Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қылыш немесе пышаққа арналған қын
Sheath for the blade of a sword or dagger
Қын – қылыш, пышақ, пышақ немесе басқа да жиектелген қаруды сақтауға арналған қын. Сонымен қатар, мылтықтар мен басқа да ұзын қаруларды атпен жүретін адамдар көлік үшін қынға салып тасымалдай алады. Әскери атты әскерлер мен ковбойлардың аттарында көлік және қорғау үшін ат үстіндегі сабындағы сақиналары бар кернеулі карабин мен мылтықтары болған. Қындар мыңжылдықтар бойында былғары, ағаш және мыс немесе болат сияқты металлдардан жасалған. Көбінесе қылыш қыны қылыш белбеуінен немесе иық белбеуінен, Baldric деп аталатын белбеуден ілінеді.
A scabbard is a sheath for holding a sword, dagger, knife, or similar edged weapons. As well, rifles and other long guns may be stored in a scabbard by horse riders for transportation. Military cavalry and cowboys had scabbards for their saddle ring lever action carbines and rifles on their horses for transportation and protection. Scabbards have been made of many materials over the millennia, including leather, wood, and metal such as brass or steel. Most commonly, sword scabbards were worn suspended from a sword belt or shoulder belt called a baldric.
Ежелгі дәуір
Скарбардтар кем дегенде қола дәуірінен бері қолданылып келеді және олар қанжар пайда болғаннан бері бар болған деп саналады. Ағаш скарбардтар әдетте матамен немесе былғарымен қапталған; былғары түрлерінде де қосымша қорғаныс және тасымалдауды жеңілдету үшін металл немесе былғары бекіткіштер жиі кездесетін. Қару-жарақ құрбандықтарынан көптеген ежелгі скарбардтар табылды, олардың кейбіреулерінің ішкі жағы жүнмен астарланған. Бұл жүннің майлы болуы қанжардың тотығуын болдырмаған. Сондай-ақ, жүн қанжарды тез және оңай тартып алуға, сондай-ақ қанжарды қорғауға мүмкіндік берген. Рим әскері қылыштарды жоғары көтеріп, қысқа белдіктермен жиі пайдаланған. Жапон қанжарларының кескіш жиектері әдетте "сая" деп аталатын ағаштан жасалған қынымен қорғалады.
Scabbards have at least been around since the Bronze Age, and are thought to have existed as long as the blade has. Wooden scabbards were typically covered in fabric or leather; the leather versions also usually bore metal or leather fittings for added protection and carrying ease. A number of ancient scabbards have been recovered from weapons sacrifices, a few of which had a lining of fur on the inside. The fur was probably kept oily, keeping the blade free from rust. The fur would also allow a smoother, quicker draw, and protect the blade. The Roman army used scabbards to a great extent with short baldrics, carrying their swords quite high up. Japanese blades typically have their sharp cutting edge protected by a wooden scabbard called a saya.
Қазіргі заман
Толығымен металдан жасалған қыны Еуропада 19 ғасырдың басында танымал болды және ақырында басқа түрлердің көп бөлігін ығыстырды. Металл былғарыдан мықтырақ болғандықтан, әсіресе атты әскерлер үшін, оны дала жағдайындағы қиындықтарға төтеп беруге қабілетті етті. Сонымен қатар, металл әскери түрді жақсартуға және безендіруді көбейту мүмкіндігін ұсынды. Дегенмен, былғары қыны әскери қолданушылар арасында толыққанды қолданудан шыққан жоқ және 1861–1865 жылдар аралығындағы Америка Азамат соғысына дейін кеңінен қолданылды. Кейбір әскери полиция күштері, жағалаудағы әскери патрульдер, құқық қорғау органдары және басқа да ұйымдар былғары қыныны таяқ ретінде пайдаланды. Ал Жапонияда, Жапон императорлық армиясы мен теңіз күштерінің кейбір жағдайларын қоспағанда, су өткізбейтін лакталған ағаш қыны тарих бойы қолданылып келді. Қыны тарихи тұрғыдан, бірақ сирек, арқаға тағылып киілген, бірақ тек бірнеше кельт тайпалары, және өте қысқа семсерлермен. Себебі, арқадағы қынынан иықтан және бастан өткізіп ұзын, өткір жүзімді тарту қиын, әсіресе асығыс жағдайда, ал қолдың ұзындығы қаншалықты ұзын жүзімді тартуға болатынының шегін белгілейді. Жүзді қайтадан қынына салу одан да қиын, өйткені қыны алынбаса, оны тиімді түрде соқыр түрде жасау керек. Ұзын семсерлерді арқадан тарту бейнелері – қазіргі заманғы ойлап табу, олар фильм түсірілімінде қауіпсіздік пен ыңғайлылықты ескере отырып пайда болды және шығармашылық монтаж арқылы іске асырылды. Олар көркем әдебиеттер мен фантастикада үлкен танымалдылыққа ие болды, сондықтан орта ғасырларда кең таралған деп дұрыс емес сенім қалыптасты. Мысалы, "Батыр жүрек" фильмінде бейнеленген арқалық қын және "Зелда аңызы" видео ойындары сериясында көрінген арқалық қын. Бұл "шаббард" деп аталатын қазіргі заманғы анахронизмді жеңілдетті, оны YouTube блогері және жазушы Шад Брукс жасады. Ол қынына оңай орналасуы үшін қынына бекітілген жалпақ пластинаны пайдаланады, тіпті үлкен жүзімдерге де. Ағаш кескіндері мен мәтіндік фрагменттерден алынған шектеулі деректер бар, олар монғол жеңіл атты садақшыларының, қытай сарбаздарының, жапон самурайларының және еуропалық рыцарьларының иығына тағылатын шапшаңды кигенін, олар үлкен жүзімдерді / звайхандерлерді және нодачи / одачиді арқасына байлап қоюға мүмкіндік берген, бірақ жүзімді суыру үшін оларды арқадан алып тастау қажет болды. Барри Канлиффтің "Ежелгі кельттер" еңбегінде Канлифф былай деп жазады: "Текстерде айтылған барлық жабдықтар [қалқандар, найзалар, жүзімдер, тілмелер] археологиялық жазбаларда және сақталған иконографияда көрініс тапқан, бірақ кейде аймақтық айырмашылықтарды анықтауға болады" (94-бет). Мысалы, Йоркширдегі парисийлердің арасында "жүзді кейде арқаға тағып, сондықтан оны иықтың ар жағынан бастың үстінен тарту қажет болды".
Entirely metal scabbards became popular in Europe early in the 19th century and eventually superseded most other types. Metal was more durable than leather and could better withstand the rigors of field use, particularly among troops mounted on horseback. In addition, metal offered the ability to present a more military appearance, as well as the opportunity to display increased ornamentation. Nevertheless, leather scabbards never entirely lost favor among military users and were widely used as late as the American Civil War (1861–1865). Some military police forces, naval shore patrols, law enforcement and other groups used leather scabbards as a kind of truncheon. On the other hand, in Japan, except for some cases of the Imperial Japanese Army and Navy, water resistant lacquered wooden scabbards have been used throughout history. Scabbards were historically, albeit rarely, worn across the back, but only by a handful of Celtic tribes, and only with very short lengths of sword. This is because drawing a long, sharp blade over one's shoulder and past one's head from a scabbard on the back is relatively awkward, especially in a hurry, and the length of the arm sets a hard upper limit on how long a blade can be drawn at all in this way. Sheathing the sword again is even harder since it has to be done effectively blind unless the scabbard is taken off first. Common depictions of long swords being drawn from the back are a modern invention, born from safety and convenience considerations on a film set and typically enabled by creative editing, and have enjoyed such great popularity in fiction and fantasy that they are widely and incorrectly believed to have been common in Medieval times. Some more well known examples of this include the back scabbard depicted in the film Braveheart and the back scabbard seen in the video game series The Legend of Zelda. This has facilitated the modern anachronism colloquially known as a shabbard, developed by YouTuber and novel writer Shad Brooks. It uses a flat plate attached to the sheath which more easily guides even large swords into the scabbard. There is some limited data from woodcuts and textual fragments that Mongol light horse archers, Chinese soldiers, Japanese samurai and European knights wore a slung baldric over the shoulder, allowing longer blades such as greatswords/zweihanders and nodachi/ōdachi to be strapped across the back, though these would have to be removed from the back before the sword could be unsheathed. In The Ancient Celts by Barry Cunliffe, Cunliffe writes, "All these pieces of equipment [shields, spears, swords, mail] mentioned in the texts, are reflected in the archaeological record and in the surviving iconography, though it is sometimes possible to detect regional variations" (page 94). Among the Parisii of Yorkshire, for example, the " sword was sometimes worn across the back and therefore had to be drawn over the shoulder from behind the head."
Жалпы терминдер
Жыпырдың немесе металл қабындағы жиегіне кіретін металл бекіткіші мойын деп аталады, ол көбінесе қаруды тасуға арналған сақинасы немесе түйреуіші бар үлкен қабын жабдығының немесе медальонның бір бөлігі болып табылады. Жыпырдың ұшы былғары қабында әдетте металл ұшымен қорғалады, ал былғары және металл қабындарда тозудан қосымша қорғау үшін сүйрегіш немесе аяқ киім деп аталатын кеңейту жиі қолданылады.
The metal fitting where the blade enters the leather or metal scabbard is called the throat, which is often part of a larger scabbard mount, or locket, that bears a carrying ring or stud to facilitate wearing the sword. The blade's point in leather scabbards is usually protected by a metal tip, or chape, which, on both leather and metal scabbards, is often given further protection from wear by an extension called a drag, or shoe.