Пауль Эйген Блейлер: Швейцариялық психиатр және шизофрениянің негізін қалаушысы

Кіріспе

Швейцария психиатры (1857–1939)

Пол Юген Блюлер (Paul Eugen Bleuler; 30 сәуір 1857 – 15 шілде 1939) – швейцариялық психиатр және гуманист, "шизоид", "аутизм", терең психология және Зигмунд Фрейд "Блюлердің тапқыр таңдаған термині – амбиваленттілік" деп атаған.

Жеке өмір

Блюлер Швейцарияның Цюрих қаласына жақын Золликон қаласында, бай шаруа Иоганн Рудольф Блюлер (1823–1898) мен Паулин Блюлер-Блюлер (1829–1898) отбасында дүниеге келді. Ол Цюрих университетінен докторлық диссертациясын қорғаған алғашқы әйелдердің бірі Хедвиг Блюлер-Вазерге үйленді.

Мансап

Блюлер Цюрихте медицинаны оқыды. Ол 1881-1884 жылдары швейцариялық психиатр Готлиб Буркхардттың басшылығымен Вальдау ауруханасында психиатриялық резидентурадан өтті. Блюлер Рейнаудағы психиатриялық клиниканың директоры болды және Зигмунд Фрейдтің еңбектеріне қызығушылық танытты. Ол Иозеф Брюер мен Фрейдтің «Истерия туралы зерттеулері» деген еңбегін жақсы бағалады. Фрейд сияқты, Блюлер де күрделі психикалық процестердің санасыз болуы мүмкін деп сенді. Ол Бургхольцлидегі әріптестерін санасыз және психоздық психикалық құбылыстарды зерттеуге ынталандырды. Блюлердің ықпалымен Карл Юнг және Франц Риклин Фрейдтің репрессия теориясын эмпирикалық психологиялық тұжырымдармен байланыстыру үшін сөздік ассоциациялар тестін қолданды. Көптеген хаттар көрсеткендей, Блюлер 1905 жылдан бастап Фрейдпен бірлесіп өзін-өзі талдады. Блюлер психоздық аурулардың барысы мен нәтижесіне қатысты кем фаталистік көзқарасқа негіз салды, ал Ц.Г. Юнг Блюлердің амбиваленттілік теориясын және ассоциациялық эксперименттерді невроздық ауруларды диагностикалау үшін одан әрі пайдаланды. Блюлер Фрейдтің қозғалысын тым догматикалық деп санады және 1911 жылы Халықаралық психоаналитикалық қауымдастығынан шықты, Фрейдке «Бұл «барлығы немесе ештеңе» принципі, менің ойымша, діни қауымдастықтар үшін қажетті және саяси партиялар үшін пайдалы, бірақ ғылым үшін оны зиянды деп есептеймін» деп жазды. Блюлер Фрейдтің еңбектеріне қызығушылық таныта берді, оны, мысалы, өзінің көптеп қайта басылған «Психиатрия оқулығында» (1916) жоғары бағалады. Сонымен қатар, ол 1920 жылдардың соңында Фрейдтің Нобель сыйлығына үміткер болуын қолдады.

Деменция Праэкокс немесе шизофрениялар тобы

Блюлер 1908 жылғы 24 сәуірде Берлинде өткен лекциясында "шизофрения" терминін енгізді. Дегенмен, ол және оның әріптестері 1907 жылдан бері Цюрихте осы терминді Эмиль Крейпелиннің dementia praecox терминін алмастыру үшін қолданып келген. Ол 1911 жылғы өзінің маңызды зерттеуінде, Dementia Praecox, oder Gruppe der Schizophrenien (Dementia Praecox, немесе Шизофрениялар тобы) шизофрения туралы түсінігін қайта қарастырып, кеңейтті. Ол 1950 жылы (Джозеф Зинкин аударған) ағылшын тіліне аударылды. Блюлер шизофренияның оң және теріс белгілерін ажыратты. Оң симптомдарға дені сау адамдарда кездеспейтін белгілер жатады, мысалы, галлюцинациялар немесе қате түсініктер. Теріс симптомдар әлеуметтік оқшалану немесе қызығушылықтың жоқтығы сияқты әдеттегі тәжірибелердің болмауын сипаттайды. Блюлер сондай-ақ негізгі және қосымша, ал олардың ішінде бастапқы және екіншілік симптомдарды да ажыратты. Негізгі симптомдар шизофренияның барлық жағдайында кездеседі, ал қосымша симптомдар науқасқа байланысты өзгереді. Блюлер бастапқы симптомдарды нейробиологиялық процестермен тікелей байланысты деп анықтады. Ол екіншілік симптомдарды бастапқы симптомдарға реакция ретінде қарастырды. Бұл симптомдарды ажырату шизофренияны түсінуді арттыруға көмектесті. Крейпелин сияқты, Блюлер dementia praecox, немесе "шизофрения" физикалық ауру процесі екенін, ол асқынулар мен жақсарулармен сипатталатынын айтты. Ол ешкімнің шизофрениядан толыққанды айығуы мүмкін емес екенін, мінез-құлқында көрінетін тұрақты танымдық әлсіздік немесе кемістік әрқашан болатынын мәлімдеді. Крейпелиннен ерекшелігі, Блюлер жалпы болжамның үнемі нашар болмайтынына сенді. Ол "аңқаулықтың" тікелей биологиялық процестен туындамайтын екіншілік симптом екенін есептеді. Тағы үш "негізгі симптом" болды: қарым-қатынастардағы, эмоционалдық және екіұштылықтағы кемшіліктер. Оның пікірінше, биологиялық ауру "қарапайым" және "жасырын" формаларының болуына байланысты халық арасында кеңінен таралған. Блюлердің Крейпелиннің dementia praecox-қа енгізген өзгерістерін Швейцария және Ұлыбритания сияқты елдер қабылдады. Алайда, Германия сияқты кейбір елдер бұл өзгерістерді бастапқыда қабылдамады. Блюлердің шизофрения туралы түсінігі Крейпелиннің dementia praecox-ымен ұқсас болғандықтан назардан тыс қалды. Бұл Kraepelin ауруын жіктеуге тікелей дәлелдер болмағаннан және оның пациенттерінде тікелей көрінбегеннен кейін ғана кеңінен қабылданды. 1911 жылы Блюлер былай деп жазды: "Ауру процесі күшейген кезде, менің ойымша, қайталанудан гөрі, нашарлап бара жатқан шабуылдар туралы айту дұрыс. Әрине, науқас пен оның туыстарына аурудың қайталануы деген сөз, аурудың үнемі нашарлап бара жатқанын түсінуден гөрі, көбірек жұбаныш береді". Блюлер шизофрениямен ауыратын (және оған бейім деп саналатын) адамдардың евгеникалық стерилизациясын қолдады. Ол нәсілдің құлдырауы "ақыл-ой және дене мүгедектерінің" таралуынан туындайтынын мәлімдеді. Психиатрия оқулығында Блюлер былай дейді: "Егер біз ақыл-ой және дене мүгедектерін көбейтуге қабілетті етіп жасамасақ, ал сау ұрпақтар басқаларды ұстау үшін көп жұмыс істеуге мәжбүр болса, табиғи іріктеу жалпы жолында басылса, онда жаңа шаралар қабылдамасақ, біздің нәсіліміз тез құлдырауы мүмкін". 1917 жылы психиатр Эрнст Рудин өзінің зерттеулерін жариялағаннан кейін Блюлер шизофренияның тұқым қуалаушылығын талқылады. Блюлер Рудиннің пікірінше, отбасында шизофрениямен ауыратын адамның болуы жеке тұлғаның да ауруға шалдығу мүмкіндігін арттырады. Алайда, Блюлер Рудиннің зерттеуінде жеткілікті үлгі алу әдістері қолданылмағанын, бұл зерттеудің сенімділігіне нұқсан келтіретінін анықтады. Бұдан әрі зерттеу жүргізу барысында Блюлер Рудиннің тұжырымдарынан өзгеше бірнеше қорытынды жасады. Біріншіден, шизофренияның гендері басымдық белгі емес. Екіншіден, ауру екі гибридті, күрделі гендерге байланысты және моногибридті генді қамтымайды. Блюлер сондай-ақ шизофренияның полиморфтық жағы болуы мүмкін екенін айтты, яғни ол әртүрлі формаларда көрінеді. Блюлер шизофренияның пациенттерде пайда болуы үшін бірнеше факторлардың бірігуі қажет екенін анықтады. Ол шизофрениямен байланысты, диагноз қоюға әкелетін көптеген түрлі симптомдар бар екенін анықтады. Блюлер аурудың бірнеше аспектілері генетикалық жолмен мұра етілмейтінін қорытындылады. Бұл мінез-құлық аспектілері мен оң симптомдар, соның ішінде галлюцинациялар, қате түсініктер және ерекше идеялар. Оның пікірінше, аурудың негізгі ерекшеліктері эмоционалдық және интеллектуалды функциялардың арасындағы айырылудың нәтижесі болып табылады. Ол институционализациядан сақтану үшін ауруханадан ерте шығуды және қоғамдық ортаға енуді жақтады.

Bleuler introduced the term "schizophrenia" in a Berlin lecture on 24 April 1908. However, he and his colleagues had been using the term in Zurich to replace Emil Kraepelin's term dementia praecox since 1907. He revised and expanded his schizophrenia concept in his seminal study of 1911, Dementia Praecox, oder Gruppe der Schizophrenien (Dementia Praecox, or Group of Schizophrenias). This was translated into English in 1950 (by Joseph Zinkin). Bleuler distinguished between positive and negative symptoms of schizophrenia. Positive symptoms include symptoms not found in unaffected people, such as hallucinations or delusions. Negative symptoms describe the absence of typical experiences such as social withdrawal or lack of pleasure. Bleuler also distinguished between basic and accessory symptoms as well as primary and secondary symptoms. Basic symptoms are those that are present in every case of schizophrenia, whereas accessory symptoms vary depending on the patient. Bleuler defined primary symptoms as those that are directly related to neurobiological processes. He defined secondary symptoms as behavioral reactions to primary symptoms. Differentiating these symptoms contributed to an increased understanding of schizophrenia in general. Like Kraepelin, Bleuler argued that dementia praecox, or "the schizophrenias", was a physical disease process characterized by exacerbations and remissions. He argued that no one was ever completely "cured" of schizophrenia; there was always some sort of lasting cognitive weakness or defect that was manifest in behavior. Unlike Kraepelin, Bleuler believed that the overall prognosis was not uniformly grim. He believed "dementia" was a secondary symptom not directly caused by the underlying biological process. There were three other "fundamental symptoms" that included deficits in associations, affectivity, and ambivalence. He believed the biological disease was much more prevalent in the population due to its "simple" and "latent" forms. Bleuler's changes to Kraepelin's dementia praecox were accepted by countries such as Switzerland and Britain. However, some countries, such as Germany, did not accept these changes at first. Bleuler's concept of schizophrenia was pushed aside due to its similarities to Kraepelin's dementia praecox. It was only widely accepted after Kraepelin's disease classification did not have direct evidence nor was it directly expressed in his patients. In 1911, Bleuler wrote, "When the disease process flares up, it is more correct, in my view, to talk in terms of deteriorating attacks, rather than its recurrence. Of course the term recurrence is more comforting to a patient and his relatives than the notion of progressively deteriorating attacks". The eugenic sterilization of persons diagnosed with (and viewed as predisposed to) schizophrenia was advocated by Bleuler. He argued that racial deterioration would result from the propagation of "mental and physical cripples" In his Textbook of Psychiatry, Bleuler states,
The more severely burdened should not propagate themselves If we do nothing but make mental and physical cripples capable of propagating themselves, and the healthy stocks have to limit the number of their children because so much has to be done for the maintenance of others, if natural selection is generally suppressed, then unless we will get new measures our race must rapidly deteriorate. In 1917, Bleuler discussed the heredity involved in schizophrenia after psychiatrist Ernst Rudin published his findings. Bleuler agreed with Rudin that having a family member with schizophrenia increases an individual's chance of also having the disease. However, Bleuler found that Rudin's study did not use sufficient sampling methods, threatening the integrity of the study. While researching further, Bleuler made several conclusions that differed from Rudin's. First, that the schizophrenic gene was not a dominant trait. Second, the disease involves a dihybrid, complex gene and does not include a monohybrid gene. Bleuler also said that there may be a polymorphic aspect to schizophrenia, meaning it presents itself in different forms. Bleuler found that in order for schizophrenia to present itself in patients, several elements must come together. He found that there are a wide variety of symptoms associated with schizophrenia that can lead to a potential diagnosis. Bleuler concluded that several aspects of the disease are not genetically inherited. These tend to be behavioral aspects and positive symptoms, including hallucinations, delusions, and strange ideas. He believed the disease's central characteristics were the product of splitting between the emotional and the intellectual functions of the personality. He favored early discharge from hospital into a community environment to avoid institutionalization.

Қосымша салымдар

Блюлер сондай-ақ моральдық ақымақтық тұжырымын және невроз бен алкоголизм арасындағы байланысты зерттеді. Ол Фрейдтің сексуалдықты алаңдаушылыққа күшті әсер ететін фактор ретінде қарастыру тұжырымын қабылдап, кінә сезімінің пайда болуын зерделеп, ол "ауысу" деп атаған процесті – мысалы, махаббаттан жек көруге эмоционалдық ауысуды зерттеді. Блюлер клиникалық байқау қабілетімен және симптомдардың өздерінен айғақ беруіне мүмкіндік беруге дайындығымен белгілі болды. Ол сондай-ақ шеберлікпен түсіндіретін жазбаларымен де танымал еді. Блюлер ешқашан науқастарын жазып шығармаған. Зигмунд Фрейд сияқты, ол өзінің күтіміндегі науқастармен тәжірибелер жасады; көптегендері стерильденді, ал көптегендері өз-өзіне қол жұмсады. Өмірінің кейінгі жылдарында Блюлер психоидтарды зерттеді және олар туралы еңбектер жариялады. Ол психоидты – мида тұрақты өзгерістер туғызып, болашақ реакцияларды қалыптастыратын, стимулдарға жауап беру және бейімделу қабілеті деп анықтады. Блюлер психоидты психикалық дамудың себебі деп есептеді. Ол сондай-ақ өмірдің әлеуметтік, психикалық және физикалық аспектілерінің бір-бірінен бөлек емес, жалғыз өмірлік принциптің бір-бірімен байланысты бөліктері екенін ұсынды. Бұл идеялар ғылыми қауымдастықта кең танылмады және көп назар аударған жоқ.