Шотландиялық тәуелсіз шіркеу басшысы Джеймс Халдейн

Кіріспе

Шотландия тәуелсіз шіркеуінің басшысы, Джеймс Александр Холдейн, сондай-ақ капитан Джеймс Холдейн (14 шілде 1768 – 8 ақпан 1851) – теңіз саяхатшысы болғаннан кейін шотландтық тәуелсіз шіркеуінің басшысы болды.

Өмірбаян

Стирлингширдегі Эртри қамалының капитаны Джеймс Холдейннің (оның туғанына екі апта жетпеген) кенже ұлы (оның ағасы Роберт Холдейн де дін қызметкері болған), Дандиде дүниеге келді. Оның анасы адмирал Адам Дунканның, 1-ші виконт Дунканның қарындасы болды. Ол алдымен Данди грамматикалық мектебінде, содан кейін Эдинбург орта мектебінде және Эдинбург университетінде білім алды. Он жеті жасында ол Ұлыбритания Ост-Индия компаниясына Монтроз герцогы кемесіне мічман болып кірді. Үндістанға төрт рет сапар жасағаннан кейін, 1793 жылдың жазында ол капитан болып тағайындалды және Мелвилл қамалының командирі болды. Сапарлары барысында ол Киелі кітапты мұқият зерттеуді бастады, сондай-ақ Лондон миссионерлік қоғамының негізін қалаушылардың бірі Госпорттық Дэвид Богтың евангелистік ықпалына түсті. 1793 жылы ол қысқа уақытқа Шотландияға оралып, көшпенді уағызшылыққа кірісті. Ол 1797 жылға дейін Ост-Индия компаниясында қызмет етті, оның соңғы ісі Спитхед бүлікшілігінде болды, онда ол "Даттон" кемесіне өтті. 1797 жылдың жазында ол Ост-Индия компаниясынан кетіп, достарының ынталандыруымен Эдинбургтың оңтүстігіндегі Гилмертон қаласында дін қызметкері ретінде жұмыс істеуді бастады.

Евангелизм

1796 жылы ол Кембридждің белгілі евангелисі Чарльз Симеонмен танысты. Оның қасында ол Шотландияны аралап, діни тақырыптарға қызығушылықты оятуға тырысып, үлкендер таратып жүрді. Кейін ол Эдинбургке көшіп, Леди Истер шіркеуінің пасторы Дэвид Блэк және Канонгейт шіркеуінің екінші қызметкері Уолтер Бьюкененмен дос болып, олар оны дін қызметкері болуға көндірді. 1797 жылдың мамырында ол Эдинбург маңындағы Гилмертон қаласында алғашқы уағызын оқыды, ол үміт берерлік сәттілікке ие болды. Сол жылы ол «Үйдегі Ізгі хабарды тарату қоғамы» деп аталған, секталық емес, үлкендерге арналған трактаттарды тарату және уағыз айту ұйымын құрды. Келесі бірнеше жыл бойы ол қайта-қайта миссионерлік сапарлар жасап, тыңдаушылар табатын жерде уағыз айтты, көбінесе ашық ауада. Шамамен 1815 жылы ол қала орталығына, 16 Джордж көшесіне көшіп, Лейт-Уоқтың басындағы үлкен Табернакл шіркеуінде (қазіргі Плейхаус театрының орны) уағыз айта бастады. Халдейн Шотландия шіркеуі үшін уағыз айтқан емес, бірақ евангелистік уағызшы болды, ол орнықты шіркеуден де танымал болды. Жаңа өсиетті зерттеуі оны осы конфессиядан кетуге және тәуелсіз шіркеу қозғалысында жұмыс істеуге итермеледі. Ағасы Роберт Халдейн және басқалармен бірге ол Шотландия мен Ирландияда 85 тәуелсіз шіркеу құрды. Халдейндер құрған шіркеулер толық суға батырып шомылу, апталық қауымдастық және қауымдық басқару (автономдық үкімет) қағидаларын қолданды. Халдейндер семинарияны да басқарды және олардың принциптеріне Джон Глас және Глассит шіркеуінің Роберт Сандеман сияқты тәуелсіз ойшылдардың ықпалы тиді. Жылдар өте келе, саяхаттың және ашық ауада уағыз айтудың шаршатушы еңбегінен қол үзген ол, діни және теологиялық мәселелерді талқылауға баспасөз арқылы әсер етуге тырысты. Өмірінің соңғы жылдарында ол баптист көзқарасын қабылдады. Ол 1851 жылдың 8 ақпанында 82 жасында қайтыс болды және Эдинбургтегі Принц-стриттің батыс жағындағы Сент-Кутберт шіркеуінің зиратында жерленді. Қабір шіркеудің шығысында, Принц-стрит бағына тірелетін қабырғаның жанында орналасқан.

In about 1796 he became acquainted with the celebrated evangelical, Charles Simeon of Cambridge, in whose company he toured Scotland, distributing tracts and trying to awaken others to an interest in religious subjects. He moved to Edinburgh and befriended Rev David Black of Lady Yester's Kirk and Walter Buchanan Second Charge of Canongate Kirk who persuaded him to become a minister. In May 1797 he preached his first sermon, at Gilmerton near Edinburgh, with encouraging success. In the same year he established a non sectarian organization for tract distribution and lay preaching called the Society for the Propagation of the Gospel at Home. During the next few years he made repeated missionary journeys, preaching wherever he could obtain hearers, and generally in the open air. Around 1815 he moved to the city centre, living at 16 George Street and began preaching at the huge Tabernacle Church at the head of Leith Walk (now the site of the Playhouse Theatre). Haldane was never a preacher for the Church of Scotland, but was an evangelical preacher, who proved more popular than the established church. His studies of the New Testament led him to leave that denomination behind and work in an independent church movement. Along with his brother, Robert Haldane, and others, James established 85 independent churches in Scotland and Ireland. Churches originated by the Haldanes practised baptism by immersion, weekly communion, and congregational polity (autonomous government). The Haldanes also operated a seminary and were influenced in their principles by other independency thinkers such as John Glas and Robert Sandeman of the Glasite church. As advancing years compelled him to withdraw from the more exhausting labours of travel and open air preaching, he sought to influence the discussion of current religious and theological questions by means of the press. In later years he adopted Baptist views. He died on 8 February 1851 aged 82, and is buried in the Haldane family plot in St Cuthbert's Churchyard at the west end of Princes Street in Edinburgh. The grave lies immediately east of the church on the wall backing onto Princes Street Gardens.