Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1500 және 1600 жылдардағы жақын уақыттағы індет, болжамды улану
1500s and 1600s outbreak
the alleged poisoning
Тарантизм – Оңтүстік Италияда пайда болған гистериялық мінез-құлықтың бір түрі. Халық арасында бұл Lycosa tarantula жәндігінің (тарантулдардың кең классынан ерекшеленетін) шағуынан туындайды деп саналады. Дегенмен, себеп ретінде Латродектс тредецимгуттатус, яғни Жерорта теңізі қара жесірі немесе дала өрмекшісі қарастырылады, бірақ мұндай шағулар мен тарантизмнің мінез-құлығы арасында ешқандай байланыс анықталған жоқ. Алайда, тарихи тұрғыдан бұл термин Оңтүстік Италияға тән би маниясын білдіреді, ол өрмекші шағуымен байланысты болмауы мүмкін. Тарантелла биі тарантизмді емдеу үшін пайда болған терапиялық би ретінде қарастырылады.
Tarantism is a form of hysteric behaviour originating in Southern Italy, popularly believed to result from the bite of the wolf spider Lycosa tarantula (distinct from the broad class of spiders also called tarantulas). A better candidate cause is Latrodectus tredecimguttatus, commonly known as the Mediterranean black widow or steppe spider, although no link between such bites and the behaviour of tarantism has ever been demonstrated. However, the term historically is used to refer to a dancing mania – characteristic of Southern Italy – which likely had little to do with spider bites. The tarantella dance supposedly evolved from a therapy for tarantism.
Тарих
Ол алғаш рет 11 ғасырда сипатталған. Бұл жағдай 16-17 ғасырларда Оңтүстік Италияда, әсіресе Таранто провинциясында кең таралған. Жәбірленушілердің күшейген қозғырғыштығы мен аласұруының ешқандай объективті себебі жоқ екеніне күшті ұсыныстар болды. Сол кездегі қабылданған сенім бойынша, құрбандар тарантизмнен өлімді болдырмау үшін ашулы билерге қатысуы керек еді. Осы емдеуден тараантелла деп аталатын би түрі пайда болды. Мұндай құбылыстардың негізгі орны Галатинадағы шіркеу болды, әсіресе 29 маусымда Әулие Петр мен Пауыл мерекесінде. "Би Сент-Полдың нышанымен жүзеге асырылады, оның капелласы тарантулиялардың қоғамдық жиналыстары үшін "театр" ретінде қызмет етеді. Өрмекші әрқашан Сент-Полмен шатастырылады; әйел тарантулиялар "Сент-Полдың келіндері" болып киінеді. Әскерилік нүктеде, "тарантулиялар ұзақ билегеннен кейін Сент-Полдің капелласында жиналып, транстың шегіне бірлесіп жетеді, жалпы және үмітсіз аласұру тарантулиялардың ерекше айқайымен, "кризистік айқаймен" – әртүрлі интонациялармен айтылатын "ахии" үстемдік етеді". Франческо Канчельери Тарантизм туралы толық зерттемесінде жартылай ғылыми, әдеби және халықтық бақылауларды, соңғы және ежелгі, бірдей маңызды деп қарастырады. Ол 1693 жылдың тамызында Неапольдегі дәрігердің екі тарантуладан шағылғанын, куәгерлер мен нотариус болғанын, бірақ би ауруына шалдықпағанын атап көрсетеді. Канчельери бұл ауруды тек өрмекшілерге ғана емес, сонымен қатар географиялық орналасқан жерге де байланыстырады, өйткені Тарантизм негізінен Базиликата, Апулия, Сицилия және Калабрияда кездеседі. Ол былай дейді:
It was originally described in the 11th century. The condition was common in Southern Italy, especially in the province of Taranto, during the 16th and 17th centuries. There were strong suggestions that there is no organic cause for the heightened excitability and restlessness that gripped the victims. The stated belief of the time was that victims needed to engage in frenzied dancing to prevent death from tarantism. Supposedly a particular kind of dance, called the tarantella, evolved from this therapy. A prime location for such outbursts was the church at Galatina, particularly at the time of the Feast of Saints Peter and Paul on 29 June. "The dancing is placed under the sign of Saint Paul, whose chapel serves as a "theatre" for the tarantulees' public meetings. The spider seems constantly interchangeable with Saint Paul; the female tarantulees dress as "brides of Saint Paul". As a climax, "the tarantulees, after having danced for a long time, meet together in the chapel of Saint Paul and communally attain the paroxysm of their trance, the general and desperate agitation was dominated by the stylised cry of the tarantulees, the 'crisis cry', an ahiii uttered with various modulations". Francesco Cancellieri, in his exhaustive treatise on Tarantism, takes note of semi scientific, literary, and popular observations, both recent and ancient, giving each similar weight. He notes a report that in August 1693, a doctor in Naples had himself been bitten by two tarantulas, with six witnesses and a notary, but did not suffer the dancing illness. Cancellieri in part attributes this illness not only to the spiders but to the locale, since Tarantism was mainly seen in Basilicata, Apulia, Sicily, and Calabria. He states:
Ол аурудың нақты көріністерін сипаттайды, көбінесе шаруалар жеке немесе топта зардап шегеді. Ауру әдетте жазғы ыстық күндері шаруаларға әсер етіп, оларды жалқаулыққа түсіреді. Содан кейін ол би музыкасы арқылы емдеу ғана оларды қайтадан күшті ететінін сипаттайды; мысалы:
He goes on to describe some specific observations of the malady, typically afflicting peasants, alone or in groups. The malady typically affected peasants on hot summer days, causing indolence. Then he describes how only treatment through dancing music could restore them to vitality; for example:
Түсіндіру және дау
Джон Кромптон ежелгі Бақханалия обрядтары Рим Сенатының б.з.д. 186 жылы тыйым салғаннан кейін жасырынға өтіп, кейіннен шағылғандарға шұғыл көмек көрсету ретінде қайта пайда болды деп болжайды. Тарантизмнің шығу тегі жәндік шағуынан деп есептелгенімен, бұл ғылыми тұрғыдан расталмаған. Дональдсон, Каванаг және Ранкин (1997) тарантизмнің нақты себептері әлі де белгісіз екенін мәлімдейді.
John Crompton proposed that ancient Bacchanalian rites that had been suppressed by the Roman Senate in 186 BC went underground, reappearing under the guise of emergency therapy for bite victims. Although the popular belief persists that tarantism results from a spider bite, it remains scientifically unsubstantiated. Donaldson, Cavanagh, and Rankin (1997) conclude that the actual cause or causes of tarantism remain unknown.
Тарантизм бүгінгі күні
Соңғы жылдары тарантизм би және музыкамен байланысы арқылы анықталды. 1990-шы және 2000-шы жылдары адамдар Тарантелла жанрын, әсіресе пиццаны қайта жаңғырта бастады. 1998 жылы Саленто аймағы жыл сайынғы Notte della Taranta музыка фестивалін өткізе бастады. Музыканттар аймақ бойынша гастрольдік сапарлар жасап, фестиваль Мельпиньянода үлкен кешкі концертпен аяқталады. Композитор және музыкант Людовико Эйнауди 2010 және 2011 жылдары фестивальге жетекшілік етті, ал 2015 жылы «Taranta Project» альбомын жариялады.
In recent years, tarantism has been defined by its connection to dance and music. In the 1990s and 2000s, people began rediscovering the genre of Tarantella, and in particular, the pizzica. In 1998, Salento began hosting an annual music festival, Notte della Taranta. Musicians tour throughout the region, and the festival culminates with a large late night concert held in Melpignano. Composer and musician, Ludovico Einaudi directed the festival in 2010 and 2011, and released his album Taranta Project in 2015.
Мәдени сілтемелер
Тарихи және мәдени сілтемелердің көптегені осы аурумен және одан кейінгі "ем" – тарантелламен байланысты. Мысалы, бұл Хенрик Ибсеннің "Куыршақ үйі" пьесасындағы маңызды бейне және Гарри Поттер сериясындағы "Тарнанталегра" сиқыры. Бұл туралы "39 Clues: Superspecial Outbreak" романында да айтылған. "Тарантул" шағын жәндігінің аты және оның уы мен оған байланысты тәуелділік "Быомкеш Бакши" үнді телешоуының "Макди ка Рас/макоршар рауш" деген 4-ші эпизодында бейнеленген.
Many historical and cultural references are associated with this disease and the ensuing "cure" – the tarantella. It is, for example, a key image in Henrik Ibsen's A Doll's House and the spell "Tarantallegra" from the Harry Potter series. It was also mentioned in the novel 39 Clues: Superspecial Outbreak. The mention of the spider "tarantula" and description of its venom and the associated addiction has been depicted in the Indian television show "Byomkesh Bakshi" in episode 4 titled "Makdi ka Ras/makorshar rawsh".