Кіріспе

Псевдоэпиграфикалық гримуар (сияқтылар кітабы) Сүлеймен кілті (Clavicula Salomonis; מַפְתֵּחַ שְׁלֹמֹה), сондай-ақ Сүлейменнің үлкен кілті деп аталады, бұл Сүлеймен патшаға жатқызылған псевдоэпиграфикалық гримуар. Ол, шамамен, 14-шы немесе 15-шы ғасыр итальяндық Ренессансы кезеңіне дейін жетеді. Бұл Ренессанс дәуірінің сиқырлы өнерінің классикалық мысалы. Сүлеймен кілті кейінірек жазылған еңбектерге, әсіресе 17-шы ғасырлық гримуарға, сондай-ақ Сүлейменнің кіші кілті немесе Лемегетонға әсер еткен болуы мүмкін, алайда бұл кітаптардың арасында көптеген айырмашылықтар бар.

Қолжазбалар мен мәтіндік тарих

Сүлеймен патшаға жатқызылатын осындай көптеген гримуарлар қайта өрлеу дәуірінде жазылды, нәтижесінде ерте яһуди теософиялық кабаласы мен мұсылман сиқыршыларының еңбектеріне ықпал етті. Бұлар өз кезегінде, соңғы антик кезеңдегі грек-римдік сиқырдың елеулі аспектілерін қамтыды. Сүлеймен кілтінің әртүрлі аудармаларда, шағын және маңызды айырмашылықтары бар бірнеше нұсқасы бар. Алғашқы мәтін, мүмкін, 14-15 ғасырлардағы латын немесе итальян тіліндегі мәтін болған. Қолжазбалардың көп бөлігі 16, 17 және 18 ғасырлардың соңына жатады. Бұл мәтінмен тығыз байланысты 15 ғасырдағы грек тіліндегі қолжазба да бар (Британ кітапханасы, Харли MS 5596). Грек қолжазбасы Сүлейменнің сиқыр туралы трактаты деп аталады және Арман Делатте оны Anecdota Atheniensia (Льеж, 1927, 397–445 беттер) басылымында жариялаған. Оның мазмұны Клавикулаға өте ұқсас. Маңызды итальян қолжазбасы (Бодлеан кітапханасы, Майкл MS 276) – шамамен 1600 жылға (Висконсин университеті, Мэдисон, Мемориалдық кітапхана, арнайы жинақтар) жатқан баспа түрінде сақталған ерте латын мәтіні. Кейінгі (17 ғасыр) латын қолжазбалары да бар. Қазіргі кездегі ең көне қолжазбалардың бірі (Харли MS 5596-дан басқа) – 1572 жылға жатқан, грек Птоломей ашқан «Сүлейменнің кілті» деген ағылшын тіліндегі аударма (Британ кітапханасы, Слоан MS 3847). 18 ғасырға жатқан француз қолжазбалары көп, бірақ 1641 жылғы бір қолжазба бар (P1641, ed. Дюма, 1980). Еврей мәтіні екі нұсқада сақталған: біреуі Британ кітапханасында, БЛ Ориентал MSS 6360 және 14759 деп бөлінген парқша қолжазбасында. BL қолжазбасы алғашқы редакторы Гринуптың (1912) пікірінше, 16 ғасырға жатады, бірақ қазір 17 немесе 18 ғасырға жатқандығы саналады. Самуэль Г. Голанцтың кітапханасынан табылған екінші еврей мәтінін оның ұлы Герман Голанц 1903 жылы жариялады және 1914 жылы факсимильді басылым шығарды. Голанцтың қолжазбасы Амстердамда, сефард тіліндегі солитрео шрифтімен көшірілген, BL мәтініне қарағанда оқылуы қиын. Еврей мәтіні түпнұсқа емес. Ол латын немесе итальян тіліндегі Клавикула мәтінінің еврейлердің кейінгі бейімделуі. BL қолжазбасы еврей аудармасының архетипі, ал Голанц қолжазбасы – BL-дің көшірмесі. Британ кітапханасының қолжазбаларына негізделген ағылшын тіліндегі басылымын 1889 жылы С. Л. Макгрегор Матерс жариялаған. 1914 жылы Л. В. де Лоренс Матхерстің басылымына негізделген «Соломонның үлкен кілті» атты еңбегін шығарды, оған пошта арқылы тапсырыс беру бизнесін жарнамалау үшін өзгерістер енгізді (мысалы, «ғибадатхана шайырының жарты шай қасығын жаққаннан кейін» сияқты нұсқауларды және хош иісті заттарға арналған тапсырыс туралы ақпаратты қосты).

Қорытынды

Сүлейменнің кілті екі кітапқа бөлінеді. Ол әрбір "экспериментке" немесе, қазіргі тілмен айтқанда, сиқырлы амалдарға дайындалу үшін қажетті суреттерді сипаттайды. "Pseudomonarchia Daemonum" (16 ғасыр) немесе "Lemegeton" (17 ғасыр) сияқты кейінгі гримуарлардан айырмашылығы, Сүлейменнің кілті Сүлеймен патшаның қола ыдысқа бағындырған 72 рухтың қолтаңбасын көрсетпейді. Көптеген орта ғасырлық гримуарлардағыдай, барлық сиқырлы амалдар Құдайдың күшімен орындалады, барлық дұғалар Оған бағытталған. Осы амалдарды (эксперименттер деп аталады) жасау алдында оператор күнәларын мойындап, өзін жамандықтан тазартуы керек және Құдайдың қорғауын тілеуі керек. Мұндай амалдарға күрделі дайындық қажет, оператордың "эксперименттерінде" қолданылатын әрбір зат тиісті материалдан жасалуы керек, ол белгіленген тәртіппен, қажетті астрологиялық уақытта алынып, нақты сиқырлы символдармен белгіленіп, арнайы сөздермен кияланып, бапталуы керек. Сиқырлы суреттер мен талисманға қажетті барлық заттар, оларды тазарту және дайындау жолдары егжей-тегжейлі сипатталған. Көптеген символдар Transitus Fluvii құпия жазуының элементтерін қамтиды.

Кіріспе

Құжаттың мифтік тарихына сәйкес, кіріспесінде жазылғандай, Сүлеймен бұл кітапты ұлы Рохабоғам үшін жазып, өлген соң оған қабірінде жасыруын бұйырды. Көп жылдар өткен соң, кітапты Сүлейменнің қабірін жөндеумен айналысқан бабылдық философтар тобы тапты. Олардың біреуі, Иохе Гревис, Иемізден түсінік сұрағанша, ешкім мәтінді түсіндіре алмады. Сонда оған (Құдайдың) періштесі көрініп, кітаптың мазмұнын ашып көрсету үшін, одан лайық емес және зұлым адамдардан мәтінді жасырып ұстауға уәде алуға бұйырды. Осыдан кейін ол кітапты оңай оқи алды. Сосын Иохе Гревис кітапқа сиқыр салған, лайықсыз, ақылсыз немесе Құдайдан қорқа қоймағандар кітаптағы ешқандай амалдан қалаған нәтижені алмайды.

1-кітап

Бірінші кітапта өлгендердің рухтары мен әйгілілерді шақыру, оларды оператордың қалауын орындауға міндеттеу үшін дұғалар, шақырулар және қарғыстар бар. Онда сондай-ақ ұрланған заттарды табу, көрінбей қалу, ізгілік пен махаббатқа ие болу және басқа да нәрселер туралы да айтылады.

ІІ кітап

Екінші кітапта оператордың ("экзорсист" деп аталатын) өтуі тиіс әртүрлі тазарту амалдары, олардың қалай киінуі, олардың жұмыстарында қолданылатын сиқыр құралдарын жасау тәсілдері және рухтарға қандай жануарлар шалынуы керектігі туралы айтылған.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Сүлеймен патшаның кілті (Clavicula Salomonis). Аударған және түзілген С. Лидделл Макгрегор Матерс [1889]. Алғы сөз: Р. А. Гилберт. Бостон/Йорк Бич, МЕ: Вайзер Букс, 2000. Сүлейменнің нағыз кілті. Стивен Скиннер мен Дэвид Ранкин аударған, Льюэллин басылымы, 2008.