Кіріспе
Монтроз (/mʌ/n/'t/r/oʊ/z/ munTROHZ'; Mon Rois) – Шотландиядағы Ангус аймағында орналасқан қала және бұрынғы корольдік қала. Монтроз Дандиден солтүстікке қарай 28 миль (45 км), Абердиннен оңтүстікке қарай 37 миль (60 км) жерде, Солтүстік және Оңтүстік Эск өзендерінің құйылатын жерлері арасында жатыр. Бұл Ангустың ең солтүстік жағалау қаласы және орта ғасырларда тері, мүйіз және тұздалған шабақпен сауда жасаған табиғи порты ретінде дамыған. Шамамен 12 000 тұрғыны бар қала порттық функцияларды атқарады, бірақ ең ірі жұмыс беруші – 2006 жылы жабылудан сақталған GlaxoSmithKline компаниясы. Монтроздың көрінісін 1832 және 1834 жылдар аралығында Джеймс Гиллеспи Грэм жобалаған және салынған 67 метрлік Ескі және Сент-Эндрю шіркеуінің мұнарасы басып тұрады. Монтроз – архитектуралық ескерткіштерге толы қала және халықаралық сауда орталығы. Бұл мұнай және газ өнеркәсібі үшін маңызды коммерциялық порт. Ол кең далаларымен және жоғары көшелерімен танымал, олар тұйық аулаларында жасырын бақтарға апарады. Қаладан Монтроз бассейні деп аталатын, халықаралық маңызы бар табиғат қорығы саналатын, толқынды лагуна көрінеді. Бұл Ұлыбританиядағы ең үлкен құрлықтағы тұзды су алабы және аққулардың маңызды мекені. Монтроздың жанында 18 ғасырда салынған Дун үйі орналасқан, оны шотланд сәулетшісі Уильям Адам жобалаған және 1730 жылы Дунның 13-ші иесі, Лорд Дун Дэвид Эрскин үшін салынған.
leads to picturesque closes containing secluded gardens. The town has a view of a tidal lagoon, Montrose Basin, which is considered a nature reserve of international importance. It is the largest inland salt water basin in the UK, and an important habitat for the mute swan. Just outside Montrose is the 18th century House of Dun, designed by the Scottish architect William Adam and built in 1730 for David Erskine, Lord Dun, 13th Laird of Dun.
Топонимия және ерте тарихы
Монтроздың маңында тарихқа дейінгі элементтер табылды, оның ішінде солтүстікке қарай орналасқан Морфи тасы бар. Монтроздың ежелгі атауларының бірі – Целурка. Бұл жер атауы шотландтық гэль тіліндегі "мойн" (батырақ немесе торф) және "рос" (жарым арал немесе мүйіс) сөздерінен құралған, бұл сөздердің түбі пиктік тіліне дейін жетеді деп саналады. Монтроздың бар екендігі туралы алғашқы жазбаша дәлел – 1140 жыл шамасында қаланы Салорх немесе Салорк деп негіздеген Давид I-нің берген қалалық жарғысы. 1178 жылға қарай бұл атау Манросс түріне өсті, кейін Монтроз болып өзгерді. Халықтық этимология қала атауының шығуын "Розалар тауы" деп түсіндіреді. Бұл қаланың мөріндегі ұранда көрсетілген: Mare ditat, rosa decorat. (латынша: Теңіз байытады, раушан безендіреді).
Ортағасырлық тарих
Монтрозаға даниялықтар көп рет шабуыл жасап, тонады. 980 жылы қала тоналып, толығымен қиратылды. Бір кездері Монтрозда 10 ғасырда қамал болған деген сенім болған, оны Кеннет III жойған дейді. Алайда, бұл оқиғаның шындығы күмәнді. Келесі екі ғасырдың тарихында нақты даталар жоқ. 1140 жылдары Монтроз маңызды сауда орталығы болды. Монтроз, Форфар және Дандиден түскен сауда табыстарын Малкольм IV алып, оны Рестеннет монастырына жұмсады. 1230 жылы Алан Дюрвард Марияға арналған монастырь құрды дегенді айтады, бірақ оның нақты орны белгісіз. Тәуелсіздік соғысы кезінде Эдуард I 30 мың әскерімен қалаға келді және Мунрос қамалында үш түн демалды. Кейбір деректерде ол шотланд королі Джон де Балиолды жұрт алдында оның патшалық белгілерін алып, қорлаған; басқалары бұл оқиғаның Бречинде болғанын айтады. Содан кейін қала дауылдан зардап шекті. Бұл жобаға қарсы ең белсенді наразы болған қарт Мегги Коуи болды, ол қатысушыларға дінге қарсы сөздер айтқан. Ол сотталды, сиқыршылық жасады деп танылды және 1679 жылдың 14 қаңтарында бағанаға байланып өртеліп жіберілді. 1715 жылғы Якобит көтерілісінің соңғы беті де Монтрозда жазылды. Көтерілістің соңына қарай (қыркүйек 1715 жылдан ақпан 1716 жылға дейін жалғасқан алты айға жуық уақыт) Джеймс Фрэнсис Эдвард Стюарт (Ескі Претендент; бұрынғысы Уэльс принці Джеймс) Монтрозға келді, ол 4 ақпан 1716 жылы Шотландиядағы соңғы түнін өткізді. Ол Францияға жер аударылу үшін Монтроздан кемемен кетті. Қала 30 жылдан кейін оның ұлы Чарльз Эдвард Стюарт үшін (Бонни Принс Чарли; Жас Претендент) сақталды және 1746 жылдың ақпан айында Монтроз портында соғыстың ең ірі теңіз шайқасы болды. 18 ғасырда қала контрабанданың ірі орталығы болды. Ол құл саудасынан қысқа ғана уақытқа пайда тапты. Саудадан түскен байлық көп болды. 18 және 19 ғасырлардағы бай саудагерлер қалаға үстемдік етіп, үйлерін қабырғадан қабырғаға салды. Сондықтан Монтроздықтарға "қабырғалылар" деген лақап ат қойылды. 1791 және 1799 жылдар аралығында жүргізілген статистикалық есеп 1750 жылдары халықты 4248 деп бағалады; 1776 жылы 4465; 1784 жылы 4866 және 1790 жылы 5194. Замандастар Америка төңкерісі аяқталғаннан кейін көптеген адамдар эмиграцияға кетеді деп күтті, бірақ кеткендердің саны аз болды. Сэмюэл Джонсон 1770 жылдары Шотландияға сапарында қалаға тоқтады. Ол былай деді: "Біз Монтрозға бардық, оны таңертең қарап шықтық және оның жақсы салынған, кең және таза екенін көрдік. Қалалық үй - сарайдың әдемі беткейі бар сәнді ғимарат. Содан кейін біз ағылшыз шіркеуін көруге бардық, ол Шотландияның басқа бөліктерінде кездеспейтіндей таза, ыңғайлы галереялары және күтпеген органмен кішкентай шіркеу екенін анықтадық". Александр Кристи (шамамен 1721–1794) 1760 және 1780 жылдары қаланың провосты болды және 1781 жылы Монтрозда Шотландияның алғашқы психикалық ауруханасының құрылысын қадағалады, ол кейіннен Саннисайд Корольдік ауруханасы деп аталды. Бастапқыда Монтроз психикалық ауруханасы, аурухана және диспансер деп аталған аурухананы Шарлтоннан Сьюзан Карнеги кедейлерді де, жеке пациенттерді де емдеу үшін құрды және бастапқыда Монтроз құмды жағалауында орналасқан. Оған 1810 жылы патшалық жарғы берілді. 1858 жылы ол жақын маңдағы Хиллсайд ауылында орналасқан Саннисайд фермасына көшірілді. Келесі онжылдықтарда оның құрылысы бірнеше рет кеңейтілді және ол әртүрлі атауларға ие болды, ақыры 1962 жылы Саннисайд Корольдік ауруханасы болды. Саннисайд 2011 жылға дейін психикалық аурулармен ауыратын адамдарды емдеу үшін қолданылып келді, содан кейін оның көптеген пациенттері мен функциялары Стракатро ауруханасындағы Сьюзан Карнеги орталығына көшірілді. 1785 жылы білімді адамдар үшін жазылымдық кітапхана құрылды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Корольдік ұшу корпусы Монтрозда база құрды (кейін RAF Монтроз). 1913 жылдың 26 ақпанында ол Ұлыбританияда құрылған алғашқы әскери әуежай болды. Соғыстар арасында Монтроз Шотландияның қайта өрлеу дәуірінің маңызды тұлғаларының орталығы болды. 1920 жылы жас Кристофер Мюррей Грив (кейін Хью МакДиармид) Монтроз Ревьюде тілші болып жұмыс істеді. 1922 жылы ол Тәуелсіз Еңбек партиясының кеңесшісі болып сайланды. Ақын және романист Вайолет Джейкоб жақын маңдағы Дун үйінде өсті және 1920 жылдары Ангуста уақыт өткізді. Суретші Уильям Лэмб Монтрозда дүниеге келді және 1924 жылы қалаға оралды. Монтроздың тағы бір тумасы, жазушы Том Макдональд (Фионн МакКолла) 1929 жылы Монтрозға оралды, оның досы суретші Эдвард Бэрд те солай істеді. Уилла мен Эдвин Мьюр 1920 жылдары әр түрлі уақыт...
" we travelled on to Montrose, which we surveyed in the morning and found it well built, airy, and clean. The town house is a handsome fabrick with a portico. We then went to view the English chapel, and found it a small church, clean to a degree unknown in any other part of Scotland, with commodious galleries, and what was yet less expected, with an organ.". Alexander Christie (c. 1721–1794) was provost in the town during the 1760s and 1780s and oversaw the establishment of Scotland's first lunatic asylum in Montrose in 1781 which eventually became known as Sunnyside Royal Hospital. The asylum, initially called Montrose Lunatic Asylum, Infirmary and Dispensary was founded by Susan Carnegie of Charleton to treat both paupers and private patients and was originally situated on Montrose Links. It was granted a royal charter in 1810. In 1858 it moved to Sunnyside farm at the nearby village of Hillside. Its facilities were expanded several in the next few decades and it underwent various changes in name, finally becoming Sunnyside Royal Hospital in 1962. Sunnyside remained in use for the treatment of people with mental illnesses until its final closure in 2011 when many of its patients and functions moved to the Susan Carnegie Centre at Stracathro Hospital. In 1785 a subscription library for learned men was formed. Before World War I the Royal Flying Corps established a base at Montrose (later RAF Montrose). On 26 February 1913, it became the first operational military aerodrome to be established in the United Kingdom. Between the wars, Montrose was a focus for key figures of the Scottish Renaissance. In 1920, a young Christopher Murray Grieve (later Hugh MacDiarmid) was employed as a reporter on the Montrose Review. By 1922 he had been elected as an Independent Labour Party councillor. The poet and novelist Violet Jacob was brought up at the nearby House of Dun and spent time in Angus during the 'twenties. The sculptor William Lamb was born in Montrose and returned to the town in 1924. Another native of Montrose, the writer Tom MacDonald (Fionn MacColla) returned to Montrose in 1929, as did his friend the painter Edward Baird. Willa and Edwin Muir lived at her mother's house in Montrose at various times during the 1920s. The poet Helen Cruickshank attended Montrose Academy, though she had moved to Edinburgh by the 1920s. She was a key figure in maintaining the network of contacts between writers and artists of Scotland's inter war cultural renaissance. During World War II Montrose became a hub for a constant stream of international pilots from all over the Commonwealth, Poland, Czechoslovakia, America, Russia, France and other allied nations. As well as a training base RAF Montrose was also an operational airfield for Hawker Hurricane and Supermarine Spitfire squadrons, which flew sorties over Norway and were a part of the air defences for Edinburgh. Of course, this also made the town a target for German aircraft and it was bombed on more than one occasion. Despite its coastal location presenting a danger however, large numbers of children and young mothers from Dundee were evacuated there during the period of the Phoney War. Initially numbers totalled around 2,000 but in a second wave around 1,200 more were sent. As was the case in many other receiving areas, the local population was concerned by the condition of the urban poor and impetigo and vermin were found on some of those evacuated. By June 1940 Montrose could no longer provide shelter.
Бамсе
Бамсе (норвег тілінде "аюшақ" дегенді білдіреді), өзінің ерліктерімен танымал және жергілікті халық арасында кең таралған Санкт-Бернард иті қалада жерленген. Норвегия теңіз иті Бамсе, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Норвегия Корольдік Әскери-теңіз флотының мина тазартқыш кемесі "Тородд" арқылы Монтрозға иесі, капитан Эрлинг Хафтомен бірге келді, ол оны экипаж мүшесі ретінде тіркеді. Ол Дунди портында командир-лейтенант Олав Нильсеннің өмірін сақтап қалды және әдетте өзінің теңізші әріптестерін қорғады. Әңгімелерде Бамсе артқы аяқтарына тұрып, 2 метрден аса биіктікке жетіп, шабуылдаушыларға үлкен лапаларын тигізіп, төбелес тоқтатып, ұрысты аяқтаған делінеді. 1944 жылдың шілдесінде қайтыс болғаннан кейін Монтроз мектептері жабылып, 800 бала оның қабіріне дейін жерлеу процессиясымен қатар тұрды. "Бамсе" жобасы Монтроз портында Бамседің нақты көлемінен үлкен қола мүсінін орнату үшін 50 000 фунт стерлинг жинады. Донорлардың жартысы Норвегиядан келді. Мүсінді халықаралық деңгейде танымал мүсінші Алан Херриот жасады, ал оны 2007 жылдың қазан айында Йорк герцогы ашты.
Басқару
Монтроз Ангус кеңесінде Монтроз және ауданы округі арқылы өкілдік етіледі, одан төрт кеңесші сайланады. 2022 жылғы мәлімет бойынша, осы округтен сайланған мүшелер: Билл Дафф (Шотландия Ұлттық партиясы), Томми Стюарт (Тәуелсіз), Кенни Брейс (Шотландия Ұлттық партиясы) және Иан Галл (Консервативті партия). Қала Ұлыбритания Парламентінің Ангус сайлау округінің құрамына кіреді, ол Вестминстердегі Парламентке бір депутатты (Парламент мүшесі) жібереді. Аталған округтің депутаты – 2019 жылдан бері қызмет ететін Шотландия Ұлттық партиясының өкілі Дэйв Дуган. Монтроз сондай-ақ Шотландия Парламентінің Ангус Солтүстік және Мирнс сайлау округінің бөлігі болып табылады, онда бір MSP сайланады, және Шотландия Парламентіне жеті қосымша мүше сайлайтын Солтүстік-Шығыс Шотландия сайлау аймағының құрамына кіреді. Аталған округтің MSP-сі қазіргі таңда Шотландия Ұлттық партиясының Майри Гугеон, ол алғаш рет 2016 жылы Майри Эванс атымен сайланды.
География және табиғи ерекшеліктер
Монтроз Шотландияның шығыс жағалауындағы Оңтүстік Эск өзенінің сағасында, Монтроз бассейнінің солтүстік жағалауында орналасқан. Арброаттан 18 км солтүстік-шығысқа қарай, ал Лондоннан 601 км солтүстік-батысқа қарай 373,2 миль (601 км) жерде жатыр. Қалалық аймақ шамамен 3 км ұзындығы және 1 км ені бар тікбұрышты пішінде, солтүстік-оңтүстік бағытта созылған. Жер көбінесе тегіс, қаланың солтүстігіне қарай біртіндеп 15 метрге дейін көтеріледі. Қаланың аумағы шетіндегі Хиллсайд және Ферриден ауылдарына дейін жетеді. Ол Лунан және Сент-Кирус шағын елді мекендеріне жақын орналасқан. Ауылдық жерде ауаның сапасы жақсы, азот диоксиді мен PM10 көрсеткіштері төмен деңгейде.
Монтроз алабы
Монтроз бассейні – диаметрі шамамен үш мильге жуық, терең емес саға. Ол Оңтүстік Эск өзенінің Солтүстік теңізімен қосылатын жерінде орналасқан. 16 ғасырда жерді егіс үшін көбірек пайдалануды ниеттенген жергілікті жер иелері оның ауданын кішірейтуді жоспарлаған, бірақ бұл жоспарлары іске аспады. 1981 жылы Монтроз бассейні табиғат қорығы құрылды. Шотландияның жабайы табиғат қоры Росси Брейсте заманауи, мақсатты түрде салынған жабайы табиғат орталығын басқарады, ол аймақтың жақсы телескоптық және теледидарлық көріністерін ұсынады, сонымен қатар жылдың кез келген мезгілінде аймақ арқылы өтетін мыңдаған көшпенді құстарды да көруге мүмкіндік береді. Жазда бассейн бойымен аң аулайтын балықшыл бүркітті немесе жылтыраған көк шоқынды көруге болады. Жасанды құмды қоныстар көктем мен жаздың басында қызу қызмет көрсетеді. Көк сиырлар мен сарайлық қарғаларды ұяларында бақылауға болады, сонымен қатар Ангус аймағының төбелі далалары мен төбелерінің панорамалық көрінісін тамашалауға болады. Қазан және қараша айларында 38 000 құс бассейнді пайдаланады.
Монтроз жағажайы
3 шақырымдық (5 км) құмды жағажай экологиялық көрсеткіштері үшін «Көк ту» марапатымен марапатталды. Айналасындағы Трейл Павильоны және аркадасы, ойын алаңы, кафесі және балмұздақ сататын дүкені бар Seafront Splash! нысандары жергілікті тұрғындар мен келушілердің арасында танымал. Қаланың солтүстігінде Солтүстік Эск өзені жағажай арқылы Солтүстік теңізге құяды. Монтроз жағажайының эрозиясы туралы алаңдаушылықты арттыру мақсатында 2009 жылдың 26 наурызында «Құмды сақтайық» (SOS) науқаны құрылды, бұл «соңғы 25 жылда жергілікті аймақтан алынып, портқа толқындармен әкелінген бір миллион тонна құмның жоғалуы» нәтижесінде болды. 2006 жылы 150 000 тонна құм Абердинге оның құлдырап бара жатқан жағажайын нығайту үшін жіберілді. Бұл дүбірлі төбелердің үстіне салынған, әлемдегі ең көне гольф алаңдарының бірі саналатын Montrose Golf Links-тің қарсылығына ұшырады, олар гольф алаңын қорғау қажет деп есептеді. Су деңгейінің көтерілуіне байланысты құмдық төбелер тұрақсыз болып келеді, бұл Монтроз Гольф Линксін гольф алаңының кейбір бөліктерін ішкі жаққа жылжыруды қарастыруға мәжбүр етті. Шотландияның табиғи мұрасы жағалауды инженерлік жолмен қорғаудың ірі жобасын қолдамады, себебі ол тұрақты емес және Сент-Сирус маңындағы қорғалатын жағалау аймағына зиян келтіруі мүмкін еді. 2009 жылдың қаңтар айында жергілікті телеарнаның жүргізушісі Энтони Бакстер түсірген фильм мәселені жария етті және шұғыл шаралар қабылдауға назар аудару және жергілікті саясаткерлерге қысым көрсету үшін жасалды. Топ Ангус кеңесі эрозияның салдарына тоқтату үшін тиімді шаралар қабылдамайды деп алаңдайды және толыққанды зерттеу жүргізілуі керек деп санайды. Фильм 2009 жылы BFFS Қоғамдық кинофестивалінде «Ең жақсы қысқаметражды фильм» номинациясын жеңіп алды. 2009 жылдан бері Данди университетінің командасы Монтроз маңындағы жағалауды екі жылдық зерттеу аясында бағалай бастады, осылайша жағалау эрозиясын басқарудың ең тиімді жолын анықтауға тырысады.
Білім
Мектептерге Лохсайд, Ферриден, Саутсеск, Роузмаунт, Борроуфилд және Сент-Маргаретс сияқты алты бастауыш мектеп, сондай-ақ Монтроуз академиясы – бір орта мектеп кіреді.
Экономика
Қала экономикасы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері кеңейіп келеді. GlaxoSmithKline компаниясы 1950 жылдан бері жұмыс орындарының маңызды көзі болып табылады. Басқа да ірі жұмыс берушілерге Tesco, Cooperative Group, Petrofac, National Oilwell Varco, Baker Hughes және Argos кіреді. Қала орталығынан солтүстікке қарай Бречин жолында орналасқан Лохсайд дистиллериясы 1990 жылдары жабылды, ал ғимараттар 2005 жылы өрт салдарынан бұзылды. 2009 жылы Sainsbury қала шетінде жаңа супермаркет салу жоспарларын жариялады, ол шамамен 200 адамды жұмыспен қамтамасыз етуі тиіс еді. Angus Council 2011 жылдың тамызында жаңа Sainsbury дүкенінің құрылысын мақұлдады. Сол кезде Sainsbury өкілдері дүкеннің бір жыл ішінде ашылатынын күтілген, бірақ аталмыш компания жоспарларын тоқтатты және 2018 жылы осы орында 4 коммерциялық объект салынды. BT бастапқыда жергілікті телефон станциясын жаңартып, қалаға жоғары жылдамдықты оптикалық талшықты интернетке қол жеткізу мүмкіндігін берді, Шотландияда осындай мүмкіндік алған үш қаланың бірі болды. Қаладағы тұрғын үйдің орташа бағасы 106 054 пен 131 539 фунт стерлинг аралығында, бұл 1998 жылғы 42 640 мен 51 200 фунт стерлинг аралығындағы орташа бағадан жоғары.
Туризм
2002 жылдан бастап қалаға жаңа келушілерді тартуға ерекше назар берілді. Монтроуз қалалық серіктестігі құрылды, оның мақсаты – "мемлекеттік, жеке және қоғамдық сектор өкілдерін Монтроуздың экономикалық әлеуетін дамыту және жергілікті тұрғындар мен келушілердің қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін бірлесіп әрекет етуге ынталандыру". Оның құрамына Монтроуз қоғамы, Монтроуз мұра қоры, Монтроуз қауымдық кеңесі, Монтроуз гольф клубы, MERPRO демалыс орталығы, Монтроуз бизнес және саудагерлер қауымдастығы, Шотландияның жабайы табиғат қоры, Ангус округі әкімдігі, Ферриден және Крейг, Хиллсайд, Дун және Логи Перт қауымдық кеңестері кіреді. 2002 жылы Mid Links-ті қайта жаңарту жоспары жарияланды. Жоба 2003 жылы £1,8 миллиондық бюджетпен аяқталды, оның £1,2 миллионы Heritage Lottery Fund гранты есебінен қаржыландырылды. Қаланың тарихи мұрасын таныстыру үшін ескерткіш тақталар орнатылды.
Мәдениет тарихы
Монтроз Ангустың мәдениет және мүсіндер астанасы болып есептеледі, қаланың ішінде 20-дан астам атақты мүсіні орналасқан. Бұл мүсіндер заманауи және классикалық туындылардың үйлесімі, олардың көпшілігі жергілікті мүсінші Уильям Лэмб ARSA-ның, ерекше дарынды суретшінің еңбектері. 1920-1940 жылдары жергілікті сәулетші Джордж Фэрвезердің студиясы Хью МакДиармид, Эдвин Мьюр, Уильям Лэмб, Хелен Крюкшенк және Фионн МакКолла сияқты өнер қауымдастығының құлшына пікірталас жүргізетін ортасы болды. Жергілікті апталық газет, «Монтроз Ревью», МакДиармидтің редакциялық басшылығында жарық көрді.
Музыка
2008 жылдан бері Монтроуз қаласы жыл сайын мамыр айының соңында өтетін Монтроуз музыка фестивалін, немесе жақсы көрілетін Мо Фестті қабылдап келеді. Фестиваль жыл сайын өсіп, мәртебесі артып, Шотландиядағы ең ірі тегін тікелей музыка фестиваліне айналды. Қаланың 26-дан астам жерінде, соның ішінде Монтроздың тарихи Жоғары көшесіндегі ашық сахнада үш күн ішінде 200-ден астам тегін концерттер өтті. Сахнаның артында Монтроздың тарихи сарайы көрінеді, бұл фестивальге елінің түкпір-түкпірінен келген жас-қартты қызықтырады. 2014 жылы MoFest командасы Монтроз-Ист-Линксте жұма күні кешке 5000 көрерменге концерт ұйымдастырып, 7-ші жылдық фестивальді салтанатты түрде ашты, онда рок жұлдыздары Status Quo толық сатылған залға өнер көрсетті. Фестивальде өнер көрсеткен басқа да танымал орындаушылар: Average White Band, Deacon Blue, The Proclaimers, Ocean Colour Scene, Toploader, Eddi Reader, Bryan Adams, The Beach Boys және Madness.
Фильм
Монтроз ойын үйі – 2021 жылы ашылған, қауымдық бастамамен құрылған кино және өнер орталығы. Бұрын тарихи бассейін болған ғимарат, кино көрсетілімдері, тікелей қойылымдар мен білім беру шараларын өткізетін көп функциялы кеңістікке айналдырылды. Абердиндегі Белмонт кинотеатрының жабылуына байланысты, ол аймақтағы, әсіресе тәуелсіз кино саласындағы маңызды мәдени орталық ретінде бекінді.
Медиа
Теледидар сигналдары Дуррис немесе Ангус теледидар таратушыларынан қабылданады. Аймақты қамтитын радиостанциялар – BBC Radio Scotland, ол 92.7 FM жиілігінде Дундидегі жергілікті таралым арқылы хабар таратады, сондай-ақ Radio North Angus 87.7 FM жиілігінде хабар таратады. Жергілікті газеттер – "Монтроз Ривью" және "Курьер".
Христиандық топтар
Монтрозда көптеген шіркеулер бар. Үшеуі Шотландия шіркеуіне жатады: Монтроз Олд және Сент-Эндрюс ("Олд Кирк"), Монтроз: Оңтүстік және Ферриден, Дун және Хиллсайд шіркеулері. Екі Біріккен еркін шіркеу бар: Нокс шіркеуі және Ферриден шіркеуі. Грейс шіркеуі – Шотландия еркін шіркеуіне жататын жаңа шіркеу. Линкстерде епископтық шіркеу (Сент-Мэри және Сент-Питер шіркеуі) бар; Біріккен реформаторлық шіркеу мен методист шіркеуі жақын жерде орналасқан. Квакерлер тобы қалада жиналады. Рим-католик қауымына Сент-Маргарет Рим-католик шіркеуі қызмет көрсетеді. Бороуфилдте баптист шіркеуі де бар. Ең танымал шіркеу – Монтроздың Ескі және Сент-Эндрюс шіркеуі. 1764 жылы пастор болған доктор Чарльз Нисбет оны "көптеген білім мен зиялылыққа ие" шіркеу деп сипаттады.
Басқа топтар
Бороуфилдте ЛДС шіркеуі бар, ал қаланың шетінде Ехоба куәгерлерінің Патшалық залы орналасқан.
Көлік
Қалаға Монтроз теміржол станциясы қызмет көрсетеді, ол Дунди–Абердин желісіндегі аялдама болып табылады. ScotRail компаниясы Данди, Абердин, және Пертке қатынайтын пойыздарды іске қосады; Лондон Солтүстік-Шығыс теміржолының кейбір пойыздары Абердинге, және мұнда тоқтайды. Жергілікті автобус қызметтерін негізінен Stagecoach East Scotland компаниясы жүзеге асырады. Қала Арброт, Бречин және Данди қалаларымен байланыстыратын маңызды бағыттарға ие; Абердин мен Перт арасындағы X7 Coastrider автобус маршруты қаладан өтеді.
Мемлекеттік қызметтер
Монтроуз және оның айналасындағы аймақтар Глен-Исладағы Линтратен және Бэквотер суқоймаларынан Scottish Water компаниясымен сумен жабдықталады. Электр энергиясын Scottish Hydro Electric plc таратады, ол Scottish and Southern Energy тобының бөлігі болып табылады. Қалдықтарды басқаруды Angus Council жүзеге асырады. 2005 жылдың наурыз айынан бері қолданылып келе жатқан үй ішінен қайта өңдеу жүйесі бар. Консервілер, шыны, қағаз және пластик бөтелкелер апта сайын жиналады. Компосттауға жарамды және қайта өңдеуге келмейтін материалдар кезекпен, әр апта сайын жиналады. Қайта өңдеуге келмейтін материалдардың шамамен үштен екісі Angus Council-дің Форфардағы Лоххед полигонына жіберіледі, ал қалғаны кеңес ауданының шегінен тыс жерде жағылады (энергияны қалпына келтірумен). Брумфилд жолында қайта өңдеу орталығы орналасқан. Қабылданатын заттар: болат және алюминий банкалар, картон, қағаз, электр жабдықтары, мотор майы, тоңазытқыштар мен мұздатқыштар, бақша қалдықтары, газ баллондары, шыны, сұйық тағам және сусын қораптары, пластик бөтелкелер, пластик қаптар, қиыршықтар, металл сынықтары, аяқ киім және сөмкелер, көзілдіріктер, мата, қалайы фольга, ағаш және сары беттер. Angus Council әрбір өнімнің қайда және қалай өңделетіні туралы толық ақпарат жариялайды. Сонымен қатар, Western Road-дағы Tesco және New Wynd-дағы Scotmid дүкендерінде шыны жиналатын контейнерлер, ал Wharf Street-те аудандық қайта өңдеу пункті бар. 2007/08 жылы Angus ауданында қайта өңдеу деңгейі 34,7% құрады. Монтроз Корольдік ауруханасы, бұрын емхана ретінде қызмет еткен, 2018 жылдың сәуір айында жабылды. Құқық тәртібін Police Scotland қамтамасыз етеді, ал Монтроузды Tayside өрттен қорғау және құтқару қызметі қамтамасыз етеді.
Туған қалалар
Лузарш, Франция. Монтроз 1994 жылдан бері Лузарш қаласымен қалалық байланыс орнатып келеді.
Мұра
Қала Хьюстон, АҚШ-тағы Монтроз ауданына атын берген. Уолтер Скотттың "Монтроз туралы аңыз" романы Монтроз графының 1644-1645 жылдардағы Шотландиядағы әскери науқаны негізінде жазылған. Монтроз, Колорадо, АҚШ осы кітаптан атын алған. Дж. К. Роулингтің "Гарри Поттер" әлемінде Монтроз қалашығынан кәсіби квиддич командасы бар – "Монтроз қарғалары". Патшалық теңіз флотының екі кемесі Монтроз герцогының құрметіне аталған.