Ирак досьесі: Жасандылық және жасыру туралы құжаттар

Кіріспе

2003 жылы Ұлыбритания премьер-министрі Тони Блэрге арналған брифинг құжаты. «Ирак – оның жасыру, алдау және қорқыту инфрақұрылымы» (көбінесе «Ирак досьесі», «ақпан досьесі» немесе «Dodgy Dossier» деп аталады) – 2003 жылы Тони Блэрдің лейбористік партиясы үкіметі үшін дайындалған брифинг құжаты. 2003 жылғы 3 ақпанда Блэрдің коммуникациялар және стратегия директоры Аластер Кэмпбелл журналистерге таратқан бұл құжат Ирак пен жаппай қырып-жою қаруларына қатысты мәліметтерді қамтыды. Бұл құжаттар, қыркүйектегі бұрынғы досьемен бірге, Ұлыбритания үкіметінің 2003 жылы Иракқа басып кіруіне қатысуын негіздеу үшін пайдаланылды.

Файлдар

Dodgy Dossier термині алғаш рет онлайн-делелдік журнал Spiked қыркүйектегі Досьеге қатысты қолданған. Кейіннен бұл термин Channel 4 News телеарнасының тілшісі Джулиан Раш Глен Рангваланың Ирак Досьесі жұмысының көп бөлігі Калифорния мемлекеттік университетінің студенті жасаған диссертациясымен қоса, түрлі аталмаған көздерден плагиатталғандығын анықтағаннан кейін қолданылды. Ең танымал дерек көзі сол кездегі аспирант Ибрагим әл Марашидің «Ирактың қауіпсіздік және барлау желісі: нұсқаулық және талдау» атты мақаласы болды. Марашидің «Саддамның арнайы қауіпсіздік ұйымы» туралы жазбаларының толық бөлімдері сөзбе-сөз қайталанды, соның ішінде баспа қателері де, ал кейбір түзетулер болжамдық қорытындылардың мәнділігін күшейту үшін жасалды (мысалы, «Ирақтағы шетелдік елшіліктерді бақылау» «Ирақтағы шетелдік елшіліктерге тыңдау» болып өзгерді, ал «жауынгер режимдердегі оппозициялық топтарға көмек көрсету» «жауынгер режимдердегі террористік ұйымдарды қолдау» болып өзгерді). Ақпараттық қағаздың кіріспе абзацында ол «бірқатар дереккөздерге, соның ішінде барлау материалдарына» сүйенеді деп мәлімделді. Құжат жарияланғанға дейін Тони Блэр мен АҚШ Мемлекеттік хатшысы Колин Пауэлл оны қосымша барлау және сапалы зерттеу ретінде жоғары бағалады. Channel 4 телеарнасының жариялағаннан кейінгі күні Блэрдің кеңсесі мәлімдеме жасап, дереккөздерін көрсетпеу қателік екенін мойындады, бірақ құжаттың мәтінінің сапасына әсер еткенін мойындамады. «Қыркүйек» және «Ирак» Досьелеріндегі талаптар Иракта жаппай қырып-жою қарулары (ЖҚҚ) табылмай қалғанда күмәндандырылды және Досьелер Төменгі палатаның Сыртқы істер жөніндегі комитетінің тергеуіне енгізілді. Комитет кейіннен дереккөздер көрсетілуі керек екенін және құжаттарды жариялау алдында министрлер оларды тексеруі керек екенін хабарлады. Бұл құжатты тек Алястер Кэмпбелл басқаратын мемлекеттік қызметкерлердің тобы қарады. Комитет жарияланымның «көбінесе теріс нәтиже бергенін» және үкіметтің позициясына деген сенімділікті әлсіреткенін мәлімдеді. Ирак Досьесіне қатысты дау-дамай үкімет пен BBC арасындағы қақтығыста жиі айтылды, оның ішінде BBC-нің қыркүйектегі Досьеде Ирактың 45 минут ішінде биологиялық қаруды қолдануға қабілетті екендігі туралы мәлімдемесі және доктор Дэвид Келлидің өліміне байланысты даулар. «Қыркүйектегі Досье әдейі асыра айтылған» деген баяндаманы жазған BBC журналисі Эндрю Гиллиган Хаттон тергеуі алдында ақпан Досьесін еске түсіргенінің оны доктор Келлимен сұхбатына сүйене отырып, басқа көздерден растауды сұрамай, өз баяндамасын беруге итермелегенін мәлімдеді. Қыркүйектегі Досье бастапқы барлау мәліметтерімен сәйкес келмесе де, ол өзін-өзіне қайшылық тудыратындай өзгертілді. Досье британ саясатында оқыс әңгімеге айналды. Бірде премьер-министрдің сұрақтарына жауап бергенде, Майкл Ховард (оппозицияның сол кездегі жетекшісі) Блэрге: «Менің оның өткені туралы үлкен құжатым бар, тіпті оны жыныстық сипаттамамен байланыстырудың қажеті болмады», - деді. «Dodgy Dossier» термині 2017 жылдың қаңтар айында АҚШ президенті Дональд Трампқа қатысты болжамды жыныстық жанжал туралы «Стил Досьесіне» сілтеме жасап қайта қолданылды.

The term Dodgy Dossier was first coined by online polemical magazine Spiked in relation to the September Dossier. The term was later employed by Channel 4 News when its reporter, Julian Rush, was made aware of Glen Rangwala's discovery that much of the work in the Iraq Dossier had been plagiarised from various unattributed sources including a thesis produced by a student at California State University. The most notable source was an article by then graduate student Ibrahim al Marashi, entitled Iraq's Security and Intelligence Network: A Guide and Analysis. Whole sections of Marashi's writings on "Saddam's Special Security Organisation" were repeated verbatim including typographical errors, while certain amendments were made to strengthen the tone of the alleged findings (e. g., "monitoring foreign embassies in Iraq" became "spying on foreign embassies in Iraq", and "aiding opposition groups in hostile regimes" became "supporting terrorist organisations in hostile regimes"). In its opening paragraph the briefing document claimed that it drew "upon a number of sources, including intelligence material". Before the document's release it had been praised by Tony Blair and United States Secretary of State Colin Powell as further intelligence and quality research. The day after Channel 4's exposé, Blair's office issued a statement admitting that a mistake was made in not crediting its sources, but did not concede that the quality of the document's text was affected. The claims contained in the September and 'Iraq' Dossiers were called into question when weapons of mass destruction (WMD) were not found in Iraq, and the dossiers were encompassed by House of Commons Foreign Affairs Select Committee inquiry. The Committee subsequently reported that the sources should have been credited, and that the dossier should have been checked by ministers before being released. The dossier had only been reviewed by a group of civil servants operating under Alastair Campbell. The committee stated that the publication was "almost wholly counter productive" and in the event only served to undermine the credibility of the government's case. The controversy over the Iraq Dossier was mentioned frequently in the government's conflict with the BBC over the claim in the September Dossier that Iraq could deploy biological weapons within 45 minutes of an order to do so, and the controversy surrounding the death of Dr. David Kelly. Andrew Gilligan, the BBC journalist who wrote a report which claimed that the September Dossier had been deliberately exaggerated, stated before the Hutton Inquiry that recalling the February Dossier had led him to file his report based on his interview with Dr. Kelly without seeking confirmation from other sources. Whether or not the September Dossier was inconsistent with the original intelligence, it was altered in ways that made it inconsistent with itself. The dossier became a point of amusement in British politics. During one Prime Minister's Questions, Michael Howard (then leader of the Opposition), informed Blair, "I have got a great big dossier on his past and I haven't even had to sex it up." The term "Dodgy Dossier" was used again in January 2017, in reference to the "Steele Dossier" on a supposed sex scandal involving US President Donald Trump.