Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вокалдық музыка стилі
Style of vocal music
Франко-Фламанд мектебі, сондай-ақ Нидерланд мектебі, Бургундия мектебі, Төменгі елдер мектебі, Фламанд мектебі, Голландия мектебі немесе Солтүстік мектебі деп аталатын бұл термин, 15 және 16 ғасырларда Франция мен Бургундиялық Нидерландтан бастау алған полифониялық вокалдық музыка композициясының стилін және оны жазған композиторларды білдіреді. Олардың техникасының таралуы, әсіресе баспа өнерінің революциялық дамуынан кейін, 9 ғасырда григориандық ән біріктірілгеннен бергі алғашқы нағыз халықаралық стильді құрады. Франко-Фламанд композиторлары көбінесе діни музыка, негізінен мессалар, мотеттер және гимндер жазды.
The designation Franco Flemish School, also called Netherlandish School, Burgundian School, Low Countries School, Flemish School, Dutch School, or Northern School, refers to the style of polyphonic vocal music composition originating from France and from the Burgundian Netherlands in the 15th and 16th centuries as well as to the composers who wrote it. The spread of their technique, especially after the revolutionary development of printing, produced the first true international style since the unification of Gregorian chant in the 9th century. Franco Flemish composers mainly wrote sacred music, primarily masses, motets, and hymns.
Термин және дау
Ренессанс дәуірінің бірнеше композитор буыны, «Төменгі елдер» деп белгілі аймақтан шыққан (1384 жылдан 1482 жылға дейін Валуа Бургундиясының жеке одағымен басқарылған Империя және француз феодалдық иеліктері) – яғни, қазіргі Солтүстік Франция, Бельгия және Оңтүстік Нидерланды – «Франко-фламанд мектебі» деген атаумен біріктірілген, бірақ олардың арасында мұғалім-оқушы қатынасы сирек болған. Осы музыканттардың көпшілігі гүлденген Бургундия провинцияларында – Артуа, Фландрия, Брабант, Эно немесе Лимбургте дүниеге келген. Басқалары Солтүстік және Оңтүстік Францияда туған, мысалы, Гийом Фоге, Симон де Бонефонт және өзінің заманының ең ықпалды композиторларының бірі болған Антуан Брумель. Саяси және экономикалық тұрақтылық кезеңдерінде Бургундия герцогтарының сарайлары Еуропадағы мәдени өмірдің орталығына айналды. Франко-фламанд композиторларының бастаулары шіркеу хор мектептерінде, мысалы, Сен-Кантен, Аррас, Валенсиен, Дуэ, Бурж, Льеж, Турне, Камбре, Монс, Антверпен, Брюгге және Гент соборларындағы және колледж шіркеулерінде жатыр, бірақ олар басқа жерлерде жұмыс істегендерімен де белгілі болды. Көптеген музыканттар француз сарайында орналасып, немесе Италиядағы Еуропа сарайларына көшіп, онда оларды «I fiamminghi» немесе Oltremontani («Альптың ар жағынан келгендер») деп атады, Испанияға, әсіресе Габсбургтардың фламанд капелласында (capilla flamenca), немесе Германия қалаларына, сондай-ақ Польша, Чехия, Австрия, Венгрия, Англия, Швеция, Дания, Саксония сияқты Еуропаның басқа аймақтарына көшіп, өзінің стильдерін алып жүрді. Осы кезеңде орталықтар өзгеріп отырды және XVI ғасырдың соңында Батыс музыка әлемінің ошағы Төменгі елдерден Италияға ауысты. Қорытындылай келе, «Франко-фламанд» және одан да субъективті «Голланд мектебі» терминдері музыка зерттеушілері арасында әлі де дау тудыратынын еске сала кетейік. Олар сол кезде қолданылмаған және тілдік, саяси, аумақтық және тарихи шындықтың толық көрінісін бермейді.
Several generations of Renaissance composers from the region loosely known as the Low Countries (Imperial and French fiefs ruled in personal union by the House of Valois Burgundy in the period from 1384 to 1482)—i. e. present day Northern France, Belgium and the Southern Netherlands—are grouped under "Franco Flemish School", though a teacher student relationship between them rarely existed. Most of these musicians were born in the thriving Burgundian provinces of Artois, Flanders, Brabant, Hainaut, or Limburg. Others were born in Northern and Southern France, like Guillaume Faugues, Simone de Bonefont and Antoine Brumel who was one of the most influential composers of his generation. During periods of political and economic stability, the courts of the Burgundian dukes were a centre of cultural activity in Europe. Franco Flemish composers had their origins in ecclesiastical choir schools such as at the cathedrals and collegiate churches of Saint Quentin, Arras, Valenciennes, Douai, Bourges, Liège, Tournai, Cambrai, Mons, Antwerp, Bruges, and Ghent, although they were famous for working elsewhere. Numerous musicians established themselves in French court or moved to the European courts in Italy where they were called "I fiamminghi" or Oltremontani ("those from over the Alps") and Spain—notably in the Flemish chapel (capilla flamenca) of the Habsburgs, or to towns in Germany, and other parts of Europe—Poland, the Czech lands, Austria, Hungary, England, Sweden, Denmark, Saxony—carrying their styles with them. The exact centres shifted during this time, and by the end of the sixteenth century the focal point of the Western musical world had moved from the Low Countries to Italy. To conclude, let us recall that the expression "Franco Flemish" and the more biased one of "Dutch school" are still controversial among musicologists. They were not in use at that time and seem to cover only part of the linguistic, political, territorial and historical reality.
Даму
Франко-фламанд/недерланд мектебінде кейде бес топ немесе ұрпақ ерекшеленеді. Бұл музыкалық стильдің дамуы үздіксіз болды, сондықтан бұл ұрпақтар тек анықтамалық нүктелер ретінде ғана пайдалы. Бірінші буын (1420–1450) – Жан Таписье, Гийом Дюфаи, Жиль Биншуа және Антуан Буснуаның басымдығымен; осы композиторлар тобы көбінесе Бургундия мектебі деп аталады. Бірінші буын стилінің бастаулары ерте Бургундия дәстүрлерін, сондай-ақ итальяндық және ағылшын стильдерін қамтиды. Мысалы, 1442 жылы ақын Мартин ле Франк Биншуа мен Дюфаиды Дунстаплдан кейін «ағылшын мінезі» (contenance angloise) деп аталатын стильді қабылдағаны үшін мақтады. Екінші буын (1450–1485) – Окегем оның ең ірі өкілі, ал басқалары Орто, Компер, Приорис, Агрикола, Карон, Фаг, Регис және Тинкторис. Үшінші буын (1480–1520): Жан Мутон, Обрехт, де ла Ру, Исаак, Брумель, Февин, Пипелар, Ришафор, Дивитис және ең бастысы Жоскен де Пре. Төртінші буын (1520–1560): Гомбер, Фино, Креккильон, Маншикур, Аркадельт, Роре, Вилларт, Куртуа, Клеменс нон Папа және Бонефонт. Бесінші буын (1560–1615/20): Лассус, де Монте, Ваэ, Регнар, Люйтон, Верт, де Макк, Клод Гудимель және Рожье. Осы кезде көптеген полифониялық музыка композиторлары Италия мен басқа елдердің тумалары болды: недерланд стилі шетелде қалыптасып, нағыз еуропалық стильге айналды.
Following are five groups, or generations, that are sometimes distinguished in the Franco Flemish/Netherlandish school. Development of this musical style was continuous, and these generations only provide useful reference points. The First generation (1420–1450), dominated by Jean Tapissier, Guillaume Du Fay, Gilles Binchois and Antoine Busnois; this group of composers is most often known as the Burgundian School. The origins of the style of the first generation embraces both earlier Burgundian traditions and also Italian and English styles. For example, in 1442, the poet Martin le Franc praised Binchois and Dufay for following Dunstaple in adopting the contenance angloise ("English character"). The Second generation (1450–1485), with Ockeghem as its main exponent, others including Orto, Compère, Prioris, Agricola, Caron, Faugues, Regis and Tinctoris. The Third generation (1480–1520): Jean Mouton, Obrecht, de la Rue, Isaac, Brumel, Févin, Pipelare, Richafort, Divitis, and most significantly Josquin des Prez. The Fourth generation (1520–1560): Gombert, Phinot, Crecquillon, Manchicourt, Arcadelt, Rore, Willaert, Courtois, Clemens non Papa and Bonefont. The Fifth generation (1560–1615/20): Lassus, de Monte, Vaet, Regnart, Luython, Wert, de Macque, Claude Goudimel and Rogier. By this time, many of the composers of polyphonic music were native to Italy and other countries: the Netherlandish style had naturalized on foreign soil, and become a true European style.
Франко-фламандтық мотет
1450 және 1520 жылдар аралығында жазылған бұл мотеттер көбінесе төрт дауыстық құрамда жазылған, барлық дауыстар тең дәрежеде болған. Олар жиі тығыз, қараңғы дыбыстық құрылымға ие, кең төменгі диапазонмен ерекшеленеді. Осы стильдегі ең белгілі композиторлар – Окегем мен Жоскин, олардың 1500 және 1521 жылдар аралығында жазылған «De profundis clamavi ad te» шығармасы осыған жақсы мысал.
Composed between 1450 and 1520, these motets were typically written for four voices, with all voices being equal. They often exhibit thick, dark textures, with an extended low range. The most notable composers of this style include Ockeghem and Josquin, whose De profundis clamavi ad te, composed between 1500 and 1521, provides a good example.