Кіріспе
Ортағасырлық валлий поэмасы Cad Goddeu () – 14 ғасырдағы «Талисин кітабы» деп аталатын қолжазбада сақталған ортағасырлық валлий поэмасы. Өлеңдегі әңгіме бойынша, аңызға айналған сиқыршы Гвидион орман ағаштарын тірілтіп, оларды өз әскері ретінде шайқасқа жібереді. Бұл өлең ерекше көзге түсетіні – оның керемет әрі түсініксіз символикасы және осыған байланысты туындаған сан алуан түсіндірмелер.
Cad Goddeu (, ) is a medieval Welsh poem preserved in the 14th century manuscript known as the Book of Taliesin. The poem refers to a traditional story in which the legendary enchanter Gwydion animates the trees of the forest to fight as his army. The poem is especially notable for its striking and enigmatic symbolism and the wide variety of interpretations this has occasioned.
Түсіндірме
Ортағасырлық Уэльс жинақтарында ағаштар шайқасына қатысты заманауи сілтемелер бар: Уэльс триадалары оны «маңызсыз» шайқас деп жазса, Талиесин кітабының тағы бір өлеңінде ақын осы шайқаста болғанын мәлімдейді. Peniarth MS 98B-де (16 ғасырдың соңында жазылған) сақталған осыған ұқсас оқиғаның тұжырымында Гвидион мен Анунның Иесі Араун арасындағы шайқас суреттеледі. Бұл шайқас құдайлық егінші Амаэтон Арауннан итті, қызылқұйрықты және жабағыны ұрлағаннан кейін басталды. Гвидион Араунның бірі – Бранның (мүмкін, Бран Блаженный) есімін атай білу арқылы жеңіске жетті. Мабиногиде Ллеу Ллау Гиффстің бала кезі туралы әңгімеде Гвидион орманды жаугершілік күш ретінде көрсетеді. Cad Goddeu-ды аудару қиын, себебі оның қысқа да, жасырын да, грамматикалық тұрғыдан да екіұштылығынан туындайтын мәселелер көп. Осы себепті 19 ғасырда оған қатысты түрлі болжамдар жасалып, ағылшын тіліне аударылған. Томас Стивенс өлеңнің «Хелио Аркиттің сенімдері, Бас Друидтің жаны ауысуы және Күнтопан су туралы символдық әңгіме» туралы екенін айтты. Джеральд Массидің Африканың тегі туралы зерттемесі поэманың Мысыр дінін бейнелейтінін көрсетті. Дэвид Уильям Нэш бұл 12 ғасырдағы төмен сапалы романтикалық шығарма екенін, ол Артурия дәуірінің романтикалық әңгімесі немесе оқиғасымен және басқа поэтикалық үзінділермен біріктірілгенін сенді. В. Ф. Скене прозалық мәтіннің ежелгілігін жоққа шығарды және поэманың Ирландияның шапқыншылықтары кезінде солтүстік елдің тарихын көрсететінін ойлады. Уотсон Скененің пікірін қолдады, ал Ифор Уильямс «Селлидон орманы шайқасы туралы не айтуға болады?» деген сұрақ қойды. Роберт Грейвс Нэш қарастырып, кейіннен жоққа шығарған бір болжамды қабылдады: шайқаста шайқасқан ағаштар Огам әліпбиіне сәйкес келеді, онда әрбір әріп белгілі бір ағашпен байланысты. Әр ағаштың өзіндік мағынасы мен мәні болды, ал Гвидион Бранның атын Бранның басты символдарының бірі – алдыңғы бұтағынан атай білді. Грейвс бастапқы ақын христиандық биліктің сын-пікірінен қорқып, ескі матриархалды кельт діні туралы друидтық құпияларды жасырғанын дәлелдеді. Ол Араун мен Бранның бір жер асты құдайының есімдері екенін және шайқас физикалық емес, ақыл-ойы мен білімінің күресі болғанын айтты: Гвидионның күштері оның серігі Леди Ахреннің («Ағаштар») есімін атай білген жағдайда ғана жеңілуі мүмкін, ал Араунның күштері – Бранның есімін атай білген жағдайда ғана. Грейвс Нэштің пікірін қолдап, поэманың бірнеше бөлімнен тұратынын мойындады, олардың ішінде Талиесин тарихы (Hanes Taliesin) және Блодевэд тарихы (Hanes Blodeuwedd) бар екенін атады. Марджед Хейкок пен Мэри Энн Константин Cad Goddeu-дың Грейвстің сенгендей ежелгі пұтқа табынушылық діндерін кодтайтыны туралы идеяны жоққа шығарады, оның орнына оны бард тілінің әжуалық пародиасы ретінде қарастырады. Франческо Беннозо поэманың орман мен оның сиқырлы күштеріне қатысты ежелгі қорқыныштарды бейнелейтінін айтады. Труди Кармань Ласт Cad Goddeu-дың Вергилийдің Энеидасының кельт нұсқасы екенін ұсынады.
Басқа қолданыстар
"Cad Goddeau" атты трек 1984 жылы британдық Zoviet France тобының Eostre альбомында кездеседі. Әнші-сазгер Тори Амос "Battle of Trees" әнін Cad Goddeu оқиғасынан шабыт алып жазды, ол 21-ғасырлық ән циклі ретінде ұсынылған "Night of Hunters" концептуалды альбомында орын алды. Бұл ән – Эрик Сатидің "Гноссиен No. 1" шығармасына жасалған вариация, Cad Goddeu туралы сілтемелер арқылы тілдің күшін, шайқасқа дайын қару ретінде бейнелейді. Кеңес, кейіннен ресейлік рок-тобы Aquarium 1986 жылы "Дети Декабрья" альбомында "Кад Годдо" әнін жазды, онда өлеңнен тікелей үзінділер қолданылды. Тим Пауэрс өзінің "Қараңғылық сызбасы" кітабының басты кейіпкері Брайан Даффиге Cad Goddeu өлеңінен бірнеше шумақтарды айтқызып, оның бірге күресуі үшін ежелгі жандарды шақырады. "Қиямет дуэлі" – "Жұлдызды соғыстар" алғашқы трилогиясы мен кеңейтілген әлемде қайталап келетін музыкалық тақырып. Оны Джон Уильямс жазды, ал Лондон симфониялық оркестрі мен Лондон хоры фильмнің саундтрегі үшін орындайды. Бұл симфониялық шығарма толық оркестр мен хордың қатысуымен орындалады. Әннің мәтіні Cad Goddeu өлеңінің бір бөлігіне негізделген және санскрит тілінде айтылады.