Кіріспе

Суға қондыруға арналған кеме корпусы бар ұшақ – су бетінде қонуға мүмкіндік беретін, корпусы бар қанатты ұшақ түрі. Ол попларлы ұшақтан (floatplane) фюзеляжының суға жүзуге арналып жасалғандығымен ерекшеленеді, ал попларлы ұшақтар жүзу үшін фюзеляжға орнатылған попларларға сүйенеді. Ұшақ кемесінің фюзеляжы жүзуге қабілетті болғанымен, қосымша тұрақтылық үшін қанат астындағы попларларды немесе қанатқа ұқсас корпус проекцияларын (спонсон деп аталады) да пайдалана алады. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңінен қолданысқа енген ұшақ кемелері, соғыстар аралығында ауқымы мен мүмкіндіктері жағынан тез өсті, осы кезде көптеген операторлар осы типпен коммерциялық табысқа жетті. Ұшақ кемелері 20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең ірі ұшақтардың бірі болды, олардың мөлшері тек Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жасалған бомбалаушылардан ғана асып түсті. Олардың артықшылығы – қымбат құрлықтағы ұшу-қону жолақтарының орнына суды пайдалану, бұл оларды соғыстар аралығындағы халықаралық әуе компанияларының негізіне айналдырды. Олар теңіздік патрульдеу және әуе-теңіз құтқару операцияларында да жиі қолданылды, әсіресе қақтығыс кезінде. PBY Catalina және Short Sunderland сияқты ұшақ кемелері Тынық мұхиты және Атлантикадағы Екінші дүниежүзілік соғыста маңызды рөл атқарды. Ұшақ кемелерінің танымалдылығы суық соғыс кезеңінде біртіндеп төмендеді, себебі нашар ауа райында теңіз жағдайы ұшу мен қонуды қиындыққа толы ететін, ал құрлықтағы ұшақтарға бұл әсер етпейтін. Әртүрлі операторлар осы типті пайдалануды азайтса да, кейбіреулері Shin Meiwa US 1A және Martin JRM Mars сияқты ұшақтарды пайдалануды жалғастырды. 21 ғасырда ұшақ кемелері орман өрттерін сөндіруге су тастау, архипелагтар маңындағы әуе көлігі және дамытпаған аймақтарға қол жеткізу сияқты арнайы мақсаттарда қолданылады. Көптеген қазіргі заманғы су ұшақтары, попларлы немесе ұшақ кемесі түріне қарамастан, қону және ұшу үшін шасси немесе жүзу режимдерін пайдаланатын екі режимді ұшақтар болып табылады.

Ертедегі плавтопландар

Суда қонуға және судан ұшуға қабілетті ұшақ іздеуі, ұшып жүретін қайықтар емес, поплармен жабдықталған ұшақтардан басталды. Француз Альфонс Пено 1876 жылы қайық корпусы және қысыммен жиырылатын шассиі бар ұшу аппаратына патент алған, бірақ оны құрастыра алмады. Австриялық Вильгельм Кресс 1898 жылы алғашқы сәтті су самолеты "Драхенфлигер" планерін жасауға тырысқан деп есептеледі, бірақ оның 30 а.к. Daimler қозғалтқыштары ұшып көтерілу үшін жеткіліксіз болды, содан кейін екі поплардың бірі зақымданғанда суға батты. 6 маусым 1905 жылы Габриэль Воазин Сейн өзенінде поплармен сүйретілген желкенді планермен ұшып, қонды. Оның алғашқы қозғалтқышсыз ұшуы 150 метрді құрады. Фабрдің қуатты поплармен жасаған алғашқы сәтті ұшып көтерілуі және қонуы басқа авиаторларды шабыттандырды, ол бірнеше ұшқыштар үшін попларды жобалады. Бірінші гидроаэроплан жарысы 1912 жылдың наурыз айында Монакода өтті, онда Фабр, Кертисс, Телье және Фарман ұшақтарындағы поплар қолданылды. Бұл 1912 жылдың 1 тамызынан бастап бес орындық Sanchez Besa ұшағын пайдалана отырып, Aix les Bains қаласында алғашқы жоспарланған жолаушылар гидроұшақ қызметіне әкелді. Сонымен қатар, Уайт аралындағы Коусте орналасқан британдық қайық құрылыс компаниясы J. Samuel White жаңа авиациялық бөлім құрып, Ұлыбританияда ұшатын қайық жасады. Бұл 1913 жылы Олимпиададағы Лондон әуе шоуында көрсетілді. Сол жылы Ист-Коустағы S.E. Saunders кеме құрылыс шеберханасы мен Sopwith Aviation Company бірлесіп "Бат-бот" ұшағын жасады, ол құрлықта да, суда да жұмыс істей алатын, констуа ламинатталған корпусы бар, қазіргі кезде біз оны амфибиялық ұшақ деп атаймыз. АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін, бұл Порттың қадағалауымен ұшу жоспарын зерттегеннен және қайта ұйымдастырғаннан кейін тез арада "Америка" ұшағының жасалуына әкелді; ұшақ екі бөлімі бар, қанаттарының ұзындығы әртүрлі екі қанатты конструкциядан тұрды, қозғалтқыштары корпустың арасындағы кеңістікте жанында орналасқан екі иінді қозғалтқышпен жабдықталған. Қанат ұштарының попларлары төменгі қанаттардың астына, ұштарына жақын орналастырылды. Дизайн (кейін H үлгісіне дамыды) Кертистің бұрынғы ұшатын қайықтарына ұқсады, бірақ ол едәуір үлкен болды, сондықтан 1770 км (1100 миль) қашықтыққа жететіндей отын тасымалдай алатын. Ұшақтың үш экипаж мүшесі толық жабық кабинада орналасты. "Американың" сынақтары 1914 жылдың 23 маусымында Порт бас сынақ пилоты ретінде қатысқанда басталды; сынақтар дизайндағы күрделі кемшіліктерді тез анықтады; ол жеткіліксіз қуатты болды, сондықтан қозғалтқыштар тракторлық конфигурацияда орнатылған қуаттырақ қозғалтқыштармен ауыстырылды. Сондай-ақ, су үстінде қозғалтқыш қуаты артқан сайын ұшақтың мұрны суға батып кету қаупі болды. Бұл құбылыс бұрын кездеспеген еді, өйткені Кертистің бұрынғы жобаларында мұндай қуатты қозғалтқыштар немесе үлкен отын/жүк жүктемелері қолданылмаған, сондықтан олар салыстырмалы түрде жүзуге қабілетті болды. Бұл әсерді жою үшін Кертисс кеменің алдыңғы бөлігіне гидродинамикалық көтеруді арттыру үшін қанаттарды орнатты, бірақ көп ұзамай оларды екі жақта орнатылған су асты понтондарының бір түрі - спонсондармен ауыстырды. Бұл спонсондар (немесе олардың инженерлік баламалары) және кеңейтілген, ойылған корпус алдағы онжылдықтарда ұшатын қайық корпусының дизайнының маңызды ерекшелігі болып қала берді. Мәселе шешілген соң, кемеге дайындық жұмыстары қайта басталды. Ұшу кезінде ұшақ "ауыр" басқарылатыны және күткеннен ұзақ ұшып кету қашықтығы қажет екені анықталды, 5 тамыздағы толық ай Атланттық мұхитынан ұшу үшін таңдалды; Порт Американы Джордж Халлеттпен бірге пилот және механик ретінде басқаратын болды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Кертисс пен Порттың жоспарлары Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен күшін жоғалтты. Порт 1914 жылғы 4 тамызда Англияға аттанды және Корольдік әскери-әуе қызметінің құрамына кіріп, әскери-теңіз күштеріне қайта оралды. Корольдік әскери-теңіз күштерінің Хендон әуе базасының эскадрилья командирі болып тағайындалған ол, ұшатын қайықтардың әлеуетін Адмиралтействоға тез сендіріп, 1915 жылы Феликсстоудағы әскери-теңіз әуе базасының басшысы болды. Порт Адмиралтействоны Кертистен «Америка» және оның бірдей конструкциядағы кемесін сатып алуға көндірді. Бұдан кейін тағы 12 ұқсас ұшаққа тапсырыс берілді, олардың бірі H2 үлгісі, ал қалғаны H4 үлгісі болды. Соңғы үлгілердің төртеуін Ұлыбританияда Саундерс құрастырды. Олардың барлығы «Америка» дизайнына ұқсас болды және Корольдік теңіз күштерінде «Америка» деп аталды. Дегенмен, 160 а.к. Curtiss қозғалтқыштары 250 а.к. Rolls Royce Falcon қозғалтқыштарымен ауыстырылды. Бастапқы партиядан кейін тағы 50 данаға тапсырыс берілді (соғыс кезінде барлығы 64 «Америка»). Ұшқыш, майор Теодор Дуглас Халлам, олардың «екі тоннадан да жеңіл салмақты, екі күлкілі қозғалтқышы бар, жұмыс істегенде 180 ат күші беретін, ал қозғалтқыштары қосылғанда мұрынан ауыр, құйрығынан ауыр» екенін жазды. Феликсстоуда Порт ұшатын қайық дизайнын жетілдіріп, ерекше «Феликсстоу ойығы» бар практикалық корпус дизайнын жасады. Порттың Феликсстоуда жүзеге асырған алғашқы жобасы – Феликсстоу Порт Бейби болды, ол үлкен, үш қозғалтқышты екіұшақты ұшатын қайық, бір орталық түрткіш және екі сыртқы тракторлы Rolls Royce Eagle қозғалтқыштарымен жабдықталған. Порт H4 ұшағын жаңа корпуспен жаңартып, оның гидродинамикалық қасиеттерін жақсартты, бұл таксимен жүруді, ұшып көтерілуді және қонуды әлдеқайда ыңғайлы етті және оны Феликсстоу F.1 деп атады. Порттың «Феликсстоу ойығы» жаңалығы судан соруды жеңуге және ұшуға көмектесті. Бұл құрылғы 1911 жылдан бері Францияда қолданылып келгенімен, оны пайдалануды әлдеқайда қауіпсіз және сенімді етті. «Ойық» жетістігі көп ұзамай «қадамға» айналды, төменгі корпустың артқы бөлігі алдыңғы төменгі корпус бөлімінен жоғары көтерілді, және бұл ерекшелік ұшатын қайық корпустарының және плавуншалардың да ерекшелігіне айналды. Бұл ұшақтар ұзын қашықтыққа ұшуға және кемелерге жақын тұрып отын құюға мүмкіндік берді. Порт содан кейін үлкен Curtiss H 12 ұшатын қайығы үшін ұқсас корпус жобалады, ол H 4-тен үлкен және қабілетті болса да, әлсіз корпус және суды нашар басқару кемшіліктеріне тап болды. Жаңа корпус Porte дизайнымен біріктірілді, бұл жолы екі қадаммен жабдықталды, H 12 қанаттарымен және жаңа құйрығымен, және екі Rolls Royce Eagle қозғалтқыштарымен жабдықталды, Феликсстоу F.2 деп аталды және 1916 жылдың шілдесінде алғаш рет ұшып, Кертиске қарағанда әлдеқайда жоғары екенін көрсетті. Бұл модель болашақтағы барлық жобалардың негізі болды. Ол Феликсстоу F.2A ретінде өндіріске енгізілді, оны патрульдік ұшақ ретінде қолданды, Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін 100-ге жуық жасалды. Тағы жетпіс дана салынды, содан кейін Феликсстоуда екі F.2c салынды. Феликсстоу F.5 ұшағы F.2 және F.3 ұшақтарының жақсы қасиеттерін біріктіруге арналған, оның прототипі 1918 жылдың мамыр айында алғаш рет ұшты. Прототип өзінің алдыңғыларынан жоғары сапалы екенін көрсетті, бірақ өндірісті жеңілдету үшін өндіріс үлгісі F.3 компоненттерін кеңінен пайдалану үшін өзгертілді, бұл F.2A немесе F.3-тен төмен өнімділікке әкелді. Феликсстоудың ұшатын қайықтары Корольдік теңіз күштері үшін жағалаудағы патрульдерге, соның ішінде неміс U қайықтарын іздеуге кеңінен қолданылды. 1918 жылы олар жеңіл кемелермен солтүстік неміс порттарына қарай сүйретілді. 1918 жылғы 4 маусымда үш F.2A он неміс су ұшағымен ұрысып, екі расталған және төрт ықтимал ұшақты атып түсірді. Жоғары сенімді ұшақтарды жасамас бұрын суға қону мүмкіндігі мұхиттық сапарлар үшін қажетті қауіпсіздік ерекшелігі болды. 1923 жылы алғашқы коммерциялық ұшатын қайық қызметі Channel Islands-қа және одан ұшулармен енгізілді. Британдық авиация индустриясы қарқынды дамыды. Үкімет ұлттандыру қажет деп шешті және бес авиакомпанияны біріктіріп, мемлекеттік Imperial Airways of London (IAL) компаниясын құруды тапсырды. IAL британдық әуе компаниясының халықаралық туын тасымалдайтын, Ұлыбритания мен Оңтүстік Африка арасындағы жолаушылар мен пошта тасымалын Short S.8 Calcutta сияқты ұшақтар арқылы қамтамасыз ететін болды. 1920 жылдары Корольдік әскери-әуе күштерінің (RAF) Шығыс Азиядағы рейсі жаңа Supermarine Southampton ұшағын пайдалана отырып, «туды көрсету» мақсатындағы ұзын қашықтықтық формациялық рейстердің бірнешеуін жүзеге асырды. Бұл рейстердің ең танымалдарының бірі 1927 және 1928 жылдары жүргізілген экспедиция болды; ол Феликсстоудан Жерорта теңізі және Үндістан арқылы Сингапурге аттанған төрт Southampton ұшағымен жүзеге асырылды. RAF және Supermarine бұл рейстерден үлкен беделге ие болды, сонымен қатар ұшатын қайықтардың ұзын қашықтыққа жүруге сенімді құралға айналғанын дәлелдеді. 1930 жылдары ұшатын қайықтар АҚШ пен Еуропа арасында тұрақты әуе тасымалын жүзеге асыруға мүмкіндік берді, Оңтүстік Америка, Африка және Азияға жаңа әуе бағыттарын ашты. Ирландияның Фойнс қаласы және Ньюфаундленд пен Лабрадордың Ботвуд қалалары көптеген ерте трансатлантикалық рейстердің бастапқы және соңғы нүктелері болды. Құрлықтағы ұшақтар үшін әуежайлар жоқ жерлерде ұшатын қайықтар отын құю және жабдықтау үшін шағын аралдарда, өзендерде, көлдерде немесе жағалау станцияларында тоқтауға болатын. Pan Am Boeing 314 Clipper ұшақтары алыс елдерді, мысалы, Шығыс Азияны әуе саяхатшыларының қол жеткізіміне жақын қылды және ұшу романтикасын білдірді. 1931 жылға қарай Австралиядан Ұлыбританияға пошта 16 күнде жеткізілді – теңіз арқылы жеткізілген уақыттың жартысынан да аз. Осы жылы әлемнің екі жағындағы үкіметтік тендерлер Британ империясының екі шеті арасында жаңа жолаушылар мен пошта тасымалын жүзеге асыруға өтініштерді қабылдады, ал Qantas және IAL бірлескен өтінішпен сәтті аяқталды. Бірлескен меншіктегі компания құрылды, Qantas Empire Airways. Жаңа он күндік қызмет Роуз Бэй (Сиднейге жақын), Жаңа Оңтүстік Уэльс және Саутгемптон арасында хат жазушылар үшін өте табысты болды, көп ұзамай пошта көлемі ұшақтардағы сақтау кеңістігінен асып кетті. 1930 жылдардың басында британдық үкімет жаңа шешім іздеді, ол кеңістікте 24 жолаушыны ыңғайлы орналастыра алатын, сонымен қатар пошта немесе жүк үшін жеткілікті орын бар, сонымен қатар сағатына 170 миль жылдамдықпен және кемінде 700 миль қашықтыққа ұша алатын жаңа үлкен ұшаққа қатысты талаптарды жариялады; Солтүстік Атлант бағытын қамтамасыз ету үшін 2000 мильге дейін ұзарту мүмкіндігі де қарастырылды. Бастапқыда IAL пайдалануы үшін жоспарланған, серіктес Qantas бастамамен келісіп, жаңа Short S23 "C" классы немесе "Empire" ұшатын қайықтарының алты данасын сатып алуға міндеттенді. Авиация өндірушісі Short Brothers компаниясынан тапсырыс берілген Empire ұшағы «әлемдегі ең батыл авиациялық тәжірибе» деп мақталып, ал ерте сыншылар бұл тапсырысты «қауіпті ойын» деп атады. Поштаны мүмкіндігінше жылдам жеткізу көп бәсекелестікке және жаңа дизайндарға әкелді. Short Empire ұшақтарының бір түрі ерекше көрініспен көзге түсетін «Maia and Mercury» болды. Бұл «Mercury» (қанатты елші) атты төрт қозғалтқышты плавунша ұшағы, «Maia» ұшағының үстіне орнатылған, ол ауыр өзгертілген Short Empire ұшағы. Өкінішке орай, бұл өте пайдалы болған жоқ, ал Mercury Америкадан кемемен қайтарылды. Mercury ұшудағы отынмен толықтыру қабылданғанға дейін бірнеше қашықтық рекордтарын орнатты. 1930 жылдары сэр Алан Кобхэм ұшу кезінде отынмен толықтыру әдісін ойлап тапты. Ауада Short Empire ұшағына ұшып көтерілгенге дейін көбірек отын құюға болады. Оның қанаттары бар...

Екінші дүниежүзілік соғыс

Ұшатын қайықтың әскери маңызы жақсы танылған, сондықтан Екінші дүниежүзілік соғыс басталған кезде сумен шектесетін барлық елдер оларды әскери мақсатта пайдаланды. PBM Mariner патрульдік бомбалаушысы, PBY Catalina, Short Sunderland және Grumman Goose сияқты ұшақтар көптеп сатып алынды. Sunderland ұшағы азаматтық Empire ұшақ кемесімен бірдей уақытта жасалған, бұл ұшақ кемесі соғыстың ең қуатты және кеңінен қолданылған ұшақ кемелерінің бірі болды. Ал Catalina соғыстың ең көп салынған ұшақтарының бірі болды. Ұшатын қайықтар су астына қарсы патрульдеуден бастап, әуеден теңізге құтқару және жауынгерлік кемелер үшін оқ атуды бақылау сияқты әртүрлі міндеттерді орындау үшін пайдаланылды. Олар ұшып, Тынық мұхиты мен Атлант мұхитының кең аумақтарын барлаумен айналысты, жау кемелерін анықтап, көптеген су асты қайықтарын батырды. Catalina ұшағы жапон флотының Мидуэй аралына жақындап келе жатқанын байқады, бұл Мидуэй шайқасын бастады. 1940 жылдың 3 сәуірінде Норвегия жағасында жұмыс істеп жатқан жалғыз Sunderland ұшағына алты неміс Junkers Ju 88C истребителі шабуыл жасады; шайқас барысында ол біреуін атып түсіріп, екіншісіне зақым келтірді, олар кері шегінді. Немістер Sunderland ұшағының қорғаныс қаруының күштілігіне байланысты оған "Fliegendes Stachelschwein" ("Ұшқан шошқа") деген лақап ат қойды. Sunderland ұшақтары Жерорта теңізінде бірнеше рет өзін көрсетті, Криттің немістер басып алуы кезінде көптеген эвакуациялық миссияларды орындады, әрқайсысында 82 жолаушыға дейін тасыды. Бір Sunderland 1940 жылдың 11 қарашасындағы Корольдік флоттың әуе күштерінің Тарантодағы итальяндық флотқа жасаған торпедалық шабуылына дейін итальяндық флотты бақылау үшін барлау миссиясын орындады. Соғыстың ең үлкен ұшақ қайығы Blohm & Voss BV 238 болды, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ұшқан ең ауыр ұшақ және Орталық державалардың кез келгені салып, ұшқан ең үлкен ұшақ болды. Тек алғашқы прототип ғана ұшты, 1944 жылдың сәуірінде ұшу сынақтарын бастады. Бірнеше айдан кейін ол Гамбургтің шығысында Шаал көлінде бекіген кезде бомбаға түсіп, ішінара батып кетті; ол ешқашан қайта ұшпады, соғыс аяқталғаннан кейін қасақана терең суға батырылды. Жапон императорлық теңіз күштері соғыстың ең жақсы ұшақ қайығы деп сипатталған Kawanishi H8K ұшағын пайдаланды. Оның дизайны тікелей алдыңғы моделі Kawanishi H6K негізінде жасалған, бірақ ол соғыс басталғанға дейін теңіз күштерінің сұрауы бойынша жасалған әлдеқайда үлкен және ұзақ қашықтықтағы ұшақ болды. 1942 жылдың 4 наурызында түнде екі H8K Перл-Харборға екінші рейд жасады, қажетті қашықтықты алу үшін French Frigate Shoals-та су асты кемесімен жанармай құйды. Сонымен қатар, өте ауыр қорғаныс қару-жарағы бар H8K2 типінің жетілдірілген нұсқасы енгізілді. 1939 жылдың қарашасында IAL үш жеке компанияға қайта құрылды: British European Airways, British Overseas Airways Corporation (BOAC) және British South American Airways (BOAC-пен 1949 жылы біріктірілген), бұл өзгеріс 1940 жылдың 1 сәуірінде ресми түрде жасалды. BOAC соғыс кезінде Пул портының (шамалы) қауіпсіз аймағынан ұшақ қайықтары қызметін жалғастырды, 1947 жылы Саутгемптонға оралды. Martin Company 1941 және 1943 жылдар аралығында ұшу сынақтарымен PBM Mariner патрульдік бомбалаушысына негізделген XPB2M Mars прототипін жасады. Mars теңіз күштерімен XPB2M 1R деп аталатын көлік ұшағына айналдырылды. Жүгіру қабілеті жоғары болғандықтан, 20 модификацияланған JRM 1 Mars-қа тапсырыс берілді. Бес Mars ұшақ қайығының алғашқысы 1944 жылдың 23 қаңтарында Гавайи мен Тынық мұхиты аралдарына жүк тасымалдауға кірісті. Соғыс аяқталғаннан кейін теңіз күштері тек бес ұшақты сатып алып, тапсырысты қысқартты. Бес Mars кемесі жасалып, соңғысы 1947 жылы жеткізілді. АҚШ екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бірнеше 4 қозғалтқышты ұшақ қайықтарын пайдаланды, соның ішінде азаматтық ұшақтар ретінде жұмыс істегендері де бар. Бұған бес Boeing B 314 Clipper, тағы төртеу C 98s; екі Martin M 130 Clipper, Martin XPB2M 1/XPB2M 1R прототипі және бір JRM 1 Mars; үш Sikorsky VS 44 (JR2S 1) кірді. Алайда, АҚШ күштерінің негізгі 4 қозғалтқышты ұшақ қайығы PB2Y Coronado болды, оның 220-ға жуығы бірнеше нұсқада қолданылды: теңізде қарауылда, бомбалау, медициналық / ауруханалық көлік және жүк тасымалдау үшін; ол сондай-ақ Атлант мұхиты үшін шайқаста британдық күштермен қызмет етті. Ұшақ қайықтың іздеу және құтқару үшін пайдалы ерекшелігі - суға қону мүмкіндігі, ол адамдарды судан алып қана қоймай, сол жерде қалуға мүмкіндік берді. Бұның бір танымал мысалы 1945 жылдың 31 шілдесінде жүздеген теңізшілерді суға батырып кеткен Индианаполис кемесі болды. Оның жоғалғанын түсінгеннен кейін оны іздестіру басталды, ал бірінші болып келген - лейтенант-командир (USN) Роберт Адриан Маркс ұшқан амфибиялық PBY 5A Catalina патрульдік ұшағы. Маркс және оның экипажы апаттан құтқарылғандарды тапты және құтқару салдарынан тастады; салдардың бірі құлау кезінде қирады, ал қалғандары шаршаған экипажға тым алыс болды. Ашық мұхитта қонуға қатысты бұйрықтарға қарамастан, ерекше жағдай мен адам өміріне қауіп төнуіне байланысты Маркс экипажымен кеңесіп, 4 метрлік толқындарда ұшақты қондыруға шешім қабылдады. Ол 56 апаттан құтқарылғанды жинап алу үшін ұшағын маневрлеуге қол жеткізді. Ұшақтағы орын шектеулі болғандықтан, Маркс адамдарды парашют арқандарымен қанатқа байлады. Ұшақ осылай көп адаммен ұшуға жарамсыз болды, бірақ әлі де су үстінде қалуға болатын. Бұл көптеген шаршаған адамдарды акулалар жеуінен немесе күту кезінде суға батып кетуінен сақтады. Түн құрғаннан кейін Cecil J. Doyle эсминеці, жеті құтқару кемесінің біріншісі, іздеу шамдарын жарқыратып, әлі де суда қалғандарға үміт сыйлады. Cecil J. Doyle және тағы алты кеме қалған апаттан құтқарылғандарды жинады. Құтқарудан кейін PBY Cecil J. Doyle кемесімен батырылды.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін бірнеше себептерге байланысты ұшатын қайықтарды пайдалану жылдам төмендеді. Соғыс кезінде құрлықтағы ұшу-қону жолақтарының саны мен ұзындығының едәуір артқанына байланысты суға қону мүмкіндігі артықшылығын жоғалтты. Сонымен қатар, ұшатын қайықтардың коммерциялық бәсекеге қабілеттілігі төмендеді, себебі олардың конструкциясы суға түсу және қонуға бейімделу үшін аэродинамикалық тиімділік пен жылдамдықтан құрбан болды. Локхид Констелляция және Дуглас DC-4 сияқты жаңа құрлықтағы авиалайнерлер салыстырмалы түрде сенімді, жылдам және ұзақ қашықтыққа ұшатын болды. Жаңа су ұшақтарын басқару оңай болды және гидроұшақтарды пайдалануға қатысты ұшқыштарды оқытудың кеңейтілген бағдарламаларын қажет етпеді. 314-тің тәжірибелі ұшқыштарының бірі: «Біз DC-4-ке ауысқанымызға шын қуандық, мен барлық ұшатын қайықтарды жою үшін күнделікті талас тудырдым. Құрлықтағы ұшақтар әлдеқайда қауіпсіз болды. Операциялық бөлімде ешкім ұшатын қайықтармен жұмыс істеудің қаншалықты қауіпті екенін білмеді. Қазіргі басты мәселе – гидроұшақ пилоттарының жоғары деңгейдегі тәжірибесі мен шеберлігінің жетіспеуі болды». АҚШ-та соғыс кезінде дамытылған Хьюз H-4 Геркулес, BV 238-ден де үлкен болды, бірақ ол 1947 жылға дейін ұшпады. 180 тонналық H-4 «Спраус Гуз» деп аталды және ол ең үлкен ұшатын қайық болып тарихта қалды. Сенаттың Хьюздің құрылысына мемлекеттік қаражатты пайдалануына қатысты тыңдау кезінде «Ұшқан ағаш зауыты» 70 фут биіктікте судан шамамен бір мильді қысқа қашықтықта ұшып, H-4-тің ақталуын көрсетті деп мәлімдеді. Соғыстан кейінгі шығындарды қысқарту және Атлантика арқылы тасымалдау міндетінің жоғалуы H-4-ті мақсатсыз қалдырды. Хьюз қайтадан ұшпағанына қарамастан, 300 жұмысшыдан тұратын толық штатты экипаж 1976 жылы Хьюз қайтыс болғанға дейін H-4 ұшағын климаттық бақылаудағы ангарда ұшуға дайын күйде ұстады. 1944 жылдың басында британдық Әуе министрлігі Тынық мұхитында қолдануға арналған әуе қорғанысы ұшағы ретінде пайдалануға арналған Saunders Roe SR.A/1 ұшқыштық қайығын өндіруге келісім берді. Ұшатын қайықты реактивтік қозғалтқышпен жабдықтау арқасында оны плавуншық емес, корпуспен жасауға мүмкіндік болды, осылайша плавуншықтарға әдеттегідей өнімділік шектеулерін жоюға болады. Ол 40 000 фут биіктікте сағатына 520 миль жылдамдыққа жете алады деп күтілді. Алайда, қақтығыстың аяқталуына байланысты SR.A/1 жобасына деген қысым тез басылды. Бірақ шенеуніктер мұндай ұшақтың қажеті жоқ деп шешті және авианосецтер мұхиттар үстінде әуе күшін көрсетудің тиімдірек жолын көрсетті. 1950 жылдың соңында, Корея соғысы басталғаннан кейін, SR.A/1 бағдарламасына британдық және американдық шенеуніктер арасында қысқа мерзімге қызығушылық қайта оянды, олармен жоба бойынша мәліметтер бөлісілді. Берлин әуе көпірісі (1948 жылдың мамырынан 1949 жылдың тамызына дейін жалғасты) кезінде он Сандерленд және екі Хайтс Гамбургқа жақын Эльбадағы Финкенвердерден оқшауланған Берлинге жүк тасымалдау үшін пайдаланылды, RAF Гатовтың жанындағы Хавелзееге қонды, мұз басқанша. Сандерлендтер әсіресе тұз тасымалдау үшін қолданылды, себебі олардың конструкциясы теңіз суының коррозиясына қарсы қорғалған. Стандартты ұшақтармен тұз тасымалдау кезінде төгілген жағдайда конструкцияның тез және күшті тозуы қаупі бар еді. Сонымен қатар, әуе көпірісі кезінде Aquila Airways компаниясының үш ұшақ қайығы пайдаланылды. Жаңашыл және амбициялық ұшатын қайықтың ұшу сынақтары салыстырмалы түрде сәтті өтті, Принцессаның күтілген көрсеткіштеріне жете алатынын растады, бірақ типтің тек бір прототипі ғана ұшты. 1951 жылы BOAC өзінің қазіргі талаптарын қайта бағалады және әуе компаниясының Принцессаға немесе кез келген жаңа үлкен ұшақ қайығына қазіргі уақытта қажеттілігі жоқ екенін анықтады. Әуе компаниясы өткен жылы ұшақ қайықтары қызметін тоқтатуды шешкен. АҚШ Әскери-теңіз күштері қолдауын тоқтатқаннан кейін Мартин SeaMaster-ді азаматтық нарыққа сатуға тырысты, оны SeaMistress деп қайта атады, бірақ бұл бастама сәтті болмады. 1950 жылдары жапондық ұшақ өндіруші ShinMeiwa Industries компаниясы өз алдыңғыларына қарағанда теңізге жарамдылығы жоғары ұшатын қайықтарды әзірлеуге қатысты ішкі жобалау зерттеулерін жүргізді. Shin Meiwa осы кезеңде Shin Meiwa MS (Орташа теңіз ұшағы) – 300 жолаушыны тасымалдайтын, өз жағажай жабдығымен ұзақ қашықтыққа ұшатын қайық және үш палубада 1200 жолаушыны қабылдай алатын алып Shin Meiwa GS (Алып теңіз ұшағы) сияқты ұшатын қайықтардың басқа да тұжырымдамаларын әзірледі.

ХХІ ғасырдағы өзгерістер

Қысқа империяның, 1930 жылдардағы британдық ұшақ қайығының пішіні 20 ғасырдағы ұшақтардың болашақ келбетін болжады. Алайда, бүгінде нағыз ұшақ қайықтар көбінесе дөңгелекті немесе қосмекенді ұшақтармен алмастырылды. Береев Бе-200 екі қозғалтқышты қосмекенді ұшағы орман өрттерін сөндіруге қолданылады. Volmer Sportsman, Quikkit Glass Goose, Airmax Sea Max, Aeroprakt A 24 және Seawind 300C сияқты бірнеше тәжірибелік/жинақталмалы қосмекенді ұшақтар да бар. ShinMaywa US-2 – бұрынғы US-1 үлгісінен жасалған, әуеден теңізден құтқару жұмыстарына арналған үлкен STOL қосмекенді ұшағы. Алғашқы үлгісі 2009 жылы Жапонияның Теңіздік өзін-өзі қорғау күштеріне тапсырылды; бұл күштер US-1 паркін US-2 паркімен алмастырды. US-2-нің азаматтық мақсаттағы өрт сөндіру нұсқасы да жобаланып, потенциалды клиенттерге ұсынылды. Canadair CL 415, Canadair CL 215 үлгісінің жақсартылған нұсқасы, жиырма бірінші ғасырда да өндірісте сақталуда. Бұл үлгі негізінен орман өрттерін сөндіру үшін пайдаланылады, сонымен қатар теңіздік патрульдеуге де қолданылады. Dornier Seawings неміс компаниясы, бастапқы Dornier компаниясының еншілес кәсіпорны, SeaStar композиттік ұшақ қайығының өндірісін бастау жоспарларын бірнеше рет жариялады. 2016 жылдың ақпанында Dornier жақсартылған CD2 SeaStar ұшағын ұсынды. 2010 жылдары, мемлекеттік Aviation Industry Corporation of China (AVIC) компаниясы AVIC AG600 атты жаңа үлкен қосмекенді ұшақты әзірлеу бағдарламасын іске қосты. 2017 жылдың 24 желтоқсанында ол Чжухай Цзиньвань әуежайынан алғашқы рейсін жасады. ICON A5 – жеңіл спорт класындағы қосмекенді ұшақ. Progressive Aerodyne Searey – жеңіл спорт класындағы қосмекенді ұшақ, ол жинақталған тәжірибелік немесе зауыттық модельде қолжетімді. Кеңес Одағының тарағаннан кейін көп ұзамай, Самарадағы екі жеке ғылыми-өндірістік бірлестік (НПО) жаңа дамып келе жатқан ресейлік авиация үшін ұшақ қайықтар жасауды бастады. Бүгінде NPO Aerovolga компаниясы La сериясын шығарады, соңғы үлгісі La-8, ал NPO Chaika компаниясы L сериясын шығарады, соңғы үлгісі L-65.