Кім Бар Сонда? Мұздық Асқабағынан Корқыныш

Кіріспе

1938 жылы жазылған американдық ғылыми-фантастикалық повесть, осы әңгімесі бар және оның атымен аталған жинақ. «Кім Бар?» – американдық автор Джон У. Кэмпбеллдің Дон А. Стюарт псевдонімімен 1938 жылы жазылған ғылыми-фантастикалық қорқыныш повесі. Оқиғасы Антарктидадағы ғылыми бекетке қамалған адамдар тобының басынан кешетінін айтады, олар пішін өзгерте алатын, кез келген тірі жанды, тіпті адамдарды да сіңіріп, мінсіздей еліктей алатын монстрлермен бетпе-бет келеді. «Кім Бар?» алғаш рет 1938 жылғы тамыз айында «Astounding Science Fiction» журналында жарияланды, сондай-ақ «Басқа әлемнен келген нәрсе» деген атпен және осы аттас жинақта да жарық көрді. Оның ұзартылған, романдық нұсқасы, «Қалқыған тозақ» деген ерте қолжазбада табылған, 2019 жылы ғана жарық көрді.

«Кім Бар?» 1951 жылы Кристиан Найбидің «Басқа әлемнен келген нәрсе» және 1982 жылы Джон Карпентердің «Нәрсе» фильмдеріне тікелей бейімделді. Оқиғаның көптеген басқа бейімделулері мен одан шабыт алған туындылары түрлі медиада кеңінен таралды.

Жариялану тарихы

Оригиналдық повестің екі сәл әр түрлі нұсқасы бар. Ол алғаш рет 1938 жылғы тамыз айында «Astounding Science Fiction» журналында 12 тараудан тұратын нұсқада жарияланды, сондай-ақ «Adventures in Time and Space» және «The Antarktos Cycle: Horror and Wonder at the Ends of the Earth» ( «The Thing from Another World» деген атпен) кітаптарында да қол жетімді болды. Кейіннен 14 тараудан тұратын кеңейтілген нұсқа Джон В. Кэмпбеллдің ең жақсы туындылары мен «Кім барады?» жинағына енгізілді. 1973 жылы Америка ғылыми-фантастика жазушыларының қауымдастығы бұл әңгімені «барлық уақытта жазылған ең ықпалды, маңызды және есте қаларлық ғылыми-фантастика туындыларының» бірі деп таныды. Ол дереу басқа да ең көп дауыс алған әңгімелермен бірге «The Science Fiction Hall of Fame», екінші томда жарияланды. 2018 жылы «Кім барады?» Кэмпбеллдің бұрын жазған үлкен романының қысқартылған нұсқасы екені анықталды. Толығымен басқаша басталатын, «Frozen Hell» (басқа жұмыс атауы – «Pandora») деп аталатын кеңейтілген қолжазба Кэмпбеллдің Гарвард университетіне жіберген қолжазбалардың қорабынан табылды. Бұл жаңалықты автор және өмірбаяншы Алек Невала Ли Кэмпбеллдің және ғылыми-фантастиканың алтын ғасырындағы басқа авторлардың өмірбаянын зерттеу кезінде ашты. Кэмпбелл алғаш рет әңгімені «Argosy» журналына сатуға тырысты, бірақ оның редакторы Джон «Джек» Фрэнсис Бёрн оны қабылдамады. Кейбір қайта жазулар мен маңызды қысқартулар жасағаннан кейін, оны «Astounding» журналының редакторы Ф. Орлин Тремейн қабылдады. Сол жылы толық романды жариялау үшін Kickstarter кампаниясы іске қосылды. 1 желтоқсанда аяқталған кампания бастапқы мақсатынан $155 000-нан астам ақша жинады, ал бастапқы мақсаты $1 000 болған еді. Екі түпнұсқалық нұсқаның өңделген басылымын Wildside Press «Frozen Hell: The Book That Inspired The Thing» деген толық атаумен, Боб Эггглтон салған суреттерімен, Невала Лидің алғы сөзімен және Роберт Сильвербергтің кіріспесімен жариялады. Романның электрондық нұсқалары 2019 жылдың 16 қаңтарында кампанияның демеушілеріне цифрлық түрде таратыла бастады, ал сол жылдың маусым айында физикалық түрі таратылды.

Two slightly different versions of the original novella exist. It was first published in the August 1938 issue of Astounding Science Fiction in a 12 chapter version, which also appears in Adventures in Time and Space and The Antarktos Cycle: Horror and Wonder at the Ends of the Earth (under the title The Thing from Another World). An extended 14 chapter version was later included in The Best of John W. Campbell and the collection Who Goes There?. In 1973, the story was voted by the Science Fiction Writers of America as one of the stories representing the "most influential, important, and memorable science fiction that has ever been written." It was promptly published with the other top voted stories in The Science Fiction Hall of Fame, Volume Two. In 2018, it was discovered that Who Goes There? was actually a shortened version of a larger novel previously written by Campbell. The expanded manuscript including an entirely different opening, titled Frozen Hell (another working title was Pandora), was found in a box of manuscripts sent by Campbell to Harvard University. The discovery was made by author and biographer Alec Nevala Lee, during his research on a biography of Campbell and other authors from the Golden Age of Science Fiction. Campbell first attempted selling the story to Argosy, but was rejected by its editor John "Jack" Francis Byrne. After some rewriting and significant trimming, it was eventually accepted by Astounding's editor F. Orlin Tremaine. A Kickstarter campaign was launched to publish the full novel that same year. When completed on December 1, the campaign had raised more than $155,000, compared to its original $1,000 goal. An edited version of the two original drafts was published by Wildside Press under the full title Frozen Hell: The Book That Inspired The Thing, illustrated by Bob Eggleton and with a preface by Nevala Lee and an introduction by Robert Silverberg. E book versions of the novel began distributing digitally to campaign backers on January 16, 2019, with physical copies following in June the same year.

Сюжет

Қыстың соңында Антарктидадағы ғылыми станцияда оқшауланған американдық зерттеушілер тобы 20 миллион жыл бұрын құлаған мұздың ішінде жатқан шетелдік ғарыш кемесін табады. Олар ғарыш кемесінің ішкі жағын термит зарядымен ерітуге тырысады, бірақ кеменің магний корпусы зарядтан тұтанып кеткен кезде оны кездейсоқ жояды. Олар көне мұздан таңғажайып жаратылысты тауып алады, зерттеушілердің пікірінше, ол мұздатылған кезде жылу іздеген. Еріту арқылы жаратылыс қайта тіріледі, ол тірі ағзаның сыртқы келбеті, естеліктері мен жеке басының ерекшеліктерін алады, ал одан әрі көбею үшін дене массасын сақтайды. Олар шетелдік жаратылыстың бірден өлтіріп, содан кейін экипаждың физигі Конант есімді адамды еліктейтінін біледі; оның 90 фунт қалдығы бар, ол саналы ит болуға тырысады. Экипаж ит-жаратылысты тауып, трансформация процесінің ортасында өлтіреді. Патолог Блэр, жаратылысты ерітуге ынталандырған, параноя мен кінә сезіміне беріліп, адамзатты құтқару үшін базадағы барлық адамды өлтіруге ант етеді; ол олардың аванпостындағы құлыпталған кабинада оқшауланады. Коннант сақтық шаралары ретінде оқшауланды, және "төрттік ереже" енгізіледі, онда барлық персонал үш басқа адамның қатаң бақылауында болуы керек. Экипаж базаны оқшаулау керектігін түсінеді, сондықтан ұшақтар мен көліктерін істен шығарады, бірақ радиохабарларын тарату кезінде бәрі қалыпты болып көрінеді, кез келген құтқару әрекеттерін болдырмау үшін. Зерттеушілер жаратылыстың (оны жай ғана "Нәрсе" деп атайды) кімді алмастырғанын анықтауға тырысады, әлемді басып алу үшін қашып кетпес бұрын имитацияларды жою үшін. Бұл тапсырманың мүмкін емес екенін түсінгенде, олар Нәрсенің формасын өзгертетінін және телепатиялық екенін, ойларды оқып, ойларды жолдайтынын түсінеді. Жүк тасушы иттерге адам қанының инъекциялары (Коппер мен Гарриден) жасалады, қоян сияқты, адам иммунитетін сынау үшін. Коннанттың алғашқы сынағы нәтиже бермейді, өйткені сынақ жануарына адам және жаратылысқан қан берілгенін түсінеді, яғни доктор Коппер немесе экспедиция командирі Гарри жаратылыс. Командирдің көмекшісі МакРиди станциядағы басқа жануарлардың бәрі, сынақ итін қоспағанда, имитацияға айналғандығын анықтап, бәрін электр тогымен соқтығыстырып өлтіреді және олардың денелерін өртеді. Әркім бір-бірінен күдіктенеді, бірақ қауіпсіздік үшін бірге тұрып, кімнің ұйықтайтынын және кімнің күзетте тұратынын шешеді. Керіліс күшейеді және кейбір адамдар ақылынан айырылып, өздерін соңғы адам деп санайды немесе адам емес екендерін білуге бола ма деп ойлайды. Ақырында, аспаз Киннер өлтіріледі және ол Нәрсе екені анықталады. МакРиди тіпті жаратылыстың кішкентай бөліктері де өздігінен әрекет ететінін түсінеді. Содан кейін ол осы фактіге сүйеніп, қайсысы "өзгертілгенін" анықтау үшін әркімнен қан үлгісін алып, қан құбыршасына қыздырылған сымды салады. Әр адамның қаны біртіндеп тексеріледі, егер қан сымнан тартылса, донор бірден өлтіріледі. Коннант пен Гарриді қоса алғанда, он төрт адам Нәрсе екені анықталады. Қалған адамдар оқшауланған Блэрді сынауға барады, ал жолда Антарктиканың алғашқы альбатросының үстінен ұшып келе жатқанын көреді; олар құсты Нәрсе жұқтырып, өркениетке ұшып кетпеуі үшін атып өлтіреді. Олар Блэрдің кабинасына жеткенде ол Нәрсе екенін біледі. Олар бір апта бойы оны өз еркіне қалдырып, қалаған жеріне келіп-кетіп, есіктің астына тығылып, өзін өзгертуге қабілетті екенін түсінеді. Негізгі бөлмедегі жаратылыстар жойылғаннан кейін МакРиди және тағы екеуі бір кездері Блэр болған Нәрсені өлтіру үшін кабинаға кіреді. МакРиди оны қарға шығарып, шамдымен жояды. Кейін үштігі Нәрсенің ядролық энергиямен жұмыс істейтін антигравитациялық құрылғыны жасауға қауіпті жақындағанын біледі, бұл оған сыртқы әлемге қашып кетуіне мүмкіндік береді.

A group of American researchers, isolated in their scientific station in Antarctica towards the end of winter, discover an alien spaceship buried in the ice, where it crashed twenty million years before. They try to thaw the inside of the spacecraft with a thermite charge but end up accidentally destroying it when the ship's magnesium hull is ignited by the charge. They do recover an alien creature from the ancient ice, which the researchers believe was searching for heat when it was frozen. Thawing revives the alien, a being which can assume the appearance, memories, and personality of a living thing it devours, while maintaining its body mass for further reproduction. Unknown to them, the alien immediately kills and then imitates the crew's physicist, a man named Connant; with some 90 pounds of its matter left over, it tries to become a sled dog. The crew discovers the dog Thing and kills it midway through the transformation process. Pathologist Blair, who had lobbied for thawing the Thing, goes insane with paranoia and guilt, vowing to kill everyone at the base to save mankind; he is isolated within a locked cabin at their outpost. Connant is also isolated as a precaution, and a "rule of four" is initiated in which all personnel must remain under the close scrutiny of three others. The crew realizes that they must isolate their base and therefore disable their airplanes and vehicles, yet they pretend that everything is normal during radio transmissions, to prevent any rescue attempts. The researchers try to figure out who may have been replaced by the alien (simply referred to as the Thing), to destroy the imitations before they can escape and take over the world. The task is found to be almost impossibly difficult when they realize that the Thing is shapeshifting and telepathic, reading minds and projecting thoughts. A sled dog is conditioned by human blood injections (from Copper and Garry) to provide a human immunity serum test, as in rabbits. The initial test of Connant is inconclusive, as they realize that the test animal received both human and alien blood, meaning that either Doctor Copper or expedition Commander Garry is an alien. Assistant commander McReady takes over and deduces that all the other animals at the station, save the test dog, have already become imitations; all are killed by electrocution and their corpses burned. Everyone suspects each other by now but must stay together for safety, deciding who will take turns sleeping and standing watch. Tensions mount and some men begin to go mad, thinking that they are already the last human, or wondering if they could know if they were not human any longer. Ultimately, Kinner, the cook, is murdered and accidentally revealed to be a Thing. McReady realizes that even small pieces of the creature will behave as independent organisms. He then uses this fact to test which men have been "converted" by taking blood samples from everyone and dipping a heated wire in the vial of blood. Each man's blood is tested, one at a time, and the donor is immediately killed if his blood recoils from the wire. Fourteen men, including Connant and Garry, are revealed to be Things. The remaining men go to test the isolated Blair, and on the way, see the first albatross of the Antarctic spring flying overhead; they shoot the bird to prevent a Thing from infecting it and flying to civilization. When they reach Blair's cabin, they discover that he is a Thing. They realize that it has been left to its own devices for a week, coming and going as it pleased, as it is able to squeeze under doors by transforming itself. With the creatures inside the base destroyed, McReady and two others enter the cabin to kill the Thing that was once Blair. McReady forces it out into the snow and destroys it with a blowtorch. Afterwards, the trio discover that the Thing was dangerously close to finishing the construction of a nuclear powered anti gravity device that would have allowed it to escape to the outside world.

Адамдар

Биг Магнитте орналасқан экспедиция 37 мүшеден тұрса да, әңгімеде олардың тек 16-сы ғана аталса, ал үш мүшеден басқалары тек тегімен ғана таныстырылады. Әңгіменің соңына қарай, олардың 15-і шетелдік жаратылыстармен ауыстырылады. Барклей: шетелдік қазба жұмыстарына қатысқан. Беннинг: авиация механігі. Ол аман қалды. Ол 1982 жылғы бейімделуде Джордж Беннингс атымен метеоролог ретінде көрсетіледі және оны Питер Малони сомдайды. Блэр: биолог, шетелдік қазба жұмыстарына қатысқан. Блэр «Нәрсе» қашқаннан кейін, оны ерітуге деген құштарлығынан ақылдан адасады. Блэр құрал-саймандар сарайына қамалады, онда оның орнына «Нәрсе» келеді. Блэр 1982 жылғы бейімделуде А. Уилфорд Бримли сомдаған кейіпкер ретінде пайда болады. (Барт) Колдуэлл: команда мүшесі. Кларк: иттерді бағып күтетін. Кейін Кларктың «Нәрсе» екені анықталады. Ол 1982 жылғы бейімделуде Ричард Масур сомдаған кейіпкер ретінде пайда болады. Коннант: физик, ғарыш сәулелері маманы. Ол команданың бірінші болып ассимиляцияланған мүшесі. Frozen Hell романында оған Джерри есімі беріледі. Доктор Коппер: дәрігер, шетелдік қазба жұмыстарына қатысқан. Коппер 1982 жылғы бейімделуде Ричард Дайсарт сомдаған кейіпкер ретінде пайда болады. (Сэмюэл) Даттон: «Нәрсе» екені анықталды. Гари: экспедиция командирі. Гари соңында «Нәрсе» екені анықталып, өлтіріледі. Гари 1982 жылғы бейімделуде Дональд Моффат сомдаған кейіпкер ретінде пайда болады. Киннер: жаралы беті бар ас әзірлеуші. Кейін Киннердің «Нәрсе» екені анықталады. МакРиди: экспедицияның екінші командирі, метеоролог, шетелдік қазба жұмыстарына қатысқан. МакРиди 1982 жылғы бейімделуде Курт Расселл сомдаған кейіпкер ретінде пайда болады, қазір «Р. Дж. МакРиди» атымен және тікұшақ ұшқышы қызметін атқарады. МакРиди бейне ойында Расселл сомдаған рөлде және фильмге негізделген комикстерде қайта пайда болады. (Вэнс) Норрис: денелі физик. Норрис 1982 жылғы бейімделуде Чарльз Халлахан сомдаған кейіпкер ретінде пайда болады, бірақ оған Киннердің тағдыры мен Киннерге тән мінез ерекшеліктері берілген. Помрой: мал өсіруші. Ральсен: шананы күтуші. Ван Уолл: шетелдік қазба жұмыстарына қатысқан бас ұшқыш.

Адам еместер

"Бір нәрсе" – жаман ниетті, пішінін өзгерте алатын шетелдік тіршілік формасы, антагонист рөлінде. Ол үш фильм адаптациясының барлығында да кездеседі. Алғашқы фильмде (1951) "Бір нәрсе" өсімдік заттарынан тұратын, биік және қауіпті адам тәрізді шетелдік жаратылыс ретінде бейнеленген. Соңғы екі фильмде "Бір нәрсе" пішінін өзгерту қабілетін сақтайды, бірақ телепатиялық қабілеттері жоқ. Шарнаук: Аляска хаскилерінің жетекшісі, "Бір нәрсе" алғашқы рет ашық шабуылдаған иті. Чинук және Джек: тағы екі хаски.

Фильмдер

"Басқа әлемнен келген нәрсе" (1951) – түпнұсқа әңгіменің еркін бейімделуі. Онда Джеймс Арнес Нәрсе рөлінде, Кеннет Тоби Әуе күштері офицері, ал Роберт О. Корнтвейт – бас ғалым ретінде сомдайды. Бұл бейімделуде шетелдік – белгісіз планетадан келген адам тәрізді басқыншы (яғни екі қол, екі аяқ, бас). Өсімдік тектес тіршілік формасы болғандықтан, Нәрсе мен оның нәсілі тірі қалу үшін жануарлар қанына мұқтаж. Ол, немесе дұрыс айтқанда, ол – жалғыз ғарышкер армиясы, өзінің денесіндегі тұқымдардан тұтас басқыншы әскерін құруға қабілетті. "Қайратты экспресс" (1972) – бұл әңгіменің екінші киноадаптациясы. Кристофер Ли мен Питер Кушингтің қатысуымен түсірілген фильмде оқиға 1906 жылы Транссибір теміржолында өрбиді, онда мұздан оянған монстр жолаушыларды қуалайды. Қан анализі Нәрсенің адамнан адамға секіріп, естеліктерді сіңіре алатынын көрсетті, бұл оның ғарыш кемесін салу үшін қажетті білімді алуға тырысып, пойыздың ішінде кім екенін анықтауға әкелді. Джон Карпентердің 1982 жылғы "The Thing" адаптациясы, Билл Ланкастердің сценарийі бойынша, Кэмпбеллдің түпнұсқа әңгімесіне жақын. Карпентердің нұсқасына преквел, сонымен қатар "The Thing" деп аталған фильм 2011 жылы шықты. Оны Маттис ван Хейнинген-младший режиссерлік етті, ал Эрик Хейссерер сценарийін жазды, түпнұсқа фильмнің дәстүрлі арнайы эффекттерін компьютерлік графикамен алмастырды. 2000 жылдардың басында Darkwoods Productions компаниясының Фрэнк Дарабонт және Дэвид Лесли Джонсон Макголдрик Sci Fi Channel арнасы үшін төрт бөлімді "Return of the Thing" мини-сериалы жобасымен жұмыс істеді. 2020 жылы Джейсон Блумның Blumhouse Productions компаниясы түсіретін және Universal Pictures компаниясы шығаратын жаңа фильм жарияланды (бұрынғысының бірінші көрініс келісімінің бөлігі ретінде). Жоба "Қайнар тозақ" басылымына негізделген. Кейін Джон Карпентер бұл жобаға қатысқанын растады. 2023 жылдың мамырында ол өзінің түпнұсқа фильмінің тікелей жалғасына қатысқанын мойындады.

Радиодрамалар

Бұл оқиға бірнеше рет радио драма ретінде бейімделген, соның ішінде BBC Radio 4 арнасының Chillers сериясында (2002 жылдың 24 қаңтары) және Suspense радио драма сериясында (2013 жылы). Ең алғашқы бейімдеу 1958 жылы Джон У. Кэмпбеллдің өзі жүргізген Exploring Tomorrow радио сериясы үшін (The Escape деген атпен) жасалған; алайда, осы эпизодтың жазбалары сақталмаған. The Thing: Infection at Outpost 31 (2017 жылғы үстел ойыны) және Джон Карпентердің 1982 жылғы фильміне негізделген. 2002 жылы Universal Interactive және Konami компаниялары фильмге негізделген, үшінші тұлғадан ату және аман қалу жанрындағы The Thing видео ойынын шығарды. Certifiable Studios компаниясының Who Goes There? үстел ойыны 2018 жылдың мамыр айында Kickstarter кампаниясынан кейін жарық көрді, ол $612 000-нан астам қаржы жинады, ал мақсаты $54 097 болған. 2020 жылдың наурыз айында Certifiable Studios ойынның екінші басылымы үшін Kickstarter кампаниясын бастады, жаңартылған механика және қосымша кейіпкерлерді ұсынды. Ол толық ойын түрінде немесе бірінші басылымды сатып алғандарға қосымша ретінде қолжетімді. Rockstar Dundee студиясы фильмнің видео ойынына бейімдеуін жасап жатқан, бірақ 2020 жылы студия Rockstar Games құрамына енгеннен кейін жоба тоқтатылды.

Кино және теледидар

1972 жылы түсірілген "Қайратты экспресс" фильмі осы оқиғаға шала-шала негізделген. Онда ежелгі дәуірдегі өліктің мұздатылған денесі пойыз ішінде ерігеннен кейін тіріледі, ал оның ішіндегі шетелдік организм адамдардың денесін басып алып, олардың естеліктері мен білімдерін телепатиялық жолмен сіңіреді. 1993 жылғы "X-файлдар" ғылыми-фантастикалық телесериалының "Мұз" атты эпизоды сюжеттік желіден идея алады. 1993 жылғы "Жұлдыздар жолы: Келесі ұрпақ" сериалының "Аквиел" эпизодында оқшау ғарыш бекеті бейнеленген, ал кісі өлтірушінің формасын өзгерте алатын тіршілік иесі екені ақырында ашыққа шығады. 1995 жылғы "Жұлдызды жол: Терең ғарыш" сериалының "Дұшпан" эпизодында формасын өзгерте алатын шетелдік организм ғарыш кемесінің экипажына кіріп кетеді. Эпизод паранойя тақырыбын зерттейді және "қан сынағы" сахнасы бар. Авторлар "Басқа әлемнен келген нәрсе" туындысын шабыт көзі ретінде атады. 2013 жылғы "Нәрсешек!" "Аквабаттар! Супер-шоу!" отбасылық комедиялық сериалы да осы оқиғаның негізгі идеясын қолданады, бірақ оны әлдеқайда комедиялық стильде көрсетеді. HBO телеарнасының "Нағыз детектив" криминалды драмасының бірінші маусымының төртінші эпизоды 2014 жылы тұңғыш рет көрсетілді және оның аты novella-дан алынған. 2020 жылғы "Дүние досы" фильмі "Нәрсе" фильмінің ықпалында жасалған, дене қорқынышы мен оқшаулану тақырыптарын қамтиды. Саундтректегі бір композиция novella-ның атымен аталады.

Басқа

2006 жылы Dark Horse Comics түпнұсқа әңгімеде сипатталғандай, шетелдік жаратылыстың жинақталатын, алдын ала боялған модельдік жиынтығын шығарды. Оның мүсіндемесі мен бояуы Andrea Von Sholly-ге тиесілі. Модель лицензияланбаған және жай ғана "Ғарыш нәрсесі" деп аталды.