Кіріспе

Американдық суретші (1923-1994)

Сэмюэл Льюис Фрэнсис (25 маусым 1923 – 4 қараша 1994) – американдық суретші және гравюра шебері.

Ерте өмір

Сэм Фрэнсис Калифорния штатының Сан-Матео қаласында Кэтрин Льюис Фрэнсис пен Сэмюэл Август Фрэнсис ағаның ұлы болып дүниеге келді. 1935 жылы анасының қайтысы оған терең әсер етті; ол оның музыкаға деген қызығушылығын қолдаған. Кейіннен ол өгей анасы Вирджиния Петерсон Фрэнсиспен жақын қарым-қатынас орнатты. 1940 жылдардың басында Сан-Матео орта мектебінде оқыды. 1956 және 1959 жылдары Нью-Йорктегі Chase Manhattan Bank үшін жұмыс істеді. 1960-1963 жылдары ол бірнеше туындылар сериясын жасады, соның ішінде "Көк шарлар" сериясы. Бұл туындылар көбінесе көк түсті биоморфты формалар мен тамшылардан тұрады және 1961 жылы ол ауырған бүйрек туберкулезінен туындаған ауырсынуды бейнелейді. 1960 жылдардың басында Франсис Нью-Йорктегі Марта Джексон галереясымен өкілдік етілді. 1960 жылдары ол Калифорнияға оралды. 1971 жылы доктор Джеймс Киршпен Юнгтік талдауды бастағаннан кейін оның туындылары одан әрі дамыды және ол өз армандары мен олардың ұсынған бейсаналық бейнелеріне ерекше назар аудара бастады. Франсистің 1970 жылдардың басындағы туындылары "Жаңа ауа суреттері" деп аталды. Бұл туындылар роликпен жағылған ылғал бояу жолақтарына түс шомырлары, тамшылар мен себілмелерді қосу арқылы жасалды, бұл суретшінің түске деген қызығушылығын қайта жаңғыртты. 1973-1974 жылдары Франсистің көптеген суреттерінде түстердің кесіскен іздерінен құралған формальды тор немесе матрица болды. Бұл матрицалық туындылардың көптегені үлкен масштабта жасалған, ұзындығы жиырма футқа дейін жеткен. 1980 жылдан кейін Франсистің туындыларынан тордың формальды құрылымы біртіндеп жоғалып кетті. Ол өте белсенді графикашы болды, көптеген офорттар, литографиялар мен монотипиялар жасады, олардың көптегені Санта-Моникадағы Франсиске тиесілі Litho Shop шеберханасында орындалды. 1984 жылы Франсис "The Lapis Press" баспасын құрды, мақсаты – көрнекті форматтағы ерекше және өзекті мәтіндерді шығару. Өмірінің соңғы жылында простата қатерлі ісігінен зардап шегіп, құлап қалғаннан кейін оң қолымен сурет сала алмағанда, ол соңғы күшпен сол қолымен шамамен 150 кішкентай суретті аяқтады. Ол Санта-Моникада қайтыс болды және Калифорния штатының Марин округіне қарасты Олема қаласында жерленді.

Жеке өмір

Сэм Фрэнсис бес рет үйленген және төрт баланың әкесі болған. Ол 1947 жылдан 1952 жылға дейін жоғары мектептегі достасы Вера Миллермен, содан кейін калифорниялық суретші Мюриэл Гудвинмен (1955–58), одан кейін жапон суретшісі Теруко Йокоймен үйленді, олардан Каё есімді қызы дүниеге келді. 1966 жылы Мако Идемитсумен үйленді, олардың Осаму және Шинго есімді екі ұлы болды. 1985 жылы Жапонияда синто дінінің рәсімі бойынша соңғы әйелі, суретші Маргарет Смитпен тұрмысқа шықты. 1986 жылы туған ұлы Август та суретші.

Халықаралық бедел

Америка Құрама Штаттарында, Еуропада және Азияда жұмыс істегенімен және көрмелерге қатысқаны үшін Сэм Фрэнсис соғыстан кейінгі американдық сурет өнерінің халықаралық деңгейде танылуына үлкен үлес қосты. Оның туындылары ең көп Еуропа мен Жапонияда көрсетілді және олардың мәні жақсы түсінілді. 1991 жылы ол Ұлттық дизайн академиясының қосымша мүшесі болып сайланды, ал 1994 жылы толыққанды академик атағын алды.

Халықаралық коллекциялар

Сэм Фрэнсистің суреттерін халықаралық мұражай коллекцияларында табуға болады, оның ішінде Метрополитен өнер мұражайында, Нью-Йорктегі Қазіргі заманғы өнер мұражайында, [Пасадена, Калифорниядағы Нортон Саймон мұражайында], Базельдегі Кунстмузейде, Токиодағы Идемитсу өнер мұражайында, Сан-Францискодағы Қазіргі заманғы өнер мұражайында және Париждегі Центр Помпиду Ұлттық модерндік өнер мұражайында.

Аукциондық жазбалар

2010 жылдың 11 мамырында Францис суретшінің 1957 жылы салған "Ортаңғы көк" атты картинасы аукционда 6 354 500 долларға сатылды, бұл суретші үшін рекордтық көрсеткіш. 2013 жылдың 15 мамырында "Көк симфониясы", 1958 жылы қағазға суреттелген акварель және гуашь Сэм Фрэнсис туындыларының қағаздағы рекордтық бағасын орнатты, ол Sotheby's аукционында 1 145 000,00 долларға сатылды. 2016 жылдың 11 мамырында Францис суретшінің 1957 жылы салған "Жаз #1" атты май бояуынан жасалған картинасы 11 842 000 долларға сатылды, бұл суретшінің жаңа әлемдік рекорды. Бұл картинаны коллекционер Илай Броуд сатып алды. 2022 жылдың 9 қарашасында "Қара және көк композициясы", 1955 жылғы Сэм Фрэнсис суретшінің май бояуынан жасалған кенеп картинасы Нью-Йорктегі Christie's аукционында Пол Алленнің саудасында 13 557 500 долларға сатылды.

Қор

Суретшінің дүниеден озғаннан кейін Сэм Фрэнсис қоры құрылды. Оның мақсаты – "суретшінің шығармашылық мұрасын зерттеу, құжаттау, қорғау және оны ұрпақтан-ұрпаққа жеткізу" және "білім беру мен ақпарат тарату арқылы Сэм Фрэнсис өнерін жұртшылыққа таныстыру және оның жайлы білім беру". Франсис қорының АҚШ-тағы авторлық құқық өкілі – Суретшілер құқықтары қоғамы. Каталогқа суретшінің 1855 картинасын қамтитын баспа кітап және 2 DVD дискісі кіреді. Сондай-ақ, Франсистің фотосуреттері, оның және оның жөнінде жазылған мәтіндер, сондай-ақ суретші жұмыс істеп тұрған кездегі бейнежазбалары бар. Қор директоры Дебра Бурчет Лер қазіргі уақытта суретшінің барлық белгілі, бірегей қағаз жұмыстарын қамтитын екінші томды дайындап жатыр. Қор "жоғалған туындыларды" табуға арналған жеке бетке ие және оларды табуға көмектесетін кез келген адамнан ақпарат сұрайды.

Деректі фильм

2010 жылы суретші және кинорежиссер Джеффри Перкинс «The Painter Sam Francis» атты деректі фильмін жарыққа шығарды. Деректі фильмде 1968 жылдан 90-шы жылдардың басына дейін түсірілген Францистің жұмыс кезіндегі кадрлары, сондай-ақ оның достарымен, отбасымен және кәсіби байланыстастарымен жасалған сұхбаттары бар.

Жеке көрмелері, 1952-1994

Өмірінің барысында Сэм Фрэнсистің туындылары мұражайлар мен галереяларда 113 жеке көрмеде көрсетілді. 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін оның туындылары 90-нан астам жеке көрмеге арналды.