Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Су құстарының түрлері
Species of water bird
Кішкентай шағала (Egretta garzetta) – Ardeidae тұқымдасына жататын кішкентай шағаланың бір түрі. Бұл ақ түсті құс, жұқа қара мүсіні, ұзын қара аяқтары және батыс тарапында сары аяқтары болады. Су құсы болғандықтан, ол жағалауда да, құрлықта да аз сулы жерлерде шағылысып, түрлі кішкентай жануарлармен қоректенеді. Колониялық түрде көбейеді, көбінесе басқа су құстарымен бірге ағаш, бұта немесе қамыстың арасына таяқтардан жасалған ұя салады. Екі ата-анасы үш-бес көкшіл жасыл жұмыртқадан тұратын ұя салып, оларды шамамен үш апта бойы күтіп, жарыққа шығарады. Балалары шамамен алты аптада ұшып кетеді. Оның көбею ареалы Азия, Африка, Австралия және Еуропаның жылы және қоңыржай аймандарының ылғалды жерлерінде орналасқан. Сәтті мекендеуші, оның ареалы біртіндеп солтүстікке қарай кеңейді, қазірдің күні Ұлыбританияда тұрақты және өзін-өзі қамтамасыз ететін популяциялары бар. Жылы аймақтарда құстардың көпшілігі жыл бойы тұрады, ал солтүстік популяциялары, оның ішінде көптеген еуропалық құстар, қыстау үшін Африка мен Оңтүстік Азияға көшіп барады. Көбею маусымынан кейін жаздың соңында құстар солтүстікке қарай шашырап ұшып кетуі мүмкін, және олардың таралуға бейімділігі осы құстың ареалының соңғы жылдары кеңеюіне көмектескен болуы мүмкін. Бұрын Батыс Еуропада кең таралған, бірақ 19 ғасырда әйелдердің шляпаларын безендіру үшін қауырсындарын алу мақсатында кеңінен ауландырылып, Солтүстік-Батыс Еуропада жергілікті түрден жойылып, оңтүстігінде сирек кездесетін болды. 1950 жылдары Оңтүстік Еуропада түрді қорғау мақсатында заңдар қабылданып, олардың саны арта бастады. 21 ғасырдың басында бұл құс Францияда, Нидерландыда, Ирландияда және Ұлыбританияда қайтадан көбейе бастады. Оның ареалы батысқа қарай кеңейіп келеді және түр Жаңа әлемді мекендеуде; алғаш рет 1954 жылы Барбадосте байқалды және 1994 жылы алғаш рет көбейді. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) құстың жаһандық қорғау статусын "алаңдауға орайлы емес" деп бағалаған.
The little egret (Egretta garzetta) is a species of small heron in the family Ardeidae. It is a white bird with a slender black beak, long black legs and, in the western race, yellow feet. As an aquatic bird, it feeds in shallow water and on land, consuming a variety of small creatures. It breeds colonially, often with other species of water birds, making a platform nest of sticks in a tree, bush or reed bed. A clutch of three to five bluish green eggs is laid and incubated by both parents for about three weeks. The young fledge at about six weeks of age. Its breeding distribution is in wetlands in warm temperate to tropical parts of Asia, Africa, Australia, and Europe. A successful colonist, its range has gradually expanded north, with stable and self sustaining populations now present in the United Kingdom. In warmer locations, most birds are permanent residents; northern populations, including many European birds, migrate to Africa and southern Asia to over winter there. The birds may also wander north in late summer after the breeding season, and their tendency to disperse may have assisted in the recent expansion of the bird's range. At one time common in Western Europe, it was hunted extensively in the 19th century to provide plumes for the decoration of hats and became locally extinct in northwestern Europe and scarce in the south. Around 1950, conservation laws were introduced in southern Europe to protect the species and their numbers began to increase. By the beginning of the 21st century the bird was breeding again in France, the Netherlands, Ireland and Britain. Its range is continuing to expand westward, and the species has begun to colonise the New World; it was first seen in Barbados in 1954 and first bred there in 1994. The International Union for Conservation of Nature has assessed the bird's global conservation status as being of "least concern".
Таксономия
Кішкентай эгрет швед натуралисі Карл Линней 1766 жылы өзінің «Systema Naturae» еңбегінің он екінші басылымында оны «Ardea garzetta» есіммен ресми түрде сипаттаған. Қазіргі кезде ол 1817 жылы неміс натуралисі Иоганн Рейнхольд Форстердің енгізген «Egretta» туысына кіретін 12 түрдің бірі болып саналады, ал кішкентай эгрет – үлгілік түр. Туыс атауы прованс тілінен алынған «Aigrette» («эгрет») сөзінен шыққан, ол «Aigron» («құс») сөзінің кішіртілген түрі. «Garzetta» түрлік эпитеті осы құстың итальян тіліндегі атауынан – «garzetta» немесе «sgarzetta» сөздерінен алынған. Екі танылған подвиді бар: көбейтіс маусымында ересек құстың мойнында екі ұзын қауырсын болады, олардың қалыңдығы шамалы және ұшқырында қауырсыны бар. Кеудесінде де осындай қауырсындар бар, бірақ тікенектері кеңірек жайылып орналасқан. Сонымен қатар, бірнеше ұзын жауырыны бар, олардың ұзындығы миллиметрлерге жетеді және бос тікенектерімен ерекшеленеді. Қыс айларында қауырсыны ұқсас болғанымен, жауырындар қысқа болып, қалыпты көрінеді. Мұнығы ұзын, жұқа және қара түсті болады, ал мұнықтың және көздің үстіндегі терісі қара болып келеді. Төменгі жақ сүйегінің табанында және көздің айналасында сары ирисі бар жасыл-сұр түсті тері бөлігі орналасқан. Аяқтары қара, ал бастары сары. Жастар ересек емес құстарға ұқсас, бірақ аяқтары жасыл-қоңыр, ал бастары ақшыл сары түсті, сондай-ақ, кейде сұр немесе қоңыр қауырсындары болуы мүмкін. Кішкентай эгреттің мекендеу ортасы әртүрлі, олар көлдердің, өзендердің, каналдардың, тоғандардың, лагуналардың, батпақтардың және су басқан жерлердің жағалауларында кездеседі, құс тығыз өсімдіктерге қарағанда ашық кеңістіктерді ұнатады. Жағалауда мангр тоғайларында, батпақтарда, лайлы жерлерде, құмды жағажайларда және рифтерде мекендейді. Италияда күріш далалары маңызды мекендеу ортасы болып табылады, ал Африкада жағалау және мангр аймақтары маңызды. Құс көбінесе ірі қара мал немесе басқа тырнақты сүтқоректілердің арасында қозғалады. 1465 жылы Кейвуд қамалында Джордж Невиллдің Йорк архиепископы болып тағайындалуына арналған тойда 1000-ға жуық құс (басқа көптеген құстармен бірге) болғандығы сол кездегі Солтүстік Англияда олардың көптеп таралғанын көрсетеді, сонымен қатар олар 1429 жылы король Генрих VI-ның таққа отыруына арналған тойда да тізімделген. 19 ғасырда кішкентай эгрет пен басқа эгреттердің қауырсындарына сұраныс артқандықтан, Еуропа бойынша олардың саны тағы да азайды. Олар 17 ғасырдан бері қауырсын саудасында қолданылып келген, бірақ 19 ғасырда бұл үлкен манияға айналды және дилерлер арқылы өткен қауырсын терілерінің саны миллиондағанға жетті. Толық статистика жоқ, бірақ 1885 жылдың алғашқы үш айында Лондонда 750 000 қауырсын терісі сатылды, ал 1887 жылы Лондондағы бір дилер 2 миллион қауырсын терісін сатты. Құстарды өлтірмей жұлып алуға болатын қауырсын шаруашылықтары құрылды, бірақ «Осприй қауырсындарының» көп бөлігі аң ауру арқылы алынды, бұл түрдің популяциясын қауіпті деңгейге дейін төмендетті және 1889 жылы Ұлыбританияның құстарды қорғау жөніндегі корольдік қоғамын құруға түрткі болды. Ирландияда бұл түр алғаш рет 1997 жылы Корк округінде көбейді, содан бері популяция тез өсті, 2010 жылға қарай Ирландияның көптеген округтерінде көбейе бастады. 2010-2012 жылдардағы суық қысқы ауа райы тек уақытша кедергі болды және түр таралуын жалғастыруда.
The little egret was formally described by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1766 in the twelfth edition of his Systema Naturae under the binomial name Ardea garzetta. It is now placed with 12 other species in the genus Egretta that was introduced in 1817 by the German naturalist Johann Reinhold Forster with the little egret as the type species. The genus name comes from the Provençal French Aigrette, "egret", a diminutive of Aigron, "heron". The species epithet garzetta is from the Italian name for this bird, garzetta or sgarzetta. Two subspecies are recognised: In the breeding season, the adult has two long plumes on the nape that form a crest. These plumes are about and are pointed and very narrow. There are similar feathers on the breast, but the barbs are more widely spread. There are also several elongated scapular feathers that have long loose barbs and may be long. During the winter the plumage is similar but the scapulars are shorter and more normal in appearance. The bill is long and slender and it and the lores are black. There is an area of greenish grey bare skin at the base of the lower mandible and around the eye which has a yellow iris. The legs are black and the feet yellow. Juveniles are similar to non breeding adults but have greenish black legs and duller yellow feet, and may have a certain proportion of greyish or brownish feathers. The little egret's habitat varies widely, and includes the shores of lakes, rivers, canals, ponds, lagoons, marshes and flooded land, the bird preferring open locations to dense cover. On the coast it inhabits mangrove areas, swamps, mudflats, sandy beaches and reefs. Rice fields are an important habitat in Italy, and coastal and mangrove areas are important in Africa. The bird often moves about among cattle or other hoofed mammals. The inclusion of 1,000 egrets (among numerous other birds) in the banquet to celebrate the enthronement of George Neville as Archbishop of York at Cawood Castle in 1465 indicates the presence of a sizable population in northern England at the time, and they are also listed in the coronation feast of King Henry VI in 1429. Further declines occurred throughout Europe as the plumes of the little egret and other egrets were in demand for decorating hats. They had been used in the plume trade since at least the 17th century but in the 19th century it became a major craze and the number of egret skins passing through dealers reached into the millions. Complete statistics do not exist, but in the first three months of 1885, 750,000 egret skins were sold in London, while in 1887 one London dealer sold 2 million egret skins. Egret farms were set up where the birds could be plucked without being killed but most of the supply of so called "Osprey plumes" was obtained by hunting, which reduced the population of the species to dangerously low levels and stimulated the establishment of Britain's Royal Society for the Protection of Birds in 1889. In Ireland, the species bred for the first time in 1997 at a site in County Cork and the population has also expanded rapidly since, breeding in most Irish counties by 2010. Severe winter weather in 2010–2012 proved to be only a temporary setback, and the species continues to spread.
Австралиядағы мәртебесі
Австралияда оның мәртебесі штаттан штатқа өзгереді. 1988 жылғы Виктория флорасы және фаунасын қорғау заңында ол "Қауіп төніп тұрған" деп тізілген. Олар Батыс Африкадан келіп өтуі мүмкін. Испаниядан сақина тағылған құстар құстардың тегін анықтауға көмектеседі.
In Australia, its status varies from state to state. It is listed as "Threatened" on the Victorian Flora and Fauna Guarantee Act 1988. They may have made the crossing from Western Africa. Ringed birds from Spain provide a clue to the birds' origin.