Кіріспе

Бад Херсфельд (неміс тілінде Bad – "санаторий", ескі жоғары неміс тілінде қаланың атауы Herolfisfeld болған) – Германияның солтүстік-шығысындағы Херсфельд-Ротенбург округінің орталығы, Кассель қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай шамамен 50 км қашықтықта орналасқан. Бад Херсфельд бүкіл елде, ең алдымен 1951 жылдан бері монастырь қираған жерінде жыл сайын өткізілетін Бад Херсфельдер Фестивалле (фестиваль) арқасында танымал. Осы қираған жерлердің өзі Еуропадағы ең ірі роман стиліндегі шіркеу қираған жерлері болып саналады. 1967 жылы қалада жетінші Хессентаг мемлекеттік фестивалі өткізілді.

Орналасқан жері

Қала Фулда және Хауне өзендерінің саласынан пайда болған Херсфельд алабында жатыр. Қаланың ішкі бөлігі Фулданың сол жағасында орналасқан. Бұдан басқа, Гейсбах және Солц өзендері қалалық аумақта Фулдаға құйылады. Оңтүстік-батысында Вогельсберг таулары, солтүстік-батысында Кнуль және солтүстік-шығысында Сеулинсвальд (осы суреттегі фондық бөлігінде көрінетін) жатыр. Қаланың ең төменгі нүктесі, теңіз деңгейінен 195 метр биіктікте, Солц өзені Фулдаға құятын жерде орналасқан, ал қала шегіндегі ең биік нүкте – Кнульгебиргедегі Лаксберг, теңіз деңгейінен 408 метр биіктікте. Қала Солтүстік Гессен (Nordhessen) және Шығыс Гессен (Osthessen) аймақтарына жатады деуге болады. Ең жақын қалалар: Кассель – солтүстікке қарай 52 км, Гийсен – оңтүстік-батысқа қарай 79 км, Фулда – оңтүстікке қарай 36 км және Эйзенах – шығысқа қарай 45 км. Бад-Херсфельд арқылы «Германияның ағаш құрылымды үйлер жолы» (Deutsche Fachwerkstraße) өтеді, бұл жол Германияның ағаштан салынған көптеген үйлері мен ғимараттарын көрсететін туристік бағыт.

Геология

Ескі қала Фулда мен Гейсбах арасындағы қиыршық тас және кесек тастардан құралған аллювиалды немесе өзендік жайылмада орналасқан. Фулда аңғарында да Голоцен кезеңіне жататын, көбінесе аллювиалды текті қиыршық тас және кесек тастар табылады. Оларды су тасқынынан пайда болған плейстоцендік топырақ және саз қабаттары кесіп өтеді. Қиыршық тас пен кесек тастардың көп бөлігі Орта Бунтерден тұрады, бұл аймақта ең көп таралған тас. Батыста және шығыста бұл қабат германдық триас кезеңінен бастап, Стеллерскуппе (теңіз деңгейінен 480,5 м биіктікте) және Хаукуппе (теңіз деңгейінен 446,1 м биіктікте) шыңдарынан теңіз деңгейінен 400 м дейін жетеді. Шығыс жағында Виппершайнер Хёэ (биіктіктерде) қабаты теңіз деңгейінен 440 м биіктікке дейін көтеріледі. Орта Бунтердің ең төменгі шегі теңіз деңгейінен шамамен 110 м биіктікте орналасқан. Триас кезеңіне жататын жаңа минералдық қабаттар қала шегінде сирек кездеседі және үзіліс-үзіліс қабаттар түрінде таралған. Бұл – Рёт формациясы, ол қала маңындағы көптеген кіші арналардың бастауында көрінеді. Оның үстінде жатқан Төменгі немесе Ортаңғы Мушкелькалк тек ішкі қаланың солтүстігінде, Хейнес пен Оберроде арасында батыстан шығысқа қарай созылатын тар жарылымда ғана табылады. Триас кезеңінің ең жаңа минералдық қабаты – Төменгі Кеупер (мысалы, Lettenkohlensandstein) тек лава ағынының астындағы аймақта сақталған, ол қала маңында жер бетіне шықпайды. Юра және бор кезеңдеріндегі жер көтерілуінің нәтижесінде осы геологиялық кезеңдерге жататын минералдық қабаттар жоқ. Хаукуппеде миоцен кезеңіне жататын жанартаулық тау жыныстары кездеседі. Мұнда жер бетіне жетпейтін минералдық қабаттар – Төменгі Бунтер, ол қаланың астынан 90 м тереңдікте (теңіз деңгейінен 110 м биіктікте) басталып, 390 м тереңдікке дейін және одан да тереңге дейін созылады, содан кейін Перм кезеңінен Жоғары және Төменгі Цехштейн қабаттары орналасқан. Осы қабаттан Бад-Херсфельдтегі екі минералдық бұлақ пайда болады. Бұл қабат Верра (Heringen, Philippsthal) және Фулда (Neuhof bei Fulda) өзендерінде 400 метрлік деңгейден бастап жер астындағы кен өндірісінде қолданылады және калий береді.

Муниципальттік аумақтың көлемі

Бүгінгі негізгі қала Тагебергтің (323,5 м теңіз деңгейінен жоғары), Фрауенбергтің (310 м), Вехнебергтің (320 м) және Вендебергтің (291 м) еңістерінде жатыр, сондай-ақ Мейзебах және Гейсбах аңғарларына дейін созылады. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай шамамен 4,5 км, ал солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 3,5 км-ге дейін созылады. Фулда аңғарындағы Ескі қала овал тәрізді пішінге ие және ауданы шамамен 40 гектарды құрайды. Батыстан шығысқа қарай 960 метрге, ал оңтүстіктен солтүстікке қарай 570 метрге созылады. Бұл қазір де анық байқалады, себебі бұрын қаланы айналаған қала орларының орнында бүгінде қаланы айналатын сақина тәрізді жол салынған.

Құрылтайшы қауымдастықтар

Бад-Херсфельд деп аталатын негізгі қаладан басқа, қалада Алльмерсхаузен, Асбах, Бейерсхаузен, Эйххоф, Хейнес, Хохе-Люфт, Йоханнесберг, Катус, Кольхаузен, Петерсберг және Сорга сияқты шағын елді мекендер де бар. Негізгі қаланың ішіндегі басқа бөлімдер ресми түрде қалалық аудандар (Stadtteile) деп есептелмейді. Ескі қаланың өзі Stiftsbezirk ("Монастырь аймағы") және Unterstadt ("Төменгі қала") деп шығысқа қарай екіге бөлінеді. Ескі қаланың ең көне бөлігі осы екі аймақ арасында орналасқан. Санаторий Stiftsbezirk-тен батысқа қарай орналасқан және негізгі қаланың бір бөлігі саналады. Сонымен қатар, Калькобес (20 ғасырдың басында қосылған ауыл), Вехнеберг (бұрынғы поместьеден пайда болған), Зеллерсгрунд, Оберроде (аграрлық шаруашылық), Хоф Хэхланс (сондай-ақ аграрлық шаруашылық) және Мёнхес (қазіргі уақытта тасталып кеткен; бұрынғы орманшы үйі осы жерде орналасқан) елді мекендері де бар.

Көршілес қауымдастықтар

Солтүстіктен бастап сағат тілімен бұл Людвигзау, Фридевальд, Шенкленгсфельд, Хаунек, Нидераула, Кирххайм және Нойнштейн.

Климат

Қаланың Фулда аңғарында қоршалған орналасуы және оны айнала қоршаған Гессен және Тюрингия төменгі таулары Бад Херсфельдте орташа жылдық температураның 8,7 °C-қа дейін жететініне және жылдық жауын-шашынның орташа мөлшері 718,1 мм болатын салыстырмалы құрғақ климатқа алып келеді. Осының салдарынан, жылдық күн сәулесінің орташа ұзақтығы 1385,4 сағатқа жетеді. Жыл бойында Бад Херсфельдте орташа есеппен 34 "жазғы күн" (яғни температура 25 °C немесе одан жоғары), 86 "аязды күн" (күннің ең төменгі температурасы 0 °C-тан төмен) және 22 "мұзды күн" (күннің температурасы 0 °C-тан жоғары көтерілмейтін) тіркеледі.

Тарих

Бад-Херсфельдтің жазба тарихы монастырь қонысын Хаэрульфисфельдте құрған, бірақ кейіннен оны Фулдаға көшірген Штурмнан және 769 жылы бенедиктиндік Херсфельд аббаттығын қайта құрған Луллдан басталады. Екеуі де миссионер епископ Бонифацийдің шәкірттері болған. Монастырь 831 және 850 жылдар аралығында кеңейтілді, ал 852 жылы Луллдың қалдықтары жаңа базиликадағы басқа қабірге көшірілді. Бұл рәсім кезінде оның қасиетті деп жариялауын Рабан Мавр жариялады. 852 жылдан бері Германиядағы ең көне халықтық мереке – Луллусфест, 16 қазанда (оның қайтыс болған күні) тойланады. Мартин Лютер 1521 жылы Вормстағы диетадан қайтып келе жатқанда монастырьға барып, 1 мамырда аббат шіркеуінде уағыз айтты. Шамамен екі жылдан кейін, қала мен аббатхананың аумағы көбінесе протестанттармен қамтылды. Дегенмен, археологиялық қазбалар бүгінгі қаланың қоныстану тарихы әлдеқайда ұзақ екенін көрсетті, іздері шамамен б.з.д. 2000 жылға дейін, Жаңа тас дәуіріне дейін жетеді; шамамен б.з.д. 1200 жылға жататын қола дәуірінен қабір де табылды, сондай-ақ шамамен б.з.д. 400 жылға жататын Латен кезеңінен де жәдігерлер табылды. Херсфельд алғаш рет 1142 жылы базар орталығы ретінде, ал 1170 жылы қала ретінде айтылды. Осы кезде Херсфельд аббаттығы Империя саясатындағы ең үлкен маңызға ие болды. Келесі ғасырларда Аббаттықтың күші азайды, өйткені Ұлы Интеррегнумнан (1254–1273) кейін ол енді Киелі Рим императорының қолдауынан ләззат ала алмады. 1373 жылдан бастап Гессен Ландгравияты қорғаныс одақтары арқылы қалаға ықпал етуді бастады. 1378 жылғы Виталиснахтта (27–28 сәуірдегі Арша күні) Аббаттық пен қала арасындағы билік күресінің ең жоғары нүктесіне жетті. 1525 жылғы неміс шаруалар соғысының салдарынан қаланың және Аббаттықтың үлкен бөліктері Гессенге өтті. 1606 жылы соңғы абат қайтыс болды, ал 1648 жылғы Вестфалия бейбіт шартында Императорлық Аббаттық, сайлаушы мәртебесіне көтеріліп, Гессен Кассель Ландгравиятына берілді. Осыдан кейін Херсфельд, енді дүниелік сайлаушылар, Гессен Кассельге тиесілі болды. 1439 жылы қаланың үлкен бөліктері өртеніп жойылды. Қаладағы ең көне ағаштан жасалған үй – 1452 жылдан бері салынған Кюстерхаус ("Секстонның үйі"). Абат Людвиг V (1571–1588) қалаға ғасырлар бойы соңғы құрылыс бумын сыйлады, ол Аббаттықтың ғимараттарын кеңейтіп, "Weser Renaissance" стилінде қайта жаңартудан өткізді. Бұларды әлі күнге дейін ескі қалада көруге болады, мысалы, бұрынғы монета айналысы және Шлосс Эйххоф (сарайлы қамал). Жеті жылдық соғыс кезінде француз әскері бұрынғы аббат шіркеуін азық-түлік қоймасы ретінде пайдаланды. 1761 жылы француздар шіркеу мен монастырь ғимараттарын өртеп, Германиядағы ең үлкен шіркеулердің бірін жойып, кері қайтқанда олардың қорын жою үшін, ал 1807 жылы қала Наполеонның басқыншы әскерлерімен мүлдем жойылды, бірақ Баден подполковнигі Иоганн Баптист Линг фон Линггенфельд Наполеонның бұйрықтарын "сөзбе-сөз" орындайтыны анықталды: ол қалаға төрт жағынан от жағу керек еді, және ол мұны төрт ғимаратты, әрқайсысы басқалардан алыста тұрып, отқа жаққан. Америка революциясы кезінде Ұлыбритания королі Джордж III Гессен Ландграфы Фредерик II-ден басқа полктермен бірге Принц Карл мушкетер полкін жалдады. Принц Карл мушкетер полкі Америкадан оралғаннан кейін де, одан бұрын да Херсфельдте орналасты. 1821 жылы Херсфельд Гессен сайлау округінің Херсфельд округінің орталығы болды. Сол ғасырда Херсфельд 1866 жылы темір жол желісіне қосылды, ал қалада 1938 жылдан бері автобан байланысы болды (бүгінгі Bundesautobahn 7) солтүстікке қарай Кассель және Гамбург арқылы Скандинавияға және оңтүстікке қарай Кирхгейм, Баден-Вюртемберг және Бавария арқылы Австрияға. Кирхгеймнен келетін 4-ші Бундесаутбайн Дрезден мен Гёрлиц арқылы шығысқа қарай Польшаға жалғасады. Сапалы қалаға айналу 1904 жылы Луллусбруннен (көктем) бұлағы қазылғаннан кейін басталды. 1935 жылы Вермахт Герсфельд (бүгінгі Хохе-Люфт) маңындағы казармаларды салдырды. 1945 жылы Херсфельд тағы бір рет толықтай жойылмай құтылды, өйткені тұтқынға алынған екі офицер қаланың бейбіт тапсырылуына кепілдік берді. АҚШ әскері Вермахт казармаларын басып алды. 1948–1993 жылдар аралығында бұл Макфитерс казармасы болды. Мұнда ІІІ эскадрилья, 14-ші бронеатты кавалерия полкі (1948 жылдан 1972 жылға дейін) және 11-ші бронеатты кавалерия полкі (1972 жылдан 1993 жылға дейін) Ішкі Германия шекарасында қызмет етті. Казарма мен оның үш бақылау бекеті, ОП Ромео, ОП Индия және ОП Оскар деп аталатын 800-ге жуық американдық сарбаз жұмыс істеді. Олар шекарада күніне екі рет патрульдік бақылау жүргізді. Америкалықтардың шекарадан өтетін азаматтарға қызығушылығы жоқ еді. Олардың миссиясы Варшава келісімінің ықтимал агрессиясын тоқтату болды. Бад-Херсфельд Фульда аңғарында орналасқан, бұл өткен әскерлер үшін тарихи жол. Бад-Херсфельд американдық шекаралық гарнизонының ең солтүстік нүктесі және Суық соғыс кезіндегі алғашқы қорғаныс шебі болды. Аз болғанымен, АҚШ күштері ядролық қабілетпен жарақтандырылған. Олар негізінен бронетехникалық көлік құралдарымен, артиллериямен және танктермен жарақтандырылған. Олармен бірге жауынгер инженерлері мен зениттік ракеталық кешені де болды. Дегенмен, олар жолдарға зиян келтірмеу үшін жептерде жұптасып шекараны патрульдеді. 1949 жылдан бастап қала Бад-Херсфельд деп аталды, ал 1963 жылдан бастап Гессен мемлекеттік курорты болып жарияланды, ол 2006 жылы муниципалитетке берілді. (Бад – неміс тілінде "ванна" деген мағынаны білдіреді және штат үкіметтері курорт мәртебесін мойындаған қалаларға берілетін атау). 1983 жылдың мамырында қалада 5000 адам Waffen SS әскерлерінің кездесуіне қарсы демонстрация өткізді. Наразылықты ұйымдастырушылардың арасында Бад-Херсфелдер Фестшпилелерінің ұйымдастырушылары да болды.

Дін

Бад-Херсфельд қаласының аумағы бүгінде Evangelische Kirche von Kurhessen Waldeck ("Гессен-Вальдек сайлаушылық протестанттық шіркеуі", Германиядағы протестанттық шіркеудің мүшесі) және Фулда католик епископтығының құрамына кіреді. Екі ірі шіркеуден басқа, Бад-Херсфельдте түрлі қауымдар мен еркін шіркеулер кездеседі, олардың ішінде Мемлекеттік шіркеу қауымы, Протестанттық еркін шіркеу қауымы (Баптистер), Жетінші күнді адвентистер және Еркін христиан қауымы (Пентекостальдықтар). Бад-Херсфельдтегі басқа да діни қауымдар – Жаңа апостол шіркеуі және Ехоба куәгерлері.

Құрастырулар

1918 жылы Калькобес біріктірілді, ал 1928 жылы кейін Йоханнесбергтің шеткі аймағына (Domäne Johannesberg und Bingartes) айналған аумақ та біріктірілді. 1972 жылы "Құрамына кіретін қауымдастықтар" тақырыбында аталған орталықтар біріктірілді. Бұған қоса, Херсфельд және Ротенбург аудандары бірігіп, жаңа Херсфельд-Ротенбург ауданы құрылды, ал Бад Херсфельд оның орталығы атанды.

Халық санының өсуі

1525 жылы қалада 400 адам тұрды, бұл, әдетте, үй иелері – қалалық құқықтары бар ер адамдарды ғана қамтыды. Отыз жылдық соғысқа дейін, 1614 жылы, 725 шаңырау болды, бұл қала халқының осы кезде 3300 мен 3600 аралығында екенін көрсетеді. Қала бұл көрсеткішке тек 18-ғасырдың ортасында қайта қол жеткізді. Төмендегі сол жақтағы графикте Отыз жылдық соғыстың салдарынан қала халқының күрт азайғаны көрсетілген. Отыз жылдық соғыстан кейін халық саны баяу өсті, көптеген соғыстар, эпидемиялар және ашаршылықтардан кейін қайта төмендеді. Тек 19-ғасырдың ортасынан бастап, қала ескі қала қабырғаларынан тысқары қарай кеңейе бастағанда және тоқыма және машина жасау салалары дамығанда халық саны күрт өсті. 1910 мен 1913 жылдар аралығында ол 10 000-нан асып, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1946 мен 1950 жылдар аралығында 20 000-ға жетті. 1972 жылы он бір ауыл қосылғаннан кейін халық саны 27 000-ға жетті, ал 1987 мен 1994 жылдар аралығында қала халқы 30 000-ға жетті. Халық құрылымын және қалалық агломерацияларға көші-қонды ескере отырып, HA Hessen Agentur GmbH 2020 жылға қарай аудан халқының 6%-ға азаятынын болжап отыр. Осыған байланысты, қала үшін де осындай төмендеу күтілуде.

Елтаңба

Қаланың гербін былай сипаттауға болады: тік бөлінген, сол жағы ашық көк түсті, Гессен арыстаны сол қанатымен алтын қаруланған және патшалық тәж киген, оң жағы күміс Лотарингия кресі, төменгі жағы гүл тәрізді тілімделген. Қазіргі герб 1559 жылдан бері қолданылып келеді. "Қос крест" Герсфельд бенедиктин аббаттығынан бастау алады. Гессен арыстаны 1525 жылы шаруалар соғысында Гессен ландграфы Филипп I-ден жеңіліс тапқаннан кейін қаланың гербінде пайда болды.

Ескі гербтер

1256 жылы жасалған ең көне қала мөрінде қасиетті Вигберт бейнеленген. 14 ғасырдағы кішірек мөрде Герсфельд бенедиктік аббаттығының қамқоршылары Симон Зилот және Иуда елші, Майнц дөңгелегі және қос айқыш бейнеленген. Кейінгі готикалық қала мөрінде осы айқыш ғана бейнеленген. Филипп I жаулап алғанда, оның орнына Гессен арысы келді. 2008 жылы жасалған Бад-Херсфельд қаласының логотипінде де стильденген қос айқыш бар. Ол маркетинг және интернет үшін қолданылуы тиіс.

Демеушілік

1954 жылға қарай қала Моравиядағы Шумперк (бұрынғы Mährisch Schönberg) қаласынан қуылып шығарылған судет немістерін қабылдауға міндеттенді. 1969 жылдан бері неміс әскери-теңіз күштерінің жылдам шабуылдық кемесі "S 75 Zobel" демеушілікте.

Мәдениет және туристік

1962 жылдан бері қала жыл сайын ағымдағы фестиваль маусымының актерлеріне Герсфельд сыйлығын табыстап келеді. Қаланың тағы бір марапаты – Уленродер Круцификс, ол 11-ғасырдың басында табылған қоладан жасалған кресттің көшірмесі. Бұл крест қазіргі Людвигзау қауымдастығының Мекбахтан жоғары орналасқан, құлаған Уленроде ауылында табылған.

Театр

Әр жазда Бад-Херсфелдер Festspiele (фестиваль) өтеді. Фестиваль маусымы болмаған кезде, театрлық қойылымдар Штадтальдегі іс-шаралар сарайында қойылады.

Мұражайлар

Бад-Херсфельд қалалық мұражайы бұрынғы монастырлық кешеннің әлі күнге дейін сақталған жалғыз қанатында орналасқан, монастырдың қираған жерлерінің оңтүстігінде. Қала және монастырь тарихы бөлімдерінен басқа, қалалық қолөнер бөлімі де ерекше атауға лайық. Конрад Дуденнің құрметіне арналған шағын мұражай бұрынғы Ескі монастырлық мектептің (Жаңа базарда) қасында орналасқан. Дуден 1876 жылдан 1905 жылға дейін осы мектептің директоры болып жұмыс істегендіктен, қазіргі кезде мектеп оның атын иеленеді. Haus Mährisch Schönberg бұрынғы Германияның Мәріш-Шёнберг ауданының жергілікті тарихына арналған жинақты ұсынады, бұл аудан Судет аймағында орналасқан болатын (Жаңа базарда). 2006 жылдан бері Sparkasse Bad Hersfeld Rotenburg бас бөлімшесінде шағын үнем банкі мұражайы жұмыс істейді, онда көптеген экспонаттар арқылы қаржы мекемесінің тарихы және банктік саланың өзгерістері көрсетілген.

Ғимараттар

Ескі қалада 216 ғимарат ескерткіштер тізімінде тұр. Ескі қаланың батыс жағында монастырь қираған жерлері орналасқан. Олар Еуропаның ең үлкен шіркеу қираған жері болып табылады және қазір Бад Херсфелдер Фестивалінің өткізілу орны ретінде пайдаланылады. Монастырь аймағында Катаринурм (мұнара) тұр, онда Германияның ең көне датасы бар қоңырауы (б.з. 1038 жылы құйылған) – Луллусглоке ілінеді. Сонымен қатар, монастырьдың бір қанаты сақталған (қазіргі кезде мұражай; бөлім үйі сақталған) және қала қабырғасының үлкен бөліктерінің қалдықтары (Оңтүстік қақпа, Халбшалентурм немесе «Жарым қабық мұнарасы»). Леонард Мюллер кешеніндегі екі Nordschulteiche (қолаңдар) – қала бекінісінің бұрынғы орны. Бұл саябақта сондай-ақ Сент-Виталис кресті де бар (түпнұсқасы мұражайда көруге болады). Ол 1378 жылы қала тұрғындары Стернербундтың шабуылына қарсы күрескен жерде орналасқан. Қала бекінісінің тағы да қалдықтары Төменгі қалада (Ескі қаланың шығыс жағында) тұр, олардың ішінде Клаустурм (күзет мұнарасы және түрме) және сәл кішкентай Пулвертурм («Ұнтақ мұнарасы»). Сонымен қатар, Йоханнестор (көшеде) 1239 жылы салынған және готикалық шіркеуі бар Елизавета ауруханасы орналасқан. Аббаттықтың басқа ғимараттары – Шлосс Эйххоф және бұрынғы Йоханнесберг провостының үйінің қираған жерлері. Екі ғимарат та Ескі қаладан шамамен 3 км қашықтықта орналасқан, сондай-ақ оларға бақ паркінен жаяу жетуге болады. Бад-Херсфельдтің Ескі қаласының орталығында готикалық Штудткирхе («Қала шіркеуі») тұр, оның 14 ғасырдағы мұнарасы қаланың ерекше белгісі болып табылады. Шіркеу алаңында ағаштан жасалған үйлер қатары тізілген, олардың ішінде бұрынғы Кюстерхаус (секстонның үйі), бұл қаланың ең көне ағаштан жасалған үйі, ол 1452 жылы салынған. Оның қасында 1371 жылы готикалық стильде салынған және 1607-1612 жылдар аралығында Везер Ренессанс стилінде қайта жаңғыртылған және кеңейтілген Ратуша ғимараты орналасқан. Жаяу жүргіншілер алаңында тағы да ағаштан жасалған үйлер бар. Мұнда Klausstraße-дегі әсем безендірілген Циммерманнхаус («Ағаш шеберханасы») ерекше атауға лайық. Линггплацта, аббаттықтың ескі сот алаңында (ескі тас «қос айқыш») 1807 жылы қаланы Наполеон әскерлерінен өртенуден сақтап қалған Баден подполковнигі Иоганн Баптист Лингг фон Линггенфельдтің ескерткіші орнатылған. Оның жанында базар алаңына готика дәуіріндегі ақсүйектер үйлері орналасқан, олардың ішінде ескі монетахана бар. Олар Ренессанс дәуірінде қайта жаңғыртылды және көшедегі ағаштан жасалған үйлер сияқты, монастырьдың соңғы құрылыс өркендеуіне куә болды. Неумаркт («Жаңа базар») басқа ағаштан жасалған үйлермен қатар Линггклаузе (лейтенант-полковник Линггтің тұрғын үйі) орналасқан. Мұнда бұрынғы монастырлық мектеп (қазіргі Конрад Дуден мектебі) және Конрад Дуден мұражайы да бар.

Саябақтар

Қаладағы ең үлкен парк – Курпарк немесе шипажай паркі (шамамен 6,5 гектар), онда Курхаус (шипажай үйі), сорғы бөлмесі және көктемгі павильон орналасқан. Ескі қаланың жанында Леонардт Мюллер саябағы (парк) қала қабырғасы бойында, екі Нордсхультейхе (көлдерімен) орналасқан. Монастырь аймағында тағы бір парк бар, ол 2006 жылы көпжылдық өсімдіктер бағымен кеңейтілді. Шипажай паркі мен Леонардт Мюллер саябағы 2006-2007 жылдары қайта жаңартылды. Басқа жасыл кеңістіктерге 15 гектарлық Фулдапарк және оның Фулда көлі, сондай-ақ Тагебергтегі Кляйншоеде орналасқан Карл Штраус саябағы (анлагесі) жатады.

Спорт

Көптеген орталықтардағы футбол клубтарынан басқа, SVA Bad Hersfeld клубы бар, ол өзінің бірінші командасымен 2008/2009 жылғы маусымда Hessen Nord Футбол Вербандслигасында ойнайды. Екінші команда Bezirksliga Fulda Nord-те ойнайды, ал A жастар үшінші жылдан бері Hyundai Oberliga Hessen құрамында. Turnverein Hersfeld 1848 e. V. (гимнастика клубы) басқа да түрлі доп ойындары ойнатылады. Олардың ішінде командалық гандбол, волейбол және баскетбол бар. SG Hessen Hersfeld командасы 1997/1998 маусымынан 2002/2003 маусымына дейін әйелдер гандбол Бундеслигасында өнер көрсетті. Hersfelder Kanu Club 1924 e. V., Kanu Wanderer Hersfeld 1986 e. V. және Hersfelder Ruderverein 1977 e. V. үш каноэ және есу клубы жаз айларында, көбінесе Фулда өзенінде қызмет етеді. Соңғы аталған клуб жарыс есумен де айналысады. Көптеген қалалар мен ауылдардағы ату клубтарынан басқа, 1252 e.V. Hersfelder Schützengilde ("Атқыштар гильдиясы") клубы да бар. Бұл Германиядағы ең көне, әлі де жұмыс істеп тұрған клубтардың бірі. Luftsportverein Bad Hersfeld e. V. (әуе спорты) клубының жолсерпегі Лангенбергте, Хаттенбахқа жақын жерде орналасқан (Нидерауланың құрамдас бөлігі). Ал атақты "Zu Null Bickel" Бад-Херсфельдте тұрады.

Тұрақты оқиғалар

Ұлттық деңгейде жыл сайынғы Bad Hersfelder Festspiele опера фестивалі және фестиваль концерттері белгілі. Олар маусым мен тамыз айлары аралығында монастырь қираған жерлерінде өткізіледі. Әр түрлі дәмді басқа да керемет музыкалық шаралар – Бад Херсфельд Бах күндері (әр жылы Пасха кезінде Иоганн Себастьян Бах үйінде), Тірі джаз фестивалі (әр жыл сайын маусымның бірінші жексенбісінде Ескі қаланың барлық сахналарында), StadtJugendNacht ("Қала жастары түні"; жыл сайын қыркүйектің бірінші сенбісінде Петерсторбрукке [көпір] астында) және Metalfest (әр жыл сайын кешірек). Луллусфест Германияның ең көне халық фестивалі ретінде танымал. Ол жыл сайын 16 қазанға сәйкес келетін аптада өткізіледі. Басқа үлкен халық мерекелері – Ягерсграбендегі мергендер гильдиясының ату фестивалі және ерікті өрт сөндірушілердің Тагебергфесті (ашық орман фестивалі). Спорттық шаралардың арасында Lullusfest мерекесіне арналған марафон жүгіруі Sauer Lollslauf және Bad Hersfelder DMV Grasbahnrennen халықаралық жарысы, 500 метрлік трассада Bad Hersfeld Motorsportclub e. V. әр жазда өткізеді. Қаладағы базарлардың көпшілігі Лингплацта өткізіледі. Апталық базар аптасына екі рет, ал блохалар базары сәуірден қазанға дейін әр айдың бірінші сенбісінде өтеді. Жыл сайынғы басқа базарлар: Ұлы жұма күніне дейінгі сәрсенбіде Пасха базар, Ұлы жексенбіге дейінгі сәрсенбіде Уитсон базар, Луллус фестивалі кезінде сәрсенбіде Große Lulluskrammarkt ("Ұлы Луллус саудагерлері базары") және 23 қарашаға дейінгі сәрсенбіде Күнә тазару күніндегі (бұл күн Германияда Бусс унд Беттаг деп аталады, евангелистік мереке) Күзгі базар.

Экономика және инфрақұрылым

Германияның қайта біріккенінен бері Бад-Херсфельд Германияның ортасында, А4 және А7 тас жолдарының ыңғайлы торабында орналасқан, бұл аймақты логистикалық фирмалардың бекінісіне айналдырды. Қала Гессен облысының даму жоспарында орталық ретінде, сонымен қатар жоғары деңгейдегі қызметтерді де атқаратын орталық ретінде көрсетілген. Қалада үлкен ерікті өрт сөндіру бригадасы бар, олар кейде Германияның басқа аймақтарында да жұмыс істейді.

Автомобиль жолдары

Солтүстік-оңтүстік автобандары A 5 (Hattenbach–Basel) және A 7 (Flensburg–Füssen) шығыс-батыс автобаны A 4 (Aachen–Görlitz) Кирххайм және Хаттенбахтағы үш буынды тораптарында қиылысады. Сонымен қатар, солтүстік-оңтүстік Bundesstraße 27 (Харцтан Констанц көліне дейін) және шығыс-батыс Bundesstraße 62 (Марбургтен Бад-Сальзунгенге дейін) маңызды рөл атқарады. Bundesstraße 324 A 7 автобанына қосымша жол ретінде қызмет етеді. Үш Bundesstraße Бад-Херсфельд қаласында бірігеді.

Теміржол

Бад-Херсфельд Кассель-Бера-Фулда темір жолы бағытында орналасқан. Франкфурт-на-Майнеден Фульда арқылы Айзенах-Эрфурт-Веймар-Лейпциг-Берлин/Дрезденге ICE қатынасы әр екі сағат сайын іске қосылады. Аймақтық пойыздар, басқа қалалардың ішінде, Кассель және Геттингенге де қатынайды. Херсфельд теміржол стансасының тікелей артында Кнульвальдбан желісі бөлінеді.

Жергілікті қоғамдық көліктер

Жергілікті қоғамдық көліктерді Nordhessischer Verkehrsverbund ("Солтүстік Гессен көлік қауымдастығы", NVV) басқарады. Тоғыз қалалық және төрт қалааралық автобус бағыттарын Überlandwerk Fulda AG (ÜWAG Bus GmbH) иеленеді. Hersfelder Eisenbahngesellschaft компаниясы басқарған Hersfelder Kreisbahn жергілікті теміржол желісі, Бад-Херсфельдтен Филиппшталға дейін шамамен 11 км қашықтықты қамтыды, 1993 жылы жабылды, ал Шенкленгсфельдке дейінгі бөлігі велосипед жолына айналдырылды.

Әуе көлігі

Flugplatz Johannesberg арнайы әуеайлақ мәртебесіне ие. 671 метрге жуық ұзындығы және 18 метр ені бар ұшу-қону жолағы асфальтпен жабылған және солтүстік-оңтүстік бағытында орналасқан. Әуеайлақ Johannesberg төбесінде, осы атпен аталатын шеткі елді мекенде, теңіз деңгейінен 284 метр биіктікте жатыр. Әуеайлақ 1952 және 1953 жылдар арасында АҚШ армиясы тарапынан салынды және Хох Люфт шеткі елді мекеніндегі Макфитер казармасына қарасты болды. Ол кезде ол АҚШ армиясының Верв Томпсон әуеайлағы деп белгілі болды. 1993 жылы АҚШ армиясы шыққаннан кейін, әуеайлақты Motor Flieger Club e. V. Bad Hersfeld қабылдады.

Кәсіпорындардың құрылуы

Бад-Херсфельдтегі ең көне саланың бірі – мата өндірісі – "Performance Fibers" (бұрынғы Hoechst зауыты), жоғары беріктікті полиэстер талшықтарын шығарады. Ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан тағы бір отбасылық кәсіпорын – LOMO май құю станцияларының операторы және минералды май дилері Lorenz Mohr GmbH & Co. KG, сондай-ақ құрылыс фирмасы Kirchner Holding GmbH. Электроника саласында EMS (Электрондық өндіріс қызметтері) қызметін ұсынатын EN ElectronicNetwork Hersfeld GmbH (бұрынғы Zuse KG, кейін Siemens AG және KRONE Kommunikationstechnik GmbH) және Thales e Transactions GmbH компаниялары жұмыс істейді. Машина жасау және процестерді инженерлік жабдықтау саласында Grenzebach BSH GmbH (Schilde AG-нің бұрынғы ғимаратында), Linde Ladenbau GmbH & Co. KG және TLT Turbo GmbH (2006 жылдан бері Siemens AG-нің меншігінде) фирмаларын атауға болады. Логистика саласы негізінен Германияның қайта бірігуінен кейін қалыптасты. amazon.de және кітап саудасымен айналысатын Libri компаниясынан кейін, RS Components логистикалық фирмасы Bad Hersfeld қаласындағы Еуропалық өндіріс орталығын құрды. Тағы бір маңызды экономикалық фактор – денсаулық сақтау мекемесі, ол шипажай қызметтерін де қолдайды. Қалада келесі ауруханалар мен клиникалар бар: жалпы медицинамен айналысатын Klinikum Bad Hersfeld және Krankenhaus St. Elisabeth Bad Hersfeld, сондай-ақ Klinik im Kurpark (психосоматикалық медицина және ортопедия клиникасы), Fachklinik Wigbertshöhe (социопсихосоматикалық аурулар клиникасы), Klinik am Hainberg (психосоматикалық медицина және психотерапия клиникасы), Vitalisklinik (ашқазан-ішек және метаболизм бұзылыстары клиникасы) және Orthopädische Akutklinik. Қаладағы ең ірі банк – Sparkasse Bad Hersfeld Rotenburg.

Музыка

Жыл сайын Фэстспильден кейін монастырь қираған жерлерінде опера фестивалі өтеді. Бірақ Фэстспиль кезінде де Arbeitskreis für Musik e. V. ("музыкалық шеберхана") 1961 жылдан бері Bad Hersfelder Festspielkonzert-терін монастырь қираған жерлерінде, Штадтхаледе және Иоганн Себастьян Бах үйінде өткізіп келеді. Сонымен қатар, жыл бойы Штадтхале мен Иоганн Себастьян Бах үйінде маусымдық концерттер ұйымдастырылады. Олардың ішінде Гессен және Тюрингендегі Internationale Bachtage бар, онда әр жыл сайын Ұлы аптада және Пасхада көрнекті хорлық туындылар мен камералық музыкалық қойылымдар көрсетіледі. Бұған қоса, жыл сайын маусымның бірінші жексенбісінде джаз фестивалі өтеді. Ұлттық және халықаралық жұлдыздар, сондай-ақ қаланың өзінен келген топтар бүкіл демалыс бойы, таңнан кешке дейін свинг, бит және блюзбен қаланы қуанттырады. Бұл фестиваль көп жылдар бойы жыл сайынғы маңызды шара болып табылады және алыс-жақыннан көптеген келушілерді тартады. Күзде жыл сайынғы Cross Music Metalfest ұйымдастырылады, онда әлемнің түкпір-түкпірінен көптеген хард-рок және металл топтары өнер көрсетеді. Ол әрдайым қазан айының бірінші жексенбісінде өткізіледі және бүкіл Еуропадан қонақтарды қызықтырады.

Медиа

Жергілікті күнделікті газет – Hersfelder Zeitung (1763 жылы құрылған), ал аптасына екі рет шығатын жарнамалық парақша Kreisanzeiger 1980 жылдан бері тегін таратылады. Екі газет те Дирк Иппенге тиесілі баспа үйіне қарасты. Бәсекелес ретінде 2008 жылдың тамызынан бері шығарылатын тәуелсіз жарнамалық парақша "Express Waldhessen" бар. Бірнеше айдан бері "Express Waldhessen" жаңа атауға ие болды – "Klartext". Сонымен қатар, 2004 жылы Бодо Нойман тағы бір кішкентай газет шығарды. Ол "EXTRABLATT" деп аталады және 14 күнде бір рет тегін таратылады. 2008 жылдың 1 мамырынан бастап FunRadio Hersfeld қаладан хабар таратуды бастады.

Мемлекеттік мекемелер

Аудан орталығындағы қалыпты мекемелерден және "Мәдениет және көрікті жерлер" бөлімінде сипатталғандардан өзге, Stadthalle (сөзбе-сөз "қала үйі", бірақ шындығында қала әкімшілігімен ешқандай байланысы жоқ, іс-шаралар өткізілетін орын; неміс тілінде "қала үйі" Rathaus деп аталады), кітап кафесі (демеушісі: Verein für Kultur und Kommunikation e. V.) және Конрад Дуден қала кітапханасы бар. Бұл кітапхана 1999 жылдың наурыз айында Бад-Херсфельд қаласындағы базарда ашылды. Кітапхананың жалпы ауданы шамамен 1 000 м² құрайды. 2007 жылдың 31 желтоқсанында кітап қорында шамамен 65 000 медиа тіркелген, ал жылдық медиа алу саны 210 000-ға жетеді. Спорт саласында екі монша бар: Aqua Fit (спорттық және отбасылық монша) және Kurbad Therme (сауықтыру моншасы), олар шипажай паркінде орналасқан. Сонымен қатар, Geistalbad жылытылатын бассейні де бар. Бад-Херсфельдтегі Жахн паркі (спорт және демалыс орталығы), Нордикалық жүру паркі және спорттық-теннис алаңдарында көптеген басқа да спорт түрлерімен шұғылдануға болады.

Спа операциялары

Бад-Херсфельд қаласында екі минералды бұлақ бар. Луллусквелл бұлағы 1904 жылы жаңадан бұрғыланды. Ол 1518 жылдан бері белгілі, бірақ 17 ғасырда болған су тасқынында толып қалды. Виталисбруннен бұлағы 1949 жылы бұрғыланды. Суы Глаубер тұзына бай. 2006 жылдан бері Naturquellen Bad Hersfeld деген атпен бөтелкеленген минералды су да қолжетімді. Сондықтан, курорттық емдеулер негізінен ішу және ванна қабылдау арқылы жүзеге асырылады, олар бауыр, өт қабы, асқазан, ішек және метаболизм ауруларын, сондай-ақ психосоматикалық ауруларды, сүйек-бұлшықет ауруларын және ревматизмді емдеу үшін қолданылады. 2005 жылы курортты жекешелендіруге жасалған әрекет сәтсіз аяқталғаннан кейін, қала әкімшілікті қайтадан өз мойнына алды.

Жастық шақ

Футбол және түрлі спорт клубтарынан бөлек, жастар мектептен кейін Бад Херсфельд қаласының жастарды қолдауға бағытталған, қадағалаудағы мекемелерінің бірінде де кездесуге мүмкіндік алады. Олардың бірі – Диппельштрасседе орналасқан «Югендхаус Бад Херсфельд», ол көптеген шараларының арқасында жастар арасында ерекше танымал.

Білім

Бад-Херсфельдте үш жалпы білім беретін мектеп бар: Гезамтшуле Гейсталь, Гезамтшуле Оберсберг және Конрад Дуден мектебі. Соңғысы 1570 жылы Херсфельд аббаттығының абысы Михаил монастырь мектебі ретінде құрылған. 1876-1905 жылдары Конрад Дуден сол кездегі Königliches Gymnasium zu Hersfeld-тің директоры болды, ал 1980 жылы мектеп оның құрметіне аталды. Оберсбергтегі үлгілік мектеп гимназия деңгейіндегі жоғарғы білім береді. Бұдан басқа, алты бастауыш мектеп бар: Эрнст фон Харнак мектебі, Зоммерзайдедегі бастауыш мектеп, Сорга бастауыш мектебі, Колибри бастауыш мектебі, Лингс мектебі және Вильгельм Нойхаус мектебі. Фридрих Фребель атындағы арнайы мектеп те бар. Сонымен қатар, үш кәсіптік-техникалық мектеп бар: Hersfeld-Rotenburg ауданының кәсіптік мектептері (Europaschule), Metall кәсіптік оқу орталығы және сауда және қызмет көрсету білім беру орталығы. Логистика саласындағы Studienakademie (Nordhessen Berufsakademie бөлімшесі), ересектерге арналған кешкі мектеп, DGUV академиясы (Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung, яғни "Германияның міндетті сақтандыру қоры"), Deutsche Angestellten Akademie, Frauenberg Евангелиелік жастар білім беру орталығы (Евангелиелік шіркеутің қолдауымен), аудандық халықтық білім беру орталығы және Hersfeld-Rotenburg аудандық музыка мектебінде қосымша білім алуға және жоғары білімге қол жеткізуге болады.