Кіріспе

Бірнеше клиникалық тұрғыдан анықталатын белгілердің жиынтығы

Синдром – бір-бірімен байланысты және көбінесе нақты бір ауру немесе бұзылыспен қатар жүретін медициналық белгілер мен симптомдардың жиынтығы. Бұл сөз грек тіліндегі σύνδρομον сөзінен шыққан, ол "бірге кездесу" деген мағынаны білдіреді. Синдром нақты себеппен байланыстырылғанда, ол ауруға айналады. Кейде синдром патогенезбен немесе себеппен тығыз байланысты болады, сондықтан синдром, ауру және бұзылыс терминдері бір-бірінің орнына қолданылуы мүмкін. Мұндай терминологияны шатастыру медициналық диагноздың нақтылығы мен мағынасын бұрмалайды. Алайда, субклиникалық әрқашан алмастырылмайды, себебі ол "қалыпты клиникалық тесттермен анықталмайтын немесе байқауға келмейтін әсерлер" дегенді білдіреді; яғни, симптомсыз.

Жалпы медициналық қызмет

Медицинада синдромның кең анықтамасы қолданылады, ол белгілер мен қорытындылар жиынтығын сипаттайды, бірақ оларды міндетті түрде бір ғана анықталатын патогенезге байланыстырмайды. Жұқпалы синдромдарға энцефалит және гепатит жатады, олардың екеуі де бірнеше түрлі жұқпалы себептерден туындауы мүмкін. Медициналық генетикада қолданылатын дәлірек анықтама барлық медициналық синдромдардың ішіндегі белгілі бір тобын сипаттайды.

Психиатрия және психопатология

Психиатриялық синдромдар көбінесе психопатологиялық синдромдар деп аталады (психопатология – психикалық бұзылыстарда кездесетін психикалық дисфункцияларды, сондай-ақ психикалық бұзылыстардың пайда болуын, диагнозын, дамуын және емдеуін зерттейтін сала). Ресейде осы психопатологиялық синдромдар қазіргі клиникалық тәжірибеде қолданылады және психиатриялық әдебиетте толық сипатталады: астениялық синдром, обсессивті синдром, эмоционалдық синдромдар (мысалы, маниялық синдром, депрессивті синдром), Котард синдромы, кататониялық синдром, гебефрениялық синдром, бредді және галлюцинаторлық синдромдар (мысалы, параноидті синдром, параноидті-галлюцинаторлық синдром, Кандинский-Клерамбо синдромы, сондай-ақ психикалық автоматизм синдромы, галлюциноз), парафрениялық синдром, психопатиялық синдромдар (барлық дерлік тұлғалық бұзылыстарды қамтиды), сананың шатыру синдромы (мысалы, сумерек сананың шатыруы, аменциялық синдром, сондай-ақ аменция, делирий синдромы, ұрыққандық синдромы, онейроидті синдром), гистериялық синдром, невротикалық синдром, Корсаков синдромы, гипохондриялық синдром, параноидті синдром, сенастопатиялық синдром, энцефалопатиялық синдром. Қазіргі Германияда қолданылатын психопатологиялық синдромдардың мысалдары: психоорганикалық синдром, депрессивті синдром, параноидті-галлюцинаторлық синдром, обсессивтік-компульсивті синдром, автономдық синдром, агрессия синдромы, маниялық синдром, апатия синдромы. Мюнхаузен синдромы, Гансер синдромы, нейролептиктерге шақырылған дефицит синдромы, иіс сезуге қатысты синдром да кеңінен танымал.

Тарих

Негізгі психопатологиялық синдромдарды неміс психиатры Эмиль Крейпелин (1856–1926) ауырлық деңгейі бойынша үш топқа жіктеді. Бірінші топ, ең жеңіл бұзылуларды қамтиды, бес синдромнан тұрады: эмоционалдық, параноидтық, истериялық, делирийлік және импульсивті. Екінші, аралық топқа екі синдром кіреді: шизофрениялық синдром және сөйлеу галлюцинациялары синдромы.

Медициналық генетика

Медициналық генетика саласында "синдром" термині дәстүрлі түрде тек генетикалық себебі белгілі болған жағдайларда ғана қолданылады. Сондықтан, 21-трисомияны әдетте Даун синдромы деп атайды. 2005 жылға дейін CHARGE синдромы көбінесе "CHARGE қауымдастығы" деп аталатын. Аурудың басты себепші гені (CHD7) анықталғаннан кейін атауы өзгертілді. VACTERL қауымдастығының түпкілікті себебі анықталған жоқ, сондықтан оны "синдром" деп жиі атамайды.

Басқа салалар

Биологияда "синдром" термині әртүрлі жағдайлардағы ерекше белгілер жиынтығын сипаттау үшін көбірек жалпылама мағынада қолданылады. Мысалдарға мінез-құлық синдромдары, сондай-ақ тозаңдану синдромдары мен тұқым тарату синдромдары жатады. Орбиталық механика және астрономияда Кесслер синдромы – Жердің төменгі орбитасындағы (LEO) объектілердің тығыздығы соншалықты жоғары болғанда, объектілердің арасындағы соқтығысулар тізбектеп оқиға тудыруы мүмкін, онда әрбір соқтығысу одан әрі соқтығысу мүмкіндігін арттыратын ғарыш қалдықтарын жасайды. Кванттық қателерді түзету теориясында синдромдар код сөздеріндегі қателерге сәйкес келеді, олар синдромдық өлшемдер арқылы анықталады, бұл өлшемдер тек қана қателі жағдайға күйді өзгертеді, соның арқасында код сөздерінде сақталған кванттық ақпаратқа әсер етпей қателерді түзетуге болады.

Атау беру

Жаңадан анықталған синдромдарды атау үшін белгілі бір жалпы қағида жоқ. Бұрын синдромдар көбінесе алғашқы жарияланымда осы жағдайды анықтап, сипаттаған дәрігердің немесе ғалымның атымен аталатын. Бұлар "эпонимді синдромдар" деп аталады. Кейбір жағдайларда аурулар алғашқыда белгілерімен келген науқастың атымен немесе оның туған қаласымен аталады (мысалы, Стокгольм синдромы). Кейбір науқастар өздерінің есімдерімен синдромдарды атауға құлшынады, ал дәрігерлер оған тартыншақты қарауы мүмкін. Синдромға адамның аты берілгенде, оның иеленуші түрін қолдану керек пе, жоқ па деген пікірлер қалыптасады (мысалы, Даун синдромы және Даунның синдромы). Солтүстік Америкада иеленушіліксіз формаға көбірек басымдық беріледі, ал еуропалық әдебиеттерде көбінесе иеленушілік форма қолданылады. 2009 жылғы зерттеу 1970 жылдан 2008 жылға дейін Еуропадағы медициналық әдебиетте иеленушілік формадан бас тарту тенденциясын көрсетті. Медициналық синдром туралы ұғымды 17 ғасырда Томас Сиденхэм одан әрі дамытты.

Негізгі себеп

Тіпті этиологиясы белгісіз синдромдарда да, статистикалық тұрғыдан мүмкін емес байланыста болатын қоса жүретін симптомдардың болуы, зерттеушілерді барлық сипатталған симптомдардың түпкі себебі белгісіз екен деген гипотезаға жетелейді.