Кіріспе

Табиғаттан тыс күшке жалбарыну – діни және рухани тілек. Батыс ритуалдық сиқырында шақырулар (латын тіліндегі invocare сөзінен – "шақыру, көмекке шақыру, беру") – белгілі бір тәнсіз, табиғаттан тыс рухтармен байланыс орнату немесе әрекеттесу саласы. Шақыру мынадай формада болуы мүмкін:

Жалбарыну, дұға немесе сиқыр. Иелену нысаны. Бұйрық беру немесе шақыру. Өзінді белгілі бір рухтармен теңестіру. Бұл формалар төменде сипатталған, бірақ бір-бірінсіз де қолданылуы мүмкін. Сондай-ақ, Теургия қараңыз.

Жалыну немесе дұға ету

Құдайға жалбарыну немесе дұға жасау – Құдайға, құдайға, әйел құдайға немесе адамға үндеуді білдіреді. Адам Құдайға, құдайға немесе әйел құдайға қорғау, жақсылық тілеу немесе оның рухани күшін рәсімге шақыру сияқты бір нәрсе сұрағанда немесе тек қана құлшылық ету үшін, бұл алдын ала белгіленген нысанда немесе жалбарынушының өз сөздерімен немесе амалдарымен жасалуы мүмкін. Алдын ала дайындалған мәтінге мысал – «Пәтеміз» дұғасы. Көптеген діндер жалбарыну дұғаларын, литургияларды немесе ән-күйлерді пайдаланады; мысалы, индуизм мен буддизмдегі мантралар, Египеттің «Күндіз шығу кітабы» (әлде «Өлілер кітабы»), Орфикалық ән-күйлер және мыңдаған жылдар бұрын сақталған, мыс тақталарға жазылған, Шамаш, Иштар және басқа да құдайларға арналған мәтіндер бар. Исламда жалбарыну (дуа) – тілек немесе сұраныш дұғасы. Мұсылмандар оны терең құлшылық деп есептейді. Мұхаммед (саллаллаһу алейһи уә сәлләм): «Дуа – құлшылықтың өзі» деген. 880-881 жылдарға дейін сақталған папирус кітапшасында, Халид ибн Язид есімді ғалымға жатқызылатын, жалбарыну туралы ең ерте трактаттардың бірі табылды.

Дұғаның орнына

Шақыру дұғаның орнына қолданылатын діни емес балама болуы мүмкін. 2012 жылдың 30 тамызында Талса гуманистік қауымдастығының мүшесі Дэн Неррен Талса қалалық кеңесінің мәжілісін ашу үшін діни емес шақыру жасады. Нерренге шақыруды орындауға шақыру, қалалық кеңеспен мәжілістерді ашатын дұғалар туралы ұзаққа созылған даудың нәтижесінде жасалған келісімнің бір бөлігі болды. Шақыруды Оңтүстік Мэн секюлярлық гуманистер қауымдастығының мүшесі Эндрю Ловли жазған, ол бұрын 2009 жылы Мэн штатының Оңтүстік Портленд қаласында жаңа қалалық шенеуніктердің іс-шараларын ашу үшін осы шақыруды қолданған болатын. Осы мағынасында, ол сенім немесе сенімсіздік себептеріне байланыссыз, кез келген ант қабылдауға қарсылық білдіретін адамдар үшін ант берудің орнына қолданылатын растауға тең.

Қасиеттілік түрі

"Қолықтау" сөзі мұнда бейтарап мағынада қолданылады, яғни "бір адамның қалыпты тұлғасы басқа біреуімен ауыстырылған (кейде психологиялық) күйді" білдіреді. Бұл жағдай "аспективизация" деп те аталады. Бұл құдаймен немесе рухпен байланыс құрудың немесе оған жақындаудың бір жолы болуы мүмкін, сондықтан оны әсте қана жынға еріккендей деп қарастырудың қажеті жоқ. Кейбір діни дәстүрлерде, оның ішінде Паганизм, Шаманизм және Виккада, "шақыру" дегеніміз – рухты немесе рух күшін өз денеңе тарту, ал "эвокация" – рухты немесе күшті белгілі бір жерде болуын сұрау. Әрі, Алистер Кроули былай дейді:

"Шақыру" – "шақырып алу", ал "эвокация" – "сыртқа шақыру". Бұл – сиқырдың екі саласының арасындағы маңызды айырмашылық. Шақыру кезінде макрокосмос сананы толыққанды жабады. Эвокация кезінде сиқыршы макрокосмосқа айналып, микрокосмосты жасайды. Иеленушілік шақыруды жеке немесе, Виккада көбінесе болатындай, жұппен жасауға болады – бір адам шақыруды орындайды (литургияны немесе дұғаларды оқып, тіреу ретінде әрекет етеді), ал екінші адам шақырылады (өз денесін рух немесе құдайға ыдыс ретінде ұсынады). Сәтті шақырылған адам, құдай немесе рухтың рөлін ойнап, әдеттегідей емес сөйлеп немесе әрекет ете бастауы мүмкін, сондай-ақ осы кезде өзінің санасын толығымен немесе жартылай жоғалтуы мүмкін. Коммуникация бейнелер арқылы да жүзеге асуы мүмкін (діни көрініс). Сондай-ақ, олар сол құдайға тән мәтінді оқуға итермеленуі мүмкін, онда шақыру рәсімдік драмаға жақын болады. Викканың "Құдайшаның айыптауы" – осындай алдын ала дайындалған мәтінге мысал. "Айды түсіру" рәсімін де қараңыз. Экстаздық, иеленушілік шақыру формасын Воду дәстүріндегі лоа иеленуімен салыстыруға болады, онда құдай немесе рухтың жақтаушыларын "айдап" немесе "минсіткенін" айтады. 1995 жылы National Geographic журналының тілшісі Кэрол Беквит Воду иеленуі кезінде куә болған оқиғаларды былай сипаттады:

Бір әйел көздеріне құм шашырады, бір ер адам шыны сынықтарымен ішін кесіп алды, бірақ қан шықпады, тағы біреуі отты жұтты. Жанында, мүмкін, ямс өсіруші немесе балықшы, қолмен жасалған пышақтарды жалындаған отта қыздырып отырды. Содан кейін тағы бір ер адам оның тіліне пышақ тигізді. Біз бұл көрініске қорқып, таң қалдық, бірақ бірнеше рет қайталағаннан кейін, тілі тіпті қызармады. Иеленушілік шақыру кейбір скандинавиялық ғұрыптарда да сипатталған, онда Одін сейдр (скандинавиялық шаманизм) жұмысшыларын "айдау" үшін шақырылады, бұл құдай сегіз аяқты Sleipnir аттысымен сапар шеккендей. Шындығында, иеленушілік шақырудың түрлері бүкіл әлемде мистикалық немесе экстаздық дәстүрлерде кездеседі, құлшынушылар құдайдың немесе рухтың мәніне қол жеткізуге тырысқан жерлерде.