Кіріспе

Американдық судья (1785–1848)

Генри Уитон (27 қараша 1785 – 11 наурыз 1848) – американдық заңгер, құқықтанушы және дипломат. Ол АҚШ Жоғарғы Сотының шешімдерін тіркеушінің үшіншісі, Даниядағы бірінші АҚШ елшісі және Пруссиядағы екінші АҚШ елшісі болды.

Өмірбаян

Ол Род-Айленд штатының Провиденс қаласында дүниеге келген. 1802 жылы Род-Айленд колледжін (қазіргі Браун университеті) бітірді, 1805 жылы адвокаттыққа қабылданды, ал екі жыл бойы Пуатье мен Лондонда шетелде оқығаннан кейін Провиденсте (1807-1812) және Нью-Йоркте (1812-1827) заңгерлік қызмет атқарды. 1812-1815 жылдары ол әкімшілік партиясының органы – "Ұлттық жақтас" газетін басқарды. Ол сол кездегі Англиямен соғысқа байланысты бейтараптық құқығы мәселесі туралы маңызды мақалалар жариялады. 1814 жылдың 26 қазанында ол армияның дивизия судьясы, адвокаты болды. 1821 жылы Нью-Йорк штаты үшін жаңа конституцияны қалыптастыруға арналған конвенцияға мүше болып сайланды, 1824 жылы Нью-Йорк штатының Ассамблеясының (Нью-Йорк округі) мүшесі болды, ал 1825 жылы Джон Дюер және Бенджамин Ф. Батлермен бірге Нью-Йорк штатының заңнамасын қайта қарау жөніндегі комиссияға қатысты. Ол сонымен қатар маңызды істерге қатысты және банкроттық және төлем қабілетсіздікке қатысты мемлекеттік және федералды заңнаманың шектерін белгілеген істе Дэниел Вебстердің жалғыз серіктесі болды. 1835 жылы ол Пруссияға министр болып тағайындалды, 1837 жылы толық өкілетті министр болды. Көп ұзамай ол Цолльверенмен келісім жасасуға толық өкілеттік алды және осы мәселені келесі алты жыл бойы шешті. 1844 жылдың 25 наурызында ол Германиямен келісімге қол қойды, бұл үшін президент Тайлер және мемлекеттік хатшы Джон Кэлхуннан жоғары баға алды. Бұл келісім АҚШ Сенатынан қабылданбады, бірақ кейінгі келісімдердің негізі болды. 1843 жылы Француз институтының корреспондент мүшесі, ал 1846 жылы Берлин Корольдік академиясының мүшесі болып сайланды. Бұл оның ең маңызды еңбегі, оның 6-шы басылымын автордың соңғы түзетулерімен және естеліктерімен Уильям Бич Лоуренс (Бостон, 1855) және 8-ші басылымын Ричард Генри Дана-младший (Бостон, 1866) дайындады. 8-ші басылымның мазмұны Лоуренс пен Дана арасындағы дауға себеп болды (Лоуренс бұрынғы басылымдардан алынған жазбалары дұрыс көшірілмегенін мәлімдеді). Скандинавия тарихы, Эндрю Крайтонмен (1838) – Солтүстік халықтары тарихының жалғасы. Histoire du progrès des gens en Europe depuis la paix de Westphalie jusqu'au congrès de Vienne, avec un précis historique du droit des gens européens avant la paix de Westphalie, 1838 жылы Француз моральдық және саяси ғылым академиясы ұсынған сыйлық үшін жазылған және 1845 жылы В. Б. Лоуренс аударған «Еуропа мен Америкадағы халықтар құқығының тарихы», Нью-Йорк: Gould, Banks & Co. Бұл еңбек бірден тақырыбы бойынша жетекші еңбектердің бірі саналды. «Америкалық кемелерді, құл саудасымен айналысқан деген күдікпен тексеру және іздеу құқығына британдық талаптың заңдылығы туралы сауал» (Филадельфия және Лондон, 1842; 2-ші басылымы, 1858). Уитон Наполеон кодексін аударды, бірақ қолжазба өртте жойылды. Ол сондай-ақ «Солтүстік Америка шолуы» және басқа да мерзімді басылымдарға көптеген саяси, тарихи және әдеби мақалалар жазды.