Америкалық қатынастар шебері және қоғамдық байланыстардың негізін қалаушысы

Кіріспе

Америкалық публицист (1877–1934)
қоғамдық қарым-қатынастар саласының негізін қалаушы

Айви Ледбеттер Ли (16 шілде 1877 – 9 қараша 1934) – американдық жарнама сарапшысы және заманауи қоғамдық қарым-қатынастардың негізін қалаушы. Ли Рокфеллер отбасымен қоғамдық қарым-қатынастар жұмыстарындағы еңбегімен танымал. Оның алғашқы ірі тапсырыс берушісі Пенсильвания темір жолы болды, одан кейін Нью-Йорк Орталық, Балтимор және Огайо сияқты көптеген ірі темір жолдар, сондай-ақ Гарриман желілері, мысалы, Тынық мұхиты темір жолы да болды. Ол теміржол басшыларының қауымдастығын құрды, ол индустрияға қоғамдық қарым-қатынастар қызметтерін ұсынуды қамтыды. Ли болат, автомобиль, темекі, ет өңдеу және резеңке сияқты ірі өнеркәсіптік корпорацияларға, сондай-ақ коммуналдық қызметтерге, банктерге және шетелдік үкіметтерге кеңес берді. Ли қызметкерлердің әдепкі сақтау үшін ішкі журналдарды, басқару хабарламаларын, акционерлерге есеп берулерді және БАҚ-қа баспасөз хабарламаларын пайдалануды алғаш рет енгізді. Ол көптеген жобаларды тегін орындады, бұл оның өзінің қоғамдық беделі үшін маңызды екенін білді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Америка Қызыл Крестінің жарнама директоры болды.

Ерте өмір және мансап

Ли Джорджия штатының Седартаун қаласының жанында, методист пасторы Джеймс Уайдман Лидің ұлы болып дүниеге келді. Джеймс Уайдман Ли бірнеше кітаптың авторы және Джон Л. Брандттың «Англо-саксондық үстемдік немесе цивилизацияға жарыс үлесі» (1915) кітабына үлес қосушы, сондай-ақ танымал Атланта отбасын құрған адам. Айви Ли Эмори колледжінде оқып, кейін Принстон университетін бітірді. Ол газет тілшісі және корреспондент болып жұмыс істеді. «Нью-Йорк Американ», «Нью-Йорк Таймс» және «Нью-Йорк Уорлд» газеттерінде журналист ретінде қызмет етті. Ли 1903 жылы «Азаматтар одағының» жарнама басқарушысы лауазымында алғашқы жұмысын бастады. Ол «Нью-Йорк қаласының ең жақсы әкімшілігі» (1903) атты кітаптың авторы. Кейін ол Демократиялық Ұлттық Комитетте жұмыс істеді. Ли 1901 жылы Корнелия Бартлетт Бигалоуға үйленді. Олардың үш баласы болды: 1902 жылы Әлиса Ли, 1906 жылы Джеймс Видман Ли II және 1909 жылы Айви Ли кіші. Джордж Паркермен бірлесіп, 1905 жылы «Паркер және Ли» атты елдегі үшінші PR агенттігін құрды. Агенттік «Дәлдік, шынайылық және қызығушылық» қағидаларын ұстанады. Бұл серіктестік Демократиялық партия штаб-пәтерінде бірлесіп жұмыс істегеннен кейін, 1904 жылы Теодор Рузвельтке қарсы судья Алтон Паркердің сәтсіз президенттік науқанының жарнамасын жүргізу үшін құрылды. «Паркер және Ли» фирмасы төрт жылға жетпеді, бірақ кіші серіктес Ли қоғамдық қатынастар саласындағы ең беделді пионерлердің біріне айналды. Ол 1906 жылы өзінің философиясын «Принциптер декларациясы» түрінде қалыптастырды, бұл қоғамдық қатынастар мамандарының клиенттерге деген міндеттемелерінен асып түсетін қоғамдық жауапкершілігі туралы тұжырымның алғашқы айқындамасы болды. Осы жылы, 1906 жылы Атлантик-Ситидегі пойыз апатынан кейін, Ли компанияны журналистер басқа жерден естімес бұрын ақпарат жариялауға көндіріп, алғашқы баспасөз хабарламасын жариялады деп саналады. 1912 жылы Ли Пенсильвания темір жолына толық уақытты жұмысқа қабылданғанда, ол атқарушы деңгейдегі лауазымға тағайындалған алғашқы PR маманы деп есептелді. Шындығында, оның мұрағаты VP деңгейіндегі корпоративтік PR лауазымының алғашқы жұмыс сипаттамаларының бірін жасағанын көрсетеді. 1919 жылы ол «Айви Ли және әріптестері» атты қоғамдық қатынастар кеңес беру кеңсесін құрды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ли жарнама директоры, кейіннен Америка Қызыл Крестінің төрағасының көмекшісі болып қызмет етті.

Lee was born near Cedartown, Georgia, the son of a Methodist minister, James Wideman Lee, author of several books and a contributor to John L. Brandt's Anglo Saxon Supremacy, or, Race Contributions to Civilization (1915), who founded a prominent Atlanta family. Ivy Lee studied at Emory College and then graduated from Princeton. He worked as a newspaper reporter and stringer. He was a journalist at the New York American, the New York Times, and the New York World. Lee got his first job in 1903 as a publicity manager for the Citizens Union. He authored the book The Best Administration New York City Ever Had (1903). He later took a job with the Democratic National Committee. Lee married Cornelia Bartlett Bigalow in 1901. They had three children: Alice Lee in 1902, James Wideman Lee II in 1906, and Ivy Lee, Jr. in 1909. Together with George Parker, he established the nation's third public relations firm, Parker and Lee, in 1905. The agency boasted of "Accuracy, Authenticity, and Interest." It made this partnership after working together in the Democratic Party headquarters, handling publicity for Judge Alton Parker's unsuccessful presidential race against Theodore Roosevelt in 1904. The Parker and Lee firm lasted less than four years, but the junior partner, Lee, was to become one of the most influential pioneers in public relations. He evolved his philosophy in 1906 into the Declaration of Principles, the first articulation of the concept that public relations practitioners have a public responsibility that extends beyond obligations to the client. In the same year, after the 1906 Atlantic City train wreck, Lee issued what is often considered to be the first press release, after persuading the company to disclose information to journalists before they could hear it elsewhere. When Lee was hired full time by the Pennsylvania Railroad in 1912, he was considered to be the first public relations person placed in an executive level position. In fact, his archives reveal that he drafted one of the first job descriptions of a VP level corporate public relations position. In 1919, he founded a public relations counseling office, Ivy Lee & Associates. During World War I, Lee served as a publicity director, and later as Assistant to the Chairman of the American Red Cross.

Қоғаммен қарым-қатынасқа әсері

Көптеген тарихшылар Лиді қазіргі заманғы дағдарыс коммуникацияларының негізін қалаушы деп есептейді. Жаңа қарым-қатынастар индустриясындағы оның басты бәсекелесі Эдвард Бернейс болды, сондай-ақ ол Пендлтон Дадлиді сол кездегі жаңадан пайда болған салаға қадам басуға ықпал етті. 1914 жылы ол Джон Д. Рокфеллер кішінің отбасы мен Standard Oil компаниясын ("отбасы беделін күшейту") өкілдік ету үшін шақырылды. Бұл Колорадодағы "Ладлоу қырғыны" деп белгілі көмір шахтерлерінің ереуілін қанаушылықпен басудан кейін болды. Ли Рокфеллерлердің ереуілдегі жұмысшылар мен олардың отбасыларын қырғынға ұшыратуы және үйлерін өртеп жіберуі салдарынан халықтың қолдауын жоғалтып жатқанын ескертті. Ол Рокфеллердің жағдайды түзету үшін қолданатын стратегияны жасады. Рокфеллердің өзінің тартымдылығын жеңіп, Колорадоға барып, шахтерлер мен олардың отбасыларымен кездесіп, үйлер мен фабрикалардың жағдайын тексеруі, әлеуметтік шараларға қатысып, наразылықтарын тыңдауы қажет болды (барлық осы кезде баспасөз үшін суретке түсірілді). Бұл жаңа кеңес кеңінен медиа назарына ілігіп, қақтығысты жасыруға және Рокфеллерлердің бейнесін жағымды жағынан көрсетуге мүмкіндік берді. Ли Рокфеллерлер мен олардың корпоративтік мүдделерінің қарым-қатынастарын басқарды, соның ішінде Рокфеллер орталығының құрылысына белсенді қатысты, тіпті ол өз консалтингтік фирмасын құрғаннан кейін де. Ол Метрополитен Операсының кеңейтуіне қатысты бастапқы, қаржыландырылмаған жоспарды Рокфеллердің назарына жеткізді және оны отбасының еркіне қарсы орталықты қайта атауға көндірді. Ли 1921 жылы Нью-Йоркте құрылған АҚШ Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңестің алғашқы мүшесі болды. 1920 жылдардың басында ол Кеңес Ресейімен достық қарым-қатынасты жақсартуға ұмтылды. 1926 жылы Ли АҚШ Сауда палатасының президентіне АҚШ пен Кеңес Одағы арасындағы саяси және экономикалық қарым-қатынасты қалыпқа келтіру қажеттілігін дәлелдеген танымал хат жолдады. Оның Standard Oil компаниясының мұрагеріне берген кеңесі кейін қарым-қатынастарда маңызды рөл атқарды: "Шындықты айт, өйткені ерте немесе кеш жұртшылық бәрібір біліп қояды. Егер халыққа сіздің ісіңіз ұнамаса, саясатыңызды өзгертіп, оны адамдардың қалауынша бейімдеңіз". Бұл цитатаның шығу тегі нақты емес, Ли өзін өзі таныстыру мақсатында таратып, оны әйгілі де, күмәнді де еткендігі айтылады. Ли 1913-1914 жылдары теміржол тарифін көтеру үшін тартыншақ федералды үкіметтен сәтті лоббилеу арқасында заманауи қарым-қатынастар науқанының әкесі деп есептеледі. Ли "екі жақты қарым-қатынас" деп аталатын қарым-қатынастар философиясын қолдады, онда қарым-қатынастар клиенттерге хабарламаларды жеткізу ғана емес, сонымен қатар олардың пікірлерін тыңдауға көмектесуден тұрады. Ли шетелдік үкіметтерге кеңес берді және нацистік үкіметтің алғашқы күндерінде неміс компаниясына қарым-қатынастар жөніндегі кеңес берді, бұл оны партия басшыларымен, мүмкін Адольф Гитлермен байланысқа түсірді. 1934 жылы қайтыс болғанға дейін АҚШ Конгресі IG Farben компаниясының атынан оның Германиядағы жұмысын тергеді. Бояу трестімен жұмыс істеген кезінде Ли топтың нацистік үгіт-насихат пен фашистік хабарларды қолданғанына наразылық білдірді. Бірақ ол өзінің кеңестері тікелей нацистік үкіметке беріліп жатқанын және бояу трестінің режимде тез арада мемлекеттік меншікке айналып кеткенін білмеген болуы мүмкін. Ли сонымен қатар Bethlehem Steel Corporation компаниясында жұмыс істеді, онда ол басшыларға күнделікті ең маңызды міндеттерін тізімдеп, нөмірлеуге және уақыт жеткенше маңыздылығы бойынша тапсырмаларды орындауға кеңес берді, міндетті аяқтамайынша келесіге көшпеуге кеңес берді. Бұл кеңесі үшін компания басшысы Чарльз М. Шваб оған 25 000 доллар (2016 жылы 400 000 долларға тең) төледі, бұл ол алған ең пайдалы кеңес болды. Өмірі бойы ол Джордж Вестингхаус, Чарльз Линдберг, Джон У. Дэвис, Отто Кан және Уолтер Крайслер сияқты тұлғаларға қарым-қатынастар жөніндегі кеңесші болды.

Many historians credit Lee with being the originator of modern crisis communications. His principal competitor in the new public relations industry was Edward Bernays, and he has been credited with influencing Pendleton Dudley to enter the then nascent field. In 1914, he was to enter public relations on a much larger scale when he was retained by John D. Rockefeller Jr to represent his family and Standard Oil ("to burnish the family image"), after their bloody repression of the coal mining strike in Colorado known as the "Ludlow Massacre." Lee warned that the Rockefellers were losing public support due to ordering the massacre of striking workers and their families (and the burning of their homes). He developed a strategy that Junior followed to repair it. It was necessary for Junior to overcome his shyness, go personally to Colorado to meet with the miners and their families, inspect the conditions of the homes and the factories, attend social events and listen to the grievances (all the while being photographed for press releases). This was novel advice which attracted widespread media attention, and opened the way to wallpaper over the conflict and present a more humanized version of the wealthy Rockefellers. Lee guided public relations of Rockefellers and their corporate interests, including a strong involvement in the construction of the Rockefeller Center, even after he moved on to establish his own consulting firm. He was the person who brought the original, unfunded plan for Metropolitan Opera's expansion to Junior's attention, and he convinced Junior to rename the center after the family against the latter's wishes. Lee became an inaugural member of the Council on Foreign Relations in the US when it was established in New York in 1921. In the early 1920s, he promoted friendly relations with Soviet Russia. In 1926, Lee wrote a famous letter to the president of the US Chamber of Commerce in which he presented a convincing argument for the need to normalize US Soviet political and economic relations. His supposed instruction to the son of the Standard Oil fortune was to echo in public relations henceforth: "Tell the truth, because sooner or later the public will find out anyway. And if the public doesn't like what you are doing, change your policies and bring them into line with what people want." The context of the quote was said to be apocryphal, being spread by Lee as self promotion, making it both famous and infamous. Lee is considered to be the father of the modern public relations campaign when, from 1913 to 1914, he successfully lobbied for a railroad rate increase from a reluctant federal government. Lee espoused a philosophy consistent with what has sometimes been called the "two way street" approach to public relations, in which PR consists of helping clients listen as well as communicate messages to their publics. Lee advised foreign governments and provided public relations counsel to a German company during the early days of the Nazi government, work that put him in communication with the party leaders, possibly including Adolf Hitler. Shortly before his death in 1934, the US Congress had been investigating his work in Germany on behalf of the company IG Farben. During his work with the dye trust, Lee protested the group's use of Nazi propaganda and fascist messages. But in doing so, he may have been unaware that his advice was being transmitted directly to the Nazi government and that the Dye Trust had quickly become nationalized under the regime. Lee also worked for the Bethlehem Steel Corporation, in which capacity he famously advised managers to list and number their top priorities every day, and work on tasks in the order of their importance until daily time allows, not proceeding until a task was completed. For this suggestion company head Charles M. Schwab later paid him $25,000 (the equivalent of $400,000 in 2016 dollars), saying it had been the most profitable advice he had received. Over his career he also was a public relations advisor to George Westinghouse, Charles Lindbergh, John W. Davis, Otto Kahn and Walter Chrysler.

Өнімділік зерттеулеріне әсері

Өнімділік сарапшылары мен платформалар жеке тұлғалардың тапсырмаларды басқару және істерді аяқтау тиімділігін арттару үшін "Айви Ли әдісін" жиі атап көрсетеді. Бұл әдісті Ли, шамамен, Чарльз М. Швабқа және оның "Бейтлехем болат корпорациясының" қызметкерлеріне үйреткен. Ол әр күндік алты маңызды міндетті тізімдеу принципіне негізделген – кешкі уақытта нақты басымдықтарды белгілеу және оларды ертеңгі күні қосымша міндеттерді қосудан бұрын аяқтауға баса назар аудару. Адамның уақыты мен энергиясының шектеуін мойындап, назарды шоғырландыруға басымдық бергендіктен, бұл әдіс көп тапсырмамен бірдей айналысу идеясына қарсы келеді.

Танымал мәдениетте

Айви Ли есімі британдық инди-рок тобы Sea Power-дың 2017 жылғы "Let the Dancers Inherit the Party" альбомында "The Voice of Ivy Lee" деген ән арқылы еске алынады.