Кіріспе
Arrow Air - АҚШ-тың бұрынғы чартерлік және жүк тасымалдаушы әуе компаниясы (1947–2010)
АҚШ әуе компаниясы.
Arrow Air Флорида штатының Майами-Дейд округінде орналасқан Майами халықаралық әуежайының (MIA) 712-ғимаратында базасы бар жолаушылар мен жүк тасымалдаушы әуе компаниясы болды. Компания жылдар бойы әртүрлі кезеңдерде аптасына 90-нан астам жүк рейсін орындады, белсенді чартерлік қызметпен айналысты және бір кезде халықаралық және ішкі жолаушылар рейстерін де жүзеге асырды. Оның негізгі базасы Майами халықаралық әуежайы болды. Arrow Air 2010 жылдың 29 маусымында қызметін тоқтатты және 2010 жылдың 1 шілдесінде 11-тарау бойынша банкроттықтан қорғануға өтініш берді. Кейіннен компания таратылды.
Калифорниядан шыққан
Arrow Air компаниясының негізін қалаушы Джордж Е. Батчелор 1920 жылы Оклахома штатының Шоуни қаласында американдық аборигендердің ұрпағы болып дүниеге келді. Ол ұшқыш болды, ал бірінші әйелі мен ұлының ұшақ апатында қаза болуы оны 1947 жылы Калифорния штатының Комптон қаласына көшіп, Arrow Air әуе компаниясын құрудан тоқтата қоймады. Тасымалдаушы Калифорния штатының Торранс қаласындағы Торранс қалалық әуежайында базасын құрды, сол жерден штат ішінде жолаушылар мен жүк тасымалдау үшін Douglas DC-3 ұшақтарын пайдаланды. Батчелордың әуе көлігі саласындағы бәсекеге қарсы реттеуші ортаны сезінуіне байланысты әуекомпания 1953 жылы жоспарлы рейстерін тоқтатты. Алайда, Батчелор басқа шағын әуекомпанияларға ұшақтарды, көбінесе экипажбен бірге жалға беруді жалғастырды. 1964 жылы Батчелор Arrow Air әуе компаниясын Оңтүстік Флоридаға көшірді. Оңтүстік Флориданың авиация индустриясының және Латын Америкасының әуе жүк нарығының пионері саналған Батчелор көп байлық жинап, оның көп бөлігін үйсіздер мен балаларға арнады және 2002 жылдың шілдесінде қайтыс болды.
1981 жылы қайта іске қосылды
1981 жылғы 26 мамырда Arrow Air компаниясы Майамидегі Batchelor Enterprises компаниясының чартерлік авиакомпаниясы ретінде қайта іске қосылды. (Batch Air кейін қызметкерлер тобының меншігіне өтті және 1987 жылы Greenwich Air компаниясына 30 миллион доллардан астамға сатылды.) 1982 жылғы сәуірде Arrow Калифорнияның Монтего-Бейінен бастап жолаушылар тасымалын жоспарлап қойды. Төмен бағалар компанияның шығынға ұшырауына себеп болды. 1984 жылғы қазанда бірнеше бағыттар, соның ішінде Тампа–Лондон бағыттары тоқтатылды. Сонымен қатар, Aviation Week & Space Technology хабарлағандай, компания бағыттарын шығыс-батысқа қарайтын бағыттан солтүстік-оңтүстікке қарайтын бағытқа өзгертті. Сан-Хуан, Пуэрто-Рико, компания жаңа хаб құрылып жатқан жері, жоспарлы желінің орталығы болды және 1985 жылдың соңына қарай Arrow Air SJU мен Агуадилла, Пуэрто-Рико, Монреаль, Торонто, Нью-Йорк, Филадельфия, Бостон, Балтимор, Орландо және Майами арасында рейстер жасады. 1985 жылы Arrow Air ұшақтарымен 72 елдегі 245 бағытқа бір миллионнан астам адам ұшып, осы рейстердің көп бөлігі жоспардан тыс чартерлік рейстер болды. Arrow Air сол кезде Douglas DC 8 және McDonnell Douglas DC 10 ұшақтарын пайдаланды. Басқа стартаптар сияқты, Arrow кейбір функцияларды басқа әуе компанияларына жүктеді. United Airlines Денверде Arrow Air экипаждарын оқытты, ал Florida Air Batch Air техникалық қызмет көрсету жұмыстарын толықтырды. Компания 1984 жылы әскери чартерлерге рұқсат алды және 1985 жылғы қазанда Қорғаныс министрлігімен 13,8 миллион долларлық келісімшартқа қол қойды. Бұл Arrow кірісінің шағын бөлігін құрады. Оның бизнесінің басым бөлігі Канада мен Шығыс жағалауынан Пуэрто-Рико және Мексикаға жоспарлы рейстерден түсті. Ал коммерциялық чартерлік рейстер шамамен 20 пайызын құрады. Әскери рейстерді орындау барысында әуе компаниясы ірі апатқа ұшырады және қайта іске қосылғаннан бергі алғашқы және екінші қайғылы оқиға болды. 1985 жылғы 12 желтоқсанда компанияның DC 8 ұшағы Ньюфаундленд провинциясының Гандер қаласынан ұшып шыққаннан кейін құлап, 101-ші әуедегі дивизияның 248 сарбазы мен Arrow экипажының 8 мүшесі қаза тапты. Рейс Каирден басталып, Батыс Германияның Кёльн қаласында тоқтағаннан кейін Гандерде жанармаймен толықталған. Апат әуе компаниясы үшін жағымсыз жарияланым мен үкімет тарапынан тексеруге әкелді. 1986 жылғы 11 ақпанда Arrow 11-ші тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді, 400 қызметкерді жұмыстан босатып. Дегенмен, операциялар жалғасты. 1987 жылы Ричард Хаберли Arrow Air президенті болып тағайындалды. Arrow-тың ылғалды жалдау бизнесі – ұшақтарды экипаж және отынмен бірге жалға беру практикасы – қайтадан жандана бастады. 1987 жылы Arrow DC 8 ұшағын Варшава–Нью-Йорк–Чикаго бағыты бойынша LOT Polish Airlines компаниясына жалға берді. Сондай-ақ, ол Air Marshall Islands компаниясына ұзақ қашықтықтағы Douglas DC 8 62CF ұшағын ұсынды, ол Тынық мұхитының бірнеше шалқары аралын Гонолулумен байланыстыратын рейстерде жолаушылар мен жүктерді тасымалдауға қолданылды. 1991 жылдың басында Arrow тағы да АҚШ әскерлерін тасымалдады, бұл жолы Перс шығанағындағы соғысқа дайындық үшін әскери күштерді жинауға. Arrow 98% уақытында рейстер орындалғанын және жоғары деңгейдегі клиенттік адалдыққа ие екенін мақтан тұтты. 1990 жылдардың басында Латын Америкасы жүктерінің бағасы 15% төмендеді, себебі АҚШ жолаушылар әуе компаниялары United Airlines және American Airlines осы нарыққа көбірек назар аударды. Бірнеше табысты жылдардан кейін Arrow 1992 және 1993 жылдары шығынға ұшырады. 1994 жылғы маусымда Ричард Хаберлидің орнына компания президенті және негізін қалаушы Джордж Батчелордың әкесі Джонатан Д. Батчелор келді. 1990 жылдардың ортасында Arrow паркінде 18 ұшақ болды, оның ішінде Douglas DC 8 және Boeing 727 200 ұшақтары (олардың екеуі жолаушыларға арналған). Ұшақтардың көп бөлігі банкротқа ұшыраған Eastern Air Lines компаниясынан сатып алынған. Компания Boeing 727 ұшақтарын флотынан алып тастады және 1996 жылы Lockheed L 1011 кең корпусты ұшақтарын жалға ала бастады, ол кезде оның флотында тоғыз ұшақ болды. Бұл кезде басқа әуе компаниялары үшін чартерлік рейстер Arrow бизнесінің жартысын құрады.
1995 жылы қамауға алынды
Нарық жағдайы Arrow компаниясын ғана алаңдатпады. 1995 жылдың наурыз айында Федералды авиация басқармасы (FAA) Arrow компаниясын техникалық қызмет көрсету құжаттарын дұрыс толтырмағаны үшін айыптап, рейстерін тоқтатты. Компания өкілі бұл шешімнің әділетсіз екенін және FAA-ның Arrow компаниясының электронды түрде сақталған паркінің қағаз түріндегі көшірмесін беру туралы талабымен байланысты екенін мәлімдеді. Компания басшылары бұрын ұрлық жасағаны үшін жұмыстан шығарылған наразы қызметкерді кінәлады. Arrow компаниясы дағдарыс кезінде өз жұмысын атқару үшін басқа тасымалдаушылармен келісім шарттары жасады. Мысалы, British Airways әуе компаниясы Огайо штатының Колумбус қаласы мен Шотландияның Глазго қалалары арасындағы рейстерді жүзеге асырды. Сонымен қатар, Arrow компаниясы 587 қызметкерінің 368-ін жұмыстан босатты. Тоқтау кезінде Arrow 3,5 миллион доллар, ал FAA айыппұлдарынан тағы 1,5 миллион доллар жоғалтты. FAA компанияға 1995 жылдың маусым айында жүк тасымалын қайта бастауға рұқсат берді. Көп ұзамай Arrow Майами халықаралық әуежайында басқа әуекомпаниялардан гөрі көбірек халықаралық жүк тасымалын жүзеге асырды. Ол Сан-Хуанды Коннектикут штатының Хартфорд қаласы арқылы Солтүстік-Шығысқа, Огайо штатының Колумбус қаласы арқылы Орта Батысқа және Атланта арқылы Оңтүстік-Шығысқа жалғады. 1996 жылдың маусымында жүргізілген қайта құрылымдау нәтижесінде Теренс Фенсом Arrow Air компаниясының президенті және бас директоры болып тағайындалды. Жонатан Батчелор көп ұзамай президенттік лауазымды қайта иеленді, бірақ 1998 жылдың шілдесінде бұл қызметтен бас тартып, төраға және бас директор лауазымдарына Ғиллермо Дж. "Уилли" Кабеза президент және бас операциялық директор болып келді. Кабеза бұрын Arrow компаниясының операциялар жөніндегі вице-президенті болған. Arrow компаниясы 1997 жылы экономиканың өркендеуінен пайда көре алмады. Ол 88,3 миллион долларлық кіріске қарсы 15,1 миллион доллар жоғалтты. Компания 1996 жылы 61,1 миллион доллар кіріске 11,3 миллион доллар шығын келтірді. 1998 жылдың ақпан айында Arrow Хьюстоннан Перу мен Эквадорға жаңа апталық рейсті бастады. Хьюстон өзін "Латын Америкасына қақпа" деп таныстырып, аймаққа жүк ағынының 85 пайызын қамтамасыз ететін Маямимен бәсекелесе бастады. 1998 жылғы Arrow компаниясының кірісі 87 миллион долларды құрады.
Бірлесу мен банкроттық: 1999-2004
Бірнеше қиын жылдардан кейін 1999 жылдың басында Arrow компаниясын Fine Air Services сатып алды (келісім сәуір айында аяқталды) International Air Leases Inc. компаниясынан 115 миллион долларға. Fine Air компаниясының иелері Франк пен Барри Файн Arrow брендінің атын сақтап қалуды жоспарлап, чартерлік емес, жоспарлы жүк тасымалына баса назар аударды. Сатып алуға 13 Дуглас DC 8 ұшағы, төрт Локхид L 1011 ұшағы, 130 реактивті қозғалтқыш және қосалқы бөлшектер кірді. Бұл сатып алу Arrow компаниясына Латын Америкасының жүк тасымалының басым бөлігін құрайтын тез бұзылатын тауарларды өңдеу үшін Fine компаниясының тоңазытылған тарату орталығына қол жеткізуге мүмкіндік берді. Алайда, Fine Air компаниясы 1997 жылдың тамызында DC 8 ұшағының апатқа ұшырауынан туындаған қиындықтарға тап болды. Бұл Fine компаниясының жоспарланған 123 миллион долларлық бастапқы IPO-сын тоқтатты. Отын бағасының өсуі, Латын Америкасы нарығының төмендеуі және Arrow Air компаниясын сатып алудан қалған қарыздар әуе компаниясын жұмыссыз қалдырды. Fine 2000 жылы 152 миллион доллар кірістен 108 миллион доллар, ал 2001 жылы 148 миллион доллар кірістен тағы 36 миллион доллар зиян шекті. Компания 2000 жылдың 27 қыркүйегінде банкротқа өтініш берді, кейіннен Arrow Air, Inc. компаниясымен бірігіп, Fine Air Services атауын тоқтатты. Финалар отбасы енді компанияны басқармайды. 2002 жылдың мамыр айында 11-ші тараудан шыққан компания, Дорт Кэмерон басқаратын Гринвич, Коннектикут штатындағы инвестициялық топ – Arrow Air Holdings Corp. құрамына кірді. 2001 жылы компанияның кірісі 148 миллион долларды құрады, онда Майамиде 800-ге жуық және басқа да аймақтарда 200-ге жуық қызметкер жұмыс істеді. Ұшқыштар паркі 16 DC 8 және екі Lockheed L 1011 ұшағына дейін өсті; сонымен қатар, McDonnell Douglas DC 10 ұшақтарын жалға алу басталды. 2002 жылдың басында Traffic World басылымы жаңа Arrow компаниясы айына 3 миллион доллар зиянға ұшырағанын хабарлады, бірақ компания жыл соңына дейін бұл көрсеткішті теңестіруді мақсат етті. Grupo TACA жүк тасымалдағыштарының нарықтан шығуы Arrow компаниясына Орталық Америкадағы қызметін, соның ішінде шығыс-батыс бағыттарында кеңейтуге мүмкіндік берді. Arrow чартерлік бизнеске қайта оралып, Atlas Air, Lloyd Aéreo Boliviano және Air Global International (AGI) сияқты әуе компанияларымен серіктестік арқылы географиялық тұрғыдан әртараптандырды. AGI 2001 жылы құрылып, Оңтүстік Америкаға жүк тасымалдау үшін екі Boeing 747 ұшағын жалға алды. Оның бағыттары 2002 жылдың наурыз айында AGI сатып алған Arrow Air бағыттарын толықтырды. Операциялық тұрғыдан алғанда, Arrow Air 2003 жылға қарай Lockheed L 1011 ұшақтарын тоқтатып, DC 8 ұшақтарын DC 10 ұшақтарымен бірнеше жылдан кейін алмастыруды жоспарлады. 2004 жылдың қаңтар айында Arrow Air 11-ші тарау бойынша банкроттықтан қорғануға өтініш берді, бірақ банкроттық соты қайта құрылымдауды мақұлдағаннан кейін 2004 жылдың маусым айында банкроттықтан шықты.
Операциялардың аяқталуы
Arrow Cargo 2010 жылдың 30 маусымында жоспарланған рейстерін тоқтатты. Сатып алушы табылмай, компания таратылды.
1983-1984 жылдардағы Атлантика мен Оңтүстік Америка бағыттары
Official Airline Guide (OAG) халықаралық басылымына сәйкес, 1983 жылы Arrow Air АҚШ пен Еуропа арасында Super DC 8 ұшақтарымен жоспарлы жолаушылар тасымалын жүзеге асырды, оның ішінде Лондон Гатвик әуежайы (LGW) мен Денвер (DEN) және Тампа (TPA) арасындағы тікелей рейстер, сондай-ақ Майами (MIA) мен Лондон Гатвик әуежайы және Амстердам (AMS) арасындағы тікелей рейстер, ал Тампа мен Амстердам арасында да тікелей рейстер болды. OAG мәліметінше, сол кезде әуе компаниясы Нью-Йорк JFK әуежайы мен Гайананың Джорджтаун қаласы арасында Boeing 707 ұшақтарымен тікелей рейстерді орындады. 1984 жылға қарай Arrow Air Сан-Хуан (SJU) мен Амстердам (AMS) арасында тікелей Super DC 8 рейстерін Суринам Әуе Жолдарымен бірлесіп жүзеге асырды, Суринам Әуе Жолдары сол кезде Сан-Хуан мен Парамарибодағы өз үй базасы арасында қосылыс рейстерін ұйымдастырды. Бұл рейстердің ешқайсысы күнделікті орындалмады, олар аптаның бірнеше күнінде ғана жасалды.
Ливреясы
Arrow Air авиакомпаниясы ретінде жұмыс істеген кезде қолданылатын ливреяда ұшақтың құйрығында үлкен қара көк түсті "А" әрпі болған, оның бір ұшы фюзеляж бойымен терезе деңгейінен төменге және пилот кабинасы терезелерінен мұрынға дейін созылған. Ұшақтың қалған бөлігі ақ түсті болған, ал алдыңғы терезелерде "Arrow Air" деген жазу қызыл түспен жазылған. Arrow Cargo жұмысын тоқтатқан кезде оның ливреясы алдыңғы жағында ақ фюзеляж, артқы жағында көк және жасыл түстерден тұрған, ал "Arrow Cargo" деген жазу жасыл түспен, алдыңғы бөлігінде көк логотиппен бірге болған. N140WE – Arrow Air авиакомпаниясына тиесілі, толығымен ақ түске боялған ұшақ.
Апаттар мен оқиғалар
1949 жылдың 7 желтоқсанында: Оклендтен Сакраментоға бағыт алған Arrow Air Дуглас DC-3 (тіркелген N60256) ұшағы нашар ауа-райы кезінде Калифорния штатының Бенисия қаласының жанында жерге құлады. Барлығы (алты жолаушы және үш экипаж мүшесі) қаза тапты, оның ішінде Батчелордың 26 жасар әйелі Лоррейн және 2 жасар ұлы Джордж. Ұшақ 800 фут биіктіктегі жерге түсті, ал тіркелген биіктігі 4000 фут болған; апаттың пилот қатесінен немесе құралдардың істен шығуынан болғаны анықталмады. 1985 жылдың 12 желтоқсанында: Arrow Air Douglas DC-8 63CF (тіркелген N950JW), Arrow Air рейсі 1285, американдық әскери қызметкерлерді мерекелік чартер рейсімен үйлеріне тасымалдап, Ньюфаундлендте құлады, салдарынан 248 жолаушы мен 8 экипаж мүшесі қаза тапты. 2001 жылдың 4 сәуірінде сағат 01:00-де Калиден келген Arrow Air рейсі жанармай құюдан кейін алдыңғы тіреу доңғалағының істен шығуы туралы ескерту алды. Тексеру тізімін аяқтағаннан кейін, тіреу доңғалағын түсіру тұтқасын төмендетіп, ұшақ ұшу кезінде қысымын төмендеткеннен кейін алдыңғы тіреу доңғалағының құлыпталу индикаторларын қарау тесігі арқылы тексерді. Экипаж алдыңғы тіреу доңғалағы бөлімінде және алдыңғы тіреу доңғалағының құлыпталуы 1/8 дюймға қате орналасқандығын тапты, бұл ескертумен сәйкес келеді. Олар 3000 фунт/квадрат дюйм қысымы бар гидравликалық қысыммен тіреу доңғалағын ұстап тұрып қонуға үміттенеді. Олар 120 километр/сағат жылдамдықпен қонды, бірақ шамамен 90 километр/сағат жылдамдыққа жеткенде, ашық құлыптау тесігі арқылы ұшу кабинасына қышқыл гидравликалық сұйықтың иісі келді. Бұл иіс тіреу доңғалағы бөліміндегі сынық құбырдан туындады, себебі гидравликалық қысым сенсорына бағытталған құбыр біреуі, тіреу доңғалағы есіктерінің қайтадан ашылуынан қорқып, оны қатты ұстап тұрған жас жігіттердің бірінен қысымға түскен. Тот баспайтын құбырдың сынуы жоғары емес, төмен қарай болды, бұл гидравликалық қысымның жоғалуына және алдыңғы тіреу доңғалағының құлауына әкелді. Екі жас жігіттің заттары ұшу-қону жолағының жанында табылды, оның ішінде мұрындық доңғалағында қысыммен жылытылатын авионика бөлімі бар Eastern Airlines L 1011 туралы кітап болды. Arrow Air-дің L 1011 ұшағы бірнеше сағаттан кейін ұшып кетті. Жас жігіттер қараңғы түнгі уақытта ұшу-қону жолағының шетінде Майамиге бағытталған қате ұшаққа мінгізіп алды. Бұл оқиғаға қатысты дәлелдері мен сілтемелері бар экипаж мүшесінің жазған хаты. 2002 жылдың 28 ақпанында Arrow Air рейсі P6L, Arrow Air (тіркелген N1808E) компаниясы басқаратын "Santa Rosa" аталған Дуглас DC-8 62F Сингапур Чанги әуежайына қонды. Бақылау мұнарасы ұшаққа 117-ші тұраққа баруды бұйырды. Оның орнына ұшақ оңға бұрылып, шөпті жерге түсіп, орға құлады, нәтижесінде негізгі тіреу доңғалақтары ұшақтан бөлініп кетті. 2002 жылдың 13 желтоқсанында Arrow Air рейсі P5L, Arrow Air компаниясы (тіркелген N1804) басқаратын "Caribbean Queen" аталған Дуглас DC-8 62F, Жапониядағы Йокота әуе базасынан ұшып, Сингапур Чанги әуежайының 20R ұшу-қону жолағына жақындады. Бірінші офицер мен капитан арасындағы қарым-қатынас бұзылуынан ұшақ қонуға дейін тек 1500 метр ғана ұшу-қону жолағы қолданысты болды. Ұшақ ұшу-қону жолағынан шығып, оның соңынан 300 метр қашықтықта тоқтады. 2004 жылы Майами халықаралық әуежайында сақталған бұрынғы Arrow Air Lockheed L 1011 TriStar ұшағы дауылдан зақымдалды. Ұшақ қызметтен шығарылып, жаңа операторды күтіп тұрды. 2006 жылдың 4 маусымында Маямидан Манагуаға бағыт алған McDonnell Douglas DC-10 10F (тіркелген N68047) Манагуаға жылдам қонды және ұшу-қону жолағының соңына дейін тоқтай алмады. Ұшақ ұшу-қону жолағының шетінен шамамен 10 метрге ұшып өтті. Алдыңғы тіреу доңғалағы құлап, ұшақтың қанатындағы қозғалтқыштарға елеулі зақым келтірді, сондай-ақ жанармай багі құрылды. 2009 жылдың 26 наурызында Манаустан Боготаға бағыт алған McDonnell Douglas DC-10F (тіркелген N526MD) Arrow Air рейсі 431 Манаустың үстінен ұшып бара жатқанда қозғалтқыштың бөліктерін жоғалтты. Қозғалтқыш бөліктері қалаға құлап, 12 үйге зақым келтірді. Ұшақ Колумбияның Богота қаласындағы Эль-Дорадо халықаралық әуежайына қауіпсіз қонуға мүмкіндік алды. Бұл оқиғада ешкім жарақат алған жоқ немесе қаза тапқан жоқ.