Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әскер құрамалары
Army formation
Шилтрон (сондай-ақ, шелтрон, шелт-тром, шилтром немесе шилтрон) – ұрысқа түзу, қалқан қабырғасы немесе фаланкс құрайтын тығыз орналасқан әскерлер тобы. Бұл термин ең көп Шотландия тәуелсіздік соғыстары кезінде, 13-шы ғасырдың соңы мен 14-шы ғасырдың басындағы шотландтық садақшылар формацияларымен байланыстырылады.
A schiltron (also spelled sheltron, sceld trome, schiltrom, or shiltron) is a compact body of troops forming a battle array, shield wall or phalanx. The term is most often associated with Scottish pike formations during the Wars of Scottish Independence in the late 13th and early 14th centuries.
Этимология
Бұл термин кем дегенде 1000 жылға дейін соққан және "қалқан әскері" деген ұғымды көрсететін ежелгі ағылшын тілінің түбірлерінен шыққан. Кейбір зерттеушілер бұл этимологиялық байланыстың "шильтронның" ағылшын-саксон қалқан қабырғасынан тікелей тарағанын айтады, ал басқалары "шильтрон" атауының өте тығыз құрылымдағы викингтердің дөңгелек формациясынан (әдетте мыңдаған сарбаздардан) алынғанын дәлелдейді, оның мақсаты жаудың атты әскеріне "шегі жоқ" кедергі келтіру (яғни, жылқылардың бұзуға батыл бармайтын периметр жасау) болған. Орта ағылшын тілінде бұл терминнің қолданылуы жағдайды одан әрі қиындатады, себебі ол формацияға сілтеме жасамай, атты әскер мен садақшыларды қоса алғанда, әскер тобын ғана білдіреді. "Шильтрон" терминінің нақты пікірдегі (формация) алғашқы айрылысы 1298 жылғы Фолкирк шайқасында тіркелген. Дегенмен, мұндай формация алғаш рет осы кезде қолданылғанына сенуге ешқандай себеп жоқ және ол Шотландияда бұрыннан бар тарихы болуы мүмкін, өйткені пиктілер өз әскерлерінің негізі ретінде блок түрінде найза қолданған.
The term dates from at least 1000 AD and derives from Old English roots expressing the idea of a "shield troop". Some researchers have also posited this etymological relation may show the schiltron is directly descended from the Anglo Saxon shield wall, and still others give evidence "schiltron" is a name derived from a Viking circular formation (generally no fewer than a thousand fighters) in extremely close formation, intended to present an enemy's cavalry charge with an "infinite" obstacle (that is, a perimeter horses refuse to breach). Matters are confused by use of this term in Middle English to clearly refer to a body of soldiers without reference to formation, including cavalry and archers. The first mention of the schiltron as a specific formation of spearmen appears to be at the Battle of Falkirk in 1298. There is, however, no reason to believe this is the first time such a formation was used and it may have had a long previous history in Scotland, as the Picts used to employ spears in block formation as the backbone of their armies.
Дөңгелек пішінді шилтрондар
Шотландияда дөңгелек шильтронның екі дереккөздік мысалы бар: 1298 жылғы Фолкирк шайқасында Уильям Уоллес әскері және 1314 жылғы Баннокберн шайқасының бірінші күні Томас Рэндольф әскерлерінің бір бөлігі. Дөңгелек формация көбінесе қозғалмайтын болып табылады. Фолкиркте бұл формацияны әскерлердің алдына қазылған қазықтармен және олардың арасына тартылған арқандармен нығайтқан. Шарль Оман осы формацияны былай сипаттайды: "Алдыңғы қатардағылар найзаларын жерге тіреп, тізе бүкті; артқы қатардағылар найзаларын әріптестерінің басынан өткізді; он екі футтық найзалардың тығыз тоғайы атты әскердің өтуіне мүмкіндік бермейтіндей тығыз болды".
There are two recorded Scottish instances of circular schiltrons: William Wallace's army at the 1298 Battle of Falkirk, and an element of Thomas Randolph's forces on the first day of the 1314 Battle of Bannockburn. The circular formation is essentially static. At Falkirk, the formation was fortified by driving stakes into the ground before the men, with ropes between. Charles Oman describes the formation thus: "The front ranks knelt with their spear butts fixed in the earth; the rear ranks leveled their lances over their comrades heads; the thick set grove of twelve foot spears was far too dense for the cavalry to penetrate."
Ағылшынша мысалдар
Барбур "шильтрон" терминін Баннокберндегі ағылшын жаяу әскерін сипаттау үшін де қолданған. Ланеркост хроникасының авторы да Боробридж шайқасындағы (1322 ж.) ағылшын найзашыларын сипаттау үшін осы терминді пайдаланған. Екі жағдайда да тіктөртбұрышты формадағы құрылым сипатталған, бірақ Боробридж шайқасындағы құрылым қисық, оның қанаттары артқа иілген.
The term schiltron is also used by Barbour to describe English infantry at Bannockburn. It is also used by the author of the Lanercost Chronicle to describe the English spearmen at the Battle of Boroughbridge (1322). In both cases, a rectilinear formation is being described, though that at Boroughbridge is curved, with its flanks bent back.
Еуропалық параллельдер
Шилтрондар Шотландияда дамыған болса да, Солтүстік Еуропадағы жаяу әскер шайқасының жалпы контексіне сәйкес келеді. Скандинавия тәжірибесімен салыстырулар жасалды (жоғарыдағы этимология бөлімін қараңыз), және бірнеше қатарға тізілген, тығыз құралымдағы жаяу әскерлер орта ғасырлар бойы Еуропа бойынша кең таралған. Уэльс әскерлері Оревин көпірі (1282) және Мейс Мойдог (1295) шайқастарында шилтронға ұқсас құрылымдарды қолданды, бірақ бұл тактика Уэльс үшін көбінесе сәтті болмады. Ортағасырлық Фландрия армияларымен ең жақын салыстыру бар. Мұнда да атты әскерге қарсы тұру үшін жерге тігілген найзалармен қаруланған жауынгерлердің терең қатарлары кездеседі. Олардың ең ірі шайқасы, мүмкін, 1302 жылғы Кортрай шайқасы болды, онда фламандтар француздық атты және жаяу әскерін талқандады. Фламандтар Фолкирк және Баннокбернде қолданылған сияқты дөңгелек, "тажды пішіндес" құрылымды да жиі пайдаланды. 14 ғасырдың соңында Алжубаррота (1385) шайқасында португалдық және ағылшын әскерлері пикамен қаруланған жаяу әскерлерін Кастилия армиясына қарсы қолданды. Тағы бір мысал – 1176 жылғы Легнано шайқасы, онда Милан армиясы Федерико Барбароссаға қарсы Каррокчионы қорғады, бұл шайқасқа Гвидо да Ландриано басшылық етті.
While doubtless a Scottish development, the schiltron fits into a Northern European context of infantry combat. Parallels with Scandinavian practice have already been drawn (see Etymology above) and the multiple ranked tightly packed infantry formations were standard across Europe during the Middle Ages. Schiltron like formations were also used by the Welsh troops at the battles of Orewin Bridge (1282) and Maes Moydog (1295), although this tactic was generally unsuccessful for the Welsh. Perhaps the closest parallel is with the armies of medieval Flanders. Here too can be seen the deep blocks of fighting men, with rows of spears braced in the earth to resist cavalry. The greatest of their battles was possibly Courtrai in 1302, where the Flemings destroyed a French army of knights and foot soldiers. The Flemings also made great use of a circular "crown shaped" formation, similar to those used at Falkirk and Bannockburn. A similar square formation ("formação em quadrado") of pike armed foot soldiers was used by the English assisted Portuguese troops against Castilian armies in the late 14th century at Aljubarrota (1385). Another example is during the Battle of Legnano (1176) between the Milanese Army against Federico Barbarossa, in defense of the Carroccio by the Milanese armies commanded by Guido da Landriano.