Арсакий: Константинополь архиепископының талқысы мен құлауы

Кіріспе

Арсакий (Ἀρσάκιος; 324 жылға дейін – 11 қараша, 405) – Иоанн Златоуст күшпен қуылғаннан кейін 404 жылдан 405 жылға дейін Константинополь архиепископы болған. Оның есімі 11 қазанда еске алынады.

Өмірбаян

Ол Нектарийдің, Хризостомның алдыңғы ілеспесінің бауыры болды және Хризостомның кезінде архипресвитер болып қызмет етті. Бұрынғыда оның ағасы оны Тарс епископы қылып таңдаған еді, ал ол Константинопольде оның ізбасары болуға ұмтылысынан бас тартқанын айтқан. Палладийдің айтуынша, ол өз еркімен Константинополь тағын ешқашан қабылдамайтынына серт берді. 80 жасқа жеткен соң, император Аркадийдің патшайымы Элия Евдоксия мен Александрия патриархы Феофилдің Хризостомға қарсы жасаған қастандығының табысқа ие болуы оның архиепископтық таққа көтерілуіне күтпеген мүмкіндік ашты. Евдоксия мен жеңіске жеткен топ жаңа архиепископтан өздерінің зорлық-зомбылықтарын қорғауға көмектесетін икемді құрал іздеді. Арсакий осындай құрал болды. Сонымен қатар, Дубль синодында оның Хризостомға деген қарсылығы жеткілікті дәлелденді, ол оған қарсы куәгер ретінде пайда болды және оның айыпталуын қатты талап етті. Ол 404 жылдың 27 маусымында архиепископ болып киеленді. Бұл туралы естіген Хризостом оны «рухани адалсыздық жасаған, қойдың терісін жамылған қасқыр» деп айыптады. Епархия көп ұзамай жаңа архиепископты басып кірген адам деп есептейтінін көрсетті. Бірнеше шенеуніктерді, сарай партиясының асыраушыларын және патшалық құрмет күткендерді қоспағанда, Константинополь халқы оның қатысуын күтуге болатын кез келген діни жиналысқа қатысудан бас тартты. Қасиетті ғимараттарды тастап, олар қаланың шетінде, ашық ауада жиналды. Арсакий император Аркадийге жүгінді, оның бұйрығымен, немесе Евдоксияның бұйрығымен, қала маңындағы жиналыстарды тарату үшін әскерлер жіберілді. Олардың жетекшілері тұтқындалып, азапталды, және Хризостомның жақтастарына қарсы қатыгез қуғын-сүргін басталды. Созоменнің айтуынша, Арсакий осы қатыгездіктерге тікелей жауапты емес еді, бірақ ол өз діни қызметкерлерінің іс-әрекеттеріне қарсы тұруға жеткілікті күшке ие болмады. Олар қалағандарын істеді, ал Арсакий кінәлі деп танылды. Арсакийдің жағдайы шыдайсыз болды. 404 жылдың 18 қарашасында Хризостомның ісін қолдаған және оны мойындаудан бас тартқан барлық епископтар мен дін қызметкерлері шығыстан қуылды. Бұл жамандықтарды одан да кеңінен таратуға себеп болды. Барлық Батыс епископтары оны мойындаудан бас тартты, ал Хризостомның мүдделерін қызу қолдаған Папа Иннокентий I Константинопольдің дін қызметкерлері мен миряндарына Арсакийдің басып кіруін қатты айыптап, оларды өздерінің нағыз архиепископына адал болуға шақырды. Арсакийдің епископтығы қысқа болғаны таңқаларлық емес, және қартайғаннан әлсіреген мінезі осылайша қарсылықтың әмбебап дауылдарына оңай жеңіліп берді. Ол 405 жылдың 11 қарашасында қайтыс болды.

He was the brother of Nectarius, Chrysostom's predecessor, and had served as archpresbyter under Chrysostom. In earlier life his brother had selected him for the bishopric of Tarsus, and had attributed his refusal to an ambitious design of becoming his successor at Constantinople. On this, Palladius asserts, he swore voluntarily that he would never accept the see of Constantinople. After he had passed his 80th year, the success of the intrigue of Aelia Eudoxia, queen of emperor Arcadius, and Theophilus, Patriarch of Alexandria, against Chrysostom opened an unexpected way for his elevation to the archiepiscopal throne. Eudoxia and the party now triumphant wanted for their new archbishop a facile tool, under whose authority they might shelter the violence of their proceedings. Such an instrument they had in Arsacius. Moreover, his hostility to Chrysostom had been sufficiently testified at the synod of the Oak, when he appeared as a witness against him and vehemently pressed his condemnation. He was consecrated archbishop on June 27, 404. Chrysostom, on hearing of it, denounced him "as a spiritual adulterer, and a wolf in sheep's clothing". The diocese soon made it plain that they regarded the new archbishop as an intruder. With the exception of a few officials, the dependants of the court party, and the expectants of royal favour, the people of Constantinople refused to attend any religious assembly at which he might be expected to be present. Deserting the sacred edifices, they gathered in the outskirts of the city, and in the open air. Arsacius appealed to the emperor Arcadius, by whose orders, or rather those of Eudoxia, soldiers were sent to disperse the suburban assemblies. Those who had taken a leading part in them were apprehended and tortured, and a fierce persecution commenced of the adherents of Chrysostom. We learn from Sozomenus, that Arsacius was not personally responsible for these cruel deeds; but he lacked strength of character to offer any decided opposition to the proceedings of his clergy. They did what they pleased, and Arsacius bore the blame. Arsacius' position became intolerable. In vain all the bishops and clergy who, embracing Chrysostom's cause, had refused to recognize him were driven out of the East on November 18, 404. This only spread the evil more widely. The whole Western episcopate refused to acknowledge him, and Pope Innocent I, who had warmly espoused Chrysostom's interests, wrote to the clergy and laity of Constantinople strongly condemning the intrusion of Arsacius, and exhorting them to persevere in their adhesion to their true archbishop. It is no cause for surprise that Arsacius's episcopate was a brief one, and that a feeble character worn out by old age should have soon given way before a storm of opposition so universal. He died November 11, 405.