаншы, Дама Жуасты, Мырза Аты жоқ және Ашулы пикси бар, олардың үйлері ағаш діңіне қашалған. Олар олардың кейбіреулерімен, әсіресе Ай жүзді мен Жібекпен дос болады. Ағаштың ең жоғарғы жағында олар әр сапар сайын басқаша болатын сиқырлы елге апаратын баспалдақ табады, себебі әр ел жаңа елге орын беру үшін ағаштың басынан жылжып отырады. Балалар еркін келіп-кетуге болады, бірақ ел жылжымай тұрып кетуі керек, әйтпесе сол ел қайтадан Алыс ағашқа келгенше онда қалып қояды. Әр түрлі тарауларда балалардың бірі сол елде қалып қояды. Жоғарыдағы елдер кейде өте жағымсыз – мысалы, Дама Шапақ (кейінгі басылымдарда Дама Шақырып деп өзгертілген) елді, агрессивті мектеп мұғалімі; ал кейде керемет қызықты – әсіресе Туған күндер елі, Жақсылықтар елі, Қалағаныңды ал елі және Қалағаныңды істе елі. Үш бала алғаш рет айналмалы "Айналмалы елге" барады. Олар қоян жұбымен кездеседі, олар балалардың елден қашуына көмектесу үшін шұңқыр қазып, жер беті бұрылғаннан кейін ағашқа қайтатын шұңқырдың жабылып қалғанын байқайды. Тағы бірнеше оқиғадан кейін, Алыс ағаштың халқы қызыл гоблиндер шабуыл жасағанда балалардың көмегіне мұқтаж болады. Олар осы кітапта соңғы рет Туған күндер еліне барады, онда олар Бэссидің туған күнін тойлайды.

Сиқырлы алыс ағаш

Джоның, Бесси мен Фаннидің туысы Дик (кейін Рик) қонаққа келеді және ол Алыс ағаш жерлеріндегі құпия оқиғаларға қатысады. Дик бастапқыда қызығушылық танытпайды, бірақ кейін қызығып, әртүрлі қиындықтарға ұшырайды. Олар бірге көптеген жаңа елдерді зерттейді және қатты қуанады. Мысалы, "Жақсы тағамдар елінде" үйлер шоколадтан салынған.

Алыстағы ағаштың халқы

Конни, еңбекқор емес, мақтанғаш, жаз бойы анасы ауырғандықтан үш баламен бірге қалады. Бастапқыда Конни Алыстағы ағашқа немесе онда тұратын сиқырлы халыққа сенуден бас тартады, тіпті Ашулы Пикси оған чернила шашқанда және Дам Вашалот оны суға малғанда да. Балалар ағаш басындағы елдерге барғанда, Конни бірнеше күтпеген нәрселерді көреді. Сабақшының анасы ағашта тұруға шешім қабылдап, Дам Слэптің жерінде нан пісіруші болып жұмыс істеуін тоқтатады. Ол ағашта таңғажайып торт дүкенін ашады.

Алыстағы ағашта

Бұл шығарма серияның алғашқы үш кітабынан өзгеше, роман емес, қысқа мәтіндері бар суреттер жинағы. Оқиғасы екі жаңа бала – Робин мен Джойдың басынан кешеді, олар "Сиқырлы орманда" оқығаннан кейін оқиғаларға қатысқысы келеді. Олар Джо, Бесси және Фаннимен, сондай-ақ ормандағы Жібек және Айбет сияқты тұрғындарымен кездесу үшін орманға барады.

Жаңартулар

Қазіргі заманғы қайта басылымдарда кейбір кейіпкерлердің аттары өзгертілген. Джо аты Джоға, ер адамдарға қатысты жиі қолданылатын жазу түріне ауыстырылды, ал Бесси енді Бет деп аталады, себебі бұрынғы есім Элизабеттің лақап аты ретінде қолданылудан тоқтады. Фанни мен Дик аттары Фрэнни мен Рикке өзгертілді, өйткені Ұлыбританияда және Ұлттар Достастығының бірқатар елдерінде бұл есімдер қазір жыныс мүшелерін білдіретін сленг ретінде кеңінен қолданылады. Сонымен қатар, қосалқы кейіпкер Дама Шлеп Дама Снап болып өзгерді және енді дене жазасын қолданбайды, оның орнына оқушыларын айқайлап сөгіс береді. Түпнұсқа мәтіннің барлық бөлімдері қайта жазылды, соның ішінде төбелес туралы барлық сілтемелер алынып тасталды. Мысалы, "Сиқырлы орманда" ағашқа гоблиндер басып кірген кезде, бастапқыда олармен күресілген, мырза Ватзисмен оларды "кілемді соққандай соққан" және Кепіршік Адам оларға қазан-құмыраларын лақтырған сияқты суреттемелер болған. Бұл эпизодтар енді "қуып жететін" деген қысқаша сипаттамамен ауыстырылды. Кейбір өзгерістерді Алисон Флод сынға алды.

Басқа авторлардың жалғасулары

"Silky's Story" Жанна Уиллис, 2020 жыл. "Moonface's Story" Эмили Ламм, 2021 (сурет кітабы). Жаклин Уилсонның "Сыртқы алыстағы ағаш: жаңа оқиғасы" 2022 жылдың мамырында жарық көрді. Жаклин Уилсонның 2023 жылдың қазанында жарық көрген "The Magic Faraway Tree: A Christmas Adventure" кітабы Уилсонның бұрынғы кітабындағы Мило, Миа және Бердидің оқиғасын жалғастырады.

Фильм

2014 жылдың қазан айында кітаптар алғаш рет киноға бейімделетіні және Сэм Мендестің Neal Street Productions өндіріс компаниясы фильмнің толыққанды нұсқасын жасап жатқаны хабарланды. 2021 жылға дейін фильм әлі де "әзірлену сатысында" деп тіркелген.