Еврей мифологиясындағы аралық тіршіліктер: Shedim туралы
Shedim
Еврей мифологиясындағы Shedim – аруақтар мен демондық күштер. Қазақша мақалада олардың табиғаты, христиан дініндегі демоннан айырмасы жайлы ақпарат бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Яһуди аңыздарындағы аралық жандар.
Intermediary beings in Jewish lore
Шедим (; жекеше: שֵׁד Sheyd) – Танахта және яһуди мифологиясындағы рухтар немесе жын-шайтандар. Дегенмен, шедимдер христиан дінінен пайда болған, жамандықпен байланысты қазіргі заманғы жын-шайтандар туралы түсінікке толық сәйкес келмейді. Ауырулардың себебі зұлым рухтар деп есептелгенімен, шедимдер зұлым рухтардан түсінік жағынан өзгеше болды. Шедимдер жаман жартылай құдайлар ретінде қарастырылмады, олар шетелдік халықтардың құдайлары саналды және олар Құдай емес екендігі тұрғысынан ғана жаман деп есептелді. Бұл сөз Танахта тек екі рет (әр екі жағдайда да көпше түрінде) кездеседі – Псалм 106:37 және Ескертулер 32:17 аяттарында. Екі жағдайда да балалар немесе жануарларды құрбандыққа шалу туралы сөз болады. Бұл сөз дәстүрлі түрде "зорлық-зомбылықпен әрекет ету" немесе "құрту" мағынасын беретін (шуд) түбірінен шыққан болса да, ол аккад тілінен алынған қарыз сөз болуы мүмкін. Аккад тіліндегі "шеду" сөзі қорғаушы немесе зұлым болатын рухты білдірген. Еврей мәтіндерін грек тіліне аударғанда, зороастризмнің дуализмі әсерінен, шедим термині грек тіліне "даймония" деп аударылды, ол теріс коннотацияға ие болды. Кейін, яһуди-ислам мәдениетінде шедим – жынды білдіретін еврей сөзіне айналды, бұл осы жандарға қатысты моральдық тұрғыдан екіұшты көзқарасты көрсетеді.
Shedim (; singular: שֵׁד Sheyd) are spirits or demons in the Tanakh and Jewish mythology. Shedim do not, however, correspond exactly to the modern conception of demons as evil entities as originated in Christianity. While evil spirits were thought to be the cause of maladies, shedim differed conceptually from evil spirits. Shedim were not considered as evil demigods, but the gods of foreigners, and were envisaged as evil only in the sense that they were not God. They appear only twice (and in both instances in the plural) in the Tanakh, at Psalm 106:37 and Deuteronomy 32:17. In both instances, the text deals with child sacrifice or animal sacrifice. Although the word is traditionally derived from the root ( shûd) that conveys the meaning of "acting with violence" or "laying waste," it was possibly a loan word from Akkadian in which the word shedu referred to a spirit which could be either protective or malevolent. With the translation of Hebrew texts into Greek, under the influence of Zoroastrian dualism, the term shedim was translated into Greek as daimonia with implicit connotations of negativity. Later, in Judeo Islamic culture, shedim became the Hebrew word for Jinn conveying the morally ambivalent attitude of these beings.
Шығу тегі
Бір аңыз бойынша, шедiмдер жыланның немесе жылан түріндегі жынның ұрпағы, бұл Жаратылыс кітабында баяндалған Еден бағындағы жылан туралы оқиғаға сілтеме жасайды. Екінші пікір бойынша, олар Лилиттің Адаммен немесе басқа еркектермен бірігуінен туған ұрпақтары, ал үшіншісі – Құдай оларды алтыншы күні жаратқан, денелерін жасауды бастаған, бірақ сенбі күні демалуға міндетті болғандықтан жұмысты аяқтамаған. Ол оларды осы күйде қалдырды, сенбі күні басталғанда аяқталмаған жұмыстың кейін аяқталған деп есептелуін көрсету үшін. Осының салдарынан, шедiмдердің адамдар сияқты жандары бар, бірақ оларды ұстап тұруға денелері жоқ. Төртінші түсінік бойынша, шедiмдер Бабыл мұнарасын салғандардың арасынан шыққан. Олар ниеттеріне қарай үш топқа бөлінді, олардың үшіншісі және ең нашарлары – Құдайға қарсы соғыс жүргізуге тырысқандар, олар өздерінің дінсіз мақтаныштары үшін шедiмдерге айналдырылып жазаланды. Соңында, Зоар оларды Азазел мен Наама жынның ұрпақтары деп сипаттайды. Киелі кітаптар мен раввиндік мәтіндер шедiмдерді зұлым күштер ретінде көрсетеді, мысалы, 3Мұса 32:17 және 106-Забур 37-тараулары осы жандарға, тіпті тұңғыш ұлдар сияқты адамдық құрбандықтарға арналған құрбандықтарды ұсынуды көрсетеді. Дегенмен, ежелгі Израильде мұндай амалдардың кеңдігі мен егжей-тегжейі ғалымдар арасында пікірталас тудырып келеді. Хурвицтің зерттеулері, археологиялық жағдайлар мен «пиджон ха’бен» діни рәсімін пайдалану арқылы, әсіресе архаикалық кезеңде, мұндай құрбандықтар туралы пікірді қолдайды.
According to one legend, the shedim are the descendants of serpents, or of demons in serpent form, in allusion to the story of the serpent in Eden, as related in Genesis. A second view is that they are the offspring of Lilith, from her union with Adam or other men, while a third says that God created them on the sixth day, starting to fashion their bodies but failing to complete the work because he was obliged to rest on the Sabbath. Even after the Sabbath, he left them as they were, in order to show that, when the Sabbath comes, all work still unfinished at the beginning of the Sabbath must afterward be viewed as complete. As a result, the shedim have souls like those of humans, but lack the bodies to contain them. Yet a fourth conception was that the shedim had their origins among the builders of the Tower of Babel these being divided by their motivations into three groups, of which the third and worst comprised those who sought actively to wage war against God and were punished for their sacrilegious hubris by transformation into the shedim. Finally, the Zohar describes them as offspring of the demons Azazel and Naamah. Biblical and rabbinical texts depict shedim as demonic entities, with references such as Deuteronomy 32:17 and Psalm 106:37 suggesting sacrifices to these beings, including human sacrifices like the firstborn. However, the extent and details of such practices in ancient Israel remain a subject of debate among scholars. Hurwitz's work, citing archaeological finds and the existing rite of 'pidjon ha’ben,' supports the notion of such sacrifices, especially in the archaic period.