Кіріспе

Құс түрі

Америкалық авокадо (Recurvirostra americana) – Солтүстік Америкада кездесетін авокадолар және қаңқабас тұқымдасына жататын ірі су құсы. Ол көп уақытын шалшық суларда немесе лайлы жағалауларда азық іздеумен өткізеді, көбінесе шабақталған мүсінмен суды бір жақтан екінші жаққа қарай сыпырып, қыбыршақтылар мен жәндіктерді аулайды.

Таксономия

Америкалық авоцет 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыстың жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны ақ-қара авоцетпен бірге Recurvirostra туысына қосты және екі атауын Recurvirostra americana деп берді. Гмелин өзінің сипаттамасын 1785 жылы «Құстардың жалпы шолуы» атты еңбегінде американдық авоцетті сипаттаған және суреттеген ағылшын орнитологы Джон Лэтамның сипаттамасына негіздеді. Лэтам Уильям Дэмпьердің және Томас Пеннанттың бұрынғы жарияланымдарын келтірді. Туыс атауы латын тіліндегі recurvus сөзінен құралған, ол «қисайған» немесе «артқа қарай иілген» деген мағынаны білдіреді, және rostrum – «мүңкіш». Түр монотипті: кез келген түршелері танылмайды. Америкалық авоцет Charadriiformes қатарының мүшесі болып табылады, оған жағалау құстары, шағалалар және гагаркалар кіреді. Оның Recurvirostridae тұқымдасына қаңқалар мен авоцеттер жатады. Recurvirostra туысына тағы үш түр кіреді: Анд авоцеті, ақ-қара авоцеті және қызыл мойынды авоцет. Мүңкіші қара, сүйір және ұшына қарай сәл жоғары иілген. Оның ұзындығы авоцеттің кішкентай, дөңгелек басынан екі есе артық. Көптеген су құстары сияқты, авоцеттің де ұзын, жіңішке аяқтары және жартылай торы бар табандары бар. Аяқтары ашық сұр-көк түсті, сондықтан оған «көк аяқ» деген есім берілген. Қауырсынының жоны қара-ақ, ал құрсағы ақ. Көбейтілу маусымында қауырсыны басы мен мойнында қола түсті сары болады, бұл түс кеудесіне қарай бірте-бірте төмендейді. Көбейтілу маусымынан кейін бұл жарқын қауырсындар ақ және сұр түстілерге ауыстырылады. Авоцет қауырсындарын күтіммен тартады, бұл әдетте жайлылықты білдіретін әрекет деп есептеледі. Авоцеттер үш түрлі дыбыс шығарады: қалыпты шақыру, қозған шақыру және сынған қанат шақыруы.

Өсіру

Америкалық авоцет АҚШ-тың батыс және орталық-батыс аймақтарындағы тұщы судан бастап аса тұзды сулы батпақтарға дейін көбейеді. Авоцеттер көбейтін жерге жеткен соң, жұптар тез арада өз аумағын белгілейді. 1968 және 1969 жылдарғы көбейту маусымдарының бір зерттеуі, осы санның жұмыртқадан шығудың ең жоғары көрсеткішіне мүмкіндік беретінін көрсетеді. Жаңа туған балапандарға күтім жұмсауға кеткен уақыт, жұмыртқаны күтіп бағуға кеткен уақытқа тең. Жаңа туған балапандар жүре алатындықтан, өздері жем іздей алады және ата-аналарынан көп күтімді қажет етпейді. Қыс айларында ол негізінен тұзды шаянмен қоректенеді. Көбінесе, авоцет жағада жүріп немесе суда жүзіп, жем іздейді, бірақ ол азық іздеу аумағын кеңейту үшін жүзуге де қабілетті. Көбейту маусымында авоцеттер тұзды шаянды жейді, бірақ негізінен тұзды шыбыршықтарға көшеді. Тұзды шыбыршықтар мен олардың дернәсілдері авоцеттер көбейетін жерлерде сонша көп, олар көбінесе ашық саздың бетін қараңғылатады. Тұзды шыбыршықтар авоцеттің көбейту маусымында тіршілікпен қамтамасыз етеді. Авоцет көру және сезіну арқылы жем іздейді.

Мәдениетте

Джон Джеймс Одубон өзінің танымал "Америка құстары" еңбегінде авосеттің соңынан аңдып, тыңшылық жасаған күнін сипаттайды. Ол олардың жем іздеу, ұя салу, қорғану және ұшу мінез-құлқына ерекше назар аударған.