Кіріспе

Сахналық әдемілеудегі болжам айту кезінде қолданылатын тәсіл. Ыстық оқу – сахналық әдемілеуде немесе басқа да жағдайларда болжам айту кезінде қолданылатын тәсіл. Ыстық оқу кезінде болжам айтушы, оқылып жатқан адам туралы ақпаратты пайдаланады (мысалы, алдын ала зерттеуден немесе сұхбатты естіп алудан), ал оқылатын адам болжам айтушының бұл ақпаратты білетінін сезбейді. Ыстық оқу көбінесе суық оқумен (алдын ала жиналған ақпарат қолданылмайтын) бірге қолданылады және болжам айтушының нақты ақпаратты дәл табуын қалай түсіндіруге болады. Бұл тәсілді кейбір телеарнадағы экстрасенстер суық оқумен бірге қолданады. Олар клиенттерінің келуін алдын ала жоспарлап, дін қызметкерлері, журнал сатушылар немесе осы сияқты рөлдердегі серіктері арқылы ақпарат жинауға мүмкіндік алады. Мұндай адамдар үйді қарап, билеттер алдын ала жіберілген болуы мүмкін екенін анықтап, оқылатын адам туралы толық көрініс алады. Содан кейін "экстрасенс" бұл ақпаратпен танысып, оқылатын адамның зал ішінде қай жерде отыратынын біледі.

Ыстық оқудың қазіргі үлгілері

Телевизиондық евангелист Питер Попфтың әйелі Элизабеттің шоу алдында көрермендермен әңгімелесіп жүргені байқалды, ал кейін Попфтың естіту аппаратын кигені анықталды, бұл сеніммен емдеуші үшін ерекше жағдай. 1986 жылы Джеймс Рэнди және оның әріптесі Стив Шоу, кәсіби иллюзионист Баначек, «Бета» жобасын ұйымдастырды. Оларға қылмыстық оқиғаларды зерттеуші және электроника маманы Александр Джейсон техникалық көмек көрсетті. Радио сканерлерін пайдаланып, Джейсон Попфтың әйелінің және оның көмекшілерінің көрермендер толтырған дұғалық тілектер карточкаларынан жинаған ақпаратты сымсыз радио арқылы таратып отырғанын анықтады. Попф ақпаратты құлаққап арқылы қабылдап, таңғалып қалған көрермендерге қайталады. Джейсон радио хабарларын Попфтың «ғажайып» жарияламаларымен біріктіріп, бейне түсірді. «Independent Investigation Group» IIG директоры Джеймс Андердаун жазғандай, олар көрген «Beyond» бағдарламасының бір бөлімінде Джеймс Ван Праг кітапқа қол қойып, Италиядан келген әйелмен сөйлесіп отырғанын көрген. Ол түсірілім кезінде сол бөлімнен «басқа елден келген кім бар?» деп сұрады. Бұл теледидар көрермендері үшін әсерлі көрінгенімен, ол алдын ала білудің «ыстық оқу» әдісін қолданды. 2001 жылы «Time» журналында психик Джон Эдвардтың «Crossing Over» телешоуында «ыстық оқуды» қолданғаны туралы хабарланды. Онда оқу алған көрермен Эдвардтың көмекшілерінің бұрынғы әрекеттеріне күдікпен қарады, олар көрермендермен сөйлесіп, отбасылық ағаштары туралы егжей-тегжейлі ақпаратты толтыруды сұрады. 2001 жылдың желтоқсан айында Эдвард «Dateline» телешоуындағы сұхбатында алдын ала білуді «ыстық оқу» үшін қолданды деп айыпталды, онда операторға жасалған оқу бірнеше сағат бұрынғы әңгімеде алынған білімге негізделген, бірақ ол оператордың өмірі туралы білмейтіндей етіп көрсетілді. 2001 жылы жарық көрген кітабында Джон Эдвард алдын ала білуді қолданғанын жоққа шығарды. 2017 жылдың наурыз айында сезімтал Томас Джон Фланаган өзінің шоуына келген адамдардың әлеуметтік желілерде жариялаған ақпаратын пайдаланып, олардың өмірі туралы нақты мәліметтерді болжады, өлгендермен сөйлесіп жатқандай көрінді. Ол Сьюзан Гербик пен Марк Эдвард басқаратын скептиктер тобы дайындаған жалған Facebook профильдерінен ақпарат алды. Фланаган Гербик пен Эдвардтың қайтыс болған туыстарын естігендей болғанда, бұл ақпаратты білудің жалғыз мүмкіндігі – ол немесе оның командасының мүшелері осы профильдерді оқыған, өйткені тіпті Гербик пен Эдвардтың өзі де шоуға келген кезде қолданған псевдонимдеріне сәйкес келетін нақты ақпаратты білмейтін. 2021 жылы Фланаган 5-12 жастағы балалар үшін 2021 жылғы онлайн кездесу өткізді. Екі баланың жеке басы жалған болды, ал біреуі жасы үлкен (Фланаган бұл жайтты анықтаған жоқ). Оқуларында Фланаган бұрын электрондық пошта арқылы алған ақпаратты берді. Фланаган «Seatbelt Psychic» телешоуында актерлерді де пайдаланды, олардың өмірі жақсы құжатталған және әлеуметтік желілерде оңай табылған. Джон Оливер 2019 жылдың ақпан айында «Last Week Tonight» бағдарламасында Тайлер Генринің суық оқудан басқа «ыстық оқуды» да қолдануы мүмкін екенін болжады. Мысалы, Оливер Генридің Мэтт Лауэрге жасаған оқуды талдады, оның ішінде әкесімен балық аулау сапары туралы мәліметтер де болды. Оливер Лауэрдің әкесімен балық аулауға деген сүйіспеншілігі туралы көптеген ақпараттарды көрсетті, тіпті Лауэр өзінің шоуында бірнеше рет айтқан. Оливер: «Бәлкім, Тайлер Генри шынымен де өлімнен кейінгі өмірге қол жеткізген шығар, бұл Жердегі барлық нәрсені түсінуді түбегейлі өзгертеді. Немесе ол жай ғана «Мэтт Лауэр - әке» деп іздеп, үлкен жүлде ұтып алған шығар».