Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кішкентай жабайы мысық
Small wild cat
Ириомоте мысығы (Prionailurus bengalensis iriomotensis) – тек Жапонияның Ириомоте аралында ғана кездесетін барс мысығының (леопард мысығының) бір түрі. 2008 жылдан бері Халықаралық табиғатты қорғау одағының (IUCN) Қызыл тізімінде жоғары қауіпті түр ретінде тіркелген, себебі оның жалғыз популяциясы 250-ден аз ересек жекелеген мысықтардан тұрады және олардың саны азайып бара жатыр.
The Iriomote cat (Prionailurus bengalensis iriomotensis) is a subspecies of the leopard cat that lives exclusively on the Japanese island of Iriomote. It has been listed as critically endangered on the IUCN Red List since 2008, as the only population comprises fewer than 250 adult individuals and is considered declining.
Сипаттама
Ириомоте мысығының жүні көбінесе қара сұр және ашық қоңыр түсті, ал құрсағы мен аяқ-қолдарының ішкі жағындағы түктері ақшыл. Жағындағы түктері ақ болады. Оның құйрығы тамырынан ұшына дейін қалың және ұзын. Ириомоте мысығының анальды бездері анусқа сырттан орналасқан, бұл басқа мысық түрлерінен өзгеше, оларда бұл бездер анус ішінде болады.
The fur of the Iriomote cat is mostly dark gray and light brown, with lighter hair on the belly and insides of the limbs. Hair along the jaw is white. Its tail is thick from base to tip and long. The anal glands of the Iriomote cat surround the anus; this contrasts with other cat species', where they are inside the anus.
Тарату
Ириомоте мысығы Жапонияның Ириомоте аралына тән. Аралдың басым бөлігі субтропикалық мәңгі жасыл ормандардан тұрады, олардың биіктігі әртүрлі, сондай-ақ су жолдары бойындағы кең мангр белдеулерін қамтиды. Бұл әлемдегі кез келген жабайы мысық түрінің ең кішкентай ареалы. Ириомоте мысығы негізінен аралды жауып тұрған субтропикалық ормандарда мекендейді. Ол өзендерге жақын, орман шеттерінде және ылғалдылығы төмен жерлерді ұнатады. Ириомоте мысықтары аумақтық жануарлар. Сүтқоректілердің жеміне қара тышқандар, Рюкю жеңілқанатты тышқандары және жас Рюкю жабайы шошқалары кіреді. Олардың жеміне шығыс далалық үйрек, аяқты құс, еуразиялық кіші сұрғыр, ақшыл кескіш және ақ төсті сутас сияқты көптеген құстар да кіреді. Олар сондай-ақ Сакисима күріш бақаларын, сары дақты жәндіктерді және шабақтарды аулайды. Маусымдық тамақтану өзгерістері байқалған. Олар жыл бойы тышқандар мен бақаларды жейді, жаз және көктемде - кескіштерді, ал күз және қыс айларында көбірек - шегірткелер мен жартастарды жейді. Жұптасу маусымынан тыс уақытта мысықтар жалғыз өмір сүреді, бірақ көбейе бастағанда олар жұптасып әрекет етеді. Бала туу және оларды өсіру үшін таңдалған жерлер құрғақ және жақсы желдетіледі.
The Iriomote cat is endemic to the Japanese Iriomote Island, which spans about Iriomote consists predominantly of low mountains ranging in elevation with subtropical evergreen forest, including extensive belts of mangrove along the waterways. It is the smallest habitat of any wild cat species in the world. The Iriomote cat lives predominantly in the subtropical forests that cover the island up to an elevation of It prefers areas near rivers, forest edges, and places with low humidity. Iriomote cats are territorial. Mammalian prey includes black rats, Ryukyu flying foxes and young Ryukyu wild boar. Their prey also includes a wide range of birds, such as the Eastern spot billed duck, slaty legged crake, Eurasian scops owl, pale thrush, and white breasted waterhen. They are also known to hunt Sakishima rice frogs, yellow spotted crickets and crabs. Seasonal dietary changes have been observed. They eat rats and frogs year round, lizards in the summer and spring, and crickets and bats more often in the fall and winter. Outside the mating season the cats live in solitary, but when they begin breeding they act together. The locations chosen for birthing and rearing are dry and have good ventilation.
Ашылу
Ириомоте мысығын 1965 жылы жануарлар туралы шығармаларға маманданған автор Юкио Тогава (戸川幸夫) ашқан. Оны алғаш рет 1967 жылы Токиодағы Ұлттық табиғат және ғылым мұражайының зоология бөлімінің директоры Иосинори Имаидзуми сипаттады. Ғылыми тұрғыдан анықталғанға дейін Ириомоте мысығы жергілікті тұрғындарда әр түрлі атаулармен белгілі болған: "таудағы мысық"; ヤママヤー; yamamayaa, "тауда жарқырайтын"; ヤマピカリャー; yamapikaryaa. Ириомоте мысығын аралдағы басқа мысықтардан ажырату үшін жергілікті тұрғындар басқа мысықтарға ピンギマヤ; үйсіз мысықтарға арналған пингмайя және マヤ; майя немесе マヤグヮー; майагва деген лақаптар берді. Дегенмен, басқалары Ириомоте мысығын жабайы мысық деп санайтын. 1965 жылдың мамыр айында, Тогава аралға қайтып келгенге дейін, Охара бастауыш мектебінің бір тобы аралдың оңтүстік бөлігіне экскурсияға шыққанда, Хаэмита жағалауындағы шағын Маари шарлауығының түбінде әлсіреп, жарақат алған еркек Ириомоте мысығын тапты. Балаларды бақылайтын мұғалім мысықты алып кетті. Тағы бір мұғалім терісін формалинге салып, сүйектерін мектептің артындағы ағаш қорапқа көміп қойды. Тогава сүйектерді қазып алды, осы мысық түрдің прототипі болды. Содан кейін мысықтар мұражайға бақылауға жіберілді. Еркек мысық 1973 жылдың 25 сәуірінде, ал аналық мысық 1975 жылдың 13 желтоқсанында қайтыс болды. Еркек мысықтың терісі уақытша толғанды, қан хромосомалық зерттеуге жіберілді, ал денесінің қалған бөлігі формальдегидпен сақталды. Әйел мысықты толғандырып, музейге қойып қойды. Имаидзумидің ерекшеліктері туралы пікірлеріне қарамастан, басқа зерттеушілер Ириомоте мысығының оның ашылуынан бері жеке түр екендігі туралы ойды қатты даулап келеді. Бұл зерттеуге бас сүйектері мен тістері, тірі жануарлар мен жануарлардың үлгілері, сондай-ақ генетикалық зерттеулер қатысты. Ириомоте мысығының кариотипі, рибосомалық РНК (rRNA) шектеу фрагментінің ұзындығы және митохондриялық 12S rRNA және цитохром b молекулалық филогенетикалық талдаулары леопард мысығымен бірдей немесе дерлік бірдей екені дәлелденді. Екі мысық өте жақын туыс деп есептеледі, олардың айырмашылықтары түр ішіндегі өзгерістер немесе жеке мутациялар ретінде жіктеледі. Сондай-ақ, цитохром b-нің негіз жұп алмасу жылдамдығы мен оның әртүрлілігіне қарай, Ириомоте мысығы 180 000 – 200 000 жыл бұрын леопард мысығынан бөлініп кеткен деп бағаланады. Теңіз геологтарының мәліметінше, Рюкю аралдары Азиямен 20 000 жыл бұрыннан 240 000 жыл бұрынға дейін құрлық көпірі арқылы байланысқан. Ғалымдар осы кезеңде Ириомоте мысығы аралдарға көшіп келген деп есептейді.
The Iriomote cat was discovered in 1965 by Yukio Togawa (戸川幸夫), an author who specialized in works about animals. In 1967, it was first described by Yoshinori Imaizumi, director of the zoological department of the National Museum of Nature and Science in Tokyo. Prior to its scientific discovery, the Iriomote cat was known locally by various names: "the cat in the mountain"; ヤママヤー; yamamayaa, "that which shines on the mountain"; ヤマピカリャー; yamapikaryaa. To distinguish between the Iriomote cat and other cats on the island, locals also gave other cats nicknames such as ピンギマヤ; pingimaya for stray cats and マヤ; maya or マヤグヮー; mayagwaa for house cats. Others, however, believed that the Iriomote cat was a feral cat. In May 1965, prior to Togawa's return to the island, a group of children from Ōhara Elementary School on a field trip to the southern part of the island found a weakened, injured male Iriomote cat at the base of the small Maaree Waterfall on Haemita Beach. The teacher in charge of the children took the cat. Another teacher preserved the pelt in formalin and buried the skeleton in a wooden box behind the school. Togawa exhumed the remains, and this cat became the prototype for the species. The cats were then transferred to the museum for monitoring. The male died on April 25, 1973, and the female on December 13, 1975. The male's pelt was temporarily stuffed, the blood was sent off for chromosomal research, and the rest of the body was preserved in formaldehyde. The female was stuffed and put on display in the museum. In contrast to Imaizumi's assertions about its unique characteristics, other researchers strongly disputed the idea that the Iriomote cat is its own species ever since its discovery. Investigations involving skulls and teeth, samples and living animals, and genetic research were conducted. The Iriomote cat's karyotype, the restriction fragment length of the ribosomal RNA (rRNA), and molecular phylogenetic analyses of the mitochondrial 12S rRNA and cytochrome b have proven to be identical, or nearly so, to the leopard cat's. The two cats are assumed to be extremely closely related, their differences being categorized as either intraspecies variations or individual mutations. Also, from the speed of cytochrome b's base pair substitution and its diversity, it is estimated that the Iriomote cat diverged from the leopard cat around 180,000 200,000 years ago. According to marine geologists, the Ryukyu Islands were connected to mainland Asia via a land bridge from about 20,000 years ago to 240,000 years ago. Scientists believe that the Iriomote cat moved its range to the islands during this period.
Қауіптер
Өнеркәсіптік жобалардың салдарынан тіршілік ортасының жойылуы, иттің жыртқыштығы, жол апаттары және жабайы шошқа мен крабтарға қойылған тұзақтар – барлығы Ириомоте мысықтарының санының азаюына себеп болады. Үкімет Ириомоте аралындағы қаңғыбас мысықтардың санын жоюда сәттілікке жетті. Басты қауіп – жабайы немесе жартылай жабайыға айналған үй мысықтары, бірақ олардың арасындағы байланыстарды бақылау жүргізілмеген. Тамақ үшін бәсекелестік, мысық иммуножеткіліксіздігі вирусын (FIV) және басқа жұқпалы ауруларды жұқтырған үй мысықтарымен қарым-қатынас, сондай-ақ гибридтену нәтижесінде популяцияның азаюы – Ириомоте мысығы үшін маңызды мәселелер. Аурудың таралуына қатысты қорқыныштан туындап, 2001 жылдан бастап Такетоми қаласы барлық тұрғындардан үй жануарларын тіркеуді талап ететін Мысық шаруашылығы ережесін қабылдады. 2008 жылдың маусым айында ережеге міндетті FIV тестілеуі мен вакцинациялау, стерилизация және микрочип салу енгізілді. Сонымен қатар, бір иеге рұқсат етілген үй жануарларының санына жаңа шектеу қойылды. Бұдан бөлек, құлақ бездерінен улы сұйықтық бөлетін қанақ бақа да аралда пайда болды. Ириомотенің одан әрі ластануын болдырмау мақсатында Ишигаки аралының тұрғындары 2008 жылы оларды жою жөніндегі шараларды бастады.
Destruction of habitat due to development, predation by dogs, traffic accidents, and traps set for wild boar and crabs all contribute to the decline in number of Iriomote cats. The government has successfully eliminated the stray cat population on Iriomote. The primary fear stems from house cats that have become feral or partially feral, but there has been no monitoring of these interactions. Pressure from competition over food, contact with house cats that have contracted feline immunodeficiency virus (FIV) and other contagious diseases, as well as decrease in population due to hybridization are all important issues with the Iriomote cat. Because of the fears regarding transmission of the disease, starting in 2001 Taketomi Town enacted the Cat Breeding Ordinance which required all residents to register their pet cats. In June 2008, the ordinance was revised to include mandatory FIV testing and vaccinations, spaying and neutering, and microchipping. A new limit to the number of pets allowed per owner was also added. Furthermore, the cane toad, which secretes a poisonous liquid from glands in its ears, has also appeared on the island. In order to prevent further contamination of Iriomote, residents of Ishigaki Island began extermination measures in 2008.
Мәртебе
2008 жылдан бері Ириомоте мысығы IUCN ұйымы тарапынан "өте қауіпті" санатында тіркелген. 1972 жылдың 15 мамырында Окинаваның қайта құрылуымен бірге ол ұлттық табиғи ескерткіш ретінде мойындалды. 1977 жылдың 15 наурызында оған табиғи ескерткіштер ішінде арнайы мәртебе берілді, ал 1994 жылы «Түрлерді қорғау туралы» заңмен жабайы флора мен фаунаның ерекше қорғалатын ұлттық түрлері деп белгіленді. Аталған заң 28 қаңтарда қабылданды және 1 наурызда қолданысқа енгізілді.
Since 2008, the Iriomote cat is categorized as "critically endangered" by IUCN. On May 15, 1972, along with the recovery of Okinawa, it was nationally recognized as a natural monument. On March 15, 1977, it was given special status amongst natural monuments, and in 1994 with the Species Protection Act, it was designated as a Specified National Endangered Species of Wild Fauna and Flora. This act was adopted on January 28 and enacted on March 1.
Жобалар мен іс-шаралар
1977 жылы Эдинбург герцогы Филипп ханзадасы Акихито ханзадасына Ириомоте мысығын сақтау туралы хат жазды. Хатқа қоса берілген (профессор Лейхаузен жазған) баяндамада аралға одан әрі көшіп келуге және жерді өңдеуге тыйым салу ұсынылды. Осы күш-жігерге қарамастан, теңіз деңгейінен 200 метрден төмендегі мысықтардың табиғи мекендейтін жерлерінің көлемі жеткіліксіз болды. 1995 жылы Ириомоте жабайы табиғатты сақтау орталығы құрылды, ол сақтау жұмыстарын күшейту, зерттеулер жүргізу және мысықтың экологиялық қажеттіліктерін жақсырақ түсіну үшін құрылды. Алайда, көптеген тұрғындар Ириомоте мысығы мен аралдағы басқа да түрлерді қорғау мақсатындағы шараларға байланысты жерді өңдеу мен жақсартуға қойылған шектеулерге қарсылық білдірді. Апаттан кейін ол өздігінен қозғала алмады, бірақ Ишигаки аралында жүру қабілетін қайта алды. 31 тамызда ол оңалту үшін Ириомоте жабайы табиғатты сақтау орталығына жеткізілді. Бастапқыда W 48 деп белгіленді, себебі ол аралдың батыс бөлігінде Ириомоте мысығын көрген қырық сегізінші адам болды, бірақ кейін Йон деп аталды. Такетоми қаласы 2015 жылы «Ириомоте жабайы мысық күнін» атап өтуді бастады. 2016 жылдың шілдесінде Такетоми Цусимамен ортақ эндемикалық жабайы мысықтарының болуына байланысты ынтымақтастық туралы келісімге келді. Цусимада леопард мысығының тағы бір түрі – Цусима мысығы мекендейді. Аралда Ириомоте мысығын бейнелейтін бірнеше мүсін бар. Аралдың оңтүстік-шығысында, Накама өзенінен өтетін Накама көпірінің екі жағында әртүрлі поздағы мысықтың екі тас мүсіні орналасқан. 2017 жылы Такетоми қаласы екі қола мүсінді ашты: біреуі Ириомоте аралының батыс жағалауындағы демалыс орнында, екіншісі аралдың солтүстігіндегі көпірдің басында. «Азуманга Дайо» комедиялық манга сериясы және Киёхико Азуманың оған жасаған анимациялық бейімделуінде Мая атты Ириомоте мысығы бейнеленеді. Окинаваға сапарға барған сынып оқушылары Ириомоте аралына баруға шешім қабылдады, онда Сакаки Маямен дос болып, оны өсірді. Рейко Йошида мен Миа Икумидің «Токио Мью Мью» манга сериясында басты кейіпкерлерге жойылып бара жатқан түрлердің ДНК-сы енгізіліп, оларға үстіміздік қабілеттер сыйлады. Басты кейіпкер Ичиго Момомияға Ириомоте мысығының ДНК-сы сіңіріліп, ол мысық қызға айналды.
In 1977, Prince Philip, Duke of Edinburgh wrote a letter addressed to Crown Prince Akihito regarding the preservation of the Iriomote cat. The report attached to the letter (written by Professor Leyhausen) suggested outlawing any further migration to the island as well as banning the cultivation of the land. Despite these efforts, not enough land within the cats' preferred habitat of less than 200 meters above sea level was included. In 1995 the Iriomote Wildlife Preservation Center was established to increase preservation work, enforce research, and to increase understanding of the cat's ecological needs. However, many residents have objected to restrictions on land cultivation and improvement brought about by the measures in place to protect the Iriomote cat and other species on the island. Following the accident he couldn't move on his own, but he regained his ability to walk while on Ishigaki. He was brought back to the Iriomote Wildlife Preservation Center for rehabilitation on August 31. Originally labeled W 48 due to the fact that he was the forty eighth confirmed sighting of an Iriomote cat on the western part of the island, he eventually was given the name Yon. The town of Taketomi initiated an "Iriomote Wild Cat Day" in 2015. In July 2016, Taketomi signed a partnership with Tsushima based on their common endemic wild cats. Tsushima hosts the Tsushima cat, another leopard cat subspecies. The island also has several statues representing the Iriomote cat. In the south east of the island, spanning across the Nakama River, the Nakama bridge is guarded on each side by two stone statues of the cat in various positions. And in 2017, the town of Taketomi revealed two new bronze statues, one in a rest area on the west coast of the Iriomote island, and the other at the beginning of a bridge in the North of the island. The comedy manga series Azumanga Daioh and subsequent animated adaptation by Kiyohiko Azuma features an Iriomote kitten named Mayaa. As their class go on a school trip in Okinawa, the main characters decide to visit the Iriomote island where Sakaki bonds with Mayaa, and ends up raising it. In the manga series Tokyo Mew Mew by Reiko Yoshida and Mia Ikumi, the main characters get accidentally infused with the DNA of endangered species, giving them super powers. The heroine Ichigo Momomiya thus gets infused with the DNA of the Iriomote cat, allowing her to transform into a catgirl.
Жамапқария
Жалпы, ямапикария сияқты атаулар Ириомоте мысығына қатысты қолданылады, бірақ кейбір жергілікті тұрғындар аралда басқа түрдегі мысық көргендерін айтады. Бұл мысық үй мысығынан екі есе ірі болып сипатталады, оның құйрығы 60 сантиметрге жетеді және түсі Ириомоте мысығынан мүлдем өзгеше. Ол бірнеше рет көрінген. 1965 жылы Тогава жергілікті аңшымен сөйлесіп, жолбарыс терісіне ұқсас жүні бар үлкен мысықты өлтіргенін естіген. Аңшы денесін жойған, ал дене тасталған жері – аралдың оңтүстігіндегі Хаеми ауданы іздеуге алынған. Ал Тадааки Имаидзуми 1994 жылы бір аңшымен сөйлесіп, ол үлкен жабайы мысықтың бас сүйегін көрсеткен. Тадааки Имаидзуми оның үй мысығына жататындығын анықтады.
In general, names such as yamapikaryaa are used in reference to the Iriomote cat, but some locals claim to have seen another type of cat on the island. This cat is described as being twice as large as a house cat with a tail that is 60 centimeters long and a coat pattern that is different from what the Iriomote cat displays. It has been sighted several times. In 1965, Togawa spoke with a local hunter who claimed to have killed a large cat with fur like a tiger's. He disposed of the body, and Haemi on the southern part of the island, where the body was disposed of, was searched. Tadaaki Imaizumi, on the other hand, spoke with a hunter in 1994 who had the skull of what he believed was a large wild cat. Tadaaki Imaizumi determined that it was a house cat.