Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық саяхатшы
American politician
Ансон Берлингейм (14 қараша 1820 – 23 ақпан 1870) – американдық заңгер, республикашыл/американдық партиясының заң шығарушысы, дипломат және құлдыққа қарсы күрескер. Дипломат ретінде ол АҚШ-тың Қытайдағы (1862–1867) өкілі, содан кейін Қытайдың АҚШ-тағы елшісі болды, нәтижесінде 1868 жылы тарихи Берлингейм шарты жасалды.
Anson Burlingame (November 14, 1820 – February 23, 1870) was an American lawyer, Republican/American Party legislator, diplomat, and abolitionist. As diplomat, he served as the U. S. minister to China (1862–1867) and then as China's envoy to the U. S., which resulted in the 1868 landmark Burlingame Treaty.
Ерте өмір
Бурлингэм Нью-Йорк штатының Чененго округіндегі Нью-Берлинде дүниеге келді. 1823 жылы ата-анасы (Джоэл Бурлингэм және Фрилав Ангел) оны Огайо штатына, ал шамамен он жылдан кейін Мичиган штатына көшірді. 1838-1841 жылдары Мичиган университетінің Детройт бөлімшесінде оқыды, ал 1846 жылы Гарвард құқық мектебін бітірді. Ол Delta Kappa Epsilon (Сигма) студенттік бауырластығының мүшесі болды. 1847 жылдың 3 маусымында Джейн Корнелия Ливерморға үйленді. Олардың Эдвард Ливермор Бурлингэм (1848 жылы туған) және Уолтер Ангел Бурлингэм (1852 жылы туған) атты ұлдары, сондай-ақ Гертруда Бурлингэм (1856 жылы туған) атты қызы болды.
Burlingame was born in New Berlin, Chenango County, New York. In 1823 his parents (Joel Burlingame and Freelove Angell) took him to Ohio, and about ten years afterwards to Michigan. Between 1838 and 1841 he studied at the Detroit branch of the University of Michigan, and in 1846 graduated from Harvard Law School. He was a brother of the Delta Kappa Epsilon fraternity (Sigma chapter). On June 3, 1847, he married Jane Cornelia Livermore. They had sons Edward Livermore Burlingame (born 1848) and Walter Angell Burlingame (born 1852), as well as a daughter Gertrude Burlingame (born 1856).
Ерте мансап
Берлингэм Массачусетс штатының Бостон қаласында заңгерлік қызмет атқарды және 1848 жылы "Еркін топырақ" партиясы үшін сөйлеген сөздерімен үлкен даңққа ие болды. Ол 1853 жылы Массачусетс штатының конституциялық конвенциясының мүшесі, 1853 жылдан 1854 жылға дейін Массачусетс штатының сенатында, ал 1855 жылдан 1861 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында қызмет етті. Ол алғашқы мерзімінде "Білмейтін" партиясынан, кейін Массачусетсте құруға көмектескен жаңа Республикалық партиядан сайланды.
Burlingame practiced law in Boston, Massachusetts, and won a wide reputation by his speeches for the Free Soil Party in 1848. He was a member of the Massachusetts constitutional convention in 1853, of the Massachusetts State Senate from 1853 to 1854, and of the United States House of Representatives from 1855 to 1861, being elected for the first term as a Know Nothing and afterwards as a member of the new Republican Party, which he helped to organize in Massachusetts.
Берлингэм мен Престон Брукс
1856 жылы мамыр айында сенатор Чарльз Самнер (Р-Массачусетс штаты) құлдыққа қарсы лепті сөз сөйледі. Одан кейін ол сенат палатасында құлдыққа жақтас Оңтүстік батыр санаған өкіл Престон Брукс (Д. Оңтүстік Каролина) тарапынан қатыгездікпен шабуылға ұшырады. Біраз уақыттан кейін Берлингэм «Нью-Йорк Таймс» газетінің оны мансабындағы «ең әйгілі сөйлеуі» деп атаған сөзді жасады: ол Брукстың Самнерге жасаған шабуылын қатты айыптады және палата төбесінде оны «ең төменгі қорқақ» деп атады. Жауап ретінде Брукс Берлингэмді дуэльге шақырып, «өзі таңдаған янки батпағында» оған қуана қарсы тұратынын мәлімдеді. Берлингэм ынтамен қабылдады; шақырылған тарап ретінде ол қару мен орынды өзі таңдауға құқылы болды. Белгілі мерген болған ол қару ретінде мылтықты, ал орын ретінде Ниагара шатқалындағы АҚШ шекарасының канадалық жағындағы теңіз портын (АҚШ-тағы дуэльге тыйым салынғанын айналып өту үшін) таңдады. Брукс, Берлингэмнің күтпеген шаттықпен қабылдауынан және оның шебер мерген ретіндегі беделінен алаңдап, орнына «жау территориясы» (АҚШ-тың солтүстік штаттары) арқылы өтіп, Канадаға жету үшін өзінің қауіпсіздігіне қатысты нақты айтылмаған қауіптерді келтірді. Берлингэмнің бостондық әріптесін қорғауы Солтүстікте оның беделін арттырды.
In May 1856, Senator Charles Sumner (R Massachusetts) delivered a fiery anti slavery speech. He was subsequently brutally assaulted in the Senate chamber by Representative Preston Brooks (D South Carolina), who was hailed as a hero by the pro slavery South. Shortly afterwards, Burlingame delivered what The New York Times referred to as "the most celebrated speech" of his career: a scathing denunciation of Brooks' assault on Sumner, branding him as "the vilest sort of coward" on the House floor. In response, Brooks challenged Burlingame to a duel, stating he would gladly face him "in any Yankee mudsill of his choosing". Burlingame eagerly accepted; as the challenged party, he had his choice of weapons and location. A well known marksman, he selected rifles as the weapons and the Navy Yard on the Canadian side of the U. S. border in Niagara Falls as the location (in order to circumvent the U. S. ban on dueling). Brooks, reportedly dismayed by both Burlingame's unexpectedly enthusiastic acceptance and his reputation as a crack shot, neglected to show up, instead citing unspecified risks to his safety if he were to cross "hostile country" (the northern U. S. states) in order to reach Canada. Burlingame's solid defense of a fellow Bostonian greatly raised his stature throughout the North.
Қытай (Цин империясы) министрі
1861 жылғы 22 наурызда Бурлингем қайта сайлануға ұтылғаннан кейін, президент Авраам Линкольн Бурлингемді Австрия империясының өкілі етіп тағайындады, бірақ венгр Лайош Кошутты және оның Австрия империясынан тәуелсіздік алу күресін қолдаған Бурлингем қабылданбады және қызмет етпеді. 1861 жылғы 14 маусымда Линкольн оның орнына Бурлингемді Цин империясының өкілі етіп тағайындады. Бурлингем Бірінші және Екінші апиын соғыстарында қолданылған күшпен әрекет етудің империалистік саясатынан гөрі ынтымақтастық саясатын қолдады және сарайдың реформалық топтарымен қарым-қатынас орнатты. Оның айтуынша, "ынтымақтастық саясаты зорлық-зомбылықтың бұрынғы қағидасын әділ дипломатиялық әрекеттермен алмастырды", ал Батыс елдерінің өкілдері Қытайдың ішкі істеріне араласпауға келісті. Бурлингем еуропалық державаларды "келісімдерге әділ және христиандық мағына беруге; олар ешқашан Қытайдың аумақтық тұтастығына қатер төндірмеуге" келісуге дипломатиялық күшін жұмсағанын хабарлады.
On March 22, 1861, after Burlingame lost his bid for re election, President Abraham Lincoln appointed Burlingame as Minister to the Austrian Empire, but Burlingame, who had championed the Hungarian Lajos Kossuth and his drive for independence from the Austrian Empire, was not acceptable and did not serve. On June 14, 1861, Lincoln instead appointed Burlingame as minister to the Qing Empire. Burlingame worked for a cooperative policy rather than the imperialistic policies of force which had been used during the First and Second Opium Wars and developed relations with the reform elements of the court. As he put it, the "cooperative policy substituted for the old doctrine of violence one of fair diplomatic action," and the representatives of the Western powers agreed that they would not interfere in the internal affairs of China. Burlingame reported that he had used his diplomacy to get the European powers to agree that they would "give to the treaties a fair and Christian construction; that they never would menace the territorial integrity of China."
Қытайдың АҚШ пен Еуропа елдеріне елшісі
Бұл дипломатияның табысы Цин әулетінің сарай шенеуніктеріне естен шыққан жоқ. 1867 жылдың 16 қарашасында ол зейнетке шығып, өз саяси мансабына оралмақ болғанда, Қытай үкіметі Бурлингэмды АҚШ-қа және Еуропаның басқа елдеріне Қытай дипломатиялық миссиясын басқаруға төтенше елші және толық өкілетті министр етіп тағайындады. Миссия құрамында екі қытай министрі, бір ағылшын және бір француз хатшысы, Пекиннен келген алты студент және көптеген сүйемелдеушілер болды. Олар 1868 жылдың наурыз айында АҚШ-қа келді. Бурлингэм республикалық басшылықпен жеке байланыстарын пайдаланып, салыстырмалы түрде жылдам және тиімді келісімге келді. Ел бойынша жасаған бірнеше сөздерінде ол Қытайға тең қарауды және қытай иммигранттарына жол ашуды жақтады. 1868 жылдың 28 шілдесінде миссия Вашингтонда 1858 жылғы Рид келісімін толықтыратын, кейін Бурлингэм келісімі деп аталған бірқатар баптарға қол қойды. Келісімде АҚШ-тағы қытай азаматтары ең жақсы үлкен елдің азаматтарымен бірдей құқықтарға ие болады делінген, бұл стратегияға дейін тек Қытайдағы шетелдік жеңілдіктерді кеңейту үшін қолданылған. Бурлингэм қытайлардың азаматтыққа өтуіне рұқсат беретін тармақты енгізуге сәттілік танытты, бұл американдық заңмен тыйым салынған еді. Бұл келісім Опиум соғысынан кейін Қытай мен батыс елдері арасындағы алғашқы тең келісім болды. Содан кейін Бурлингэм Дания, Швеция, Голландия және Пруссиямен де келісімдер жасады. 1870 жылдың 23 ақпанында Ресеймен келісімшарт шарттарын талқылау кезінде Санкт-Петербургте күрт қайтыс болды. Ол Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы Маунт-Оберн зиратына жерленді.
The success of this diplomacy was not lost on Qing dynasty court officials. On November 16, 1867, when he was set to retire and return to his political career at home, the Chinese government appointed Burlingame envoy extraordinary and minister plenipotentiary to head a Chinese diplomatic mission to the United States and the principal European nations. The mission, which included two Chinese ministers, an English and a French secretary, six students from Peking, and a considerable retinue, arrived in the United States in March 1868. Burlingame used his personal relations with the Republican administration to negotiate a relatively quick and favorable treaty. In a series of speeches across the country, he displayed eloquent oratory to advocate equal treatment of China and a welcoming stance toward Chinese immigrants. On July 28, 1868, the mission concluded at Washington, D. C., a series of articles, supplementary to the Reed Treaty of 1858, and later known as the Burlingame Treaty. The treaty provided that Chinese subjects in the United States should enjoy the same rights as citizens of the most favored nation, a legal strategy which up until that point had only been used to expand foreign privileges in China. Burlingame worked successfully to include a clause permitting Chinese to become citizens, which was barred by American law. This treaty was the first equal treaty between China and a western power after the Opium War. Subsequently, Burlingame also negotiated treaties with Denmark, Sweden, Holland, and Prussia. He died suddenly at Saint Petersburg on February 23, 1870, while negotiating terms for a treaty with Russia. He was buried in Mount Auburn Cemetery in Cambridge, Massachusetts.
Отбасы
Оның ұлы Эдвард Л. Берлингэм Scribner's Magazine журналының алғашқы редакторы болды. Оның немересі (Эдвардтың ұлы) Роджер Берлингэйм ойдан шығарылған әңгімелер, деректі әдебиеттер және өмірбаян жазушысы болды.
His son Edward L. Burlingame was founding editor of Scribner's Magazine. His grandson (Edward's son), Roger Burlingame, was an author of fiction, nonfiction, and biographies.
Мұра
[[Файл: 2018 Anson Burlingame Жоу Лиминнің. Anson Burlingame бюсті, Чжоу Лимин, Burlingame Public Library 2018|thumb|Берлингэм, Калифорния; Берлингэм, Канзас; және Ансон, Висконсин қалаларының барлығы Ансон Берлингэмнің құрметіне аталған. Ансон Берлингэм Сан-Франциско шығанағындағы Сан-Матеода сатып алған ранчосы оның есімін сақтап, оның қайтыс болғаннан кейін дамытылды. Альбион Харрис Бикнелл салған Ансон Берлингэмнің портреті Бостонның тарихи Фанюил залында ілуде. 2018 жылы Берлингэм шартының 150 жылдығына арналған халықаралық салтанатта Чжоу Лимин жасаған Ансон Берлингэмнің жаңа бюсті Калифорния штатының Берлингэм қаласындағы Берлингэм қалалық кітапханасында ашылды.]
[[File:2018 Anson Burlingame by Zhou Limin. jpg|thumb|Bust of Anson Burlingame, by Zhou Limin, at the Burlingame Public Library 2018
Burlingame, California; Burlingame, Kansas; and Anson, Wisconsin, are all named after Anson Burlingame. The ranch which Burlingame purchased in San Mateo on the San Francisco Bay retained his name and was eventually developed after his death. Anson Burlingame's portrait, painted by Albion Harris Bicknell, hangs in historic Faneuil Hall, Boston. In 2018, upon the 150th anniversary of the Burlingame Treaty, a new bust of Anson Burlingame sculpted by Zhou Limin was unveiled at an international ceremony held at the Burlingame Public Library in Burlingame, California.