Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эстониядағы қала
City in Estonia
Пярну – Эстониядағы төртінші ірі қала және этникалық эстон халқының саны бойынша үшінші орынды иеленеді. Эстонияның оңтүстік-батысында орналасқан Пярну, Эстонияның астанасы Таллиннен оңтүстікке, ал Эстонияның екінші ірі қаласы Тартудан батысқа қарай орналасқан. Қала, Балтық теңізінің бөлігі – Рига шығанағының кіреберісі Пярну шығанағының жағасында жатыр. Қала арқылы Пярну өзені Рига шығанағына құяды. Пярну эстондықтар арасында көптеген қонақүйлер, мейрамханалар және кең жағажайлары бар танымал жазғы демалыс орны. Қалаға Пярну әуежайы қызмет көрсетеді.
Pärnu is the fourth largest city in Estonia and third in terms of the ethnic Estonian population. Situated in southwest Estonia, Pärnu is located south of the Estonian capital, Tallinn, and west of Estonia's second largest city, Tartu. The city sits off the coast of Pärnu Bay, an inlet of the Gulf of Riga, which is a part of the Baltic Sea. In the city, the Pärnu River drains into the Gulf of Riga. Pärnu is a popular summer holiday resort town among Estonians with many hotels, restaurants and large beaches. The city is served by Pärnu Airport.
Тарих
Пярну немесе Ескі Пярну (Перона, Пернау, Альт Пернау), 1251 жылы Эзель-Вик епискобы құрған қала, қазіргі қаланың қысымынан ауыр зардап шегіп, шамамен 1600 жылы толығымен қиратылды. Тағы бір қала, Эмбеке (кейіннен Ной Пернау), Ливон ордені тарапынан құрылды, олар 1265 жылы жақын жерде орден қамалын салуды бастады. Кейіннен Пернау деп аталған бұл қала, Ханза одағының мүшесі болды және Ливония үшін маңызды мұзсыз порты еді. 1560 мен 1617 жылдар аралығында қала Польша-Литва одағының бақылауында болды; 1609 жылы поляктар мен литвалықтар жақын маңдағы шведтермен шайқасты. Швеция 16-ғасырлық Ливон соғысы кезінде қаланы басып алды, ол швед Ливониясының бір бөлігіне айналды, бірақ Польша-Литва одан ресми түрде 1660 жылғы Олива шарты арқылы ғана бас тартысты. Содан кейін Швеция Ұлы Солтүстік соғысынан кейін 1710 жылғы Эстония және Ливония капитуляциясымен және 1721 жылғы Ништадт шартымен Ливонияны Ресей империясына жоғалтты. 1917 жылға дейін Ливонияның Ресей империялық губернаторлығының құрамында болды, содан кейін ол қысқа мерзімді Эстонияның автономиялық губернаторлығына берілді. Қала кейде Пярну деп аталады, бұл орыс тіліндегі Пярну сөзінің дұрыс емес кері транслитерациясы. 1918 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс және Эстонияның Тәуелсіздік соғысынан кейін қала тәуелсіз Эстонияның құрамына кірді. 1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эстонияның қалған бөлігімен бірге қала Кеңес Қызыл Армиясы тарапынан басылып алынды, ал оның неміс халқы қаладан қашып кетті. 1941 жылдан 1944 жылға дейін Германия қысқа мерзімге басып алды, содан кейін Кеңес Одағы қарсы шабуыл кезінде қайта басып алды. Пярну 1944 жылдан 1991 жылға дейін Эстонияның тәуелсіздігін қалпына келтіргенге дейін Эстон КСР-нің бөлігі болып қала берді. Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Дорпат (Тарту) университеті 1699 жылдан 1710 жылға дейін Пярнуға көшірілді. Университет бүгінгі күнге дейін Пярнуда филиалдық кампусын сақтап келеді (2004/2005 оқу жылында 1000 студент).
Pärnu or Old Pärnu (Perona, Pernau, Alt Pernau, ), which was founded by the bishop of Ösel–Wiek c. 1251, suffered heavily under pressure of the concurrent town, and was finally destroyed c. 1600. Another town, Embeke (later Neu Pernau, ) was founded by the Livonian Order, who began building an Ordensburg nearby in 1265. The latter town, then known by the German name of Pernau, was a member of the Hanseatic League and an important ice free harbor for Livonia. The Polish–Lithuanian Commonwealth took control of town between 1560 and 1617; the Poles and Lithuanians fought the Swedes nearby in 1609. Sweden took control of the town during the 16th century Livonian War as part of Swedish Livonia, although it was not formally ceded by Poland Lithuania until the 1660 Treaty of Oliva. Sweden then lost Livonia to the Russian Empire in the 1710 Capitulation of Estonia and Livonia and the 1721 Treaty of Nystad, following the Great Northern War. It belonged to the Imperial Russian Governorate of Livonia until 1917, when it was transferred to the short lived Autonomous Governorate of Estonia. The city is occasionally referred to as Pyarnu, an incorrect reverse transliteration from the Russian Пярну. The town became part of independent Estonia in 1918 following World War I and the Estonian War of Independence. The city was occupied by the Soviet Red Army along with the rest of Estonia in 1940 during World War II, and its German population fled the town. It was briefly occupied by Germany from 1941 until 1944 before it was reoccupied by the Soviet Union during its counteroffensives. Pärnu then continued as being part of the Estonian Soviet Socialist Republic from 1944 to 1991, when Estonia restored its independence. During the Great Northern War, the University of Dorpat (Tartu) was relocated to Pärnu from 1699 to 1710. The university has still maintained a branch campus in Pärnu to this day (1,000 students in the 2004/2005 school year).
Пярну аудандары
Пярнуда жеті аудан бар: Үлейёэ, Ряама, Вана-Пярну, Кесклинн, Раннарайон, Ээслинн және Раэкула.
There are seven districts in Pärnu: Ülejõe, Rääma, Vana Pärnu, Kesklinn, Rannarajoon, Eeslinn and Raeküla.
Климат
Пярну орташа ылғалды континенттік климат аймағында орналасқан. Пярну қаласының жағалау температурасы бойынша мәліметтер: АйҚаңтарАқпанНаурызСәуірМамырМаусымШілдеТамызҚыркүйекҚарашаЖелтоқсанЖылОрташа теңіз температурасы °C (°F)0.4 (32.72)0.0 (32.00)0.1 (31.82)1.9 (35.42)7.7 (45.86)14.7 (58.46)19.4 (66.92)19.1 (66.38)15.9 (60.62)10.7 (51.26)6.7 (44.06)3.6 (38.48)8.3 (47.00)Источник 1: Seatemperature.org
Pärnu lies within the temperate humid continental climate zone. Coastal temperature data for PärnuMonthJanFebMarAprMayJunJulAugSepOctNovDecYearAverage sea temperature °C (°F)0.4(32.72)0.0(32.00) 0.1(31.82)1.9(35.42)7.7(45.86)14.7(58.46)19.4(66.92)19.1(66.38)15.9(60.62)10.7(51.26)6.7(44.06)3.6(38.48)8.3(47.00)Source 1: Seatemperature. org
Су айдындары
Пярну өзені, Сауга өзені, Рейу өзені, Пярну орлары, Пярну шығанағы. Пярну орлары бұрын Пярну бекінісінің бір бөлігі болған. Бүгінде ол көбінесе түрлі шаралар өткізу үшін пайдаланылады.
Pärnu River, Sauga River, Reiu River, Pärnu Moat, Pärnu Bay. Pärnu Moat was previously a part of Pärnu Fortress. Nowadays, it is mainly used as a venue for different events.
Экономика
Бүгінде Пярну – экономикалық тұрақтылыққа ие, көптеген салаларды қамтитын өңір. Шетелдік инвестициялар мен заманауи технологияларды пайдаланатын жаңа кәсіпорындар жұмыс орындарын ашуға және бизнестің әлемдік нарықта бәсекеге қабілеттілігін арттыруға ықпал етті. Пярну облысының бірнеше кәсіпорны Эстониядағы ең жақсыларының қатарында. Пярну облысы мен Оңтүстік Эстониядан шығарылатын экспорттың маңызды ағыны Пярну өзенінің құйылатын жерінде орналасқан Пярну порты арқылы жүзеге асырылады. Соңғы жылдары бұл порт оңтүстік-батыс және оңтүстік Эстония үшін маңызды аймақтық портына айналды. Пярнудың емдеу-сауықтыру және демалыс орны ретіндегі танымалдығы 19 ғасырдың ортасына дейін жетеді. 1838 жылы алғашқы шомылу орнының ашылуы Пярну курортының туған күні деп есептеледі. Бүгінгі таңда Пярну заманауи демалыс орнының барлық қажетті мүмкіндіктеріне ие – мұнда шипажайлар мен емдеу орталықтары, қонақүйлер, конференциялар мен концерттер залы, гольф алаңдары мен теннис корты, сондай-ақ мейрамханалар мен пабтар бар. Курорт ретіндегі ұзақ тарихы Пярнуды Финляндия және Скандинавия елдерінде кеңінен танымал етті.
Today Pärnu is an economically balanced region with a comprehensive range of industries. Foreign investments and new businesses with up to date technologies have enhanced job creation and higher competitiveness of the businesses in the world markets. Several enterprises of Pärnu region stand out as the best in Estonia. Significant flows of exports from Pärnu region and South Estonia pass through the Port of Pärnu which lies at the mouth of the Pärnu River. In recent years, the port has developed into an important regional harbour for south western and southern Estonia. Pärnu's fame as a rehabilitation and holiday resort dates back to the middle of the 19th century. The foundation of the first bathing facility in 1838 is considered the birth date of Pärnu resort. Today Pärnu has all desirable qualities of a modern holiday resort – it has spas and rehabilitation centres, hotels, conference and concert venues, golf courses and tennis courts, restaurants and pubs. Long tradition of as a resort has made Pärnu well known in Finland and Scandinavian countries.
Туризм
Пярнуға көбінесе фин, швед және орыс туристері келеді. Неміс, латыш және норвегиялық туристер де жиі кездеседі. 1837 жылы жағажай маңындағы таверна моншаханаға айналдырылды. Моншаханада 5-6 ванна бөлмесі болды, олар жазда ыстық теңіз суымен қызмет көрсетті, ал қыста сауна ретінде жұмыс істеді. Ағаштан салынған ғимарат Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде өртеніп кетті. 1927 жылы осы жерде қазіргі Пярну балшық моншасының тас ғимараты салынды. 1996 жылдан бері Пярну Эстонияның жазғы астанасы ретінде танымал. 2015 жылдан бастап Пярну қаласында жыл сайынғы «Демалыс күні» фестивалі өтеді, ол Солтүстік және Балтық аймақтарындағы ең ірі электронды би музыкасы фестивалі болып табылады. Сахналарда электронды би музыкасының түрлі жанрларынан ди-джейлер өнер көрсетеді, оларға бейне және дыбыс эффектілері қолдау көрсетеді. Мартин Гаррикс, Дэвид Гетта, Авичи, Стив Аоки, The Chainsmokers, Tiësto, Армин ван Бюрен, Хардуэлл, Робин Шульц, Afrojack, deadmau5, Knife Party, Desiigner және тағы да көптеген әртістер бұрынғы және болашақ фестиваль қатысушыларының арасында. Пярну теңіз жағалауымен де әйгілі. Аңыз бойынша, егер жұбайлар қол ұстасып, жағалау бойымен жүріп, соңында сүйіссе, олар мәңгі бірге болады.
The majority of the tourists in Pärnu are Finns, Swedes and Russians. German, Latvian, and Norwegian tourists have also become more common. In 1837, a tavern near the beach was made into a bathing establishment. The establishment accommodated 5–6 bathrooms that provided hot seawater baths in summer and operated as a sauna in winter. The wooden building was burnt down in the course of World War I. In 1927, the present stone building of Pärnu Mud Baths was erected at the same site. Since 1996 Pärnu has been known as Estonia's Summer Capital. Starting from 2015 the city of Pärnu hosts the annual Weekend Festival, the largest dance music festival in the Nordic and Baltic region. Stages are headlined by DJs from across the electronic dance music spectrum, with audiovisual support. Some of the past and upcoming artists to perform include Martin Garrix, David Guetta, Avicii, Steve Aoki, The Chainsmokers, Tiësto, Armin van Buuren, Hardwell, Robin Schulz, Afrojack, deadmau5, Knife Party, Desiigner and many more. Pärnu is also known for its seawall. According to legend, if a couple holds hands while journeying along the wall and kisses at its endpoint they will stay together forever.