Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
VI ғасырдағы сириялық ғалым және зиялы Евгарий Сколастик (Εὐάγριος Σχολαστικός) – біздің заманымыздың VI ғасырында өмір сүрген сириялық ғалым және зиялы, Антиохиялық патриарх Григорийдің көмекшісі болған. Оның қазірге дейін сақталған "Шіркеу тарихы" (Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία) атты еңбегі, бірінші Эфес соборынан (431 жыл) бастап император Маврикийдің билігіне және Сколастик қайтыс болғанға дейінгі кезеңді қамтитын алты томдық жинақтан тұрады.
6th century Syrian scholar and intellectual
Evagrius Scholasticus (Εὐάγριος Σχολαστικός) was a Syrian scholar and intellectual living in the 6th century AD, and an aide to the patriarch Gregory of Antioch. His surviving work, Ecclesiastical History (Ἐκκλησιαστικὴ Ἱστορία), comprises a six volume collection concerning the Church's history from the First Council of Ephesus (431) to the emperor Maurice’s reign until Scholasticus' death.
Өмір
Евгрий Сколастик Сирияның Эпифания қаласында дүниеге келген, ол Шығыс Рим империясының орталығында, Оронт өзенінің жанында орналасқан. Глен Чеснут оның туған жылын 536 немесе 537 деп көрсетеді, ал Майкл Уитби «шамамен 535 жыл» дейді. Оның жазған алғашқы еңбегі халықтың көп бөлігін қамтыған оба эпидемиясына арналған. Евгрийдің өзі жас кезінде осы індетке шалдыққан, бірақ одан аман қалған. Оның айтуынша, оның отбасының жақындары, соның ішінде сол кездегі әйелі де осы індеттен көз жұмған. Майкл Уитби Евгрийдің саяси элитамен байланысы бар бай аристократтық отбасында туғанын айтады. Оның білімі бала кезінен бастап ұзақ және жан-жақты болды, алдымен грамматиканы оқып, кейін классикалық грек әдебиетіне көшкен. Бұл оның құқық тағылымын алуына әкелді, оны аяқтағаннан кейін 20 жасында «Сколастик» деген құрметті атаққа ие болды. Оның алғашқы маңызды лауазымы – Грей Антиохияны Константинополға сүйемелдеп барып, оның жыныстық тәртіпсіздікке қатысты айыптауларынан қорғауы болды. Евгрий Антиохияда қайтадан үйленді, онда оның жазбалары кәсіби элита арасындағы беделін көрсетеді, себебі бұл тойда әсемдік пен көптеген адамдар болды. Император Морисқа арналған теологиялық еңбектердің көптеген жазбаларын жасаған Евгрий, бірақ олардың ешқайсысы бізге жеткен жоқ. Оның қалған еңбегі, «Шіркеу тарихы» 593 жылы аяқталды, ол алты томдық жинақ болып, Эфес соборынан бастап оның заманына дейінгі христиан тарихын қамтиды. Евгрий Халкидон дәстүріндегі христиан болды және өзінің замандастары болған екі танымал тарихшы – Захарий Ретор мен Зосимды теологиялық айырмашылықтары үшін сынады. Ол бұрынғы ғалымның 5 және 6 ғасырлардағы тарихқа қосқан үлесі үшін оны құрметтеді, бірақ оның монофизит ұстанымы үшін айыптады. Алайда, ол Зосимға, дінсіз тарихшыға, оның христиандыққа қарсы көзқарастары үшін ерекше жаулық танытты, былай деді: «Сен, қарғысқа ұшыраған және толығымен таза емес адам, римдіктердің байлығы христиандық танылған кезден бастап ысырапқа кетіп, толығымен құлдырады», – деп Зосимнің Римнің құлауы Константиннің христианды қабылдауымен басталды деген пікіріне қарсы шықты.
Evagrius Scholasticus was born in Epiphania, a Syrian town located next to the Orontes River in the heart of the Eastern Roman Empire. Glenn Chesnut gives his date of birth as either 536 or 537; Michael Whitby says "about 535". His first written work addressed the plague outbreak which infected a vast segment of the population. Evagrius himself was infected by the outbreak during his youth yet managed to survive it. According to his own account, close members of his family died from the outbreak, including his wife at the time. Michael Whitby reasons that Evagrius was born into a wealthy aristocratic family with close ties to the political elite. His education was long ranging and comprehensive since early childhood, starting with a specialization in grammar and transitioning to classical Greek literature. This eventually culminated in Evagrius’s pursuit of legal studies, which upon completion, earned him the prestigious title of “Scholasticus” when he was in his late 20s. His first notable official endeavor was accompanying Gregory of Antioch to Constantinople in order to defend him against charges related to sexual misbehavior. Evagrius again remarried in Antioch, where his own records testify to his prestige among the professional elite since displays of grandeur and a massive audience were present during this wedding ceremony. Dedicated to the emperor Maurice Evagrius wrote many works on theological matters, but none of these survives. His remaining work, The Ecclesiastical History was complete in 593, a six volume compilation of Christian history from the first Council of Ephesus to his own present time. Evagrius was explicitly a Christian in the Chalcedonian tradition, critiquing both Zacharias Rhetor and Zosimus for theological differences, two popular historians during his own time. He respected the former scholar for his contributions to the histories of the 5th and 6th centuries AD but chastised him for his Monophysite position. However, he was especially hostile towards Zosimus, a pagan historiographer, for his vehemently anti Christian views, stating “ ‘You, O accursed and totally defiled one, say that the fortunes of the Romans wasted away and were altogether ruined from the time when Christianity was made known”, challenging Zosimus's assumption that Rome's fall began with Constantine's conversion.
Дін тарихы
Евгрийдің сақталған жалғыз еңбегі – «Церков тарихы» – Шығыс Рим империясының 431 жылы Эфесте өткен Бірінші кеңесте несториандық даудың ресми басталуынан бастап, 593 жылы ол жазған кезге дейінгі тарихын қамтиды. Кітаптың мазмұны негізінен діни мәселелерге, белгілі епископтар мен қасиетті адамдарға қатысты оқиғаларды сипаттайды. «Эдицио принцепс» 1544 жылы Роберт Стефанус (әдетте Роберт Этьен деп танылады) есімімен жарық көрді. Чичестер епискобы Джон Кристоферсон «Церков тарихын» латын тіліне аударған, ол 1570 жылы қайтыс болғаннан кейін жарияланды. Ағылшыл тіліне аудармалар көп уақыттан кейін пайда болды: алғашқысы Эдвард Уолфордтың 1846 жылы Лондонда басылған аудармасы; Майкл Уитбидің аудармасы 2001 жылы Ливерпуль университетінің баспасында «Аудармадағы мәтіндер сериясының» бөлігі ретінде жарияланды. Кейбір тарихшылар, әсіресе Паулин Аллен, Евгрийдің Халкидондық теологиялық ұстанымы оның ақпаратты таңдауына тікелей әсер еткенін, Халкидондықтарға қарсы жағымсыз беделге тап болған саяси тұлғаларды қорғау үшін деп санайды. Алайда, Уитби заңгер-ғалымның басқа тарихшылардың жазғандарын қабылдап, оларды енгізгенін атап көрсетеді. Мысалы, Евгрий Схоластик монофизит болғанына қарамастан, Зәкәрияның тарихын мәтіндік зерттеуде кеңінен пайдаланады, кейде оның теологиясын ашық түрде насихаттайтын жұмысының ұсақ-түйек бөліктерін жіберіп алады, бірақ оны көбінесе сенімді деп есептейді. Аллен Евгрийдің Зәкәрияның еңбегіне сүйенгенін, өйткені оның жұмысы Теодорет Кир заманынан бастап оның өзінің дәуіріне дейінгі оқиғаларды толыққанды баяндаған жалғыз тарихи жазба болғандықтан түсіндіреді. Өкінішке орай, Зәкәрияның түпнұсқа қолжазбалары жоғалып кеткен. Евгрий император Юстиниан мен оның әйелі Феодораны Прокопий сипаттағандай, денеленген шайтандар деп сынға алудан гөрі азырақ сынға алады. Аймақтық байланыстарға байланысты Евгрий императорды әділдікке қатысты орташа көзқарасы мен шектен тыс қуғын-сүргінге қарсы ұстанымы үшін мақтайды, бірақ оның дінсіздігі мен байлығын айыптайды. Евгрийдің Юстинианға қатысты екіұштылығы оны ізгі адам деп сипаттағанда, бірақ Персиямен өзі бастаған соғыстағы жеңіліске соқыр болғанда ерекше көзге түседі. Чеснут сонымен қатар римдік тарихшы мен ғалымның «Церков тарихын» драмалық стильмен қалай безендіргенін, классикалық грек трагедияларының тақырыптарын пайдаланып Юстинианның өмірін, әсіресе Фортунаның үлкен ауытқуларын сипаттағанын айтады. Евгрий Зәкәрия, Үлкен Симеон Стилит, Эпифаниялық Евстафий, Иоанн Малалас, Зосим және Кесариялық Прокопий жазған құжаттарға сүйене отырып, осы кітапты жазды. «Церков тарихы» Евгрий басқа ғалымдардың материалдарын пайдаланып, өз дереккөздерін нақты көрсеткендіктен, оның қамтыған уақыт кезеңінің маңызды және сенімді есебі ретінде қарастырылады. Ол өз уақытындағы басқа теологтардан гөрі есебін тиімдірек растау үшін басқа тарихи еңбектерден алынған ақпаратты мұқият ұйымдастырады, осылайша болашақ тарихшылардың оның жұмысын зерттеуге қызығушылығын арттырады. Алайда тарихшылар Евгрийдің сақталған еңбегінде, оның дәуірі үшін кең таралған, ауыр хронологиялық реттілік және ірі соғыстар мен басқа да дүниежүзілік оқиғалар сияқты маңызды оқиғаларды елеусіз қалдыру сияқты логикалық қателіктер бар екенін мойындайды. Ғалым өзінің өміріндегі маңызды оқиғаларды атап өткенде, хронологиялық белгілеудің жоқтығы айқын байқалады, бұл оның кітабын талдағандарға қиындықтар туғызуы мүмкін.
Evagrius's only surviving work, Ecclesiastical History, addresses the history of the Eastern Roman Empire from the official beginning of the Nestorian controversy at the First Council of Ephesus in 431 to the time in which he was writing, 593. The book's contents focus mainly on religious matters, describing the events surrounding notable bishops and holy men. The editio princeps was published in 1544 under the name of Robertus Stephanus (better known as Robert Estienne). John Christopherson, bishop of Chichester, made a Latin translation of the Ecclesiastical History, which was published after his death in 1570. Translations into English appeared much later: the first was by Edward Walford, which was published at London in 1846; Michael Whitby's translation was published in 2001 by Liverpool University Press as part of their "Texts in Translation Series." Some historians, particularly Pauline Allen, allege that Evagrius's Chalcedonian theological stance directly influenced his selection of information, in order to defend Chalcedonian aligned political agents against negative reputation. Whitby, however, emphasizes the legal scholar's acceptance and inclusion of information written by other historians who adopted opposing stances, when he discerned that their accounts were reliable. For example, Evagrius Scholasticus relies heavily on Zachariah's textual study of history even though he was a monophysite, occasionally omitting minor facets of his work that explicitly promote his theology, but largely considering him to be dependable. Allen also reasons that Evagrius built on Zachariah's work because his was the only comprehensive historical account of events taking place from Theodoret of Cyrus’s time till his own era. Unfortunately, however, Zachariah’s original manuscripts have been lost. Evagrius is much less critical of the Emperor Justinian and his wife Theodora, in comparison with Procopius, who described the two as physically manifest demons. Because of regional affiliations Evagrius depicts the emperor in a more sympathetic light, praising his moderate approach to justice and his restraint towards excessive persecution, yet still decrying his heresy and displays of wealth. Evagrius’s ambivalence to Justinian is especially evident when he describes him as a virtuous man yet blind to impending defeat in his self initiated war with Persia. Chesnut also comments on how the Roman historian and scholar endues his Ecclesiastical History with a dramatic style, using themes from classical Greek tragedies to characterize Justinian’s life, particularly Fortune’s grand fluctuations. Evagrius builds upon the documents written by Zachariah, Symeon Stylites the Elder, Eustathius of Epiphania, John Malalas, Zosimus, and Procopius of Caesarea. The Ecclesiastical History is considered an important and relatively authoritative account of the timeline it traces, since Evagrius draws on other scholars’ material, explicitly acknowledging his sources. He meticulously organizes information taken from other written historical works in order to validate his account more effectively than other theological scholars of his time, thus diminishing confusion for future historian's interested in studying his work. However, historians acknowledge that there are serious logical errors inherent in Evagrius's surviving work, which is common for its epoch, namely the problematic chronological sequencing and skimming over of undeniably notable events such as major wars and other secular events. When the scholar mentions important occasions in his own life, lack of chronological labeling is especially evident – which can provide complications to those analyzing his book.