Кіріспе

Месопотамиядан шыққан христиандық топ. Евхиттер немесе Мессалиялықтар – Месопотамиядан Кіші Азияға (қазіргі Түркия) және Фракияға тараған христиандық секта. "Мессалиялық" атауы сирия тіліндегі ܡܨܠܝܢܐ (mṣallyānā) сөзінен келген, ол "құдайға жалынушы" деген мағынаны білдіреді. Грек тіліндегі аудармасы εὐχίτης (euchitēs) – дәл осы мағынаны береді.

Тарих

Олар алғаш рет 370-ші жылдары сириялық Ефрем, Саламис епископы Эпифаний және Иероним, сондай-ақ архиепископ Аттик, Антиохиялық Феодот және архиепископ Сисинний есімдерімен аталады. Олар алғаш рет 383 жылы Сиде (Памфилия) синодында еретик деп жарияланды, ал оның шешімдері Фотийдің еңбектерінде көрсетілген. Олардың жетекшісі Петір есімді адам болды, ол өзін Христиан деп мәлімдеді. Ол, дінге қарсы сөздері үшін таспен жазаланбас бұрын, шәкірттеріне үш күннен кейін қасқыр түрінде қабірден қайта тірілетінін және Ликопетр немесе Қасқыр Петір деп аталатынын уәде берді. Олар бірнеше ғасыр бойы өмір сүрді, 1027 жылғы антта ликопетриандар деп аталған Болгарияның богомилдеріне әсер етті. Қазіргі заманғы зерттеулер осы айыптаулардың артында біртұтас еретикалық қозғалыс болды ма деген күмәнділікті де көтерді, және оның орнына Мессализмнің "аскетикалық тәжірибелері мен образды тілі" Константинопольге ортасталған Шығыс шіркеуінде тудырған шиеленіске баса назар аударды.

Мандалық мәтіндерде

Гелберт (2013, 2023) Гинза Раббада (Оң Гинза 9.1), мандай тіліндегі минунаия термині ("Мнунаевтар" немесе "Минунаевтар") шын мәнінде Мессалийлер немесе Эухиттерге сілтеме екенін ұсынады.