Кіріспе

Саналық зерттеу әдістерін маркетинг саласында қолдану. Саналық маркетингтік зерттеу – маркетингтік зерттеу саласына саналық зерттеу әдістерін қолдану. Ол әлемді позитивистік тұрғыдан қарау мен қазіргі заманғы маркетингтік көзқарасқа қатысты, яғни маркетинг – бұл сатып алушы мен сатушының маркетингтің "төрт П" – Өнім, Баға, Орын (мекенжай) және Таныстыру – бойынша өзара қанағаттанарлық келісімге келетін өзара әрекеттесу процесі. Әлеуметтік зерттеу әдісі ретінде, ол әдетте сауалнамалар мен шкалалар құрастыруды қамтиды. Жауап берушілерден (респонденттерден) сауалнаманы толтыру сұралады. Маркетологтар осы ақпаратты нарықтағы адамдардың қажеттіліктерін анықтау және түсіну үшін, сондай-ақ стратегиялар мен маркетингтік жоспарларды жасау үшін пайдаланады.

Деректерді жинау

Саналық маркетингтік зерттеудің ең танымал әдісі – сауалнама. Сауалнамалар әдетте құрылымдалған және ашық сұрақтардың үйлесімін қамтиды. Сауалнамаға қатысушылар бірдей сұрақтарға жауап береді, бұл зерттеушіге әртүрлі жауап берушілердің жауаптарын салыстыруды жеңілдетеді. Сауалнаманы төрт тәсілмен таратуға болады: телефон арқылы, поштамен, тікелей және онлайн (мобильді немесе десктоптық нұсқада). Тағы бір сандық зерттеу әдісі – адамдардың түрлі жағдайларға немесе сценарийлерге қалай ден қоятынын зерттеу үшін тәжірибелер жүргізу. Мысалы, маркетингтік хабарламаның, мысалы, веб-сайттың кіріс бетінің A/B тестілеуін қарастыруға болады. Веб-сайтқа кірушілерге кіріс бетінің әртүрлі нұсқалары көрсетіледі және маркетологтар қайсысы тиімдірек екенін бақылайды.

Тұтынушылар мен B2B сандық зерттеулерінің айырмашылықтары

Санаттық зерттеулер тұтынушылар зерттеуінде де, бизнес-бизнес (B2B) зерттеуінде де қолданылады. Дегенмен, тұтынушылар зерттеушілері мен B2B зерттеушілері сауалнамаларын тарату әдістерінде айырмашылықтар бар. Көбінесе сауалнамалар онлайн түрде, жеке кездесу, телефон немесе пошта арқылы емес, таратылады. Бірақ, B2B зерттеулерінде онлайн зерттеу әрқашан мүмкін болмайды, себебі кейбір бизнес шешім қабылдаушыларға электрондық пошта арқылы жете алмайды. Осының салдарынан, B2B зерттеушілері әлі де жиі телефон арқылы сауалнама жүргізеді.

Статистикалық талдау

Саналық маркетингтік зерттеулер үшін алынған деректерді статистикалық талдаудың көптеген әдістерімен талдауға болады, оларды жалпы алғанда сипаттамалық статистика және статистикалық қорытындылар деп бөлуге болады. Маңызды әдістердің бірі – статистикалық сараптамаларға қатысты техникалар. Қай жағдайда болсын, статистикалық талдаудың тиісті түрі төменде сипатталғандай, туындауы мүмкін қателердің түрлерін ескеруі керек.

Сенімділік және жарамдылық

Зерттеудің сенімділігі, жалпылануы және жарамдылығы тексерілуі тиіс. Жалпылану – бұл үлгіден популяцияға қорытынды жасау мүмкіндігі. Сенімділік – өлшемнің тұрақты нәтижелер беру дәрежесі. Сынақты қайталау арқылы сенімділікті тексеру зерттеу ұқсас жағдайларда қайталанғанда нәтижелердің қаншалықты үйлесетінін анықтайды. Қайталанатын өлшемдердегі тұрақтылық Пирсон коэффициентімен бағаланады. Баламалы нысандардың сенімділігі зерттеу әртүрлі нысандарды қолдана отырып қайталанғанда нәтижелердің қаншалықты ұқсас екенін тексереді. Ішкі сәйкестіктің сенімділігі зерттеуге енгізілген жеке өлшемдердің бірлескен өлшемге қаншалықты жақсы айналатынын бағалайды. Ішкі сәйкестікті сынақтың екі бөлігіндегі нәтижелерді салыстыру арқылы бағалауға болады (жартылай сенімділік). Пирсонның моменттік корреляциялық коэффициентінің мәні Спирмен-Браун болжау формуласымен екі толық көлемді сынақтар арасындағы корреляцияға сәйкес түзетіледі. Кронбахтың α, барлық мүмкін жартылай коэффициенттердің орташа мәніне тең, жиі қолданылатын өлшем болып табылады. Үлгінің көлемін ұлғайту арқылы сенімділікті арттыруға болады. Жарамдылық зерттеудің мақсатында өлшенгенін анықтайды. Мазмұндық жарамдылық (беттік жарамдылық деп те аталады) зерттеу мазмұнының зерттелетін айнымалылармен қаншалықты байланысты екенін тексереді; бұл зерттеу сұрақтары зерттелетін айнымалыларды бейнелейтініне жауап беруге бағытталған. Бұл сынақ сұрақтары өлшенетін саладан алынғанын көрсетеді. Критериалдық жарамдылық зерттеу критерийлерінің басқа мүмкін критерийлерге қатысты маңыздылығын бағалайды. Егер критерий кейінірек жиналса, мақсаты болжамдық жарамдылықты анықтау болады. Конструкт жарамдылығы өлшенетін негізгі конструктті анықтайды. Конструкт жарамдылығының үш түрі бар: конвергенттік жарамдылық (зерттеудің сол конструкттің басқа өлшемдерімен қаншалықты жақсы байланысуы), дискриминанттық жарамдылық (зерттеудің қарама-қарсы конструкттердің өлшемдерімен қаншалықты нашар байланысуы) және номологиялық жарамдылық (зерттеудің теориялық тұрғыдан қажетті басқа айнымалылармен қаншалықты жақсы байланысуы). Ішкі жарамдылық, көбінесе эксперименттік зерттеулерде қолданылады, тәуелді және тәуелсіз айнымалылар арасындағы байланысты тексереді (яғни тәуелсіз айнымалының эксперименттік манипуляциясы байқалған нәтижелерге әкелді ме?). Сыртқы жарамдылық эксперименттік нәтижелерді жалпылау мүмкіндігін бағалайды. Жарамдылық сенімділікті білдіреді: жарамды өлшем сенімді болуы керек. Алайда, сенімділік міндетті түрде жарамдылықты білдірмейді: сенімді өлшем оның жарамды екенін білдірмейді.