Кіріспе

1848 жылғы төңкерістердің неміс бөлігі, Германиядағы басқа төңкерістер. 1848–1849 жылдардағы неміс төңкерістері, оның бастапқы кезеңі наурыз төңкерісі деп те аталды, бастапқыда көптеген Еуропа елдерінде болған 1848 жылғы төңкерістердің бір бөлігі болды. Бұл Германия Конфедерациясының мемлекеттерінде, соның ішінде Австрия империясында, шала үйлестірілген наразылықтар мен көтерілістердің тізбегі болды. Біртұтас неміс идеясын қанаттандырған төңкерістер, Наполеон соғыстарының нәтижесінде бұрынғы қасиетті Рим империясының неміс территориясын мұра еткен Конфедерацияның отыз тоғыз тәуелсіз мемлекетінің дәстүрлі, көбінесе автократиялық саяси құрылысына халықтың наразылығын көрсетті. Бұл үдеріс 1840 жылдардың ортасында басталды. Орта таптың өкілдері либералды принциптерге берілді, ал жұмысшы табы өздерінің еңбек және тұрмыс жағдайларын түбегейлі жақсартуды көздеді. Революцияның орта және жұмысшы табының арасындағы жік бөлініс консервативті аристократияның жеңісіне әкелді. Либералдар саяси қуғын-сүргіннен қашу үшін эмиграцияға мәжбүр болды, олар «қырық сегіздер» деп аталды. Көптегендері АҚШ-қа көшіп, Висконсиннен Техасқа дейін қоныстанды.

Революцияларға дейінгі оқиғалар

1848 жылғы көтерілістің алғышарты 1832 жылғы Хамбахер фестивалінде қаланды, онда жоғары салық салып, саяси цензураға ұшырату салдарынан халық арасында наразылық күшейді. Хамбахер фестивалі республикашылдардың Германияның қазіргі ұлттық туында қолданылатын қара, қызыл, алтын түстерді республикалық қозғалыстың және неміс тілді халықтардың бірлігінің символы ретінде қабылдағандығымен де маңызды. Либералдық реформаларға қолдау көрсету көптеген неміс мемлекеттерінде тарады, олардың әрқайсысында жеке-жеке төңкерістер болды. Олар сондай-ақ 1848 жылдың 22-24 ақпанында Парижде жұмысшылар мен шеберлер ұйымдастырған көше демонстрацияларынан да шабыт алды, бұл Франция королі Людовик Филипптің тақтан басқанын және Ұлыбританияға жер аударылуын тудырды. Францияда 1848 жылғы революция «Ақпан революциясы» деп аталды. Революция Франциядан бүкіл Еуропаға тарады; көп ұзамай Австрия мен Германияда да үкіметке қарсы демонстрациялар өршиді, бұл 1848 жылдың 13 наурызында Венада өткен ірі наразылықтармен басталды. Нәтижесінде Австрия императоры Фердинанд I-нің бас министрі принц фон Меттерних отставкаға кетіп, Ұлыбританияға жер аударылды.

Баден

Баденде 1811 жылдан бастап, 1825 жылы конституцияны жойған Ұлы герцог Людовик I-ге дейін либералды конституция болды. 1830 жылы Леопольд Ұлы герцог атанды. Оның билігі конституциялық, азаматтық және қылмыстық құқық, сондай-ақ білім беру саласында либералды реформалар әкелді. 1832 жылы Баден (Пруссия) кеден одағына қосылды. 1848 жылдың ақпанында Парижде революциялық жеңістер туралы жаңалықтар тарағаннан кейін, Австрия және Германия мемлекеттерінде, соның ішінде бүкіл Еуропа бойынша көтерілістер басталды. Баден Германиядағы ең либералды мемлекеттердің бірі болғанына қарамастан, Германияда халықтық наразылықтар алғашқы болып осы жерде басталды. Париждегі ақпан оқиғалары туралы хабар Баденге жеткеннен кейін, жергілікті аристократтардың сарайларын өртеп, оларды қорқытып, шаруалар ұйымдаспаған бірнеше жағдайды жасады. 1848 жылдың 27 ақпанында Мангеймде Баден халқы құқықтар туралы заң жобасын талап ететін резолюцияны қабылдады. Ұқсас резолюциялар Вюртемберг, Гессен-Дармштадт, Нассау және басқа неміс мемлекеттерінде де қабылданды. Осы қозғалыстарға көрсетілген күшті халықтық қолдау билеушілерді наурыз талаптарына (Märzforderungen) дерлік қарсылықсыз бағынуға мәжбүр етті. Венадағы наурыз революциясы неміс мемлекеттеріндегі революциялардың серпілісіне себеп болды. Халық сайланған өкілдік үкімет және Германияның бірігуін талап етті. Неміс мемлекеттерінің князьдары мен билеушілерінің қорқынышы оларды реформа талаптарына мойынсұнуға мәжбүр етті. Олар 1848 жылдың 31 наурызынан 4 сәуіріне дейін Франкфурт-на-Майндағы Сент-Павел шіркеуінде жиналған уақытша парламентті бекітті, оның міндеті «Неміс халқының негізгі құқықтары мен талаптары» деп аталатын жаңа конституция жобасын жасау болды. Уақытша парламенттегі делегаттардың көпшілігі конституциялық монархистер болды. Баден уақытша парламентке екі демократ – Фридрих Карл Франц Хеккер және Густав фон Струведі жіберді. Азшылықта болған және үлкен ілгерілеушілікке жетпеген Хеккер мен Струве 1848 жылдың 2 сәуірінде наразылық білдіріп, парламенттен шығып кетті. Осы оқиға және Германиядағы революциялық қозғалыстың жалғасуы уақытша парламентті әрекетке итермеледі; олар жалпы неміс ұлттық ассамблеясын құруға шақыратын қаулы қабылдады. 1848 жылдың 8 сәуірінде ассамблея жалпыға бірдей сайлау құқығын және екі кезеңдік (жанама) дауыс беру жүйесін бекіткен заңға келісім берді. Жаңа Ұлттық Ассамблея сайланды және 1848 жылдың 18 мамырында 809 делегат (олардың 585-і сайланған) Франкфурттағы Сент-Павел шіркеуінде Франкфурт Парламентін ашу үшін жиналды. Оңшыл журналист Карл Мати Франкфурт Ұлттық Ассамблеясына депутат болып сайланды. Баденде республикалық агитаторлардың тудырған тәртіпсіздіктер жалғасты. Үлкен тәртіпсіздіктерден қорқып, Баден үкіметі әскерін күшейтіп, көрші мемлекеттерден көмек сұрады. Баден үкіметі Баден демократтарының жетекшісі болған журналист Джозеф Фиклерді тұтқындау арқылы көтерілістерді басуға тырысты. Тұтқындаулар наразылық тудырып, наразылық акциялары күшейді. 1848 жылдың 12 сәуірінде толыққанды көтеріліс басталды. Бавария үкіметі Фридрих Геккер басқарған революциялық күштерді пруссиялық әскерлердің көмегімен 1848 жылдың 20 сәуірінде Шейдек шайқасында басып тастады, осылайша Геккер көтерілісі деп танылған оқиға аяқталды. 1849 жылдың мамыр айында Баденде революциялық белсенділіктің жаңа толқыны пайда болды. Бұл оқиға Пфальцтағы көтеріліспен тығыз байланысты болғандықтан, ол төменде «Пфальц» бөлімінде сипатталған.

Пальцинат

1849 жылдың көктемінде революциялық қозғалыс қайта жанданғанда, 1849 жылдың 6 мамырында Рейнландтағы Эльберфельдте көтерілістер басталды. Дегенмен, көтерілістер тез арада Баденнің Ұлы Герцогтығына тарады, Карлсруэде дүрбелең шыққан кезде. Баден және Пфальц (сол кезде Бавария Корольдігінің бөлігі) Рейнмен ғана бөлінген еді. Баден мен Пфальцтағы көтеріліс көбінесе Рейн аңғарында, олардың ортақ шекарасында болды және бұл бір қозғалыстың екі жағы деп есептеледі. 1849 жылдың мамыр айында Ұлы Герцог Карлсруэден (Баден) кетуге мәжбүр болды және Пруссиядан көмек сұрады. Пфальц және Баденде уақытша үкіметтер жарияланды. Баденде уақытша үкімет үшін жағдайлар қолайлы болды: халық және армия конституциялық өзгерістерді және үкіметтің демократиялық реформаларын ынталы түрде қолдады. Армия конституция талаптарын күшті қолдады; мемлекет арсеналдарды және толық қазынаны жеткілікті түрде қамтамасыз етті. Пфальцта осындай жағдай болған жоқ. Пфальцта Германияның басқа аймақтарына қарағанда дәстүрлі түрде жоғары топқа жататын азаматтар көп болды және олар революциялық өзгерістерге қарсы тұрды. Пфальцта армия революцияны қолдамады және оны жақсы жабдықтап бермеді. Көтерілісші үкімет Пфальцта билікті алғанда, толық құрылымдалған мемлекет немесе толық қазына таба алмады. Пфальцтағы қару-жарақ жеке меншіктегі мылтықтармен, мылтықтармен және аң аулау қаруларымен шектелді. Пфальцтың уақытша үкіметі қару-жарақ сатып алу үшін Франция мен Бельгияға өкілдер жіберді, бірақ сәттілікке жете алмады. Франция Баденге немесе Пфальцке қару сату мен экспорттауға тыйым салды. Уақытша үкімет алдымен Ю. Мартин Райхардты, заңгер, демократ және Франкфурт Ассамблеясының депутатын, Пфальцтағы әскери бөлімнің басшысы етіп тағайындады. Пфальц әскерлерінің алғашқы бас қолбасшысы Даниель Феннер фон Феннеберг болды, ол 1848 жылғы көтеріліс кезінде Венадағы ұлттық гвардияға қолбасшылық еткен бұрынғы австриялық офицер. Бірақ көп ұзамай оның орнын 1830-1831 жылдардағы поляк көтерілісші армиясының бұрынғы поляк штаб-генералы Феликс Раквилье басқарды. Соңында Людвик Миерославскийге Пфальцтағы қарулы күштердің жоғарғы қолбасшылығы берілді, ал Франц Снайдеге әскерлердің далалық қолбасшылығы берілді. Кайзерслаутерн қаласындағы уақытша үкіметке қызмет еткен басқа да маңызды әскери офицерлер: Фридрих Штрассер, Александр Шиммельпфенниг, капитан Рудольф фон Мантейфель, Альберт Клемент, мырза Цихлински, Фридрих фон Бест, Эуген Освальд, Аманд Гогг, Густав Струве, Отто Юлиус Бернхард фон Корвин Виерсбицки, Йозеф Молл, Иоганн Готфрид Кинкель, мырза Мерси, Карл Эммерман, Франц Сигель, майор Нерлингер, полковник Курц, Фридрих Карл, Франц Геккер және Герман фон Натцмер. Герман фон Натцмер Берлиндегі қару-жарақ қоймасына жетекшілік еткен бұрынғы прус офицері еді. 1848 жылдың 14 маусымында арсеналға шабуыл жасаған көтерілісшілерге оқ атудан бас тартқан Натцмер Германиядағы көтерілісшілердің батыры болды. Оқ атудан бас тартқаны үшін 15 жылға бас бостандығынан айырылды, бірақ 1849 жылы түрмеден қашып, оның көтерілісші күштеріне қосылу үшін Пфальцке келді. Бұрынғы прус офицері Густав Адольф Техов та Пфальц әскеріне қосылды. Артиллерияны ұйымдастыру және артиллерия дүкендерінде қызмет көрсетуді подполковник Фридрих Аннеке жүргізді. Ол Коммунистік лиганың мүшесі және 1848 жылы Кельн жұмысшылар қауымдастығының негізін қалаушылардың бірі, "Neue Kolnische Zeitung" редакторы және Рейн аудандық демократия комитетінің мүшесі болды. Пфальцтағы және Германиядағы демократтар Баден-Пфальц көтерілісін конституциялық құқықтар үшін жалпы неміс күресінің бір бөлігі деп қарастырды. Франц Сигель, Баден армиясының екінші лейтенанты, демократ және уақытша үкіметтің жақтасы, Карлсруэ мен Пфальцта реформа қозғалысын қорғау жоспарын жасады. Ол Баден армиясының корпусын Хечинген қаласына басып кіруді және Гогенцоллерн Республикасын жариялауды, содан кейін Штутгартқа шабуыл жасауды ұсынды. Штутгарт пен Вюртемберг Корольдігін қозғаған әскери корпус Нюрнбергке қарай жүріп, Франкония штатына орналасты. Сигель Германия конституциясы үшін әскери науқанға жалпы неміс сипатын беру үшін Франкфурт Ассамблеясының үйі Франкфурт еркін қаласымен айналысуды ескере алмады. Сигельдің жоспарына қарамастан, жаңа көтерілісші үкімет шабуылға шыққан жоқ. Карлсруэдегі және Баденнің Ұлы Герцогтығындағы көтерілісті Бавария армиясы басып тастады. Лоренц Питер Брентано, Бадендегі заңгер және демократ, үкіметіне толық билік жүргізді. Ол Карл Эйхфельдті Әскери министр етіп тағайындады. Кейін Эйхфельдтің орнына Рудольф Майерхофер Әскери министр болды. Флориан Мөрдес Ішкі істер министрі болып тағайындалды. Уақытша үкіметтің басқа да мүшелері Йозеф Фиклер, Бадендегі журналист және демократ кірді. Бадендегі конституциялық күштердің басшылары Карл Блинд, Бадендегі журналист және демократ; және Густав Струве, Бадендегі тағы бір журналист және демократ болды. Джон Филипп Беккер халықтық жасаққа жетекшілік етті. Людвик Миерославский, 1830-1831 жылдардағы поляк көтерілісі кезінде әскери операцияларға қатысқан поляк туған ұлттық батыры, Пфальц тарапындағы Рейн өзенінің әскери операциясына жетекшілік етті. Брентано Бадендегі көтерілістің күнделікті істерін басқарды, ал Миерославский Пфальц тарапындағы әскери қолбасшылыққа жетекшілік етті. Олар жақсы үйлесім таппады. Мысалы, Миерославский Мангейм-Людвигсхафен көпіріндегі ұзақ жылдардан бері созылып келе жатқан баж салығын жою туралы шешім қабылдады. Ол Пфальц тарапында жиналмады, бірақ Брентаноның үкіметі Баден тарапында жинады. Ұдайы үйлесімсіздік салдарынан Миерославский Бадендегі Вагхаусле және Убштадт шайқастарында жеңіліске ұшырады. Ол және оның әскерлері Баденнің оңтүстік таулары арқылы шегінуге мәжбүр болды, онда олар Баден мен Швейцария шекарасындағы Мург қаласында пруссиялықтарға қарсы соңғы шайқасты өткізді. Миерославский және шайқастан аман қалғандардың барлығы Швейцарияға қашып, қолбасшы Парижді мекендеді. Фридрих Энгельс Баден мен Пфальцтағы көтеріліске қатысты. 1848 жылдың 10 мамырында ол және Карл Маркс Германияның Кельн қаласынан аймақтың оқиғаларын бақылау үшін саяхат жасады. 1848 жылдың 1 маусымынан бастап Энгельс және Маркс "Neue Rheinische Zeitung" редакторы болды. Бір жылдан кейін, 1849 жылдың 19 мамырында пруссиялық билік конституциялық реформаларды қолдағандықтан газетті жапты. 1848 жылдың соңында Маркс пен Энгельс Баден мен Пфальцтағы уақытша үкімет мүшесі болған Карл Людвиг Йоханн Д'Эстермен кездесуді жоспарлады. Ол Кельн қауымдастығының Коммунистік лигасының мүшесі, дәрігер, демократ және социалист болды. Д'Эстер 1848 жылы пруссиялық Ұлттық Ассамблеяға депутат болып сайланды. Д'Эстер 1848 жылдың 26 қазанынан 30 қазанына дейін Берлинде өткен Екінші Демократиялық Конгресте неміс демократтарының орталық комитетіне сайланды. Д'Эстер уақытша үкіметке берген уәжіптеріне байланысты неміс орталық комитеті атынан Париждегі маңызды жиналысқа қатыса алмады. Ол Марксқа жиналысқа қатысу үшін өкілеттік беруді қалады. Маркс пен Энгельс Кайзерслаутерн қаласында Д'Эстермен кездесті. Маркс өкілеттік алды және Парижге аттанды. Энгельс Пфальцта қалды, онда 1849 жылы Рейнландтағы Эльберфельдтегі көтерілісшілермен бірге пруссиялық әскерлерге қарсы күресуге дайындық жасады. Эльберфельдке жолда Энгельс Золинген жұмысшылары жинаған екі қорап патрон алып жүрді, олар 1848 жылдың 14 маусымында арсеналға шабуыл жасаған кезде.

Саксония

Саксония Корольдігінің астанасы Дрезденде халық көшеге шығып, Саксония королі Фредерик Август II-ден сайлау реформасын, әлеуметтік әділдік пен конституция қабылдауды талап етті. Немец композиторы Рихард Вагнер Дрездендегі революцияға белсенді қатысып, демократиялық-республикалық қозғалысты қолдады. Кейіннен, 1849 жылғы 3-9 мамыр аралығында Дрезденде болған мамыр көтерілісі кезінде ол уақытша үкіметті қолдады. Көтеріліске қатысқандардың арасында орыс революционері Михаил Бакунин және неміс жұмысшы табының жетекшісі Стивен Борн да болды. Мамыр көтерілісінде барлығы шамамен 2500 жауынгер баррикадаларда күш білдірді. 1849 жылғы 9 мамырда Вагнер көтеріліс басшыларымен бірге тұтқындалудан қашу үшін Дрезденнен Швейцарияға кетті. Ол бірнеше жыл Швейцарияда, Италияда және Парижде сүргінде өмір сүрді. Соңында үкімет оған қойған тыйымды алып тастады, ол Германияға қайтып келді. 1830 жылғы революциялық оқиғалардан бері Саксония екі палаталы заң шығару органы және есепті министрлікпен конституциялық монархия ретінде басқарылды. Бұл конституция 1918 жылға дейін Саксония үкіметінің негізі болып қызмет етті. 1848 жылғы революция Саксония үкіметінде халықтық реформаларға жол ашты. 1849 жылы көптеген саксондықтар, соның ішінде Майкл Махемель Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады. Олар Техас штатының Галвестон қаласына қонды және кейін Техас неміс қауымдастығын құрды. Ғсырдың ортасында кейбіреулері қалаларда тұрды, бірақ көптегендері Техастың батысында кең шаруашылықтар құрды.

Рейн аймағы немесе Рейндік Пруссия

Рейнланд 1795 жылдан бастап Революциялық, содан кейін Наполеон Франциясының бақылауында болған Рейн Гессені, Люксембург және Пфальцпен ортақ тарихымен бөлісті. Оның үкімшілігі бұрын аймақта дін қызметкерлері мен аристократия жүзеге асырған феодалдық жүйені жойған әлеуметтік, әкімшілік және заңнамалық шараларды енгізді. Рейн өңірінің топырағы егіншілікке аса қолайлы емес, бірақ орман шаруашылығы дәстүрлі түрде күшті сала болып табылады. Ауыл шаруашылығының салыстырмалы түрде дамылмауы, 18 ғасырдың соңында феодалдық құрылымның жойылғандығы және қуатты ағаш өңдеу өнеркәсібі Рейн өңірінің өнеркәсіптік дамуына ықпал етті. Маркадағы көмір кеніштерінің жақын орналасуы және Рейн арқылы Солтүстік теңізге қол жеткізуі Рейн өңірінің батыс жағалауын 19 ғасырда Германияның жетекші өнеркәсіптік аймағына айналдырды. 1848 жылға қарай Ахен, Кельн және Дюссельдорф қалалары түрлі салаларда қарқынды өнеркәсіптік дамуға ие болды. 19 ғасырдың басында Рейн өңірі халқының 90% астамы ауыл шаруашылығымен (ағаш өңдеуді қоса) айналысса, 1933 жылға қарай ауыл шаруашылығында жұмыс істейтіндердің үлесі 12% ғана болды.

1848 жылға қарай ірі өнеркәсіптік жұмысшы табы, пролетариат қалыптасты, ал Наполеон Франциясының ықпалымен білім деңгейі салыстырмалы түрде жоғары болды және олар саяси белсенділік танытты. Германияның басқа штаттарында 1848 жылғы көтерілістерді либералды ұсақ буржуазия басқарса, Рейн өңірінде пролетариат 1840 жылдан бастап буржуазияға қарсы өз мүдделерін ашық түрде қорғай бастады. 1848 жылы Пруссия Рейн өңірін 1614 жылы осы аймақта алғашқы аумақты иеленгеннен кейін "Батыс Пруссияның" бөлігі ретінде бақылады. Наполеон дәуірінде, жоғарыда айтылғандай, Рейннің батысындағы Рейн өңірі Францияға қосылып, оның феодалдық құрылымдары жойылды. Бірақ 1814 жылы Наполеон жеңілгеннен кейін Пруссия Рейн өңірінің батыс жағалауын басып алды. Оның үкіметі Рейн өңірі тұрғындарын жат жұрттықтар ретінде қарастырып, жек көрілетін феодалдық құрылымдарды қайта орнатуға кірісті. 1848 жылғы Рейн өңіріндегі революциялық толқындардың көп бөлігі Пруссияға қарсы күшті сезімдермен байланысты болды. Рейн өңірі тұрғындары 18 наурыз 1848 жылы Берлинде король Фридрих Вильгельм IV Біріккен диета құрылатынын және басқа да демократиялық реформалар енгізілетінін жариялағандығын мұқият қадағалады. Біріккен диетаға сайлаулар тікелей емес жолмен өтті. Сайлаулар жалпы еркек сайлау құқығы негізінде жүргізілді және олар Біріккен диета мүшелерін сайлауға тиіс болды. Рейн өңірі тұрғындары осы прогреске үміт артып, Германияның басқа аймақтарында болып жатқан көтерілістердің алғашқы кезеңіне қатыспады. Пруссия үкіметі Рейн өңіріндегі осы тыныштықты Пруссияның автократиялық үкіметіне адалдық деп қате түсінді. Пруссия үкіметі өз аумақтары мен қалаларындағы көтерілістерді басу үшін басқа штаттарға әскери көмек көрсетуді бастады, яғни Дрезден, Пфальц, Баден, Вюртемберг, Франкония және т.б. Біраз уақыттан кейін пруссиялықтар бұл әрекетке қосымша әскерлердің қажет екенін түсінді. Рейн өңірінің адалдығына сенімділік танытып, 1849 жылдың көктемінде Пруссия үкіметі Вестфалия мен Рейн өңіріндегі армия резервінің үлкен бөлігін – Ландверді шақыруға бұйрық берді. Бұл әрекетке қарсылық білдірілді: Ландверді шақыру туралы бұйрық 40 жасқа дейінгі барлық ер адамдарға қатысты, және мұндай шақыру тек соғыс уақытында ғана жасалуы керек еді, бейбіт уақытта емес, ол заңсыз деп есептелді. Пруссия королі Біріккен диетаның екінші палатасын таратып жіберді, өйткені 1849 жылдың 27 наурызында ол халыққа ұнамайтын конституцияны қабылдады. Рейн өңірінің барлық азаматтары, соның ішінде ұсақ буржуазия, ірі буржуазия және пролетариат, олардың қолдарынан шығып бара жатқан саяси реформаларды қорғау үшін көтерілді. 1849 жылдың 9 мамырында Эльберфельд, Дюссельдорф, Изерлон және Солинген қалаларында көтерілістер болды. Дюссельдорфтағы көтеріліс келесі күні, 10 мамырда басылды. Эльберфельд қаласындағы көтеріліс күштілік пен табандылық танытты, өйткені 15000 жұмысшы көшеге шығып, бекіністер салды; олар тәртіпсіздікті басу және Ландверге шақырылғандардың квотасын жинау үшін жіберілген пруссиялық әскерлерге қарсы тұрды. Нәтижесінде әскерлер Эльберфельдтен тек 40 шақырылған жауынгерді ғана жинады. Қала тұрғындарын көтеріліске ұйымдастыру үшін Қауіпсіздік комитеті құрылды. Комитет мүшелерінің арасында Эльберфельдтегі демократ және заңгер Карл Николаус Риотте, Комитет төрағасы болып сайланған тағы бір заңгер және демократ Эрнст Герман Хохстер және Эльберфельдтегі прокурор болған адвокат және либерал Алексис Хайнцман болды. Пфальцтың уақытша үкіметіне Николаус Шмитт, Ішкі істер министрі және Теодор Людвиг Грайнер кірді. Эльберфельд көтерілісінің басшыларының арасында Карл Хекер, Франц Хайнрих Циц және Людвиг Бленкер болды. Қауіпсіздік комитетінің мүшелері ортақ жоспарға келісе алмады, тіпті көтеріліске қатысқан түрлі топтарды бақылай алмады. Оянған жұмысшы табыс өз мақсаттарына толыққанды бейілділікпен ұмтылды. Көтерілісті қолдау үшін әскери күштер (жартылай әскери) ұйымдастырылды. Осы күштердің әскери басшыларына Август Виллих, Феликс Троцинский және капитан Кристиан Зинн кірді. 1849 жылдың 17-18 мамырында Трир және көршілес қалалардың жұмысшылары мен демократтары көтерілісшілерге қару алу үшін Прүмдегі қару-жарақ қоймасына шабуыл жасады. Солинген жұмысшылары Грэфраттағы қару-жарақ қоймасына шабуыл жасап, көтерілісшілерге қару мен оқ-дәрілерді алды. (Жоғарыда «Пфальц» тақырыбында айтылғандай) Фридрих Энгельс 1849 жылдың 11 мамырынан бастап Эльберфельдтегі көтеріліске белсенді қатысты. 1849 жылдың 10 мамырында ол Солингенде болып, Эльберфельдке бет алды. Ол Грэфраттағы қару-жарақ қоймасынан екі қора оқ-дәрі алып, Эльберфельдке жеткізді. Жұмысшы табының қаруланып көшеге шығуынан жоғары буржуазия қорқып, конституциялық реформа қозғалысынан және Қауіпсіздік комитетінен алшақтады, оның басшыларын қанға жанымды террористтер деп сипаттады. Көбінесе ұсақ буржуазиядан құралған Комитет басшылары, жағдайдан бас тартып, революциялық қозғалыстан, әсіресе мүліктің жойылғандығынан алшақтады. Қауіпсіздік комитеті реформалық қозғалысты басып тастауға және демонстрацияларды тоқтатуға тырысты.

Бавария

Баварияда король Людвиг I өзінің сүйікті әулеті Лола Монтезбен ашық қарым-қатынасы үшін беделін жоғалтты, ол биші және актриса болды, аристократия мен шіркеу оны қабылдамайтын. Ол протестант премьер-министрі арқылы либералдық реформалар енгізуге тырысты, бұл мемлекеттің католик консерваторларын ашуландырды. 9 ақпанда консерваторлар наразылық көрсету үшін көшеге шықты. 1848 жылғы 9 ақпандағы бұл демонстрация сол революциялық жылдың біріншісі болды. Бұл либералдық наразылықтар толқынынан ерекше жағдай еді. Консерваторлар Лола Монтезден құтылуды қалады, олардың басқа саяси мақсаты болмады. Либералды студенттер Лола Монтез ісін пайдаланып, саяси өзгерістерді талап етуге тырысты. Баварияның барлық аймақтарында студенттер конституциялық реформа талап етіп демонстрациялар ұйымдастырды, дәл сол сияқты басқа қалаларда да болды. Людвиг бірнеше шағын реформалар жасауға тырысты, бірақ олар наразылықтың күшін басуға жеткіліксіз болды. 1848 жылғы 16 наурызда Людвиг I тақтан бас тартып, үлкен ұлы Максимилиан II-ге билікті табыс етті. Людвиг: "Мен енді билік ете алмаймын, бірақ билігімнен айырылғым да келмейді. Құл болмас үшін, мен өзім мырза болдым" деді. Кейбір халыққа қажетті реформалар енгізілгенімен, үкімет толық бақылауды қайта алды.

Лихтенштейн

Сол жылы ұқсас көтерілістерге шақырылған демонстрациялар пайда болды, бұл Алой II-нің абсолюттік монархиясына қарсы оппозицияны күшейтті. Революцияның мақсаты Лихтенштейндегі қарапайым азаматтардың экономикалық және саяси жағдайын жақсарту болды, бұл негізінен алдыңғы жылдары елдегі нашарлаған экономикалық жағдайдан туындады. 1848 жылдың 22 наурызында халық комитеті Лихтенштейн революциялық қозғалысын басқару үшін үш адамнан тұратын комитет тағайындады, оған Петер Кайзер, Карл Шэдлер және Людвиг Грасс кірді. Олар Лихтенштейнде тәртіпті сақтап, конституциялық кеңес құрды. Революциядан кейін, революционерлердің талабына жауап ретінде 1848 жылдың 27 шілдесінде конституциялық кеңес сайланды, оның президенті болып Шэдлер сайланды. Кеңестің басты міндеті – Лихтенштейннің жаңа конституциясының жобасын жасау болды, бұл жұмысты негізінен ол және Майкл Мензингер атқарды. Алайда, неміс революцияларының сәтсіз аяқталуынан кейін, Алой II 1852 жылдың 20 шілдесінде Лихтенштейндегі абсолютті билікті қайта орнатты және округтік кеңесті таратып жіберді. Олардың ішінде ең танымалдары Карл Шурц, Франц Сигел және Фридрих Геккер болды. Мұндай эмигранттар "Қырқ сегіздер" деп аталды.

Революцияның сәтсіздігі

1848 жылғы революция неміс тілді мемлекеттерді біріктіруге тырысқанда сәтсіз болды, себебі Франкфурт ассамблеясы неміс билеуші топтарының алуан түрлі мүдделерін көрсетті. Оның мүшелері коалиция құра алмай, нақты мақсаттарға ұмтыла алмады. Алғашқы қайшылық ассамблеяның мақсаттарына байланысты туды. Орталық либералдар монархтарға ұсыну үшін конституция жобасын жасауды қаласа, радикалды мүшелердің шағын тобы ассамблеяны заң шығаратын парламент деп жариялауын тіледі. Олар осы түбіртектей дауды шеше алмады және бірігуге немесе демократиялық қағидаларды енгізуге қатысты нақты шаралар қабылдамады. Ассамблея пікірталасқа ұласты. Француз революциясы бұрыннан бар ұлттық мемлекетке сүйенсе, 1848 жылғы Германиядағы демократиялық және либералдық күштер ұлттық мемлекетті және конституцияны бір мезгілде құру қажеттілігімен бетпе-бет келді, бұл олардың күшіне салмақ салды. 1848 жылғы 18 мамырда Франкфурт ассамблеясы ашылғанда, депутаттар Генрих фон Гагернді ассамблеяның алғашқы президенті етіп сайлады. Ол оңшыл орталықшыл одақтан күшті қолдау алды және солшыл модераторларға да ықпал етті, сондықтан ол Франкфурт ассамблеясының шамамен 250 депутатын бақылай алды. Гагерн неміс мемлекеттерінің бірігуін ынтамен қолдады. Алайда, ассамблея монархтардың келісімін алуы керек екенін қатыстыра айтты, олар өте консервативті болды. Сонымен қатар, осы бірігуді іске асыруға қажетті әскери күш Пруссия патшалығында ғана болды. Ассамблеядағы көптеген адамдар, Гагерн сияқты, Пруссия мемлекетінің және оның абсолюттік үкіметінің ниетіне сенімсіздікпен қарады. Монархтардың қызметкерлері ретіндегі лауазымдарын жоғалтудан қорқып, орталық либералдар саяси прогреске тек келіссөздер ғана әкеледі деген қорытындыға келді. Пруссия армиясы реформаларға қатысты талаптарды қабылдамады және 1849 жылы Франкфурттан қалған ассамблеяны қуды. Франкфурт ассамблеясының салық жинауға құқығы болмады және ол монархтардың жақсы ниетіне толыққанды сүйенді. Көптеген мүшелері провинциялық ықпалды лауазымдарды иеленгендіктен, олардың радикалды реформалар талап етуге немесе жұмыс берушілерін ашуға құлшынбауы, олардың қарулы күштерге қаражат жинауына немесе қабылдаған заңдарын орындауына мүмкіндік бермеді. Қарулы көтеріліс қажет деп санайтын жүзге жуық радикал қызығушылықтарын жоғалтып, жергілікті деңгейде «нағыз» революция жасау үшін күш жинауға тырысу үшін ассамблеядан шығып кетті. Бюрократия болмағандықтан, олар ешқандай қаражат жинауға мүмкіндік алмады. Ассамблея мүшелері реформаға өте ынталы болды, бірақ олардың арасындағы маңызды даулар айқын болды және прогреске кедергі келтірді; мысалы, «неміс мәселесін» қолдаушылар мен «Клейн-Германияны» қолдаушылар, католиктер мен протестанттар, Австрияны қолдаушылар мен Пруссияны қолдаушылар. Ассамблеяның құлауына себеп болған басты қайшылық – демократиялық конституция жазуға талап еткен орталық либералдар мен реформалар жүргізу үшін консервативті монархтармен келіссөздерге сүйенген либералдар арасындағы қақтығыс болды. Әр түрлі мүдделер тобы өздерінің тактикасын шешу үшін ассамблеяның сыртында жинала бастады. Осы уақыт аралығында Германия мемлекеттерінің басшылары өздерінің лауазымдарына қауіп төніп тұрмағанын біртіндеп түсінді. Бавария королі тақтан бас тарды, бірақ бұл тек төменнен келген қысымның бір бөлігі болды. Қарулы көтеріліс қаупі азайған сайын, монархтар бірігудің іске аспайтынын түсінді. Олар осы мақсатқа жету үшін ешқандай билігінен бас тартқысы келмеді. Өздерінің аймақтарындағы көтерілістерді басуда, князьдер Пруссияның үлгісін алып, өздерінің сайланған депутаттарын ассамблеядан шақырды. Тек Пруссия ғана өзінің зор әскери күшімен Франкфурт ассамблеясын князьдердің әскери шабуылынан қорғай алды. Бірақ Пруссияның өз мүддесі болды. Франкфурт ұлттық ассамблеясы 14 маусымда 1848 жылы Германияның болашақ күші мен қолжетімділігі үшін маңызды болған Рейхсфлотты, неміс теңіз флотын құруға келісті. Алайда Франкфурт ассамблеясының әлсіздігі 1848 жылғы Дания қақтығысы туралы пікірталаста көрінді. 1848 жылы Данияда болған көптеген оқиғалар сияқты, Даниядағы қақтығыстың басталуы да көшедегі демонстрация болды. 1848 жылғы 21 наурызда Копенгаген тұрғындары либералды Конституцияны талап ету үшін көшеде наразылық білдірді. Олденбург герцогтығында және Шлезвиг герцогтығының оңтүстік бөлігіндегі көпшілік неміс тілінде сөйлегендер еді. Алайда, екі герцогтықтың да герцогы Данияның соңғы абсолютті монархы Дания королі Фредерик VII еді. Киль және Олденбург қалалары Копенгагенде болып жатқан оқиғалар туралы нақты білмеді. Олар жеке және автономиялық провинция құру үшін көтеріліс жасады, неміс мемлекеттерімен жақын қарым-қатынас орнатуды көздеді. 1848 жылғы 24 наурызда олар Олденбургте жаңа уақытша, автономиялық үкімет құрды және 7000 сарбаздық Шлезвиг-Гольштейн армиясын құрды. Неміс мемлекеттерінде бірігу пікірі Шлезвиг және Олденбург провинцияларын қоса аннексиялауды қолдады. Пруссия осы тәуелсіздік қозғалысын қолдау үшін армия жіберді және Ұлыбритания мен Ресей соғысты тоқтату үшін халықаралық қысым көрсеткенде Франкфурт ұлттық ассамблеясын елемеді. Пруссиялар Мальмёде бейбіт келісімге қол қойды, оған сәйкес олар екі герцогтықтан барлық пруссиялық әскерді шығарып алуға және Данияның барлық талаптарына келісуге міндеттелді. Мальмёдегі келісім Германияда үлкен алаңдаушылық тудырды және ассамблеяда талқыланды, бірақ ол Пруссияны бақылауға күші жетпеді. 1848 жылғы 16 қыркүйекте Франкфурт ұлттық ассамблеясы көпшілік дауыспен Мальмё келісімін бекітті. Осы дауыс беруден кейін ұлттық ассамблеяға қоғамдық қолдау күрт төмендеді және радикалды республикашылар ассамблеяға қарсылығын жариялады. Жер шаруаларының қарсылық қозғалысының көшбасшысы Ханс Кудлих болды, кейіннен «шаруаларды азат етуші» деп құрметтелді.

Танымал мәдениетте

Макс Офюльдің 1955 жылғы "Лола Монтес" фильмінің екінші жартысы атақты куртизанның Бавария королі Людвиг I-мен болған махаббатын және оның 1848 жылғы көтерілістердегі құлауын көркем түрде бейнелейді.