Стэнли Элкин: Американдық жазушының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық романист, эссеші және профессор Стенли Лоуренс Элкин (11 мамыр 1930 – 31 мамыр 1995) – американдық романист, әңгімеші және эссеші. Оның әсем әрі сатирикалық туындылары америкалық тұтыну мәдениеті, халыққа танымал өнер және ер адам мен әйел арасындағы қарым-қатынастар айналасында өрбиді.

Өмірбаян

Элкин Бруклинде, Нью-Йорк қаласында еврей отбасында дүниеге келді, ал үш жасынан бастап Чикагода өсті. Ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы бакалавриат және аспирантураны бітірді. 1952 жылы ағылшын тілі мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды, ал 1961 жылы Уильям Фолкнер туралы диссертациясын қорғап, Ph.D. ғылыми дәрежесін иеленді. Осы кезеңде ол 1955 жылдан 1957 жылға дейін АҚШ армиясында әскерлік қызметтен өтті. 1953 жылы Элкин Джоан Марион Джейкобсонға үйленді. Ол өмірінің соңына дейін, 1960 жылдан бастап Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университетінің ағылшын тілі факультетінде оқытушы болып жұмыс істеді және көп жыл бойы қырсық склерозбен күресті. 1968 жылы ол «Жазушылар мен редакторлар соғыс салықтарына қарсы наразылық» декларациясына қол қойып, Вьетнам соғысына қарсылық білдіргендіктен салық төлеуден бас тартуға міндеттенді. Өмірі бойында Элкин он роман, екі томдық повестьтер жинағы, екі әңгімелер кітабы, эсселер жинағы және бір (экранизацияланбаған) сценарий жариялады. Элкиннің туындылары американдық поп-мәдениетіне арналған, оны сан алуан қарапайым комедиялық нұсқаларда бейнелейді. Кейіпкерлер, әсіресе проза стилі сюжеттен гөрі маңыздырақ. Оның тілі әсем әрі көркем, барокколық және гүлді, кейіпкерлерінің аяқталмайтын сөздерінен фантастикалық биіктерге көтеріледі. «Ол джаз орындаушысы сияқты, импровизацияға берілетін», – деді сыншы, жазушы және Вашингтон университетінің әріптесі Уильям Гасс. Джордж Миллс туралы жазған рецензиясында Ральф Б. Сиппер: «Элкиннің айрықша белгісі – комедиядан трагедияға ешқандай қателіксіз өту». Элкин этникалық мүдделердің өзінің туындыларына тигізетін әсері туралы айта келіп, «стиль иесі, еврей болсын болмасын, жазушыларды» ең көп бағалайтынын айтты. «Бэллоу – стиль иесі, ол еврей. Уильям Гасс – стиль иесі, ол еврей емес. Мен өзімнің жұмысымда тілді іздеймін». Орта Батыста тұрғанмен, Элкин балалық шағы мен жасөспірім кезеңін Джойс Килмердің туған жері Махвадан алыс емес, Нью-Джерси штатының солтүстігіндегі Рамапо өзенінің жағасындағы «Батыс Окленд» атты шағын үйлер тобында өткізді. Бұл Нью-Йорк және Нью-Джерси қалаларының жазғы ыстығынан қашқан, көбінесе еврейлерден құралған, жақын байланыстағы бірнеше отбасының панасы болды. Нью-Джерсидегі Элкиннің шығармалары осы тәжірибеден нәр алды.

Elkin was born to a Jewish family in Brooklyn, New York, and grew up in Chicago from age three onwards. He did both his undergraduate and graduate work at the University of Illinois at Urbana–Champaign, receiving a bachelor's degree in English in 1952 and a Ph. D. in 1961 for his dissertation on William Faulkner. During this period he was drafted and served in the U. S. Army from 1955 to 1957. In 1953 Elkin married Joan Marion Jacobson. He was a member of the English faculty at Washington University in St. Louis from 1960 until his death, and battled multiple sclerosis for most of his adult life. In 1968, he signed the "Writers and Editors War Tax Protest" pledge, vowing to refuse tax payments in protest against the Vietnam War. During his career, Elkin published ten novels, two volumes of novellas, two books of short stories, a collection of essays, and one (unproduced) screenplay. Elkin's work revolves about American pop culture, which it portrays in innumerable darkly comic variations. Characters and especially prose style take full precedence over plot. His language is extravagant and exuberant, baroque and flowery, taking fantastic flight from his characters' endless patter. "He was like a jazz artist who would go off on riffs," said critic, writer, and Washington University colleague William Gass. In a review of George Mills, Ralph B. Sipper wrote, "Elkin's trademark is to tightrope his way from comedy to tragedy with hardly a slip." About the influence of ethnicity on his work Elkin said he admired most "the writers who are stylists, Jewish or not. Bellow is a stylist, and he is Jewish. William Gass is a stylist, and he is not Jewish. What I go for in my work is language." Although living in the Midwest, Elkin spent his childhood and teenage summers in a bungalow colony called West Oakland, on the Ramapo River in northern New Jersey not far from Mahwah, the home of Joyce Kilmer. This was a refuge for a close knit group of several score families, mostly Jewish, from the summer heat of New York City and urban New Jersey. Elkin's writings placed in New Jersey were informed by this experience.

Аудио

"Бұлыңғырларға арналған поэтика", Джексон Бек оқыған, Элкиннің түсіндірмелерімен, "Америка фикшнының жаңа үні" бағдарламасының 10-шы бағдарламасында. (Гордон Лиш редакциялаған) (1969)