Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Таксономиялық дәреже субвидтен төмен. Ботаникалық номенклатурада вариация (қысқартылған var.; in varietas) – түрлер мен түршелерден төмен, бірақ формадан жоғары таксономиялық дәреже. Сондықтан, ол үш бөліктен тұратын инфратүрлік атауға ие болады. Кейде географиялық ерекшеліктерді көрсету үшін түрше дәрежесін қолдану ұсынылады, ал вариация дәрежесі таксон түліңің барлық географиялық ареалында кездессе қолайлы.
Taxonomic rank below subspecies
In botanical nomenclature, variety (abbreviated var. ; in varietas) is a taxonomic rank below that of species and subspecies, but above that of form. As such, it gets a three part infraspecific name. It is sometimes recommended that the subspecies rank should be used to recognize geographic distinctiveness, whereas the variety rank is appropriate if the taxon is seen throughout the geographic range of the species.
Мысал
Эскобария вивипара (Nutt.) Buxb. – Канададан Мексикаға дейін кеңінен таралған, көптеген түршелерге бөлінетін өсімдік, Жаңа Мексиканың төменгі бөліктерінде өседі. Шамамен тоғыз түршесі сипатталған. Қаптамалы кактустың түршелері кездескен жерлерде бірімен бірі араласып кетеді. Escobaria vivipara var. arizonica Аризонадан, ал Escobaria vivipara var. neo-mexicana Жаңа Мексикадан шыққан. Сондай-ақ Capsicum annuum var. glabriusculum туралы да қараңыз.
The pincushion cactus, Escobaria vivipara (Nutt.) Buxb., is a wide ranging variable species occurring from Canada to Mexico, and found throughout New Mexico below about Nine varieties have been described. Where the varieties of the pincushion cactus meet, they intergrade. The variety Escobaria vivipara var. arizonica is from Arizona, while Escobaria vivipara var. neo mexicana is from New Mexico. See also Capsicum annuum var. glabriusculum
Анықтамалар
Бұл термин әр түрлі авторлар тарапынан әртүрлі анықталады. Алайда, Халықаралық өсімдіктер номенклатурасы кодексі "түрлілік" сөзінің "культиварды" білдіру үшін жиі қолданылатынын мойындаса да, мұндай қолданысқа келіспейді. Кодекске сәйкес, түрлілік (varietas) – ботаникалық номенклатуралық иерархияда түрлер мен форманың (forma) арасындағы санат. Кодекс басқа қолданылуын да мойындайды: "кейбір ұлттық және халықаралық заңнамада түрлер деңгейінен төмен айқын ажыратылатын таксонды белгілеу үшін қолданылатын термин; көбінесе заңнамалық мәтіндерде культивармен тең мағынада қолданылады. Қараңыз: культивар және түрлілік (varietas)". Түрліліктің сыртқы түрі басқа түрліліктерден ерекшеленеді, бірақ ол басқа түрліліктермен еркін будандаса алады.
The term is defined in different ways by different authors. However, the International Code of Nomenclature for Cultivated Plants, while recognizing that the word "variety" is often used to denote "cultivar", does not accept this usage. Variety is defined in the code as follows: "Variety (varietas) the category in the botanical nomenclatural hierarchy between species and form (forma)". The code acknowledges the other usage as follows: "term used in some national and international legislation for a clearly distinguishable taxon below the rank of species; generally, in legislative texts, a term equivalent to cultivar. See also: cultivar and variety (varietas)". A variety will have an appearance distinct from other varieties, but will hybridize freely with those other varieties.
Басқа номенклатуралық қолданыстар
Өсімдіктерді селекциялау номенклатурасында, кем дегенде, UPOV конвенциясына қол қойған елдерде "түрлілік" немесе "өсімдік сорты" заңдық термин болып табылады. Зоологиялық номенклатурада түрден төменгі рұқсат етілген жалғыз санат – субтүр. 1961 жылға дейін "түрлілік" деп жарияланған атау субтүр атауы ретінде қарастырылады. 1960 жылдан кейін "түрлілік" деп жарияланған атау ресми статусы жоқ. Зоологияда формалар мен морфтар қажет болған жағдайда бейресми түрде қолданылады, бірақ ICZN ережелерімен реттелмейді. Бактериологиялық номенклатурада субтүр термині қолданылады. Кейбір атаулар 1992 жылға дейін "түрліліктер" ретінде жарияланған, бірақ бұл терминология қазір қолданылмайды; "түрліліктер" ретінде жарияланған атаулар субтүр ретінде қарастырылады. Жүзім шаруашылығы номенклатурасында "жүзім сорттары" деп аталатындар шын мәнінде Халықаралық өсімдіктер номенклатурасы кодексіндегі "өсімдіктердің культиваторлары" немесе заңдық мағынада "өсімдік сорттары" болып табылады, ботаникалық таксономиядағы "түрліліктер" емес, себебі олар сабау арқылы көбейтіледі және жынысты көбейту кезінде тұрақты емес қасиеттерге ие. Дегенмен, "түрлілік" терминінің жүзім шаруашылығында тым берік орныққандығына байланысты, оны "культиватор" терминіне ауыстыру ықтимал емес.
In plant breeding nomenclature, at least in countries that are signatory to the UPOV Convention, "variety" or "plant variety" is a legal term. In zoological nomenclature, the only allowed rank below that of species is that of subspecies. A name that was published before 1961 as that of a variety is taken to be the name of a subspecies. A name published after 1960 as that of a variety does not formally exist. In zoology, forms and morphs are used informally if needed, but are unregulated by the ICZN. The bacteriological nomenclature uses the term subspecies. Some names were published as "varieties" before 1992 but the terminology is now disallowed; names that were published as varieties are taken to be published as subspecies. In viticulture nomenclature, what is referred to as "grape varieties" are in reality cultivars according to usage in the International Code of Nomenclature for Cultivated Plants or "plant varieties" in the legal sense rather than botanical taxonomy varieties, since they are propagated by cuttings and have properties that are not stable under sexual reproduction. However, usage of the term variety is so entrenched in viticulture that a change to cultivar is unlikely.