Кіріспе

Қытай зодиакындағы белгі: Ешкі (кейде қой немесе қош деп те аударылады) – қытай күнтізбесімен байланысты қытай зодиакындағы 12 жылдық циклдың сегізінші жануары. Бұл зодиак белгісі көбінесе «Қош» немесе «Қой» белгісі деп аталады, себебі қытай тіліндегі «янь» сөзі ешкілер мен қойларды қамтитын Caprinae таксономиялық кіші отбасы ретінде дәлірек аударылады, бірақ басқа жануарлар кіші отбасы түрлерімен, мысалы, Bovinae, Antilopinae және қытай мифологиясындағы Bovidae тұқымдастығының басқа таксономиялық ерекшеліктерімен (оның ішінде Тұлпар/Сиыр зодиак белгісі) қарама-қарсы келеді. Ешкі жылы 8-ші Жерлік тармақ символымен байланысты, 未 (wèi).

Ешкі немесе қой

Қытай тіліндегі "яң" сөзі ешкі мен қойдың екеуін де білдірсе, "шаньян" және "мианьяң" терминдері сәйкесінше тек ешкі мен қойды білдіреді. Ағылшын тілінде бұл белгі (бастапқыда мүйізді жануарға негізделген) ешкі немесе қой деп аталуы мүмкін. Ешкі немесе қой ретінде түсіндірілу мәдениетке байланысты. Жапонияда бұл белгі "хицудзи", яғни қой, ал Моңғолияда – қошқар немесе қой деп аталады. Қытайдың өзінде аймақтық ерекшелік болуы мүмкін: зодиак белгісі "яң" оңтүстікте көбінесе ешкі ретінде, ал солтүстікте – қой ретінде қарастырылады.

Сипаттамалары

Қытай халқы қойды ырысқүл жануар деп санайды, сондықтан қой жылы – үміт пен өркендеуге толы жылдың басталуын білдіреді. Бұл сонымен қатар "шан" (善) таңбасының бір бөлігі, оның мағыналарының ішінде мейірімділік пен жақсылық бар. Осы жылда туған адамдардың белгілі бір қасиеттерге ие болатыны айтылады. Сол сияқты, бір жануар белгісімен байланысты жылдар да белгілі бір ерекшеліктермен сипатталады, олар 12/60 жылдық циклде қайталанады. Бұл жағдайда ортақ қасиеттер – ешкіге тән белгілер. Дәстүрлі қытай күнтізбесінің ай-күн тәртібіне байланысты, зодиак жылы Григориан күнтізбесімен сәйкес келмейді: жаңа жылдар жаңа ай кезінде басталатын жүйе бойынша, қаңтардың соңы мен ақпанның ортасы аралығында анықталады. Ешкінің белгілері басқа хрономантикалық факторлар немесе сағат сияқты өлшемдер арқылы да көрінеді. Қытай астрологиясында ешкілер бейбітсүйгіш, мейірімді және жоғары бағаланатын жануарлар деп сипатталады. Ағаш элементі қосылғанда, ешкінің мінезі татулықты ұнатады, көмекке дайын және сенімді болады, бірақ сонымен қатар өзгеріске қарсы тұрады және жабысады.