Кіріспе

Мандайлықтардың басты діни кітабы, басқа да осыған ұқсас атаулары бар кітаптар. Гинза Рабба, Гинза Рба немесе Сидра Рабба, бұрынғысы – Кодекс Насарей. Күнін және авторлығын анықтау қиын, себебі ең ерте қолжазбалардың жазылуы кешіккен, мандайлық діни мәтіндер жазылғанға дейін ұзақ ауызша тараған, сондай-ақ кейбір трактаттардың немесе ГР немесе ГЛ-дің мерзімі туралы жасалған қорытындылар Гинзаның басқа бөлімдеріне қатысты қолданылмай қалуы мүмкін.

Кездесу

Манда текстерінің жазылған мерзімі күрделі мәселе болып қана қоймай, әлі де даулы. Тіпті Гинза Рабба шеңберінде ГЛ және ГР жеке-жеке жазылған, бөлек туындылар болып табылады, бұл Гинза Раббаны әртүрлі бастаулары бар жиынтық мәтін етеді. Бұдан әрі, осы жинақтардағы жеке трактаттар өзінің ерекше жанры, грамматикасы және колофондық мәліметтеріне сәйкес, бөлек пайда болған сияқты көрінеді. Соңғы зерттеулер екі дерек көзінің де ортақ материалдарын бір ортақ бастаудан, мүмкін Эльсесаит поэзиясынан алған болуы мүмкін екенін ұсынады. 1965 жылы Рудольф Макух Гавазталық Зазайдың арабтардың Иракты басып алуына 368 жыл бұрын, шамамен 640 жылы немесе 272 жылы мандеандық маңызды мәтіндерді көшіргені туралы дәстүрге сүйене отырып, үшінші ғасырға жатқызуды ұсынды. Гинза, кемінде жартылай, арабтардың басып алуына жауап ретінде, сондай-ақ Джонның мандеандық кітабы сияқты басқа мандеандық әдебиеттермен бірге жазылған болуы мүмкін. Гинза колофондарын зерттеу нәтижесінде мәтін VII ғасырдың екінші жартысында пайда болған деген қорытындыға келді.

Құрылымы

Гинза Рабба екі бөлікке бөлінеді: 18 кітаптан тұратын Оң Гинза және 3 кітаптан тұратын Сол Гинза. Мандейтануда Оң Гинза көбінесе GR деп, ал Сол Гинза GL деп қысқартылады. Гинза Рабба кодекстерінде дәстүрлі түрде Оң Гинза бір жағында орналасса, оны кері бұрып, 180 градусқа айналдырғанда Сол Гинза (Сол Гинза "Өлілер кітабы" деп те аталады) көрінеді. Гинза Раббаның Оң Гинза бөлімі теология, жаратылыс, этика, тарихи және мифологиялық әңгімелерге арналған бөлімдерді қамтиды; оның алты колофоны оның Ислам дәуірінің басында соңғы рет өңделгенін көрсетеді. Гинза Раббаның Сол Гинза бөлімі адам жанының өлімнен кейінгі өмірдегі тағдырына қатысты мәліметтерді қамтиды; оның колофоны Ислам дәуірінен бұрын жүздеген жылдарда соңғы рет өңделгенін көрсетеді. Қолжазбалардың әртүрлі нұсқалары бар, олар бір-бірінен өзгеше. Нұсқалардың тараулар тізімі және мәтіндік мазмұны да әртүрлі болады.