Кіріспе
Гватемала президенті 1898-1920 жылдар аралығында Мануэль Хосе Эстрада Кабрера (1857 жылдың 21 қарашасы – 1924 жылдың 24 қыркүйегі) Гватемала президенті болды. Әскери білімі жоқ заңгер, ол елдің өнеркәсібі мен көлік инфрақұрылымын жаңғыртқан диктатор болды, бірақ бұл тек американдық "Юнайтед Фрут Компани" компаниясына жеңілдіктер беру арқылы мүмкін болды. Осы компанияның үкіметке тигізген ықпалы халық арасында кеңінен жек көрілді. Эстрада Кабрера билігін нығайту үшін қарулы ереуілдерді жаншу сияқты барған сайын қатыгез әдістерді қолданды және жалпы сайлауды толығымен бақылады. Ол 1904, 1910 және 1916 жылдары өткен бақыланған сайлаулар арқылы 22 жыл бойы билікті сақтап тұрды. Соңында ұлттық ассамблея оны психикалық тұрғыдан қабілетсіз деп жариялағаннан кейін қызметтен алынып, сыбайлас жемқорлық айыбымен түрмеге қамалды. Осылайша ол Гватемаланың ең ұзақ қызмет еткен басшысы атанды.
Manuel José Estrada Cabrera (21 November 1857 – 24 September 1924) was the President of Guatemala from 1898 to 1920. A lawyer with no military background, he was a dictator who modernised the country's industry and transportation infrastructure, but only via granting concessions to the American owned United Fruit Company, whose influence on the government was deeply unpopular among the population. Estrada Cabrera used increasingly brutal methods to assert his authority, including armed strike breaking, and he effectively controlled the general elections. He retained power for 22 years through controlled elections in 1904, 1910, and 1916, and was eventually removed from office when the national assembly declared him mentally incompetent, and he was jailed for corruption. As such, he was the longest serving leader of Guatemala.
Өмірбаян
Эстрада Кабрера заңгер болған. Ол Universidad Nacional-да оқыды және еңбегінің арқасында Хосе Мария Рейна Барриос президенттікке екінші мерзімге сайланғанда "Президенттікке бірінші тағайындалған" лауазымына жетті. Ол Рейна Барриос үкіметінің көп бөлігінде ішкі істер министрі болды. 1892 жылы Рейна Барриос кабинетінің құрамы жарияланғанда, суреттермен бірге жарық көрген газет мақаласында: «Мануэль Эстрада Кабрера, бұл кім?» деп сұрақ қойылған. 1920 жылы Эстрада Кабрера биліктен құлатылғанда, сол жазушы сұрағына жауап тапты.
Уақытша президент (1898)
1898 жылы 8 ақпанда Рейна Барриос қаза болғаннан кейін Гватемала кабинеті жаңа мұрагерді тағайындау үшін шұғыл отырыс шақырды, бірақ ол Президенттікке бірінші тағайындалған болса да, Эстрада Кабрераны отырысқа шақырудан бас тартты. Оның Президенттікке қалай қол жеткізгені туралы екі нұсқа бар: (а) Эстрада Кабрера «тапаншасын көрсетіп» Президенттікке өзінің құқығын талап ету үшін келді және (б) Эстрада Кабрера отырысқа келіп, бірінші тағайындалған ретінде Президенттікке ие болуды талап етті. 50 жылдан астам уақыттан бері азаматтық өмірден шыққан Гватемаланың алғашқы мемлекет басшысы Эстрада Кабрера 1898 жылдың тамызына қарай өзінің үкіметіне қарсылықты жеңіп, қыркүйекте сайлау өткізуге шақырды, ол оңай жеңіске жетті. Ол кезде Эстрада Кабрера 44 жаста болды; ол денелі, орташа бойлы, кең иықты еді. Мұрты оған қарапайым адам сияқты көрініс берді. Қара және қара көздері, металл дауысы және көңілсіз, ойлы мінезі болды. Сонымен қатар, ол өзінің батылдығы мен мінезін көрсетті. Бұл Реина Барриос қайтыс болған түні, ол үкімет сарайында жиналған министрлер алдында, оның орнын басушыны таңдағанда, былай деді: «Мырзалар, маған осы жарлыққа қол қоюға рұқсат етіңіздер. Бірінші тағайындалған ретінде, сіздер маған Президенттікке тапсыруға тиіссіздер». Оның бірінші жарлығы – жалпы кешірім, ал екіншісі – Рейна Барриос жапқан барлық бастауыш мектептерді қайта ашу болды, екеуі де халықтың қолдауын жеңуге бағытталған әкімшілік және саяси шаралар еді. Эстрада Кабрера елорданың саяси айналымында жақсы таныс емес еді, сондықтан оның үкіметінің болашағын немесе ниеттерін болжау мүмкін емес еді.
Бірінші мерзім: United Fruit Company
Эстрада Кабрераның ең танымал және ең ащы мұраларының бірі – Гватемаланың экономикалық және саяси аренасына United Fruit Company компаниясының енуі болды. Либералдық партияның мүшесі ретінде ол экспорттық экономиканы кеңейту үшін елдің автомобиль жолдары, теміржолдары және теңіз порттарының инфрақұрылымын дамытуға ынталандыруға тырысты. Эстрада Кабрера президенттік лауазымға келген кезде, Пуэрто-Барриос портынан ел астанасы Гватемала қаласына дейін теміржол салуға бірнеше рет әрекет жасалған еді. Дегенмен, ішкі кофе өнеркәсібінің құлдырауынан туындаған қаржыландырудың жетіспеушілігіне байланысты, теміржол мақсатына жетпей алпыс шақырымдай кем қалды. Эстрада Кабрера заң шығарушы органдармен немесе сот жүйесімен кеңеспей-ақ, теміржолды аяқтаудың жалғыз жолы – United Fruit Company компаниясымен келісім жасасу деп шешті. 1904 жылы Кабрера UFC-нің Minor Cooper Keith-імен келісімшартқа қол қойды, ол компанияға салық жеңілдіктерін, жер беруді және Атлантика жағындағы барлық теміржолдарды бақылау құқығын берді. Эстрада Кабрера сол кезде Гватемаладағы қалыпты жағдайға сай, өзінің билігін орнату үшін қатыгез әдістерді жиі қолданды. Оған ұқсас, президенттер Рафаэль Каррера и Турсиос және Юсто Руфино Барриос елде тирандық үкіметтерді басқарған. Президенттік лауазымға келгеннің алғашқы күндерінен бастап ол саяси қарсыластарын қуғынға түсірді және көп ұзамай ұйымдастырылған тыңшылар желісін құрды. Бір американдық министр диктатордың оны улануға бұйрық бергенін білгеннен кейін АҚШ-қа қайтып оралды. Бұрынғы президент Мануэль Барильяс Мексика қаласында, Мексика президентінің резиденциясының сыртындағы көшеде Кабрераның бұйрығымен пышақталды; қазіргі кезде сол көше Гватемала көшесі деп аталады. Сонымен қатар, Эстрада Кабрера UFC-ге қарсы жұмысшылардың ереуіліне қатыгездікпен жауап берді. Бір жағдайда, UFC тікелей Эстрада Кабрераға ереуілді тоқтату үшін жүгінген кезде (қарулы күштер жауап беруден бас тартқаннан кейін), президент қарулы жасаққа жұмысшылардың лагеріне кіруге бұйрық берді. Олар "түнде келді және жұмысшылардың ұйықтайтын жайларына ажыратып оқ атып, белгісіз сандағы адамдарды жаралады және өлтірді". 1906 жылы Эстрада өзінің үкіметіне қарсы күшті қарсылықтарға тап болды; көтерілісшілерге Орталық Американың басқа елдерінің үкіметтері қолдау көрсетті, бірақ Эстрада оларды басып тастады. Сайлау халықтың қалауына қарсы Эстрада Кабрераның ықпалымен өтті, сондықтан ол сайланған президентті жазалау үшін өлтірді.
"Бомба" атты қастандық әрекеті
1907 жылдың басында заңгер Энрике Авила Эчеверрия және оның інісі, дәрігер Хорхе Авила Эчеверрия, доктор Хулио Вальдес Бланко және электр инженері Балтасар Родил Гватемала президенті Эстрада Кабрераға қастан жасауды жоспарлады. Бұл оқиға 1907 жылдың 29 сәуірінде болды және Гватемалада «Бомба» деп белгілі. Эчеверрия ағайындылары мен олардың серіктері элиталық топтың мүшелері болып, шетелде білім алған. Бірақ Гватемалаға оралған соң, олар үкіметтің билікті зорлықпен пайдалануына наразылық білдіріп, президентті өлтіруге бекінді. Олар жарылғыш заттарды таңдады. Барлық нәрсені мұқият дайындады: жарылғыш заттарды, детонаторларды, күнді және нақты уақытты. Тіпті президенттің жүргізушісі – Патросинио Монтеррозо да бұл қастандыққа қатысты. Қастан жасау жоспарланған күні, 29 сәуірде, президент өзінің 13 жасар ұлы Хоакин және штаб бастығы, генерал Хосе Мария Орелланамен бірге астана көшелерімен күймесінде келе жатқанда, бомба жарылды. Жарылыс Эстрада Кабрера мен оның жанындағыларға ешқандай зиян келтірмеді. Тек жүргізуші мен бір ат қайтыс болды. 1907 жылдың 2 мамырында Артуро Убико Уруэланың ағасы, Конгресс президенті және Хорхе Убико Кастаньеданың әкесі, Верапас аймағының саяси басшысы Эмилио Убико полиция бастығы болып тағайындалды. Ол тергеу жұмыстарын жүргізуге жауапты болды, сондай-ақ Ішкі істер министрі Рейна Андрадемен бірге жұмыс істеді. Бірнеше күннен кейін Конгресс 737-ші Декретті қабылдады, ол соғыс министрінің алдын ала рұқсатынсыз жарылғыш заттарды импорттауға тыйым салды. Келесі жиырма екі күн ішінде төрт қастандықшы Гватемала қаласынан қашуға тырысып, таба алатын кішкентай көшелер мен жасырын жерлер арқылы жүрді. Бірақ үкімет қаланы қоршап алып, периметрді күшейтіп, жердің әр сантиметрін қарап шықты. Қастандыққа қатысқандардың отбасылары тұтқындалды және сотталды. Басқа қастандықшылар, Хуан және Адольфо Витери және Франсиско Вальладарес Гуастатояда әйелдер киімімен қашуға тырысқанда тұтқындалды. Фелипе мен Рафаэль Прадо Романья Сальвадорға қашуға тырысты, бірақ біреу олар туралы хабарлағаннан кейін ұсталды. Романья ағайындылары өмірінің соңына дейін түрмеде отырды. Тек колумбиялық Рафаэль Мадриньан ғана велосипедпен елден қашып кетті. Романья ағайындыларының анасы Мексика елшісі Федерико Камбоаны Авила Эчеверрия ағайындылары мен олардың достары жасырынған үйге алып барды. Олар өмір сүруге көп уақыт қалмағандарын білген соң, барлық құнды заттарын оған беріп, туыстарына жеткізуін өтінді. Біраз күндерден кейін Руфина Рока де Монсон оларды Гватемала қаласындағы #29 Judío Place үйінің екінші қабатында бағындырды. Бірақ бұл туралы шпион біліп алды. 1907 жылдың 20 мамырында таңғы сағат 3-те үйді әскер тобы қоршап алды. Әскерлер есікті бұзып, екінші қабатқа көтерілуге тырысты, бірақ сол сәтте атыс басталды. Таңғы сағат 6-ға қарай қастандықшылардың оқ-дәрісі бітіп, шаршап қалды және режимнің тұтқынына түсуден бұрын өздерін-өздері өлтіруге шешім қабылдады. «Диарио де Центро Америка» газеті, ол кезде Эстрада Кабрераға жартылай ресми газет, тіпті қастандықшылардың мәйіттерін қарау туралы егжей-тегжейлі мәліметтерді жариялады.
"Кадтер" қастандыққа қастандық жасады
1908 жылы Санто-Доминго шіркеуінің мүшелері өздерінің жүз жылдық және дәстүрлі Ұлы жұма шеруінің бағытын өзгертті, нәтижесінде ол Гватемала қаласындағы 7-ші көшеде Эстрада Кабрераның үйінің алдынан өтетін болды. Сол жылы әскери академияның бірнеше курсанттары, шеруге қатысушылардың киімдерінің бетін толығымен жабатынын байқап, өздерін жасырып, шеруге қосылып, президент үйінің алдынан өткен кезде оны тұтқынға алуды жоспарлады. Алайда, Эстрада Кабрераның өте тиімді тыңшылар желісі оның бұл әрекетін әшкереледі. Бұл туралы білген соң Эстрада Кабрера үйінің алдынан шеру өтуіне тыйым салды, үйінің алдына қоршау қойды және Қасиетті апта шерулерінде маска тағуға тыйым салды. 1908 жылдың 20 сәуірінде Ұлттық сарайда АҚШ-тың жаңа елшісін ресми қабылдау кезінде әскери академияның курсанты Виктор Мануэль Вега, өзінің сыныптастары мен ұстаздарына жасалған қастыққа кек қайтару үшін Эстрада Кабрераны жақыннан атып, бірақ оның тек саусағына ғана тиді. Президентке оқ тиюіне ресми қауіпсіздік қызметінің туы тосқауыл жасады. Ашуға булыққан Эстрада Кабрера, болашақта осыған ұқсас оқиғалардың алдын алу үшін Веганың әскери академиясының барлық бөлімін атуға бұйрық берді, тек екеуін – Рохелио Жирон мен Мануэль Хуртартені – ешқандай заңдық құжатсыз тұтқынға алды. Вега президентке шабуыл жасауға тырысқан жерде, қауіпсіздік қызметкерлері тарапынан дереу атқыланды. Президент сондай-ақ әскери академияны жабуға, оның ғимаратын қиратуға және алаңға тұз себуге бұйрық берді. Президентке адал болғандарының ішінде бірнеше әскери офицерлер түрмеге қамалды. Түрмедегі жағдайлар қатал және жағымсыз болды. Саяси қылмыскерлер күнделікті азаптауға ұшырады және олардың айқайлары бүкіл түрмеге естілді. Саяси қылмыстарға кешірім болмағандықтан, тұтқындар осы жағдайларда үнемі қайтыс болатын. Оның өте биліктік мінез-құлқы 1907 жылы оған жасалған қастандықтан кейін ғана пайда болды деген пікір бар.
Балаларының өз-өзіне қол жұмсаулары
1910 жылы оның әйелі Дезидериа Окампо және тұңғыш ұлы Диего Эстрада туберкулезден қайтыс болды. Дезидериа Окампо Францияның Ницца қаласында, Естрада Кабрера оны емделуге жіберген соң көз жұмды. Диего АҚШ-та оқып жүргенде жұқпалы ауруға шалдықты. Осы аурудың емделуі және бұрынғы салқындықтары туберкулезге алып келді; оны жеңе алмай, ол өз-өзіне қол жұмсады. 1912 жылдың 8 қарашасында Франсиско Эстрада, Парижде ауыл шаруашылығы технологиясын оқып, Еуропадан Гватемалаға оралғаннан кейін, өзінен үлкен француз әйеліне уәде бергені үшін 4000 доллар қарызға батты. Эстрада Кабрера бұл жайтты білген соң, түбіртекті ұлының табағының астына салып, оның реакциясын күтті. Франсиско кешкі асқа келгенде, түбіртекті көріп, беті сарғайды. Ешбір сөз айтпастан, ол ас бөлмесінен шығып, өз бөлмесінде өзін атып өлтірді.
Жаңа әскери академия
Эстрада Кабрера 1915 жылы Армия артиллериялық бекінісінде әскери академия ашты. 1907 жылы салынған ғимарат 1917-1918 жылдардағы жер сілкінісінен ауыр зақымдар алды және 1919 жылдың соңына дейін қайта ашылмады.
Әлеуметтік құрылым
1920 жылы Швеция ханзадасы Вильгельм Гватемалаға сапар шегіп, «Екі құрлық арасында, Орталық Америкадағы саяхаттан жазбалар» атты кітабында гватемалалық қоғам мен Эстрада Кабрера үкіметін өте объективті түрде сипаттады. Ханзада Гватемала қоғамының сол кездегі динамикасын түсіндіріп, Гватемала өзін «Республика» деп атағанымен, үш анық қабатқа бөлінгенін атап өтті:
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
Криолло: бастапқыда Орталық Американы жаулаған испандықтардың ежелгі әулеттерінен тараған, аз санды топ. 1920 жылы елдегі екі саяси партияны құрады. 1920 жылға қарай, олар шетелдіктермен араласып, көпшілігі үнді тегіне жатты. Олар елді саяси және рухани жағынан басқарды, себебі олардың білімі, сол кездегі еуропалық стандарттармен салыстырғанда, нашар болғанымен, елдің қалған халқынан әлдеқайда жоғары еді. Сондай-ақ, негізгі саяси партияларға тек криолдар ғана қабылданып, олардың отбасылары елдің өңделген жерлерін бақылап, көбінесе иеленді.
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
Ладино: орта тап. Бұл топқа үндістер, қара нәсілділер мен криолдардың араласуынан туған адамдар кірді. 1920 жылы олардың саяси билігі жоқ болатын және қолөнершілердің, дүкен иелерінің, саудагерлердің және кіші лауазымды қызметкерлердің көп бөлігін құрады. Елдің шығыс бөлігінде олар көбінесе ауыл шаруашылығы жұмысына тартылды.
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
Үндістер: халықтың басым бөлігін құрайтын, жергілікті тұрғындар. Ақылы баяу, білімсіз және өзгерістерге құштар емес, олар армияға керемет сарбаздар берді және тәуелсіз саяси қызметке құштар болмағандықтары мен үкіметке және билікке деген құрметтерінің арқасында сарбаз ретінде жоғары лауазымдарға көтерілді. Олар ауыл шаруашылығында жұмыс істейтін халықтың негізгі бөлігін құрады. Олардың ішінде үш категория болды:
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
«Мосос колонос»: плантацияларда қоныстанған. Оларға өздеріне тиесілі егістік жердің кішкентай бөлігі берілді, ал жылының көп айларында плантацияда жұмыс істеді.
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
«Мосос хорналерос»: белгілі бір мерзімге келісімшарт бойынша жұмыс істейтін күндізгі жұмысшылар. Оларға күн сайын жалақы төленді. Теориялық тұрғыдан алғанда, әр «мосо» өз еңбегін қалағанындай пайдалануға құқылы болды, бірақ олар экономикалық байланыстар арқылы меншікке тәуелді болды. Олар иесіне қарызын төлемейінше кете алмайтын, иелері несие беріп немесе ақша қарызға беріп, «мосо»-ларды өтемейтін қарызға батырып, оларды өздерінен айырған. Егер «мосо» қашып кетсе, иесі оларды билік органдарына ұстатып, түрмеге қамауға бере алатын, ал осы процеске кеткен барлық шығын «мосо»-ның өсіп келе жатқан қарызынан төленеді. Егер біреу жұмыс істеуден бас тартса, ол дереу түрмеге қамалатын. Соңында, жалақы өте төмен болды. Жұмыс келісімшарт бойынша жасалды, бірақ әр «мосо» үлкен қарызбен бастағандықтан, олар иесіне қызметші болды.
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
Тәуелсіз шаруалар: ең шалғай провинцияларда тұратын, жүгері, бидай немесе бұршақ өсіру арқылы күнкөріс көретін, өздерінің қажеттіліктерін қанағаттандырып, қала базарларында сатуға арналған аз ғана өнім қалдыратын. Көбінесе олар жүктерін күніне жиырма бес шақырымға дейін арқаларында тасыды.
Criollos: a minority comprised originally by ancient families descendants of the Spaniards that conquered Central America and that by 1920 comprised both political parties in the country. By 1920, they were mixed to a large extent with foreigners and the great majority were of Indian descent. They led the country both politically and intellectually partly because their education, although poor by European standards of the time, was enormously superior to the rest of the people of the country, partly because only criollos were allowed in the main political parties and also because their families controlled and for the most part owned the cultivated parts of the country. Ladinos: middle class. Formed of people born of the cross between natives, blacks and criollos. They held almost no political power in 1920 and comprised the bulk of artisans, storekeepers, tradesmen and minor officials. In the eastern part of the country they were usually agricultural laborers. Indians: the majority conformed by a mass of natives. Slow of wit, uneducated and disinclined to all forms of change, they had furnished excellent soldiers for the Army and often rose, as soldiers, to positions of considerable trust given their disinclination for independent political activity and their inherent respect for government and officialdom. They made the main element in the working agricultural population. There were three categories within them:
"Mozos colonos": settled on the plantations. Were given a small piece of land to cultivate on their own account, in return for work in the plantations for many months of the year. "Mozos jornaleros": day laborers who were contracted to work for certain periods of time. They were paid a daily wage. In theory, each "mozo" was free to dispose of his labor as he or she pleased, but they were bound to the property by economical ties. They could not leave until they had paid off their debt to the owner, and they were victim of those owners, who encouraged the "mozos" to get into debt beyond their power to free themselves by granting credit or lending cash. If the mozos ran away, the owner could have them pursued and imprisoned by the authorities, with all the cost incurred in the process charged to the ever increasing debt of the mozo. If one of them refused to work, he or she was put in prison on the spot. Finally, the wages were extremely low. The work was done by contract, but since every "mozo" starts with a large debt, the usual advance on engagement, they became servants to the owner. Independent tillers: living in the most remote provinces, survived by growing crops of maize, wheat or beans, sufficient to meet their own needs and leave a small margin for disposal in the market places of the towns and often carried their goods on their back for up to twenty five miles a day.
Көркем шығармаларда
Эстрада Кабрера Нобель сыйлығының лауреаты Мигель Анхель Астурияс жазған "Серьер Президент" (1946) романында мәңгі есте қалды. Бұл оның ең танымал туындысы болғанымен, ол туралы жазылған жалғыз кітап емес: Рафаэль Аревало Мартинес оның өмірі, үкіметі және құлатылуы туралы "Экче Периклес" кітабын жазды, ал Оскар Уайлд Оспина президенттің ащы өмірбаянын – "Эль Автократа" кітабында бейнеледі. Эстрада Кабрера мен Хорхе Убико биліктері кезінде Гватемалада UFCO компаниясының атқарған рөлі Мигель Анхель Астуриастың "Банан трилогиясы" деп аталатын үш романында: "Viento Fuerte", "El Papa Verde" және "Los Ojos de los Enterrados" сипатталған.