Ұлыбритания фунт стерлингі

Ұлыбритания фунт стерлингі (GBP): тарихы, айырбас нарығындағы орны, халықаралық қолданысы. Әлемдегі ең көне валюта туралы біліңіз!

33 мин оқу

100%

Дереккөз: Pound sterling — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Біріккен Корольдіктің валютасы

Стерлинг (ISO коды: GBP) – Біріккен Корольдік пен оның тоғыз байланысты аумағының валютасы. Фунт (белгісі: £) – стерлингтің негізгі бірлігі, халықаралық жағдайда көбінесе британ фунты немесе стерлинг фунты деп аталады. Стерлинг – әлемдегі ең көне валюта, ол қазірге дейін қолданыста және бастапқыда пайда болғаннан бері үздіксіз қолданылып келеді. 2022 жылы ол АҚШ доллары, евро және жапон иенасынан кейін валюта рыногында төртінші орында тұрды. Осы үш валютамен және юаньмен бірге ол ХВҚ-ның арнайы тарту құқықтарының құнын есептеуге қолданылатын валюталар жиынтығын құрайды. 2022 жылдың соңына қарай стерлинг әлемдік резервтердегі төртінші ең көп сақталатын резервтік валюта болып табылады. Англия банкі – стерлингтің орталық банкі, ол өз банкноттарын шығарады және Шотландия мен Солтүстік Ирландиядағы жеке банктердің банкноттар шығаруын реттейді. Басқа елдерде шығарылған стерлинг банкноттары Англия банкімен реттелмейді; олардың үкіметтері номиналды құндылығы бойынша айырбастауға кепілдік береді. Тарихи тұрғыдан алғанда, стерлинг фунты Британ империясының колониялары мен аумақтарында түрлі деңгейде қолданылған.

Аттар

Стерлинг – валютаның толық атауы, ал фунт пен пенни – оның есептік бірліктері. Бұл, Қытай Халық Республикасының ресми валютасы туралы сөз келгенде, юань мен жэньминьби арасындағы айырмашылыққа ұқсас.

Этимология

"Стерлинг" сөзінің шығу тегі туралы әртүрлі теориялар бар. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі ең сенімді этимологияның, "кіші жұлдыз" деген мағынаны беру үшін ескі ағылшын тіліндегі "жұлдыз" деген мағынадағы "steorra" сөзіне "-ling" кішкентайтау жұрнағының қосылуынан тұратындығын көрсетеді. Бұл XII ғасырда Норман Англиясында қолданылған күміс теңгеге сілтеме жасайды, онда кішкентай жұлдыз бейнеленген. Тағы бір пікір бойынша, Ганза лигасы оның анықтамасының, өндірісінің және атауының бастауы болған. Балтық теңізінің неміс тіліндегі атауы "Остзе" екендігінен, Балтық теңізінің саудагерлері "Остерлинг" деп аталған. 1260 жылы Генрих III оларға қорғау хаты мен олардың "Конторы", Лондонның "Стальбазасы" үшін жер берді, ол 1340 жылдары "Эстерлингшале" деп аталды. Ганза лигасының ақшасы Англиядағы ақша сияқты жиі құны төмендемегендіктен, ағылшын саудагерлері "шығыс елдерінен келгендердің" фунттарымен төленуін талап етті, бұл "sterling" деп қысқартылды. Оксфорд сөздігі бұл теорияны ықтимал емес деп санайды, себебі бірінші буынның әсері жойылмайды. Ағылшын тіліндегі "фунт" сөзі латын тіліндегі "lībra pondō" тіркесінен шыққан, онда "lībra" – "фунт" деген мағынадағы есім, ал "pondō" – "салмақ бойынша" деген мағынадағы сөз.

Символ

Фунт фунт бірлігінің валюталық белгісі £, ол (шрифт стиліне байланысты) бір немесе екі жолмен көрсетілуі мүмкін: Англия Банкі 1975 жылдан бері тек бір жолды нұсқаны қолданады. Тарихи тұрғыдан қарапайым үлкен әріп (тарихи готика шрифті, ₤) сандардың алдында немесе олардың артынан курсивпен l. газеттерде, кітаптарда және хаттарда қолданылған. Корольдік монета соғу орыны 1939 жылға дейін осы стильдегі белгілеуді пайдаланып келді. £ және ₤ глифтері кейде кездеседі. Фунт әрпін қолдану орта ғасырлық латын құжаттарынан бастау алады: "L" әрпі римдік салмақ өлшемдеріндегі римдік фунтты (салмақты) білдірген, ол уақыт өте келе ағылшын салмақ бірлігіне айналды. "Стерлинг фунты" сөзі әдеби мағынада күміс фунтының салмағын білдіреді. Британдық ондық емес (он екілік) валюта жүйесінде фунт, шиллинг және пенс үшін £sd (немесе Lsd) термині римдік либра, солид және денарийге сілтеме жасайды. Егер нақтылау қажет болса, ISO 4217 коды "GBP" (мысалы, GBP 12 000 немесе 12 000 GBP) қолданылуы мүмкін.

Валюта коды

Фунт стерлингтің ISO 4217 валюта коды "GBP" болып табылады, ол Біріккен Корольдіктің (GB) ISO 3166 1 alpha 2 коды мен "фунт" сөзінің бірінші әрпінен құралған. Тарихи дереккөздерде және кейбір мамандандырылған банк салаларында фунт стерлингті көрсету үшін "stg" деген қысқарту (әртүрлі форматта) қолданылған. Лондон қор биржасындағы көптеген акциялар "GBX" бейресми кодымен пенни стерлингпен көрсетіледі.

Кабель

АҚШ долларына шаққандағы фунт стерлингтің айырбас курсы көтерме валюта нарықтарында "кабель" деп аталады. Бұл терминнің пайда болуы 19 ғасырдың ортасынан бастап фунт стерлинг пен доллардың айырбас курсы трансатлантикалық кабель арқылы берілгенімен байланысты.

Слэнг терминдері

Тарихи тұрғыдан алғанда, британдық монеталардың көбісі кеңінен танылған лақап аттармен аталатын, мысалы, алты пенске "таннер", ал шиллингке "боб". Ондық жүйеге көшуден кейін бұл атаулар көбінесе мақал-мәтелдерде ғана қолданылады. Фунт атының сленгтік атауы – "quid" (жекеше және көпше түрінде қолданылады, "quids in" тіркесінен басқа). Бұл термин, мүмкін, 19 ғасырға дейін Италияда қолданылған валюта бірліктерінің атауы – итальяндық "скудо" арқылы немесе латын тілінен "quid pro quo" фразасы арқылы келген болуы мүмкін, бұл фраза сөзбе-сөз "не үшін не" дегенді білдіреді, ал ауыспалы мағынада – "тең бағалы айырбас немесе алмастыру". "Никер" термині де (жекеше және көпше түрінде) фунтты білдіруі мүмкін. Фолкленд аралдары, Оңтүстік Жоржия және Оңтүстік Сандвич аралдары; Гибралтар; Сент-Хелена, Ассенсион аралы және Тристан-да-Кунья аймақтары фунт стерлингті немесе оған тең бағамен бекітілген валюта қолданады. Кейбір Британдық теңіз арты аумақтарында АҚШ долларына немесе Жаңа Зеландия долларына байланысты жергілікті валюталар бар. Кипрдегі Акротири және Декелияның тәуелді аумақтары еуроны қолданады.

Ондық монеталар

1971 жылы ондық жүйеге көшу күнінен бастап фунт стерлинг 100 пенске бөлінді (монеталарда 1981 жылға дейін "жаңа пенс" деп көрсетілді). Пеннидің таңбасы "p"; сондықтан 50p (£0.50) сияқты сома дұрыс "елу пенс" деп аталады, бірақ көбінесе "елу пи" /fɪfti piː/ деп айтылады. Ескі "d" таңбасы жаңа пенни үшін қайта қолданылмады, екі бірлік арасындағы шатасуды болдырмау үшін. Ондық жарты пенни (1,2 ескі пенниге тең, "p" таңбасымен белгіленген) 1984 жылға дейін қолданыста болды, бірақ инфляцияға байланысты алынып тасталды.

Англосаксон тілдері

Англосаксондық Англияда фунт есептік бірлік болды. IX ғасырда ол 240 күміс пенске тең болды. Бір фунтты жиырма шиллингке, шиллингті он екі пенске, ал пенниді төрт фартингке бөлу есептеу жүйесі Карл Ұлының Франк империясына енгізген каролинг ливрі жүйесінен алынған. Пенни римдік пенниге балама болған динарийден "d" деп қысқартылды; шиллинг solidus-тан "s" деп қысқартылды (ұзын s әрпі, кейін қарапайым сызыққа айналды); ал фунт Libra немесе Livre-ден "L" (кейін £) деп қысқартылды. Стерлингтің бастауы Мерсия королі Оффаның (757–796) билігінде пайда болды, ол 5400 дән (349,9 грамм) күмістен тұратын Тауэр фунтын 240 бөлікке бөліп, "стерлинг" монетасын енгізді. Іс жүзінде монеталардың салмағы бірқалыпты болмады, көбінесе 240 монета толық фунтқа жетпейтін еді; шиллинг немесе фунт монеталары болған жоқ және бұл бірліктер тек есептеуге қолайлы ретінде пайдаланылды. 1/2 және 1/4 пенниге тең жарты пенни және фартинг соғылды, бірақ ұсақ ақша көбінесе бір пенниді кесу арқылы жасалған.

Орта ғасырлар, 1158 ж.

Алғашқы монеталар таза күмістен (қол жетімді ең тазасы) соғылған. 1158 жылы король Генрих II жаңа монета жүйесін енгізді (Тилби пенни деп аталады), мұнда мұнара фунты (5400 дән, 349,9 г) 92,5% күмістен 240 пенниге айналдырылды, әр пенниде 20,82 дән (1,349 г) таза күміс болды. 1257 жылы күміс пенниден екі есе салмағы ауыр және 20 күміс пенниге тең бағаланған алтын пенни де шығарылды, бірақ ол сәтті болмады. Англия пенниі 800 жылдан бері дерлік өзгермеген және Еуропаның қалған бөлігінде болған монета құнының төмендеуінен ерекшеленді. Бастапқыда 240 пенніге бөлінген Мұнара фунты 1279 жылы 243 пенніге дейін құнсыздандырылды.

Генрих IV, 1412 жыл

Патша Генрих IV билік құрған кездегі Жүз жылдық соғыстың қажеттіліктері оның билігінің соңына қарай валютаның құнын төмендетуге әрі әкелді, ағылшын пеннисі 15 зерделік стерлинг күмісіне (0,899 г таза күміс) және жартылай асыл монетасы 54 зергеге (3,481 г таза алтын) дейін төмендеді. Сондай-ақ, 1434 жылғы фламанд ақша реформасынан кейін жаңа голланд флорині шамамен 40 пенске бағаланды, ал 1,63 г таза күмістен жасалған голланд стивері (шиллинг) 1,8 г-да 2 стерлинг пенніге жуық бағаланды. Бұл ағылшын жартылай асыл монеталары мен жартылай гроттарының континенталдық ливрлер мен сольдерге шамамен сәйкес келуі 1560 жылдарға дейін сақталды.

1601 жылдан 1816 жылға дейін

Стерлингтің күміс негізі 1816 жылы алтын стандартының енгізілуіне дейін негізінен өзгермеді, тек троялық унциядағы пеннилердің саны 60-тан 62-ге дейін артты (соның салдарынан, пенниде 0,464 г таза күміс болды). Дегенмен, оның алтын негізі 1717 жылы алтын гвинея 21 шиллингке бекітілгенше тұрақсыз болды. Гвинея 1663 жылы 22 каратты алтыннан жасалған 12 троялық унциядан (яғни 7,6885 г таза алтыннан) 44 1/2 гвинеядан бастап енгізілді және бастапқыда 1 фунт стерлинг немесе 20 шиллингке тең болды. Бағасы алғашқыда шиллингтермен заңды түрде бекітілмегенімен, оның 21 шиллингтен жоғары саудалық құнының тұрақтылығы төлемге қабылданған салмағы жеткіліксіз күміс монеталардың нашар жағдайына байланысты болды. Толық салмақтағы ұнтақталған шиллингтер жиналып, континентке экспортталды, ал кесілген, қолмен соғылған шиллингтер айналымда қалды (Грешем заңында сипатталғандай). 17 ғасырда ағылшын саудагерлері импортты күміспен төлейтін, ал экспортты алтынмен төлейтін. Бұл әсер ерекше Т алыс Шығыспен саудада байқалды, себебі қытайлықтар өзінің экспорты үшін күміспен төлем талап етті. 17 ғасырдың ортасынан бастап Қытайға, негізінен еуропалық державалардан, қытайлық шай мен басқа да тауарлар үшін шамамен 1000 тонна күміс жеткізілді. Осы кезеңде Қытай экспортын сатып алу үшін Англияға бастапқыда басқа еуропалық елдерге экспорттау және күміспен төлем талап ету қажет болды, содан кейін Британдық Шығыс Индия компаниясы қытайлықтарға опиумды жанама сатуға мүмкіндік алды. Ұлыбританияда күміс бұйымдарына ішкі сұраныс айналымдағы күміс монеталардың азаюына себеп болды, өйткені саудагерлер класының жағдайының жақсаруы үстел жинақтарына сұраныстың өсуіне әкелді. Күмісшілер әрқашан монеталарды шикізат көзі ретінде қарастырған, олардың сапасы үкімет тарапынан расталған. Нәтижесінде, стерлинг күміс монеталары үдемелі қарқынмен балқытылып, «көк» бұйымдарға айналдырылды. 1697 жылы Англия Парламентінің заңы осы үрдісті тоқтатуға тырысты, стерлингтің 92,5%-дан 95,83%-ға дейін жаңа «британдық күміс» стандартына дейін жұмыс істелген металлдың ең төменгі қанағаттанарлық тазалығын көтерді. Монеталардан балқытылған күміс бұйымдары сынақтан өткізуге келгенде кемшіліктерге ие болар еді, осылайша монеталарды балқытуға тыйым салынды. Сэр Исаак Ньютонның, Монета ағасының кезінде 1717 жылы алтын гвинея 21 шиллингке (£1/1/) теңелді. Бірақ салмағы жеткіліксіз күміс монеталардың мәселесін шешпей, 15,2-ге тең алтын-күміс арақатынасының нәтижесінде стерлинг алтын гвинеяда күміс шиллингке қарағанда берік тұрақтап, де-факто алтын стандартына әкелді. Жеке тұлғалар шығарған күміс және мыс жетондар 1816 жылғы Ұлы қайта монеталандыруға дейін ұсақ ақша мәселесін ішінара шешті.

The silver basis of sterling remained essentially unchanged until the 1816 introduction of the Gold Standard, save for the increase in the number of pennies in a troy ounce from 60 to 62 (hence, 0.464 g fine silver in a penny). Its gold basis remained unsettled, however, until the gold guinea was fixed at 21 shillings in 1717. The guinea was introduced in 1663 with 44 1/2 guineas minted out of 12 troy ounces of 22 karat gold (hence, 7.6885 g fine gold) and initially worth £1 or 20 shillings. While its price in shillings was not legally fixed at first, its persistent trade value above 21 shillings reflected the poor state of clipped underweight silver coins tolerated for payment. Milled shillings of full weight were hoarded and exported to the Continent, while clipped, hand hammered shillings stayed in circulation (as Gresham's law describes). In the 17th century, English merchants tended to pay for imports in silver but were generally paid for exports in gold. This effect was notably driven by trade with the Far East, as the Chinese insisted on payments for their exports being settled in silver. From the mid 17th century, around of silver were received by China, principally from European powers, in exchange for Chinese tea and other goods. In order to be able to purchase Chinese exports in this period, England initially had to export to other European nations and request payment in silver, until the British East India Company was able to foster the indirect sale of opium to the Chinese. Domestic demand for silver bullion in Britain further reduced silver coinage in circulation, as the improving fortunes of the merchant class led to increased demand for tableware. Silversmiths had always regarded coinage as a source of raw material, already verified for fineness by the government. As a result, sterling silver coins were being melted and fashioned into "sterling silverware" at an accelerating rate. An Act of the Parliament of England in 1697 tried to stem this tide by raising the minimum acceptable fineness on wrought plate from sterling's 92.5% to a new Britannia silver standard of 95.83%. Silverware made purely from melted coins would be found wanting when the silversmith took his wares to the assay office, thus discouraging the melting of coins. During the time of Sir Isaac Newton, Master of the Mint, the gold guinea was fixed at 21 shillings (£1/1/ ) in 1717. But without addressing the problem of underweight silver coins, and with the high resulting gold silver ratio of 15.2, it gave sterling a firmer footing in gold guineas rather than silver shillings, resulting in a de facto gold standard. Silver and copper tokens issued by private entities partly relieved the problem of small change until the Great Recoinage of 1816.

Қазіргі заманғы валютаның пайда болуы

Англия банкі 1694 жылы негізі салынды, одан бір жыл кейін Шотландия банкі құрылды. Екеуі де қағаз ақша шығаруға кірісті.

Ұлыбритания (1707) және Біріккен Корольдік (1801) валютасы

XVII ғасырда шотланд валютасы стерлингке 12 шотланд фунты = 1 стерлинг фунты шамасында бекітілген. 1707 жылы Англия мен Шотландия патшалықтары Ұлыбритания патшалығына бірікті. Одақ шарты бойынша Ұлыбританияның валютасы стерлинг фунты болды, ал шотланд фунты тез арада стерлингпен, белгіленген құны бойынша ауыстырылды. 1801 жылы Ұлыбритания мен Ирландия Корольдігі Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігін құру үшін бірікті. Дегенмен, ирланд фунты 1826 жылдың қаңтарына дейін стерлингпен алмастырылмады. Айналым бағамы ұзақ уақыт бойы 13 ирланд фунты 12 стерлинг фунтына тең болды. 1928 жылы, Англо-Ирландия шарты Ирландияның Британ империясы құрамындағы автономиясын қалпына келтіргеннен кейін алты жыл өткен соң, Ирландия еркін мемлекеті жаңа ирланд фунтын құрды, ол бастапқыда стерлингке тең шамада болды.

Империяда қолданылған

Стерлинг Британ империясының көп бөлігінде айналымда болды. Кейбір аймақтарда ол жергілікті валюталармен бірге қолданылды. Мысалы, алтын суверен Канада доллары қолданылғанына қарамастан, Канадада заңды төлем құралы болды. Бірнеше отарлар мен доминиондар фунтты өздерінің валютасы ретінде қабылдады. Олардың ішінде Австралия, Барбадос, Британдық Батыс Африка, Кипр, Фиджи, Британдық Үндістан, Ирландия еркін мемлекеті, Ямайка, Жаңа Зеландия, Оңтүстік Африка және Оңтүстік Родезия болды. Олардың кейбіреулері өмір бойы стерлингпен теңдікті сақтады (мысалы, Оңтүстік Африка фунты), ал басқалары алтын стандарты тоқтатылғаннан кейін теңдіктен ауытқыды (мысалы, Австралия фунты). Осы валюталар және стерлингке байланысты басқа да валюталар стерлинг аймағының негізін құрады. Солтүстік Америкадағы алғашқы ағылшын отарлары стерлинг аймағына қатыспады, себебі Англиядағы күміс тапшылығы осы отарлардың қалыптасу кезеңімен бірге келді. Әділ сауданың (және одан да кем әділ пираттықтың) нәтижесінде испан доллары ағылшын отарларында ең көп таралған монетаға айналды.

Алтын стандарт

Американың Тәуелсіздік соғысы мен Наполеон соғыстары кезінде Англия банкінің банкноттары заңды төлем құралы болды және олардың құны алтынға қатысты ауытқып отырды. Банк сондай-ақ күміс монеталардың жетіспеушілігін азайту үшін күміс токендер шығарды. 1816 жылы алтын стандарты ресми түрде қабылданды, күміс монеталар бір троялық фунт (салмағы) стерлинг күмісіне 66 шиллингтен шағылды, осылайша олар "токен" шығарылымдары болып саналды (яғни, құндылығы бағалы металда толыққанды көрінбеді). 1817 жылы 20/- бағасымен суверен енгізілді. 22 каратты алтыннан соғылған, оның құрамында 113 дән немесе таза алтын болды және алтын стандартын өзгертпей, гинеяны стандартты британдық алтын монетасымен алмастырды. 19 ғасырға қарай, фунт стерлингтер Ұлыбританиядан тыс жерлерде кеңінен қабылдана бастады. Америкалық журналист Нелли Блай 1889-1890 жылдардағы 72 күндік әлемді аралаған саяхатында Англия банкінің банкноттарын алып жүрді. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында көптеген елдер алтын стандартын қабылдады. Осының салдарынан, әртүрлі валюталар арасындағы айырбас бағамдарын тиісті алтын стандарттарынан анықтау оңай болды. 1 фунт стерлинг АҚШ-та 4,87 АҚШ долларына, Канадада 4,87 канад долларына, Нидерланд территорияларында 12,11 флоринге, Франция территорияларында 25,22 франкқа (немесе Латын валюталық одағының балама валюталарына), Германияда 20ℳ 43₰, Ресейде 9,46 рубльге немесе Австро-Венгрияда 24,02 кронаға тең болды. 1867 жылы Парижде өткен Халықаралық валюталық конференциядан кейін Ұлыбританияның Латын валюталық одағына қосылу мүмкіндігі талқыланды және Халықаралық монеталар жөніндегі корольдік комиссия мәселені қарастырып, оған қосылмау туралы шешім қабылдады.

Бірінші дүниежүзілік соғыс: алтын стандартты тоқтату

1914 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда алтын стандарты тоқтатылды, Англия банкі мен қазынашылықтың банкноттары заңды төлем құралы ретінде қолданыла бастады. Соғысқа дейін Ұлыбритания әлемдегі ең күшті экономикалардың бірі болды және әлемдік шетелдік инвестициялардың 40% -ын иеленді. Бірақ соғыс аяқталғаннан кейін елдің қарызы өте көп болды: Ұлыбритания 850 миллион фунт стерлинг (қазіргі күні шамамен £) қарызға батты, ал осы қарыздың үстемесі елдің мемлекеттік шығындарының 40% -ын құрады. Премьер-министр Дэвид Ллойд Джордж пен Қаржы министрі Остин Чемберлен басқаратын британдық үкімет дефицитті дефляциялық саясат арқылы жабуға тырысты, бірақ бұл 1920-1921 жылдардағы экономикалық дағдарысқа әкеп соқты. 1917 жылға қарай алтын соверендердің өндірісі дерлік тоқтады (қалған өндіріс коллекционерлік жинақтар және басқа да арнайы жағдайлар үшін болды), ал 1920 жылға қарай күміс монеталардың тазалығы бастапқы .925-тен .500-ге дейін төмендетілді. Бұл 1894 және 1913 жылдар аралығындағы кезеңде трой фунтына орташа 27/6d. [£1,375] болған күміс бағасының 1920 жылдың тамызында 89/6d. [£4,475] дейін күрт өсуіне байланысты болды.

Соғыс аралығы: алтын стандарт қайта орнатылды

Тұрақтылықты қайта орнатуға тырысу үшін 1925 жылы алтын стандартының бір түрі қайта енгізілді, онда валюта соғысқа дейінгі шамамен алтын бағасына бекітілді, бірақ валютаны алтын монеталарға емес, алтын құймаларына ғана айырбастауға болады. 1931 жылдың 21 қыркүйегінде Ұлы депрессия кезінде бұл жүйе тоқтатылды және фунт стерлингтің құны бастапқыда шамамен 25%-ға төмендеді. 1931 жылы алтын стандартынан бас тартылғаннан бері фунт стерлинг фиаттық валюта болып табылады, оның құны ұлттық және халықаралық экономикадағы қабылдануымен анықталады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1940 жылы АҚШ-пен жасалған келісім бойынша фунт стерлинг АҚШ долларына 1 фунт = 4,03 АҚШ доллары шамасында бекітілді. (Ал өткен жылы бұл көрсеткіш 4,86 АҚШ долларына тең болған.) Бұл курс Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында сақталды және соғыстан кейінгі валюта бағамдарын анықтаған Бретон-Вудс жүйесінің құрамына кірді.

Бреттон Вудс

Экономикалық қысымның күшейе беруіне және оны істемейтінін айтып келгеніне қарамастан, 1949 жылдың 19 қыркүйегінде үкімет фунт стерлингті 30,5% төмендетіп, 2,80 АҚШ долларына теңеді. 1949 жылғы фунт стерлингтің құнсыздануы долларға шаққанда басқа валюталардың да құнын төмендетуіне себеп болды. 1961, 1964 және 1966 жылдары фунт стерлингке қайтадан қысым түсті, себебі спекулянттар фунттарды долларға сатуда. 1966 жылдың жазында фунттың құны валюта нарығында төмендеген кезде Вильсон үкіметі валюталық бақылауды күшейтті. Шаралардың бірі ретінде туристерге 50 фунт стерлингтен аспайтын соманы саяхатшылар чектері мен аударымдар арқылы, сондай-ақ 15 фунт стерлинг қолма-қол ақшаны елден шығаруға тыйым салынды; бұл шектеу 1979 жылға дейін алынбады. 1967 жылдың 18 қарашасында фунт стерлинг 14,3% төмендеп, 1 фунт стерлинг = 2,40 АҚШ долларына теңелді.

Ондық

Ондық жүйеге дейін фунт стерлинг сомалары фунт, шиллинг және пенс түрінде, әртүрлі кеңінен түсінілетін белгілермен көрсетілген. Сол сома 32с. 6д., 32/6, £1. 12с. 6д., немесе £1/12/6 деп жазылуы мүмкін еді. Кәсіби қызметтер мен өнер туындыларының аукциондық бағалары сияқты кейбір бағалар гинеяда (қысқартылған: gn. немесе gns.) көрсетілуі әдеттегі нәрсе болды, бірақ гинея монеталары қолданылмайтын. Фунт стерлингті ондыққа ауыстыру туралы алғашқы ресми парламенттік ұсыныс 1824 жылы жасалды, сол кезде Стаффордширден депутат Джон Вроттсли парламентте валютаны ондыққа ауыстыру мәселесі қарастырылып жатыр ма деп сұрады. Вроттсли бұл мәселені 1833 жылы қайта көтерді, ал 1847 жылы Килмарнок округінен депутат Джон Боуринг осы мәселені қайта көтерді, оның күш-жігері 1848 жылы Ұлыбританиядағы алғашқы ондық монета – фунттың оннан бір бөлігіне тең бағаланған флориннің енгізілуіне әкелді. Бірақ толық ондық жүйеге қарсылық болды, алайда флорин монетасы, он жаңа пенс ретінде қайта тағайындалды, 1971 жылы толық ондық жүйеге көшу кезінде сақталды және 1993 жылға дейін британдық монеталардың үлгілері сақталды. Стирлинг округінен депутат Джон Бенджамин Смит 1853 жылы парламентте толық ондыққа ауыстыру мәселесін қайта көтерді, нәтижесінде қазына министрі Уильям Гладстон жақын арада "ондық монетаның маңызды мәселесі" "қазіргі уақытта мұқият қарастырылып жатыр" деп мәлімдеді. Стерлингті ондыққа бөлу туралы толық ұсыныс 1855 жылдың маусымында Ланкаширдің оңтүстік округінен депутат Уильям Браун тарапынан парламентке ұсынылды, онда фунт стерлингті мың бөлікке бөлу ұсынылды, әрқайсысы "мил" деп аталады, немесе балама ретінде, фунт сол кездегі 960 фартингке тең болғандықтан, жаңа жүйеде мың фартингке дейін дөңгеленген фартинг. Бұл фунт стерлингтің ондық жүйеге ауысуына әкелмеді, бірақ мәселені зерттеу үшін Корольдік комиссия құруға келісім берілді. Алайда, тағайындалған комиссарлардың екеуі – лорд Оверстоун (банкир) және Джон Хаббард (Англия Банкінің губернаторы) ондыққа қарсы болғандықтан, Ұлыбританияда ондық жүйеге көшу жүз жылдан астам уақытқа тоқтатылды. Алайда, фунт стерлинг Ұлыбританиядан бұрын түрлі британдық колониялық аумақтарда ондық жүйеге көшті (және кейбір жағдайларда Уильям Браунның фунтты 1000 бөлікке бөлу ұсынысына сәйкес, олар "мил" деп аталды). Оларға 1863 жылдан 1866 жылға дейін Гонконг; 1955 жылдан 1960 жылға дейін Кипр (және 1983 жылға дейін аралда кипр фунтының бөлінісі ретінде сақталды); және 1926 жылдан 1948 жылға дейін Палестина мандаты кірді. Кейін, 1966 жылы Ұлыбритания үкіметі фунт стерлингті ондық валютаға ауыстыру жоспарын Корольдік сөйлеуге енгізу туралы шешім қабылдады. Осының нәтижесінде, 1971 жылдың 15 ақпанында Ұлыбритания фунт стерлингті ондық жүйеге ауыстырды, шиллинг пен пенниді жаңа пеннимен алмастырды, оның құны 2,4д. құрады. Мысалы, £1/12/6 бағасы £1.62 1/2-ге айналды. 1981 жылдан кейін шығарылған монеталарда "жаңа" деген сөз қолданылмады.

Until decimalisation, amounts in sterling were expressed in pounds, shillings, and pence, with various widely understood notations. The same amount could be stated as 32s. 6d., 32/6, £1. 12s. 6d., or £1/12/6. It was customary to specify some prices (for example professional fees and auction prices for works of art) in guineas (abbr: gn. or gns. ), although guinea coins were no longer in use. Formal parliamentary proposals to decimalise sterling were first made in 1824 when Sir John Wrottesley, MP for Staffordshire, asked in the House of Commons whether consideration had been given to decimalising the currency. Wrottesley raised the issue in the House of Commons again in 1833, and it was again raised by John Bowring, MP for Kilmarnock Burghs, in 1847 whose efforts led to the introduction in 1848 of what was in effect the first decimal coin in the United Kingdom, the florin, valued at one tenth of a pound. However, full decimalisation was resisted, although the florin coin, re designated as ten new pence, survived the transfer to a full decimal system in 1971, with examples surviving in British coinage until 1993. John Benjamin Smith, MP for Stirling Burghs, raised the issue of full decimalisation again in Parliament in 1853, resulting in the Chancellor of the Exchequer, William Gladstone, announcing soon afterwards that "the great question of a decimal coinage" was "now under serious consideration". A full proposal for the decimalisation of sterling was then tabled in the House of Commons in June 1855, by William Brown, MP for Lancashire Southern, with the suggestion that the pound sterling be divided into one thousand parts, each called a "mil", or alternatively a farthing, as the pound was then equivalent to 960 farthings which could easily be rounded up to one thousand farthings in the new system. This did not result in the conversion of sterling into a decimal system, but it was agreed to establish a Royal Commission to look into the issue. However, largely due to the hostility to decimalisation of two of the appointed commissioners, Lord Overstone (a banker) and John Hubbard (Governor of the Bank of England), decimalisation in Britain was effectively quashed for over a hundred years. However, sterling was decimalised in various British colonial territories before the United Kingdom (and in several cases in line with William Brown's proposal that the pound be divided into 1,000 parts, called mils). These included Hong Kong from 1863 to 1866; Cyprus from 1955 until 1960 (and continued on the island as the division of the Cypriot pound until 1983); and the Palestine Mandate from 1926 until 1948. Later, in 1966, the UK Government decided to include in the Queen's Speech a plan to convert sterling into a decimal currency. As a result of this, on 15 February 1971, the UK decimalised sterling, replacing the shilling and the penny with a single subdivision, the new penny, which was worth 2.4d. For example, a price tag of £1/12/6. became £1.62 1/2. The word "new" was omitted from coins minted after 1981.

Еркін жүретін фунт

Бреттон-Вудс жүйесінің күйреуімен бірге, стерлинг 1971 жылдың тамыз айынан бастап еркін жүзуге көшті. Алғашқыда ол сәл нығайып, 1972 жылдың наурыз айында 2,42 доллардан шамамен 2,65 долларға дейін өсті, бұл оның бұрынғы бекітілген диапазонының ең жоғарғы шегі еді. Стерлинг аймағы осы кезде, көптеген мүшелері стерлинг пен долларға қатысты еркін жүзуді таңдағанда, әсерлі түрде тоқтатылды.

1976 жылғы фунт стерлингтік дағдарыс

Джеймс Каллахен 1976 жылы премьер-министр болды. 2006 жылы Ұлттық мұрағат жариялаған құжаттарға сәйкес, оған экономиканың ауыр проблемаларға тап болғаны бірден хабарланды. Барбердің сәтсіз өркендеуінің және 1973 жылғы мұнай дағдарысының салдары әлі де сезіліп жатты, 1975 жылы инфляция шамамен 27%-ға жетті. Қаржы нарықтары фунт стерлингтің құны жоғары бағаланғанына көз жеткізді, ал сол жылдың сәуір айында The Wall Street Journal газеті жоғары салықтар тұрғанда фунт стерлингіне жасалған инвестициялардан құтылуға кеңес берді, мақала "Сау бол, Ұлыбритания. Сені танығанымызға қуандық" деген сөздермен аяқталды. Ол кезде Ұлыбритания үкіметі бюджет тапшылығын бастан өткеріп жатты, ал сол кездегі лейбористік үкіметтің стратегиясы жоғары мемлекеттік шығындарға баса назар аударудан тұрды.

1979-1989 жылдар

Консервативтік партия 1979 жылы қаржылық үнемдеу бағдарламасымен билікке сайланды. Бастапқыда фунт стерлингтің құны 1 фунтқа 2,40 АҚШ долларына дейін өсті, себебі ақша ұсынымын бақылауға бағытталған монетаристік саясатқа жауап ретінде пайыздық ставкалар көтерілді. 1981 жылғы терең рецессияның себебі жоғары валюта бағамы деп кеңінен айтылды. 1980 жылдан кейін фунт стерлингтің құны күрт төмендеді; 1985 жылдың наурыз айында 1 фунт стерлинг 1,03 АҚШ долларына дейін түсті, ал 1989 жылдың желтоқсанында 1,70 АҚШ долларына дейін көтерілді.

Германия маркасының үлгісі

1988 жылы қаржы министрі Найджел Лоусон фунт стерлингтің Deutsche Mark (DM) "көлеңкесінде" болуын қажет деп шешті, бұл экономика төмен пайыздық ставкалардың арқасында дамығандықтан инфляцияның күрт өсуіне әкеп соқты. 1990 жылы Германияның қайта бірігуінен кейін жағдай керісінше болды, себебі Шығыс Германияны қайта құруды қаржыландыру үшін Германияның жоғары қарыз алу шығындары, Остмарканы 1:1 қатынасында D-Mark-қа ауыстыру туралы саяси шешіммен күшейтілді. Осының салдарынан D-Mark-ты "көлеңкелей" жатқан басқа елдерде, әсіресе Ұлыбританияда, пайыздық ставкалар ішкі жағдайларға қарағанда тым жоғары болды, бұл тұрғын үй нарығының құлдырауына және экономикалық дағдарысқа алып келді.

Еуропалық валюта бірлігінен кейін

1990 жылдың 8 қазанында Консервативтік үкімет (Тэтчердің үшінші министрлігі) 1 фунт стерлингті 2,95 DM-ға белгілеп, Еуропалық валюталық механизмге (ERM) қосылуға шешім қабылдады. Алайда, ел Ұлыбританияның экономикалық көрсеткіштері валюта бағамын ұстауға мүмкіндік бермегендіктен, "Қара сәрсенбіде" (1992 жылдың 16 қыркүйегі) жүйеден шығуға мәжбүр болды. Бұл оқиғаға Бундесбанк президенті Хельмут Шлезингердің фунттың әрі құнсыздануы керек деген пікірі де себеп болды. "Қара сәрсенбіде" пайыздық ставкалар фунт стерлингінің ERM шегінен төмен түсуін тоқтату үшін сәтсіз әрекет болып, 10%-дан 15%-ға дейін өсті. Валюта бағамы 2,20 DM-ға дейін төмендеді. GBP/DM бағамының төмендеуін жақтағандартың болжамы расталды, себебі фунттың арзандауы экспортты ынталандырып, 1990-жылдардың экономикалық өркендеуіне үлес қосты.

Инфляциялық мақсаттарға сәйкес

1997 жылы жаңа сайланған Лейбористік үкіметі пайыздық мөлшерлемені күнделікті басқаруды Англия Банкіне жүктеді (бұл саясат алғашқыда Либерал-демократтар тарапынан қолдау тапқан). Банк енді инфляцияны (Тұтыну бағасы индексі (ТБИ) бойынша өлшенген) жылына 2%-ға жақын деңгейде ұстау үшін базалық пайыздық мөлшерлемені белгілеуге жауапты. Егер ТБИ инфляциясы мақсаттан бір пайыздық тармақтан жоғары немесе төмен болса, Англия Банкінің губернаторы Қаржы министріне ашық хат жазып, себептерін және осы инфляцияны 2% мақсатқа қайтару үшін қабылданатын шараларды түсіндіруге міндетті. 2007 жылғы 17 сәуірде жылдық ТБИ инфляциясы 3,1% деп хабарланды (Жеке сауда бағалары индексі 4,8% құрады). Сәйкесінше, және алғаш рет, губернатор инфляция мақсаттан бір пайыздық тармаққа жоғары болғанын түсіндіре отырып, Ұлыбритания үкіметіне ашық хат жазуға мәжбүр болды.

Еуро

2007 жылы сол кездегі қазынашыл Гордон Браун Еуроаймаққа кіруді көрінетін болашақта мүмкін емес деп мәлімдеді, себебі бұл шешім Ұлыбритания және Еуропа үшін дұрыс болған. 2008 жылдың 1 қаңтарында Кипр Республикасы валютасын кипр фунтынан евроға ауыстырғанда, Кипрдегі британдық егемендік аймақтары (Акротири және Декелия) да соған ілесіп, Егемендік аймақтарды британдық билік астындағы евроны ресми түрде қолданатын жалғыз аумақ етті. Бұрынғы премьер-министр Тони Блэрдің үкіметі «бес экономикалық тесттен» өтіп, еуроны қабылдау ұлттық мүддеге сай екені анықталған жағдайда, еуроны қабылдау туралы шешімді халықтың референдумы арқылы қабылдауға уәде берген. Осы ішкі (ұлттық) талаптарға қоса, Ұлыбританияға евроны қабылдауға рұқсат беру үшін Еуропалық Одақтың экономикалық конвергенция талаптарын (Маастрихт талаптары) орындауы қажет болды. Консерваторлар мен Либерал-демократтар коалициялық үкіметі (2010–2015 жж.) осы парламенттік кезеңде евроға қосылудан бас тартты. Фунт стерлингті евромен алмастыру идеясы британдық қоғамда әрқашан даулы болды, себебі фунт стерлинг британдық егемендіктің символы ретінде қарастырылды және кейбір сыншылардың пікірінше, бұл британдық экономикасына зиян келтіретін ең нашар пайыздық ставкаларына әкелуі мүмкін еді. 2008 жылдың желтоқсанында BBC жүргізген 1000 адамды қамтыған сауалнама нәтижесінде, 71% еуроға қарсы дауыс беретінін, 23% қолдайтынын, ал 6% шешім қабылдауға дайын емес екенін көрсетті. Фунт стерлинг еуро құрылғаннан кейін Екінші Еуропалық валюталық механизміне (ERM II) қосылмады. Дания мен Ұлыбритания евроға қатысудан бас тартуға құқық алған. Теориялық тұрғыдан алғанда, Даниядан басқа барлық ЕО елдері осы шартқа қол қоюы керек. Еуропалық Одақтың мүшесі ретінде Ұлыбритания еуроны өз валютасы ретінде қабылдауға мүмкіндігі болды. Алайда, бұл мәселе әрқашан саяси тұрғыдан даулы болды және Ұлыбритания осы мәселе бойынша бас тарту туралы келісімге келді. Ұлыбританияның ЕО-дан 2020 жылдың 31 қаңтарында шығуынан кейін Англия Банкі Еуропалық Орталық Банктер Жүйесіне мүшелігін тоқтатты және Еуропалық Орталық Банктегі үлестер басқа ЕО банктеріне қайта бөлінді.

In 2007, Gordon Brown, then Chancellor of the Exchequer, ruled out membership in the eurozone for the foreseeable future, saying that the decision not to join had been right for Britain and for Europe. On 1 January 2008, with the Republic of Cyprus switching its currency from the Cypriot pound to the euro, the British sovereign bases on Cyprus (Akrotiri and Dhekelia) followed suit, making the Sovereign Base Areas the only territory under British sovereignty to officially use the euro. The government of former Prime Minister Tony Blair had pledged to hold a public referendum to decide on the adoption of the Euro should "five economic tests" be met, to increase the likelihood that any adoption of the euro would be in the national interest. In addition to these internal (national) criteria, the UK would have to meet the European Union's economic convergence criteria (Maastricht criteria) before being allowed to adopt the euro. The Conservative and Liberal Democrat coalition government (2010–2015) ruled out joining the euro for that parliamentary term. The idea of replacing sterling with the euro was always controversial with the British public, partly because of sterling's identity as a symbol of British sovereignty and because it would, according to some critics, have led to suboptimal interest rates, harming the British economy. In December 2008, the results of a BBC poll of 1,000 people suggested that 71% would vote no to the euro, 23% would vote yes, while 6% said they were unsure. Sterling did not join the Second European Exchange Rate Mechanism (ERM II) after the euro was created. Denmark and the UK had opt outs from entry to the euro. Theoretically, every EU nation but Denmark must eventually sign up. As a member of the European Union, the United Kingdom could have adopted the euro as its currency. However, the subject was always politically controversial, and the UK negotiated an opt out on this issue. Following the UK's withdrawal from the EU, on 31 January 2020, the Bank of England ended its membership of the European System of Central Banks, and shares in the European Central Bank were reallocated to other EU banks.

Соңғы айырбас бағамы

Фунт стерлинг пен евро бір-біріне қатысты құны ауытқиды, бірақ олардың айырбас бағамдарының АҚШ доллары сияқты басқа валюталармен өзара байланысы болуы мүмкін. Ұлыбританиядағы инфляциялық алаңдаулар Англия банкін 2006 жылдың соңында және 2007 жылы пайыздық ставкаларды көтеруге мәжбүр етті. Бұл фунт стерлингтің басқа маңызды валюталарға қатысты құнын арттырды және АҚШ долларының құнсыздануымен бірге, фунт стерлинг 2007 жылдың 18 сәуірінде АҚШ долларына қатысты 15 жылдық ең жоғары деңгейге жетті, 1 фунт стерлинг 2 АҚШ долларына теңелді, бұл 1992 жылдан бері алғашқы рет болды. Фунт стерлинг және көптеген басқа валюталар долларға қатысты құнын арттыруды жалғастырды; 2007 жылдың 7 қарашасында доллар әлемдік масштабта құнсызданған кезде фунт стерлинг 26 жылдық ең жоғары деңгейге жетті – 1 фунт стерлинг 2,1161 АҚШ долларына жетті. 2003 жылдың ортасынан 2007 жылдың ортасына дейін фунт/евро бағамы тар диапазон шегінде қалды (€1,45 ± 5%). 2008 жылдың соңындағы әлемдік қаржы дағдарысынан кейін фунт стерлинг күрт құнсызданып, 2009 жылдың 23 қаңтарында 1 фунт стерлинг 1,38 АҚШ долларына, ал 2008 жылдың сәуірінде 1 фунт стерлинг 1,25 евроға төмендеді. 2008 жылдың қалған бөлігінде одан әрі құнсыздану байқалды, ең күрт құлдырауы 29 желтоқсанда болды, онда оның евро бағамы барлық уақыттағы ең төменгі деңгейге – 1,0219 евроға жетті, ал АҚШ доллары бағамы да құнсызданды. 2009 жылдың басында фунт стерлинг қайтадан қымбаттанып, шілде айының ортасында евроға қатысты ең жоғары деңгейге жетті – 1 фунт стерлинг 1,17 евроға теңелді. Келесі айларда фунт стерлинг евроға қатысты салыстырмалы түрде тұрақты болды, 2011 жылдың 27 мамырында 1 фунт стерлинг 1,15 евро мен 1,65 АҚШ долларына бағаланды. 2009 жылдың 5 наурызында Англия банкі британ экономикасына сандық жеңілдету (QE) деп аталатын үдеріс арқылы 75 миллиард фунт стерлинг жаңа капитал құятынын хабарлады. Бұл шара Ұлыбритания тарихында алғаш рет қолданылды, бірақ Банк басшысы Мервин Кинг бұл тәжірибе емес екенін мәлімдеді. Үдеріс барысында Англия банкі өзі үшін жаңа ақша жасады, одан кейін оны мемлекеттік облигациялар, кепілдікпен қамтамасыз етілген коммерциялық қағаздар немесе корпоративтік облигациялар сияқты активтерді сатып алуға пайдаланды. Бұл әдіс арқылы құрылатын бастапқы сома 75 миллиард фунт стерлинг болды, бірақ Қазынашылық канцлері Алистер Дарлинг қажет болған жағдайда 150 миллиард фунт стерлингке дейін рұқсат берді. Үдеріс үш айға созылуы және нәтижелер ұзақ мерзімді перспективада ғана көрінуі күтілді. 2016 жылғы Ұлыбританияның ЕО-ға мүшелігі туралы референдумының нәтижесі халықаралық сауда қатынастарының болашағы мен ішкі саяси басшылықтың белгісіздігіне байланысты фунт стерлингтің басқа әлемдік валюталарға қатысты күрт құнсыздануына әкелді. Референдум нәтижесі фунт стерлингтің евроға қатысты құнын бір түн ішінде 5%-ға төмендетті. Дауыс берудің алдындағы түні фунт стерлинг 1 фунтқа 1,30 евродан саудаланды; келесі күні бұл көрсеткіш 1 фунтқа 1,23 евроға дейін төмендеді. 2016 жылдың қазан айына қарай айырбас бағамы 1 фунтқа 1,12 евроны құрады, бұл референдумнан бері 14%-ға төмендеуді білдірді. 2017 жылдың тамызының соңына қарай фунт стерлингтің құны одан да төмендеді, 1 фунт 1,08 евроға теңелді. АҚШ долларына қатысты фунт стерлинг референдум нәтижесі алғаш рет жарияланған кезде 1 фунттан 1,466 долларға дейін, ал 2016 жылдың қазанында 1 фунттан 1,2232 долларға дейін құнсызданып, 16%-ға төмендеді. 2022 жылдың қыркүйегінде инфляция мен қарызға тартылған салық кесулердің әсерінен фунт стерлингтің құны 1,03 доллардан сәл төменгі деңгейге жетті.

Sterling and the euro fluctuate in value against one another, although there may be correlation between movements in their respective exchange rates with other currencies such as the US dollar. Inflation concerns in the UK led the Bank of England to raise interest rates in late 2006 and 2007. This caused sterling to appreciate against other major currencies and, with the US dollar depreciating at the same time, sterling hit a 15 year high against the US dollar on 18 April 2007, with £1 reaching US$2 the day before, for the first time since 1992. Sterling and many other currencies continued to appreciate against the dollar; sterling hit a 26 year high of £1 to US$2.1161 on 7 November 2007 as the dollar fell worldwide. From mid 2003 to mid 2007, the pound/euro rate remained within a narrow range (€1.45 ± 5%). Following the global financial crisis in late 2008, sterling depreciated sharply, declining to £1 to US$1.38 on 23 January 2009 and falling below £1 to €1.25 against the euro in April 2008. There was a further decline during the remainder of 2008, most dramatically on 29 December when its euro rate hit an all time low at €1.0219, while its US dollar rate depreciated. Sterling appreciated in early 2009, reaching a peak against the euro of £1 to €1.17 in mid July. In the following months sterling remained broadly steady against the euro, with £1 valued on 27 May 2011 at €1.15 and US$1.65. On 5 March 2009, the Bank of England announced that it would pump £75 billion of new capital into the British economy, through a process known as quantitative easing (QE). This was the first time in the United Kingdom's history that this measure had been used, although the Bank's Governor Mervyn King suggested it was not an experiment. The process saw the Bank of England creating new money for itself, which it then used to purchase assets such as government bonds, secured commercial paper, or corporate bonds. The initial amount stated to be created through this method was £75 billion, although Chancellor of the Exchequer Alistair Darling had given permission for up to £150 billion to be created if necessary. It was expected that the process would continue for three months, with results only likely in the long term. The result of the 2016 UK referendum on EU membership caused a major decline in sterling against other world currencies as the future of international trade relationships and domestic political leadership became unclear. The referendum result weakened sterling against the euro by 5% overnight. The night before the vote, sterling was trading at £1 to €1.30; the next day, this had fallen to £1 to €1.23. By October 2016, the exchange rate was £1 to €1.12, a fall of 14% since the referendum. By the end of August 2017 sterling was even lower, at £1 to €1.08. Against the US dollar, meanwhile, sterling fell from £1 to $1.466 to £1 to $1.3694 when the referendum result was first revealed, and down to £1 to $1.2232 by October 2016, a fall of 16%. In September 2022, under the influence of inflation and tax cuts funded by borrowing, sterling's value reached an all time low of just over $1.03.

Жылдық инфляция деңгейі

2009 жылы Англия банкі бұл шешім инфляция деңгейінің 2% мақсатты көрсеткіштен төмен түсуіне жол бермеу үшін қабылданғанын мәлімдеген еді. Бірнеше жыл бойы инфляция Банктің 2% мақсатты көрсеткішіне жақын немесе одан төмен болғаннан кейін, 2021 жылы барлық индекстерде маңызды және тұрақты өсім тіркелді: 2021 жылдың қараша айына дейін RPI 7,1%, CPI 5,1% және CPIH 4,6% құрады.

Ондыққа дейінгі монеталар

Күміс пенни (көпше: пенни; қысқарту: d) 8 ғасырдан 13 ғасырға дейін айналыста болған негізгі және көбінесе жалғыз монета болды. Пеннидің кейбір бөлшектері соғылғанмен (фартинг пен жарты пенниге қараңыз), кішірек ақша алу үшін пеннилерді жартысына және төрттен біріне бөліп қолдану жиі кездесетін. Алтын монеталар сирек болды, алтын пенни (20 күміс пенниге тең құнды) – сирек мысал. Алайда, 1279 жылы 4d құндылығындағы грот енгізілді, ал 1344 жылы жарты грот пайда болды. 1344 жылы алтын монеталар да енгізілді, алтын флориннің сәтсіздігінен кейін 6 шиллинг пен 8 пенс (6/8d) (яғни, фунтқа 3 дворян) құндылығындағы дворян, сондай-ақ жарты және ширек дворян шығарылды. 1464 жылғы реформалар күміс және алтын монеталардың құнын төмендетті, дворян риал деп аталды және 10/– (яғни, фунтқа 2) құнды болды, ал періште дворянның бұрынғы 6/8d құнымен енгізілді. Генрих VII билік құрған кезеңде екі маңызды монета енгізілді: шиллинг (қысқарту: s; 12 пенске тең «тестун» деп белгілі) 1487 жылы және фунт (соверен деп белгілі, қысқарту: сандардың алдында £ немесе олардың артында «l.», 20 шиллингке тең) 1489 жылы. 1526 жылы бірнеше жаңа номиналдар қосылды, оның ішінде 5 шиллинг (5/–) құндылығындағы таж және 2 шиллинг пен 6 пенс (2/6, екі және алты) құндылығындағы жарты таж. Генрих VIII (1509–1547) билік кезінде монета құнының төмендеуі болды, ол Эдуард VI (1547–1553) билік кезінде де жалғасты. Бұл құнсыздану 1552 жылы тоқтатылды және 1d, 2d, 3d, 4d және 6d, 1/–, 2/6d және 5/– номиналындағы жаңа күміс монеталар енгізілді. Елизавета I (1558–1603) тұсында күміс 3/4d және 1 1/2d монеталары қосылды, бірақ бұл номиналдар ұзаққа созылмады. Алтын монеталарға жарты таж, таж, періште, жарты суверен (10/–) және суверен (£1) кірді. Елизаветаның тұсында атпен жұмыс істейтін бұрандалы станок пайда болды, нәтижесінде алғашқы «таңдалған» монеталар шығарылды. Шотландия королі VI Джеймстің Англия тағына отырғаннан кейін жаңа алтын монеталар енгізілді, оның ішінде 15/– құндылығындағы шпор риалы, 20/– құндылығындағы унит және 30/– құндылығындағы роза риалы. 20/– құндылығындағы лавр 1619 жылы пайда болды. Сондай-ақ, алғашқы қарапайым металл монеталар енгізілді: қалайы және мыс фартингтер. Шарль I патшалық кезінде мыстан жасалған жарты пенни монеталары пайда болды. Англия азамат соғысы кезінде көптеген қоршау монеталары шығарылды, көбінесе ерекше номиналдарда. 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін монеталар реформаланды, 1662 жылы балғамен соғылған монеталардың өндірісі тоқтатылды. Гвинея 1663 жылы енгізілді, көп ұзамай оның артынан 1/2, 2 және 5 гвинея монеталары пайда болды. Күміс монеталар 1d, 2d, 3d, 4d және 6d, 1/–, 2/6d және 5/– номиналдарынан тұрды. 18 ғасырда күмістің кең ауқымды экспортына байланысты күміс монеталардың өндірісі біртіндеп тоқтады, жарты таж және таж 1750-жылдардан кейін шығарылмады, ал 6d және 1/– 1780-жылдары өндірісін тоқтатты. Жауап ретінде 1797 жылы 1d және 2d мыс монеталары және 1/3 гвинея (7/–) алтын монетасы енгізілді. Бұл монеталардың ішінде мыс пенни ғана ұзақ сақталды. Күміс монеталардың жетіспеушілігін азайту үшін 1797 және 1804 жылдар аралығында Англия банкі айналымға испан долларын (8 реал) және басқа да испандық және испандық колониялық монеталарды шығарды. Патшаның басының бейнесімен жасалған шағын мөр басылды. 1800 жылға дейін бұл монеталар 4/9d бағасында 8 реалға айналды. 1800 жылдан кейін 8 реалға 5/– мөлшерлемесі қолданылды. Содан кейін Банк 1804 жылы 5/– (испан долларына шаққанда) күміс жетондарды шығарды, содан кейін 1811 және 1816 жылдар аралығында 1/6d және 3/– жетондар шығарылды. 1816 жылы 6d, 1/–, 2/6d (жарты таж) және 5/– (таж) номиналындағы жаңа күміс монеталар енгізілді. Таж 1900 жылға дейін ара-тұра шығарылды. 1817 жылы 10/– және 1 фунттан тұратын жаңа алтын монеталар шығарылды, олар жарты суверен және суверен деп аталды. Күміс 4d монетасы 1836 жылы қайта енгізілді, содан кейін 1838 жылы 3d монетасы пайда болды, ал 4d монетасы 1855 жылдан кейін тек отарлау үшін ғана шығарылды. 1848 жылы 2/– флорин енгізілді, содан кейін 1887 жылы қысқа өмір сүрген екі есе флорин пайда болды. 1860 жылы мыс фартингте (шарт пенни, 1/4d), жарты пенни мен пенниде қоламен ауыстырылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде суверен мен жарты сувереннің өндірісі тоқтатылды, ал алтын стандарты кейін қалпына келтірілсе де, монеталар одан кейін аз айналыста болды. 1920 жылы күміс стандарты, 1552 жылдан бері 0,925-те сақталған, 0,500-ге дейін төмендетілді. 1937 жылы никельді мыс 3d монетасы енгізілді; соңғы күміс 3d монеталар жеті жылдан кейін шығарылды. 1947 жылы қалған күміс монеталар купро-никельмен алмастырылды, кейіннен .925-ке қалпына келтірілген Maundy монетасы қоспағанда. Инфляция 1956 жылы фартингтің өндірісін тоқтатып, 1960 жылы оны ақшасыз етуге әкелді. Ондық жүйеге көшуге байланысты 1969 жылы жарты пенни және жарты таж ақшасыз етуге ұшырады.

The silver penny (plural: pence; abbreviation: d) was the principal and often the only coin in circulation from the 8th century until the 13th century. Although some fractions of the penny were struck (see farthing and halfpenny), it was more common to find pennies cut into halves and quarters to provide smaller change. Very few gold coins were struck, with the gold penny (equal in value to 20 silver pennies) a rare example. However, in 1279, the groat, worth 4d, was introduced, with the half groat following in 1344. 1344 also saw the establishment of a gold coinage with the introduction (after the failed gold florin) of the noble worth six shillings and eight pence (6/8d) (i. e. 3 nobles to the pound), together with the half and quarter noble. Reforms in 1464 saw a reduction in value of the coinage in both silver and gold, with the noble renamed the ryal and worth 10/– (i. e. 2 to the pound) and the angel introduced at the noble's old value of 6/8d. The reign of Henry VII saw the introduction of two important coins: the shilling (abbr. : s; known as the testoon, equivalent to twelve pence) in 1487 and the pound (known as the sovereign, abbr. : £ before numerals or "l." after them, equivalent to twenty shillings) in 1489. In 1526, several new denominations of gold coins were added, including the crown and half crown, worth five shillings (5/–) and two shillings and six pence (2/6, two and six) respectively. Henry VIII's reign (1509–1547) saw a high level of debasement which continued into the reign of Edward VI (1547–1553). This debasement was halted in 1552, and new silver coinage was introduced, including coins for 1d, 2d, 3d, 4d and 6d, 1/–, 2/6d and 5/–. In the reign of Elizabeth I (1558–1603), silver 3/4d and 1 1/2d coins were added, but these denominations did not last. Gold coins included the half crown, crown, angel, half sovereign (10/–) and sovereign (£1). Elizabeth's reign also saw the introduction of the horse drawn screw press to produce the first "milled" coins. Following the succession of the Scottish King James VI to the English throne, a new gold coinage was introduced, including the spur ryal (15/–), the unite (20/–) and the rose ryal (30/–). The laurel, worth 20/–, followed in 1619. The first base metal coins were also introduced: tin and copper farthings. Copper halfpenny coins followed in the reign of Charles I. During the English Civil War, a number of siege coinages were produced, often in unusual denominations. Following the restoration of the monarchy in 1660, the coinage was reformed, with the ending of production of hammered coins in 1662. The guinea was introduced in 1663, soon followed by the 1/2, 2 and 5 guinea coins. The silver coinage consisted of denominations of 1d, 2d, 3d, 4d and 6d, 1/–, 2/6d and 5/–. Due to the widespread export of silver in the 18th century, the production of silver coins gradually came to a halt, with the half crown and crown not issued after the 1750s, the 6d and 1/– stopping production in the 1780s. In response, copper 1d and 2d coins and a gold 1/3 guinea (7/–) were introduced in 1797. The copper penny was the only one of these coins to survive long. To alleviate the shortage of silver coins, between 1797 and 1804, the Bank of England counterstamped Spanish dollars (8 reales) and other Spanish and Spanish colonial coins for circulation. A small counterstamp of the King's head was used. Until 1800, these circulated at a rate of 4/9d for 8 reales. After 1800, a rate of 5/– for 8 reales was used. The Bank then issued silver tokens for 5/– (struck over Spanish dollars) in 1804, followed by tokens for 1/6d and 3/– between 1811 and 1816. In 1816, a new silver coinage was introduced in denominations of 6d, 1/–, 2/6d (half crown) and 5/– (crown). The crown was only issued intermittently until 1900. It was followed by a new gold coinage in 1817 consisting of 10/– and £1 coins, known as the half sovereign and sovereign. The silver 4d coin was reintroduced in 1836, followed by the 3d in 1838, with the 4d coin issued only for colonial use after 1855. In 1848, the 2/– florin was introduced, followed by the short lived double florin in 1887. In 1860, copper was replaced by bronze in the farthing (quarter penny, 1/4d), halfpenny and penny. During the First World War, production of the sovereign and half sovereign was suspended, and although the gold standard was later restored, the coins saw little circulation thereafter. In 1920, the silver standard, maintained at .925 since 1552, was reduced to .500. In 1937, a nickel brass 3d coin was introduced; the last silver 3d coins were issued seven years later. In 1947, the remaining silver coins were replaced with cupro nickel, with the exception of Maundy coinage which was then restored to .925. Inflation caused the farthing to cease production in 1956 and be demonetised in 1960. In the run up to decimalisation, the halfpenny and half crown were demonetised in 1969.

Банкноттар

Бірінші фунт стерлинг банкноттары Англия банкі құрылғаннан кейін, 1694 жылы жақын уақытта шығарылды. Бастапқыда банкноттарда номиналдар шығарылған кезде қолмен жазылған. 1745 жылдан бастап банкноттар 20 фунттан 1000 фунтқа дейін басылып шығарылды, ал қалған шеллингтер қолмен қосылды. 1759 жылы 10 фунт стерлинг банкноты қосылды, одан кейін 1793 жылы 5 фунт стерлинг, ал 1797 жылы 1 фунт және 2 фунт стерлинг банкноттары шығарылды. Ең төменгі екі номинал Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін қолданыстан шығарылды. 1855 жылы банкноттар толығымен басылып шығарылатын болды, £5, £10, £20, £50, £100, £200, £300, £500 және £1,000 номиналдарымен. Шотландия банкі 1695 жылы банкноттар шығаруды бастады. Шотландия фунты Шотландияның валютасы болып қала бергенімен, бұл банкноттар 100 фунтқа дейін фунт стерлингпен бағаланды. 1727 жылдан бастап Шотландия Корольдік банкі де банкноттар шығарды. Екі банк те фунт пен гинеямен есептелген банкноттарды шығарды. 19 ғасырда шотланд банктерінде ең кішкентай банкноттың номиналы 1 фунт болды, бұл Англияда рұқсат етілмеген. 1825 жылы фунт стерлингтің Ирландияға таралуымен Ирландия банкі фунт стерлинг банкноттарын шығара бастады, кейін басқа ирланд банктері де соған ілесіп кетті. Бұл банкноттарда 30/- және 3 фунт стерлинг сияқты ерекше номиналдар болды. Ирландия банктерінің ең жоғары номиналы 100 фунт стерлинг болды. 1826 жылы Лондоннан кемінде 105 шақырым (65 миль) қашықтықта орналасқан банктерге өздерінің қағаз ақшаларын шығаруға рұқсат берілді. 1844 жылдан бастап жаңа банктерге Англия мен Уэльсте банкноттар шығаруға тыйым салынды, бірақ Шотландия мен Ирландияда бұл шектеу болмады. Осының салдарынан Англия мен Уэльсте жеке банкноттардың саны азайды, ал Шотландия мен Ирландияда көбейді. Соңғы ағылшын жеке банкноты 1921 жылы шығарылды. 1914 жылы Қаржы министрлігі алтын монеталардың орнына 10/- және 1 фунт банкноттарын енгізді. Бұл банкноттар 1928 жылға дейін айналымда болды, содан кейін Англия банкінің банкноттарымен алмастырылды. Ирландияның тәуелсіздігі Ирландияда фунт стерлинг банкноттарын шығаратын банктердің санын бес банкке дейін қысқартты (Солтүстік Ирландияда). Екінші дүниежүзілік соғыс Англия банкінің банкнот өндірісіне елеулі әсер етті. Нацистердің жаппай жалған ақша жасауынан қорқып (Бернхард операциясын қараңыз), 10 фунттан жоғары номиналдағы барлық банкноттардың өндірісі тоқтатылды, банк тек 10/-, 1 фунт және 5 фунт банкноттарын шығарды. Шотландиялық және Солтүстік Ирландиялық банкноттарға бұл әсер етпеді, олар £1, £5, £10, £20, £50 және £100 номиналдарында шығарылды. Қайталап девальвация мен инфляцияның өсуіне байланысты Англия банкі 1964 жылы 10 фунт банкнотын қайта енгізді. 1969 жылы 10/- банкноты 50 пенс монетасымен ауыстырылды, бұл да инфляцияға байланысты болды. Англия банкі 20 фунт банкнотын 1970 жылы қайта енгізді, содан кейін 1981 жылы 50 фунт банкноты енгізілді. 1983 жылы 1 фунт монетасы енгізілді, ал 1988 жылы Англия банкі 1 фунт банкнотын қолданыстан шығарды. Шотландия мен Солтүстік Ирландия банктері де соңынан осы қадамды жасады, тек Шотландия Корольдік банкі ғана бұл номиналды шығаруды жалғастырды. Ұлыбритания банкноттарында көтерілген баспа (мысалы, "Англия банкі" деген сөздерде); су таңбалары; металл жіп; голограммалар; және ультракүлгін шамда ғана көрінетін флуоресцентті сия қолданылады. Банкноттарды басу үшін үш техника қолданылады: офсеттік литография, интальгио және тамға басу, және банкноттар 85 түрлі сиядан тұрады. Англия банкі "гигант" және "титан" деп аталатын банкноттарды шығарады. Гигант – бұл бір миллион фунт, ал титан – жүз миллион фунт банкноты. Гиганттар мен титан банк жүйесінде ғана қолданылады.

The first sterling notes were issued by the Bank of England shortly after its foundation in 1694. Denominations were initially handwritten on the notes at the time of issue. From 1745, the notes were printed in denominations between £20 and £1,000, with any odd shillings added by hand. £10 notes were added in 1759, followed by £5 in 1793 and £1 and £2 in 1797. The lowest two denominations were withdrawn after the end of the Napoleonic wars. In 1855, the notes were converted to being entirely printed, with denominations of £5, £10, £20, £50, £100, £200, £300, £500 and £1,000 issued. The Bank of Scotland began issuing notes in 1695. Although the pound Scots was still the currency of Scotland, these notes were denominated in sterling in values up to £100. From 1727, the Royal Bank of Scotland also issued notes. Both banks issued some notes denominated in guineas as well as pounds. In the 19th century, regulations limited the smallest note issued by Scottish banks to be the £1 denomination, a note not permitted in England. With the extension of sterling to Ireland in 1825, the Bank of Ireland began issuing sterling notes, later followed by other Irish banks. These notes included the unusual denominations of 30/– and £3. The highest denomination issued by the Irish banks was £100. In 1826, banks at least 65 mile (105 km) from London were given permission to issue their own paper money. From 1844, new banks were excluded from issuing notes in England and Wales but not in Scotland and Ireland. Consequently, the number of private banknotes dwindled in England and Wales but proliferated in Scotland and Ireland. The last English private banknotes were issued in 1921. In 1914, the Treasury introduced notes for 10/– and £1 to replace gold coins. These circulated until 1928 when they were replaced by Bank of England notes. Irish independence reduced the number of Irish banks issuing sterling notes to five operating in Northern Ireland. The Second World War had a drastic effect on the note production of the Bank of England. Fearful of mass forgery by the Nazis (see Operation Bernhard), all notes for £10 and above ceased production, leaving the bank to issue only 10/–, £1 and £5 notes. Scottish and Northern Irish issues were unaffected, with issues in denominations of £1, £5, £10, £20, £50 and £100. Due to repeated devaluations and spiralling inflation the Bank of England reintroduced £10 notes in 1964. In 1969, the 10/– note was replaced by the 50p coin, again due to inflation. £20 Bank of England notes were reintroduced in 1970, followed by £50 in 1981. A £1 coin was introduced in 1983, and Bank of England £1 notes were withdrawn in 1988. Scottish and Northern Irish banks followed, with only the Royal Bank of Scotland continuing to issue this denomination. UK notes include raised print (e. g. on the words "Bank of England"); watermarks; embedded metallic thread; holograms; and fluorescent ink visible only under UV lamps. Three printing techniques are involved: offset litho, intaglio and letterpress; and the notes incorporate a total of 85 specialized inks. The Bank of England produces notes named "giant" and "titan". A giant is a one million pound note, and a titan is a one hundred million pound bank note. Giants and titans are used only within the banking system.

Полимерлік банкноттар

Солтүстік Ирландияның Солтүстік банкі (қазіргі Danske Bank) 2000 жылы шығарған 5 фунт стерлингтік банкнота 2016 жылға дейін айналыстағы жалғыз полимерлік банкнота болды. Англия банкі 2016 жылдың қыркүйегінде 5 фунт полимерлік банкноттарды айналымға енгізді, ал қағаз 5 фунт банкноттары 2017 жылдың 5 мамырында қолданыстан алынды. 2017 жылдың 14 қыркүйегінде полимерлік 10 фунт банкноты айналымға енгізілді, ал қағаз банкноты 2018 жылдың 1 наурызында қолданыстан алынды. 2020 жылдың 20 ақпанында полимерлік 20 фунт стерлингтік банкнота айналымға енгізілді, одан кейін 2021 жылы полимерлік 50 фунт стерлингтік банкнота айналымға енгізілді.

Ақша-кредит саясаты

Үкіметтен өкілеттік алған Ұлыбританияның орталық банкі ретінде Англия банкі, айналымдағы ақша мөлшерін бақылау арқылы британ фунтына ақша-кредит саясатын белгілейді. Ол Англия мен Уэльсте банкноттар шығаруға монополиялық құқыққа ие және Шотландия мен Солтүстік Ирландиядағы жеті уәкілетті банк шығаратын банкноттар мөлшерін реттейді. Ұлыбританияның Қаржы министрлігі "егер олар қоғамдық мүддеге және төтенше экономикалық жағдайларға байланысты қажет болса" комитетке бұйрық беруге резервтік өкілеттіктерге ие, бірақ мұндай бұйрықтар 28 күн ішінде Парламенттің бекітуін қажет етеді. Шотландия мен Солтүстік Ирландияда жеке эмитенттері бар банкноттардан өзгеше, барлық британдық монеталарды Корольдік монета жасау орталығы шығарады, ол Қаржы министрлігіне толыққанды тиесілі тәуелсіз кәсіпорын және басқа елдер үшін де монеталар дайындайды.

Құны

2006 жылы Парламент кітапханасы 1750 және 2005 жылдар аралығындағы әр жыл үшін баға индексін қамтыған зерттеу жұмысын жариялады, онда 1974 жыл 100-ге теңестірілді. 1750–1914 жылдар аралығындағы кезеңге қатысты құжатта былай делінген: «1914 жылға дейін баға деңгейі жыл сайын айтарлықтай өзгергенімен (егін сапасы, соғыстар және т.б. сияқты факторларға байланысты), 1945 жылдан бері байқалатын бағаның тұрақты өсуі болған жоқ». Одан әрі былай делінеді: «1945 жылдан бері бағалар жыл сайын өсіп, жалпы өсім 27 еседен асты». 1751 жылы индекстің мәні 5,1 болды, 1813 жылы 16,3-ке дейін өсті, содан кейін Наполеон соғыстары аяқталғаннан кейін шамамен 10,0-ге төмендеді және 19 ғасырдың соңында 8,5–10,0 диапазонында қалды. 1914 жылы индекс 9,8 болды, 1920 жылы 25,3-ке жетті, ал 1933 және 1934 жылдары 15,8-ге төмендеді. Бағалар 180 жыл бұрынғыдан шамамен үш есе ғана жоғары болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейін инфляцияның күрт әсері болды: индекс 1940 жылы 20,2, 1950 жылы 33,0, 1960 жылы 49,1, 1970 жылы 73,1, 1980 жылы 263,7, 1990 жылы 497,5, 2000 жылы 671,8, 2005 жылы 757,3 құрады. 1971 жылы ең кішкентай монета 1/2 пенс болды, 2015 жылғы бағамен шамамен 6,4 пенс тұрды. Төмендегі кестеде белгілі бір жылы 1 фунт стерлингке сатып алуға болатын тауарлар мен қызметтердің эквиваленттік мөлшері көрсетілген. Кесте көрсеткендей, 1971 жылдан 2018 жылға дейін фунттың сатып алу қабілеті 92,74%-ға төмендеді. + Бір фунттың сатып алу қабілеті 1971 жылғы құнымен салыстырғанда Жыл Эквивалентті сатып алу қабілеті Жыл Эквивалентті сатып алу қабілеті Жыл Эквивалентті сатып алу қабілеті Жыл Эквивалентті сатып алу қабілеті 1971 £1.00 1981 £0.27 1991 £0.15 2001 £0.117 2011 £0.0900 2021 £0.0678 1972 £0.935 1982 £0.250 1992 £0.146 2002 £0.115 2012 £0.0850 2022 £0.0612 1973 £0.855 1983 £0.239 1993 £0.144 2003 £0.112 2013 £0.0826 1974 £0.735 1984 £0.227 1994 £0.141 2004 £0.109 2014 £0.0800 1975 £0.592 1985 £0.214 1995 £0.136 2005 £0.106 2015 £0.0780 1976 £0.510 1986 £0.207 1996 £0.133 2006 £0.102 2016 £0.0777 1977 £0.439 1987 £0.199 1997 £0.123 2007 £0.0980 2017 £0.0744 1978 £0.407 1988 £0.190 1998 £0.125 2008 £0.0943 2018 £0.0726 1979 £0.358 1989 £0.176 1999 £0.123 2009 £0.0952 2019 £0.0707 1980 £0.303 1990 £0.161 2000 £0.119 2010 £0.0910 2020 £0.0695

In 2006, the House of Commons Library published a research paper which included an index of prices for each year between 1750 and 2005, where 1974 was indexed at 100. Regarding the period 1750–1914 the document states: "Although there was considerable year on year fluctuation in price levels prior to 1914 (reflecting the quality of the harvest, wars, etc.) there was not the long term steady increase in prices associated with the period since 1945". It goes on to say that "Since 1945 prices have risen in every year with an aggregate rise of over 27 times". The value of the index in 1751 was 5.1, increasing to a peak of 16.3 in 1813 before declining very soon after the end of the Napoleonic Wars to around 10.0 and remaining in the range 8.5–10.0 at the end of the 19th century. The index was 9.8 in 1914 and peaked at 25.3 in 1920, before declining to 15.8 in 1933 and 1934—prices were only about three times as high as they had been 180 years earlier. Inflation has had a dramatic effect during and after World War II: the index was 20.2 in 1940, 33.0 in 1950, 49.1 in 1960, 73.1 in 1970, 263.7 in 1980, 497.5 in 1990, 671.8 in 2000 and 757.3 in 2005. The smallest coin in 1971 was the 1/2p, worth about 6.4p in 2015 prices. The following table shows the equivalent amount of goods and services that, in a particular year, could be purchased with £1. The table shows that from 1971 to 2018, the buying power of a pound fell by 92.74%. + Buying power of one pound compared to its value in 1971 Year Equivalent buying power Year Equivalent buying power Year Equivalent buying power Year Equivalent buying power Year Equivalent buying power Year Equivalent buying power1971 £1.001981 £0.2711991 £0.1522001 £0.1172011 £0.09002021 £0.06781972 £0.9351982 £0.2501992 £0.1462002 £0.1152012 £0.08502022 £0.06121973 £0.8551983 £0.2391993 £0.1442003 £0.1122013 £0.08261974 £0.7351984 £0.2271994 £0.1412004 £0.1092014 £0.08001975 £0.5921985 £0.2141995 £0.1362005 £0.1062015 £0.07801976 £0.5101986 £0.2071996 £0.1332006 £0.1022016 £0.07771977 £0.4391987 £0.1991997 £0.1232007 £0.09802017 £0.07441978 £0.4071988 £0.1901998 £0.1252008 £0.09432018 £0.07261979 £0.3581989 £0.1761999 £0.1232009 £0.09522019 £0.07071980 £0.3031990 £0.1612000 £0.1192010 £0.09102020 £0.0695

Мысалы, 2006 жылы фунттың сатып алу қабілеті 1971 жылы 10 пенске қарағанда сәл жоғары болды; керісінше, 1971 жылы фунттың сатып алу қабілеті 2006 жылы 10 фунт стерлингке қарағанда сәл төмен болды. 1971 жылы 10 фунт стерлингке тұратын мифтік «сауда себеті» 2006 жылы 98,04 фунт стерлинг (ал 2022 жылы 163,40 фунт стерлинг) тұрады.

Валюталық бағамы

Стерлинг әлемдік валюта нарықтарында еркін сатылып-алынады, демек, басқа валюталармен салыстырғанда оның құны өзгеріп отырады.

Резерв

Стерлинг әлемдік резервтік валюта ретінде қолданылады. 2020 жылғы мәліметтер бойынша, ол резервтерде сақталатын құны бойынша төртінші орында тұр.