1848 жылғы Италиядағы көтерілістер

Кіріспе

Италиядағы ұйымдастырылған көтерілістер

1848 жылғы Италия мемлекеттеріндегі төңкерістер, Еуропадағы 1848 жылғы төңкерістердің бір бөлігі ретінде, Италия түбегі мен Сицилия мемлекеттерінде либералды үкімет құруды қалаған зиялылар мен науқас қозғаушылар бастаған ұйымдастырылған көтерілістер болды. Италиялық ұлтшылдар ретінде олар реакциялық австриялық үстемдікті жоюға тырысты. Осы кезеңде Италия біртұтас ел болған жоқ, көптеген мемлекеттерге бөлінген еді, олардың Солтүстік Италиядағылары тікелей немесе жанама түрде Австрия империясымен басқарылды. Шетелдік биліктен тәуелсіздік алу және австриялықтардың консервативті басшылығы итальян революционерлерін австриялықтарды елден қуу үшін төңкеріс жасауға итермеледі. Төңкеріс Сардиния Корольдігі мемлекетінің басшылығымен жүзеге асырылды. Ломбардия-Венеция Корольдігінде, әсіресе Миланда болған көтерілістер Австрия генералы Радецкийді Төртбұрыш бекіністеріне шегінуге мәжбүр етті. 1831 жылдан 1849 жылға дейін Пиемонт Сардиниясын басқарған король Карл Альберт, Италияның орталық бөлігін құрайтын Рим папасы мемлекетінің басшысы Папа Пий IX-ның қолдауымен Италияны біріктіруді мақсат етті. 1848 жылдың наурыз айында ол Австрияға соғыс жариялап, Төртбұрышқа толық шабуыл жасады. Одақтастары болмағандықтан Карл Альберт Австрия армиясына тең келе алмады және 1848 жылдың 24 шілдесінде Кустоза шайқасында жеңілді. Ол соғыс тоқтату туралы келісімге қол қойып, әскерін Ломбардиядан шығарды. Осылайша Австрия екінші итальяндық тәуелсіздік соғысына дейін бөлінген Италиядағы үстемдігін сақтап қалды.

Көтеріліс

Римде болған либералдық-достық оқиғаларға куә болғаннан кейін, басқа мемлекеттердің халқы да сондай қарым-қатынас талап ете бастады. Бұл 12 қаңтарда Сицилияда басталды, онда халық материктік үкіметтен бөлек Уақытша үкімет құруды талап етті. Король Фердинанд II осы өзгерістерге қарсы тұруға тырысты, бірақ Сицилияда толыққанды көтеріліс, сондай-ақ Салерно мен Неапольде де көтеріліс болды. Бұл көтерілістер Фердинандты және оның әскерін Сицилиядан қудырып, уақытша үкімет құруға рұқсат берді. Сол айларда конституция либералдық-демократиялық тұрғыдан өте жетілген болып саналды, сондай-ақ Италияның біріккен конфедерациясын құру туралы ұсыныс та жасалды. Көтерілістің сәтсіздігі 12 жылдан кейін, 1860-61 жылдары Италияның бірігуімен бірге Екі Сицилияның Бурбон Корольдығы құлағанда өзгерді. 1848 жылдың 11 ақпанында Австрия императоры Фердинанд I-нің туысы, Тоскананың Леопольд II, өз халқының жалпы мақұлдауымен Конституцияны бекітті. Габсбургтардың мысалына Сардиния королі Карл Альберт (Альбертин заңнамасы; кейін біріккен Италия Корольдығының конституциясы болды және 1948 жылға дейін өзгерістермен күшінде болды) және Папа Пий IX (Негізгі заңнама) ілесті. Дегенмен, төңкерістер аяқталғаннан кейін, бұл заңнаманы тек король Карл Альберт сақтады. Рим мен Неапольде болған оқиғаларға қарамастан, мемлекеттер әлі де консервативті билікте болды. Ломбардия-Венециядағы итальяндықтар осы бостандықтардың ешқайсысын пайдалана алмады. Бұл аймақтағы Австрия империясы халыққа одан да көп салық салып, қысымды күшейтті. Салық жинаушылар 100 мыңдық армиямен бірге өздерінің бар екенін көрсетіп, елді аралап жүрді. Сицилиядағы осы көтерілістер Ломбардия-Венеция Корольдығының солтүстігінде көтерілістерге жол ашты. Италияның Тәуелсіздік соғысының біріншісінің басталуы болған Ломбардияның Милан қаласындағы төңкеріс австриялық генерал Радецкийдің 20 мыңға жуық әскерін қаладан шығарып жіберді. Ақырында генерал Радецкий екі мемлекеттен де әскерін толықтай шығаруға мәжбүр болды, бірақ өзінің тәжірибесінің арқасында Верона, Пескьера, Легнаго және Мантуяның төртбұрышты бекіністерін сақтап қалды. Ол өзінің шеберлігімен әскерін басты бекіністерге қайтарды. Осы уақытта итальяндық көтерілісшілер Венада князь Меттернихтің отставкасы туралы хабарды естіп жігерленді, бірақ Радецкийдің әскерін толықтай ығыстыра алмады. Төртбұрышта генерал Радецкий және оның әскері жоғалтқан жерлерін қайтару үшін қарсы шабуыл жоспарлап отырды. Бірақ сол кезде шабуылдың алдыңғы қатарына шығып, Төртбұрышқа қарсы шабуылды бастаған Карл Альберт оларды тоқтатты. Карл Альберт 25 мыңдық күшпен қорғанысқа шабуыл жасады, олар ұлтшылдарға көмек көрсету үшін келген. Қалдыққа шабуылға дайындалып бара жатқан Карл Альберт басқа мемлекеттердің князьдерінің қолдауын алды. Оның жақтастары оған күш жіберді: Тоскананың ұлы герцогы Леопольд II – 8 мың, Папа Пий – 10 мың, ал Фердинанд II генерал Гульельмо Пепедің кеңесімен 16 050 адам жіберді. Олар бекіністерге шабуыл жасап, 1848 жылдың 3 мамырында Гоито шайқасында жеңіске жетіп, Пескьера бекінісін басып алды. Сол кезде Папа Пий IX Австрия империясын жеңуден қорқып, екі католик мемлекеті арасындағы соғысты қолдамайтынын айтып, әскерін кері шақырды. Екі Сицилия королі Фердинанд та өз әскерін кері шақырды. Бірақ олардың кейбіреулері бұйрыққа бағынбай, Пепе, Дюрандо және Джованни генералдарының басшылығымен Кустоза шайқасында жеңілгенге дейін жалғастырды. Соғысты тоқтату туралы келісімге қол қойылды, ал Радецкий Венецияны қоспағанда, Ломбардия-Венецияның барлық аймағын қайта бақылауға алды, онда Даниэле Манин басқаратын Сан-Марко Республикасы жарияланды. Бір жылдан кейін Карл Альберт тағы да шабуыл жасады, бірақ әскер жетіспеушілігіне байланысты Новара шайқасында жеңілді. Модена және Реджо герцогтігінде герцог Франциск V қарулы көтерілістің алғашқы әрекеттеріне әскери түрде жауап беруге тырысты, бірақ көтерілісшілерді қолдау үшін Болоньялық еріктілердің жақындауына тап болғандықтан, қантөгістен аулақ болу үшін ол конституция мен рақымшылықты уәде етіп, қаланы тастап кетуді жөн көрді. 1848 жылдың 21 наурызында ол Болцаноға кетті. Моденада уақытша үкімет құрылды. Ментон және Рокбрюн муниципалитеттері, сол кезде Монако княздығының бөлігі, бірігіп, Ментон және Рокбрюн еркін қалалары ретінде тәуелсіздік алды.

After witnessing the liberal friendly events that were occurring in Rome, the people of other states started to demand similar treatment. It commenced on 12 January in Sicily, where the people began to demand a Provisional Government, separate from the government of the mainland. King Ferdinand II tried to resist these changes, however a full fledged revolt erupted in Sicily, a revolt also erupted in Salerno and Naples. These revolts drove Ferdinand and his army out of Sicily, and forced him to allow a provisional government to be constituted. During those months, the constitution was quite advanced for its time in liberal democratic terms, as was the proposal of a unified Italian confederation of states. The revolt's failure was reversed 12 years later as the Bourbon Kingdom of the Two Sicilies collapsed in 1860–61 with the unification of Italy. On 11 February 1848, Leopold II of Tuscany, first cousin of Emperor Ferdinand I of Austria, granted the Constitution, with the general approval of his subjects. The Habsburg example was followed by Charles Albert of Sardinia (Albertine Statute; later became the constitution of the unified Kingdom of Italy and remained in force, with changes, until 1948) and by Pope Pius IX (Fundamental Statute). However, only King Charles Albert maintained the statute even after the end of the riots. Notwithstanding the events in Rome and Naples, the states still were under a conservative rule. Italians in Lombardy Venetia could not enjoy these freedoms. The Austrian Empire of this region had tightened their grip on the people by further oppressing them with harsher taxes. Tax gatherers were sent out along with the 100,000 man army standing in place, and letting their presence be known. These revolts in Sicily helped to spark revolts in the northern Kingdom of Lombardy–Venetia. Revolutions in the Lombard city of Milan, which marked the beginning of the First Italian War of Independence, forced about 20,000 of Austrian General Radetsky's troops to withdraw from the city. Eventually General Radetsky was forced to completely withdraw his troops from the two states, however, due to his expertise, he was able to keep the Quadrilateral fortresses of Verona, Peschiera, Legnago and Mantua. Through his skillful tactics he brought his men that had been withdrawn into the key forts. Meanwhile, the Italian insurgents were encouraged when news of Prince Metternich's resignation in Vienna spread, but were unable to completely eject Radetsky's troops. In the Quadrilateral General Radetsky and his men were plotting a counterattack in order to regain their lost ground. However, they were interrupted by Charles Albert, who had by then taken the forefront of the attack, and had launched an attack against the Quadrilateral. Charles Albert charged the fortress from all sides aided by 25,000 reinforcements, who came in assistance of the nationalist cause. While journeying to the fortress preparing for the attack, Charles Albert garnered the support of princes of other states. His fellow princes responded by sending reinforcements to his aid: Leopold II, Grand Duke of Tuscany sent 8,000, Pope Pius contributed 10,000, and Ferdinand II sent 16,050 men on the advice of general Guglielmo Pepe. They attacked the fortresses and on 3 May 1848 succeeded in winning the Battle of Goito and capturing the fortress of Peschiera. At that point, Pope Pius IX became nervous about defeating the Austrian Empire and withdrew his troops, citing that he could not endorse a war between two Catholic nations. King Ferdinand of the Two Sicilies also called his soldiers back. However, some of them did not comply with the order and continued on under the guidance of Generals Pepe, Durando and Giovanni until defeat at the Battle of Custoza. An armistice was agreed to, and Radetzky regained control of all of Lombardy–Venetia save Venice itself, where the Republic of San Marco was proclaimed under Daniele Manin. A year later, Charles Albert launched another attack, but, due to the lack of troops, he was defeated in the Battle of Novara. In the Duchy of Modena and Reggio, Duke Francis V attempted to respond militarily to the first attempts at armed revolt, but faced with the approach of Bolognese volunteers to support the insurgents, in order to avoid bloodshed he preferred to leave the city promising a constitution and amnesties. On 21 March 1848 he left for Bolzano. A provisional government was established in Modena. The municipalities of Menton and Roquebrune, at the time part of the Principality of Monaco, united and obtained independence as the Free Cities of Menton and Roquebrune.

Салдары

Пий австриялықтарға қарсы соғыстан бас тартқанына қарамастан, оның көптеген жандары Карл Альбертпен бірге күресті. Рим халқы Пийдің үкіметіне қарсы көтеріліс ұйымдастырып, Пийдің министрі Пелегрино Россиді өлтірді. Папа Пий IX патша Фердинанд II-нің қорғауымен Гаета бекінісіне қашып кетті. 1849 жылдың ақпанында оған Тоскананың ұлы герцогы Леопольд II қосылды, ол тағы бір көтеріліс салдарынан қашуға мәжбүр болған еді. Пьемонт та 1849 жылы австриялықтардан жеңіліп, Карл Альберт өзінің ұлы Виктор Эммануэль II-ні билікке қалдырып, тақтан бас тарды. Римде билікті өз қолына алғандар халыққа салмақты салықтарды жою және жұмыссыздарға жұмыс беру туралы заңдар қабылдады. Джузеппе Гарибальди мен Джузеппе Маццини «Халық Римін» құру үшін келді, содан кейін қысқа ғұмырлы Рим Республикасы жарияланды. Бірақ жаңа Республика жүргізген көптеген реформалар, салықтарды төмендетумен бірге, ақша мәселелерін тудырды, одан кейін Республика жай ғана көбірек ақша басып шығару арқылы жағдайды нашарлатты. Бағаның күрт өсуі Республика экономикасын қиратты. Бұған қоса, Пьемонтты австриялық әскерлерден қорғау үшін әскер жіберу Римді Австрия шабуылына ұшырату қаупін тудырды. Папа Пий Луи Наполеоннан өзінің уақыттық билігін қайта орнатуға көмек сұрады. Франция президенті мұны католиктердің қолдауын алу мүмкіндігі ретінде қарастырды. Француз армиясы генерал Шарль Оудино басшылығымен теңіз жолымен келді және Гарибальдиге алғашқы жеңіліске ұшырағанына қарамастан, австриялықтардың көмегімен Рим Республикасын жеңді. 1849 жылдың 12 шілдесінде Папа Пий IX Римге қайтарылып, 1870 жылға дейін француз қорғауында билік жүргізді.

Көтерілістер және Италияның үш түсті туы

Италияның үш түсті туы 1848 жылғы төңкерістердің символы болды. 1848 жылдың наурызында Миланның бес күндік қарулы көтерілісі қаланың Австрия үстемдігінен уақытша босатылуына әкелді, бұл оқиға жалаулар мен итальяндық үш түсті кокадалармен еректелді. 20 наурызда ашулы шайқастар кезінде австриялықтар Сфорца қамалында және қала қабырғаларының қорғаныс жүйелерінде бекініп, патриоттар Луиджи Торелли мен Сципионе Багагья Милан соборының төбесіне көтеріліп, шіркеудің ең биік мұнарасына – Мадонна тұрған жерге Италия туын көтерді. Италияның үш түсті жалауы Мадонна мұнарасында пайда болған сәтте, төмендегі көпшілік оқиғаны құлшыныспен қарсы алып, "Ура!" деп шулады. Бұл тарихи ту Миландағы Ризорджименто мұражайында сақталады. Патриот Лучано Манара содан кейін австриялық артиллерияның оқтары арасында Порта Тосаның басына итальяндық үш түсті туды көтерді. 22 наурызда майдан шебері Йозеф Радецкийдің австриялық әскерлерінің қаланы тастауы Миланның уақытша үкіметін құруға себеп болды, оған подста Габрио Касати төрағалық етті. Ол былай деп жариялады: text=Италиядағы кез келген шетелдік үстемдікпен біржола аяқтайық. Ел үстінде желбіреген осы үш түсті туды батылдығыңыз үшін қабылдап, оны ешқашан жыртуға ант беріңіз. Келесі күні Пьемонт-Сардиния королі Карл Альберт Миланның уақытша үкіметіне өзінің әскерлері, Бірінші итальяндық тәуелсіздік соғысын бастауға дайын, соғыс туы ретінде ақ түске салынған Савой гербімен белгіленген итальяндық үш түсті қолданатынын уәде берді. Ломбард-Венеция халықтарына арнаған үндеуінде Карл Альберт былай деді: text=Италияның бірігуіне деген ұмтылысты сыртқы белгілермен айқын көрсету үшін біздің әскерлерімізге Савой қалқанын итальяндық үш түсті туға орналастыруды қалаймыз. Тікбұрышты азаматтық және мемлекеттік нұсқалары 1851 жылы қабылданды. Джузеппе Гарибальдиді Оңтүстік Америкадан Италияға әкелген кеменің флагштогында қызыл көйлектерден, жасыл маталардан және ақ жамылғыдан жасалған уақытша итальяндық үш түсті ту Бірінші итальяндық тәуелсіздік соғысы басталғаннан кейін көп ұзамай көтерілді. Генуя портында оның оралуын күтіп тұрған патриоттар 3000 адамның алдында Анита Гарибальдиге Джузеппе Гарибальдиге Ломбард жеріне орнату үшін итальяндық үш түсті туды тапсырды. Тоскана Ұлы Герцогтігі конституцияны қабылдау актісінде (17 ақпан 1848) ұлттық туын өзгертпеді ("Мемлекет өзінің туын және түстерін сақтайды"), бірақ кейін Тоскана отаршылдарына декрет бойынша Ұлы Герцогтіктің символдарымен қатар итальяндық үш түсті шарфты қолдануға рұқсат берді (25 наурыз 1848). Ұлы герцог, Тоскана патриоттарының қысымына ықпал етіп, итальяндық үш түсті туды мемлекеттік ту ретінде және Сардиния Пьемонтының Карл Альбертіне көмекке жіберілген әскерлердің әскери туы ретінде қабылдады. Парма және Пьяченца герцогтігі мен Модена және Реджио герцогтігі де осындай шаралар қабылдады. Екі Сицилияның конституциялық корольдігінің туын, Кастилия, Леон, Арагон, Екі Сицилия және Гранада елтаңбаларымен безенген ақ өрісті Фердинанд II қызыл және жасыл жиек қосып өзгертті. Бұл ту 1848 жылдың 3 сәуірінен 1849 жылдың 19 мамырына дейін қолданыста болды. Сицилияның Уақытша үкіметі, Сицилия революциясы кезінде 12 қаңтар 1848 жылдан 15 мамыр 1849 жылға дейін тринакриямен немесе трискелионмен белгіленген итальяндық үш түсті туды қабылдады. 1848 жылы Австрия империясы тәуелсіздігін жариялаған Сан-Марко Республикасы да итальяндық үш түсті туды қабылдады. Олар қабылдаған тулар Италияның тәуелсіздігі мен бірігуіне байланысты болды. Біріншісі, итальяндық үш түсті, ал екіншісі, ақ кантоннан Венеция Республикасының (б.з. 697 жылдан 1797 жылға дейін болған теңіз республикасы) туынан, қанатты арыстанмен белгіленген. Сол кездегі бір жылнамашы 1849 жылдың 22 тамызында болған Австрия әскерлерінің Сан-Марко Республикасының кейіннен бас тартуының соңғы сәттерін сипаттады: text=Триколорлы тулар әр жұмыста, әр қауіпте желбіреді, өйткені жаудың оқтары жібекті жыртып қана қоймай, таяқты да сындырды, сондықтан бірден кімнің үлкен қауіпке ұшырайтынын анықтады. 1848 жылғы Италияның үш түсті туы, Австриялықтарды Венециядан қуғанда, Ризорджименто мұражайында және Венецияның 19 ғасырында сақталады. 1849 жылы Рим Республикасы, Рим папасын тақтан түсірген Рим папасына қарсы көтеріліс нәтижесінде құрылды, оның ұлттық туы ретінде жасыл, ақ және қызыл жалауды, ұшында республикалық Рим бүркітімен қабылдады. Бұл төрт ай бойы жалғасты, шіркеудің Папалық мемлекеттері тоқтатылды. Рим Республикасы 1849 жылдың 4 шілдесіне дейін қарсылық көрсетті, ...

The Italian tricolour flag was a symbol of the revolutions of 1848. In March 1848, the Five Days of Milan, an armed insurrection which led to the temporary liberation of the city from Austrian rule, were characterised by a profusion of flags and Italian tricolour cockades. On 20 March, during furious fighting, with the Austrians barricaded in the Castello Sforzesco and within the defensive systems of the city walls, the patriots Luigi Torelli and Scipione Bagaggia managed to climb on the roof of the Milan Cathedral and hoist the Italian flag on the highest spire of the church, the one on which the Madonnina stands. At the moment of the appearance of the Italian tricolour on the spire of the Madonnina, the crowd below greeted the event with a series of enthusiastic "Hurray!" This historic flag is kept inside the Museum of the Risorgimento in Milan. The patriot Luciano Manara then managed to hoist the Italian tricolour, amidst the Austrian artillery shots, on the top of Porta Tosa. The abandonment of the city by the Austrian troops of field marshal Josef Radetzky, on 22 March, determined the immediate establishment of the provisional government of Milan chaired by the podestà Gabrio Casati, who issued a proclamation that read:

text=Let's get it over with once with any foreign domination in Italy. Embrace this tricolour flag that flies over the country for your valour and swear never to let it tear again.|source=Gabrio Casati

The process of transforming the flag of Italy into one of the Italian national symbols was completed, definitively consolidating itself, during the Milanese uprisings. The following day King Charles Albert of Piedmont Sardinia assured the provisional government of Milan that his troops, ready to come to his aid by starting the First Italian War of Independence, would use an Italian tricolour defaced with the Savoyan coat of arms superimposed on the white as a war flag. In his proclamation to the Lombard–Venetian people, Charles Albert said:

text="In order to show more clearly with exterior signs the commitment to Italian unification, we want that Our troops have the Savoy shield placed on the Italian tricolour flag.|source=Charles Albert of Piedmont Sardinia

As the arms, blazoned gules a cross argent, mixed with the white of the flag, it was fimbriated azure, blue being the dynastic colour, although this does not conform to the heraldic rule of tincture. The rectangular civil and state variants were adopted in 1851. A makeshift Italian tricolour consisting of redshirts, green displays and a white sheet was hoisted on the flagpole of the ship that brought Giuseppe Garibaldi back to Italy from South America shortly after the outbreak of the First Italian War of Independence. The patriots who had gathered at the port of Genoa to welcome her return gave Anita Garibaldi, in front of 3,000 people, an Italian tricolour to be given to Giuseppe Garibaldi so that he could plant it on Lombard soil. The Grand Duchy of Tuscany in the act of granting the constitution (17 February 1848) did not change the national banner ("The State retains its flag and its colours") but later granted the Tuscan militias, by decree, the use of an Italian tricolour scarf next to the symbols of the Grand Duchy (25 March 1848). The Grand Duke, following the pressure of the Tuscan patriots, then adopted the Italian tricolour flag also as a state banner and as a military banner for the troops sent to help Charles Albert of Piedmont Sardinia. Similar measures were adopted by the Duchy of Parma and Piacenza and by the Duchy of Modena and Reggio. The flag of the Constitutional Kingdom of the Two Sicilies, a white field charged with the coats of arms of Castile, Leon, Aragon, Two Sicilies, and Granada, was modified by Ferdinand II through the addition of a red and green border. This flag lasted from 3 April 1848 until 19 May 1849. The Provisional Government of Sicily, which lasted from 12 January 1848 to 15 May 1849 during the Sicilian Revolution, adopted the Italian tricolour, defaced with the trinacria, or triskelion. The Republic of San Marco, proclaimed independent in 1848 by the Austrian Empire, also adopted the Italian tricolour. The flags that they adopted marked the link to Italian independence and unification efforts. The former, the Italian tricolour undefaced, and the latter, charged with the winged lion of St. Mark, from the flag of the Republic of Venice (maritime republic which existed from 697 AD until 1797 AD), on a white canton. A chronicler of the time described the final moments of the subsequent capitulation of the Republic of San Marco by the Austrian troops, which took place on 22 August 1849:

text=The tricolour flags waved above every work, in every danger, and because the enemy balls not only tore up the silk, but broke the stick, it was immediately found who at great risk was going to replace another.|source=Chronicler witnessing the last hours of the Republic of San Marco

The Italian tricolour flag of 1848 that greeted the expulsion of the Austrians from Venice is kept in the Museum of the Risorgimento and the Venetian 19th century. In 1849, the Roman Republic, formed following the revolt against the Papal State that dethroned the Pope, adopted as its national banner a green, white and red flag with a republican Roman eagle at the tip of the pole. This lasted for four months, while the Papal States of the Church was in abeyance. The Roman Republic resisted until 4 July 1849, when it was capitulated by the French Army. The troops from beyond the Alps, as a last act, entered the municipality of Rome where the last members of the republican assembly not yet captured were barricaded. Their secretary Quirico Filopanti surrendered wearing an Italian tricolour scarf. The Italian tricolour also flew over the barricades of the Ten Days of Brescia, a revolt of the citizens of the Lombard city against the Austrian Empire, and in many other centres such as Varese, Gallarate, Como, Melegnano, Cremona, Monza, Udine, Trento, Verona, Rovigo, Vicenza, Belluno and Padua. This spread throughout the Italian peninsula and demonstrated that the Italian tricolour flag had by then assumed a consolidated symbolism valid throughout the national territory. The iconography of the Italian flag then began to spread not only in the vexillological and military fields, but also in some everyday objects such as scarves and clothing fabrics.