Кіріспе

Гүлді өсімдіктер тобы, көбінесе тропиктер мен субтропиктерден таралған.

Целастральдер – тропиктер мен субтропиктерде кездесетін гүлді өсімдіктер тобы, тек бірнеше түрі ғана орташа белдеуге дейін жетеді. Олардың 1200-1350 түрі шамамен 100 туысқа біріктірілген. Бұл туыстардың жетісінен басқасы Celastraceae тұқымдастығына жатады. Соңғы уақытқа дейін бұл топтың құрамы және оның тұқымдастықтарға бөлінуі авторлар арасында әртүрлі болды.

Сипаттама

Селастральдер – әртүрлі және ерекше көзге түспейтін белгілері жоқ кең таралған өсімдіктер тобы, сондықтан оларды анықтау қиын. Гүлдері көбінесе кішкентай болып келеді және айқын нектарий дискісімен ерекшеленеді. Жапырақшалары кішкентай немесе сирек кездеседі. Микропиль екі тесікке ие, сондықтан оны екі тесікті микропиль деп атайды. Аталық және аналық мүшелері жақсы жетілген гүлдер көбінесе функционалдық тұрғыдан бір жынысты болып табылады. Тұқымында көбінесе арил болады. Гүл бүршік күйінде сепалдар бешкіш тәрізді орналасады. Яғни, екі сепал ішкі жағында, екі сепал сыртқы жағында, ал қалған сепалдың жартысы ішкі, жартысы сыртқы жағында болады.

Қарым-қатынастар

Мүмкін, Celastrales-тің ең айқын және ерекше белгісі – нектарий дискісі, осы ерекшелікті Sapindales басқа розидтер тобымен бөліседі. Бұл топтар тығыз туысқандық байланыста болмағандықтан, диск осы екі тармақта тәуелсіз дамыған болуы керек. Celastrales – Fabidae-нің Celastrales, Oxalidales (Huaceae-ні қоса) және Malpighiales (COM) кладтарының құрамына кіреді, ал Fabidae – Eurosids-тің екі тобының бірі.

Айналым

Селастралес атауын алғаш рет 1839 жылы Томас Баскервилл қолданған. Баскервиллдің алғаш рет осы ретті белгілегеннен бастап, 21-ғасырға дейін, осы ретке және оның ең ірі туысы – Celastraceae-ге не кіруі керек екені туралы көптеген пікірлер болды. Celastraceae туысы – оны қабылдаған барлық авторлар тұрақты түрде осы ретке жатқызған жалғыз топ. Оның анықтамасының күрделілігі мен түсініксіздігі салдарынан Celastraceae күмәнді туыстық байланысы бар туыстарды жинау орынына айналды. Бірнеше туыс осы туысқа олардың шынымен соған жататынына күмәнмен қарап орналастырылды. Сондай-ақ, Celastraceae туысына жататын кейбір туыстар басқа жерге орналастырылды. 20-ғасырдың соңында Goupia және Forsellesia туыстары Celastraceae және Celastrales ретінен шығарылды. Goupia қазір Malpighiales ретінде белгілі. Forsellesia қазір Crossosomatales тобында. Оның дұрыс атауы Forsellesia ме, әлде Glossopetalon ма, деген дау әлі де жалғасуда. Басқа жерге орналастырылғаннан кейін Canotia, Brexia және Plagiopteron туыстары Celastraceae-ге жататыны анықталды. Hippocrateaceae туысы Celastraceae туысының ішінде терең орналасқандығы анықталды және енді жеке туыс ретінде танылмайды. 2000 жылы Винсент Саволайнен және оның әріптестері Lepidobotryaceae, Parnassiaceae және Celastraceae туыстарының бір-бірімен тығыз байланысты екенін анықтады. Олар осы үш туыстың Celastrales ретін құруы керек екенін мәлімдеді, және бұл идея Angiosperm Phylogeny Group тобы тарапынан қабылданды, кейіннен Parnassiaceae Celastraceae туысына қосылды. Саволайнен және авторлар Lophopyxis туысын да Celastrales ретінен алып тастады. Lophopyxis қазір Malpighiales тобындағы моногенетикалық туыс болып табылады. 2006 жылы Ли Бинг Чжан және Марк Симмонс ядролық рибосомалық және хлоропласттық ДНК негізінде Celastrales филогенезін жасады. Олардың нәтижелері Bhesa және Perrottetia туыстарын Celastraceae туысына дұрыс жатқызу қате екенін көрсетті. Bhesa қазір Centroplacaceae туысына, Malpighiales тобына жатады. Чжан мен Симмонс Pottingeria және Mortonia туыстарын Parnassiaceae және Celastraceae туыстарына жақын екенін тапты, бірақ олардың екеуіне де жатпады. Сондықтан бұл екі туыс Celastrales ретінде жіктеледі. Олар Siphonodon және Empleuridium туыстарын Celastraceae туысының толыққанды мүшелері екенін анықтады, осылайша олардың орналасуына қатысты күмәнді жойды. Сонымен қатар, олар үш туыстан тұратын Stackhousiaceae туысының Celastraceae туысының ішіне енгенін көрсетті. Үлгі алынбаған таксондардан басқа, бұл нәтижелерді 2008 жылы Марк Симмонс және бірнеше авторлар жасаған Celastrales филогенезінің екінші нұсқасы растады. Nicobariodendron sleumeri – оның туысының жалғыз өкілі – әлі де жұмбақ. Бұл Үндістанның Андаман және Никобар аралдарындағы шағын ағаш. Ол туралы көп мәлімет жоқ және оның ДНК-сы ешқашан алынбаған. Ол, әдетте, Celastrales туысына жатады деп есептеледі, бірақ бұл нақты емес. Ол APG III жіктеу жүйесіндегі angiospermderде incertae sedis деп аталатын бес таксондардың бірі.

Отбасылар

Селастральдер әртүрлі жолдармен отбасыларға бөлінген. 2003 жылы APG II жіктемесінде Гүлді өсімдіктер филогенезия тобы Celastrales тәртібінде Lepidobotryaceae, Parnassiaceae және Celastraceae тұқымдастарын үш отбасы ретінде таныды. 2009 жылы олар жіктемесін қайта қарағанда, Pottingeria және Parnassiaceae тұқымдасының екі туысы Celastraceae тұқымдасына көшірілгендіктен, тек екі отбасы ғана танылды. Nicobariodendron гүлді өсімдіктерде орналасқан белгісіз таксондардың бес тобының бірі болды. 2006 жылғы филогенезде Nicobariodendron зерттелмеді, бірақ зерттелген түрлер екі берік қолдауға ие кладқа жатты. Олардың бірі – тек Lepidobotryaceae тұқымдасынан тұратын шағын клад. Оның туысы – тәртіптің қалған бөлігін қамтитын өте ірі клад. Ірі клад берік қолдауға ие бес топтан тұрды. Бұл – Parnassiaceae тұқымдасы, Pottingeria туысы, Mortonia туысы (Celastraceae тұқымдасынан), Celastraceae тұқымдасының екі туысы (Quetzalia және Zinowiewia) және Celastraceae тұқымдасының қалған бөлігі. Бұл топтардың арасындағы байланыс анықталған жоқ. 2008 жылы Симмонс және авторлар тобы 2006 жылғы зерттеуге қарағанда, көбірек түрлер мен ДНК үлгілерін алып, жақсы нәтижелерге қол жеткізген Celastrales филогенезін жасады. Олар бұрынғы зерттеуде анықталған бес топтан тұратын пентатомияны тапты, бірақ бес топ арасындағы байланысқа тек әлсіз немесе орташа деңгейде қолдау болды. APG III жүйесінде Celastraceae тұқымдасы осы бес топтан құралды. Әзірге кеңейтілген Celastraceae үшін отбасылық жіктеме жарияланған жоқ.

Филогения

Келесі филогенетикалық ағаш үш түрлі ағаштың бөліктерін біріктіру арқылы құрастырылды. Көрсетілген жағдайлардан басқа, Bootstrap қолдауы 100% құрайды. 50% -дан төмен Bootstrap қолдауына ие тармақтар жиынтықталған. Кладтар нөмірі Simmons және авторлар (2008) еңбегінен алынған.