Фрэнклин Рузвельт саясаты Латын Америкасына қатысты
Good Neighbor policy
АҚШ-тың Латын Америкасына қатысты «Жақсы көрші» саясаты: Рузвельттің араласпау принципі, Вильсонның бұрынғы қадамдары, және Ховердің үлесі. Тарих және саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Латын Америкасына қатысты Франклин Рузвельт саясаты
Franklin Roosevelt policy towards Latin America
«Жақсы көршілік саясаты» (исп. Política de Boa Vizinhança) – АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт әкімшілігінің Латын Америкасына қатысты сыртқы саясаты. Бұл саясатты Рузвельт әкімшілігі іске асырғанмен, президент Вудро Вильсон бұрын бұл терминді қолданған, бірақ кейіннен АҚШ-тың Мексика революциясына араласуын және Гаитиді оккупациялауын негіздеді. Сенатор Генри Клей бұл терминді бұрынғы ғасырда ұсынған. Президент Герберт Гувер интервенционизмнен бас тартып, Рузвельт жетілдірген саясаттың негізін қалады. Саясаттың басты принципі – Латын Америкасының ішкі істеріне араласпау және оларға тікелей ықпал етпеу. Сондай-ақ, Америка Құрама Штаттары Латын Америкасы елдерімен өзара тиімді қарым-қатынас орнатып, «жақсы көрші» болатынын нығайтты. Жалпы алғанда, Рузвельт әкімшілігі бұл жаңа саясат өзара сауда келісімдері арқылы жаңа экономикалық мүмкіндіктер туғызады және Латын Америкасындағы АҚШ-тың беделін қайта жаңартады деп күтті. Дегенмен, көптеген Латын Америкасы үкіметтері оған сенбеді, ал бірнеше он жылдықтан кейін АҚШ өзінің қазіргі «әлемдік полицей» рөліне көшті.
The Good Neighbor policy (Lang es Política de Boa Vizinhança) was the foreign policy of the administration of United States President Franklin D. Roosevelt towards Latin America. Although the policy was implemented by the Roosevelt administration, President Woodrow Wilson had previously used the term, but subsequently went on to justify U. S. involvement in the Mexican Revolution and occupation of Haiti. Senator Henry Clay had coined the term Good Neighbor in the previous century. President Herbert Hoover turned against interventionism and developed policies that Roosevelt perfected. The policy's main principle was that of non intervention and non interference in the domestic affairs of Latin America. It also reinforced the idea that the United States would be a "good neighbor" and engage in reciprocal exchanges with Latin American countries. Overall, the Roosevelt administration expected that this new policy would create new economic opportunities in the form of reciprocal trade agreements and reassert the influence of the United States in Latin America; however, many Latin American governments were not convinced and after a few decades the United States began its current "world police" role.
Өмірбаян
XX ғасырдың басында АҚШ өзінің мүдделерін, әсіресе АҚШ бизнес-қоғамдастығының коммерциялық мүдделерін қорғау үшін Латын Америкасы елдеріне үнемі әскери араласатын. 1904 жылғы Рузвельт қағидасынан кейін, АҚШ өз қарыздарының уақтылы төленбегенін, азаматтарының бизнес мүдделеріне қауіп төнгенін немесе табиғи ресурстарға қол жеткізуіне кедергі келтірілгенін сезгенде, әскери араласу немесе қысым көрсету жиі тиісті үкіметті бағынуға мәжбүрлеу үшін қолданылды. Бұл көптеген Латын Америкалықтарды өз аймағындағы АҚШ-тың болуынан күдік тудырды, нәтижесінде АҚШ-қа деген жаушылық күшейді. Президент Уилсон 1914 жылы Мексикаға, 1915 жылы Гаитиге, 1916 жылы Доминикан Республикасына, 1916 жылы тағы да Мексикаға, сондай-ақ Уилсон биліктен кеткенге дейін бірнеше рет Мексикаға, 1917 жылы Кубаға және 1918 жылы Панамаға әскерлерді енгізді. Бұған қоса, Уилсон әкімшілігінің көп бөлігінде АҚШ әскері Никарагуаны басып алды, АҚШ-қа ыңғайлы Никарагуа президентін тағайындады және елдің АҚШ-қа пайдалы келісімдерге қол қоюын қамтамасыз етті.
In the early 20th century, the United States periodically intervened militarily in Latin American nations to protect its interests, particularly the commercial interests of the US business community. After the Roosevelt Corollary of 1904, whenever the United States felt its debts were not being repaid in a prompt fashion, its citizens' business interests were being threatened, or its access to natural resources was being impeded, military intervention or threats were often used to coerce the respective government into compliance. This made many Latin Americans wary of U. S. presence in their region and subsequently hostilities grew towards the United States. President Wilson landed U. S. troops in Mexico in 1914, in Haiti in 1915, in the Dominican Republic in 1916, in Mexico a second time in 1916, and in Mexico several additional times before Wilson left office, in Cuba in 1917, and in Panama in 1918. Also, for most of the Wilson administration, the U. S. military occupied Nicaragua, installed a Nicaraguan president that the U. S. preferred, and ensured that the country signed treaties favorable to the U. S.
Гувер әкімшілігі
Бұл саясаттың көп бөлігі Рузвельтке есептелсе де, бұл идеяны алғаш ұсынған президент Герберт Гувер болды. Гувер, араласпау саясатын ұстанғандықтан, АҚШ-тың басқыншылығына қарсы ең белсенді дауыс көтергендердің бірі және Америкааралық қатынастарды ынталандыра түскен адам еді. Дегенмен, 1928 жылға қарай ол өз көзқарасын өзгертіп, ынтымақтастықты қолдаушыға айналды. Америкааралық қатынастарға қатысты көзқарас тарихындағы маңызды өзгерістердің бірі ретінде қарастырылатын бұл кезеңде, АҚШ осы елдердегі әскери рөлді азайтуға бағытталған ынтымақтастыққа қадам басты. АҚШ пен Орталық және Оңтүстік Америка елдері арасындағы достық қарым-қатынасты нығайту мақсатында Рузвельт аймақта әскери күш қолданудан бас тартуға ұмтылды. Бұл позицияны Рузвельттің мемлекеттік хатшысы Корделл Халл 1933 жылғы желтоқсанда Монтевидеода өткен Америка мемлекеттерінің конференциясында бекітті. Халл: «Ешбір елдің басқа елдің ішкі немесе сыртқы істеріне араласуға құқығы жоқ» деді. Ал Рузвельт сол жылдың желтоқсан айында саясатты қайта растады: «АҚШ-тың қазіргі және болашақ саясаты қарулы араласуға қарсы бағытталған».
Although most of the credit for the policy is given to Roosevelt, it was President Herbert Hoover who initially came up with the idea. Following a policy of non intervention, Hoover was one of the strongest voices against U. S. occupation as well as an enthusiastic promoter of inter American relations. However, by 1928 he had switched his point of view, becoming an advocate for cooperation. In what can be considered to be one of the most significant changes of attitudes with respect to inter American relations, the United States decided it was now time for collaboration, resulting in a decreased role of the military in these countries. In order to create a friendly relationship between the United States and Central as well as South American countries, Roosevelt sought to abstain from asserting military force in the region. This position was affirmed by Cordell Hull, Roosevelt's Secretary of State at a conference of American states in Montevideo in December 1933. Hull said: "No country has the right to intervene in the internal or external affairs of another." Roosevelt then confirmed the policy in December of the same year: "The definite policy of the United States from now on is one opposed to armed intervention."
Әсері
Жақсы көршілік саясаты 1934 жылы Гаитиде АҚШ теңіз жаяу әскерінің оккупациясын тоқтатты, 1934 жылы Кубамен қарым-қатынас шарты арқылы Платт поправкасын жойды және 1938 жылы Мексиканың шетелдік меншіктегі мұнай активтерін ұлттандыруына байланысты өтемақы төлеу туралы келіссөздер жүргізуге жағдай жасады. АҚШ Теңіз комиссиясы Мур МакКормак Лайнз компаниясымен "Жақсы көрші флотын" басқаруға келісім жасады. Бұл флотқа он жүк кемесі және үш жақында қолданыстан шығарылған лайнер кірді. Жолаушылар лайнерлері – бұрынғы Панама-Тынық мұхиты желісінің «Вирджиния» және «Пенсильвания» кемелері болды. Мур МакКормак оларды жөндеп, SS «Уругвай» деп атады және Рио-де-Жанейро, Сантос және Монтевидео арқылы Нью-Йорк пен Буэнос-Айрес арасындағы жаңа бағытқа шығарды. Бұл саясаттың мақсаты – латын американдықтарына американдықтардың көзқарасын саяси және нәсілдік тұрғыдан өзгерту болды, сонымен бірге жарты шардың біртігін сақтауды көздеді. Осы мақсатқа жету үшін Рузвельт 1940 жылдың тамызында Америкааралық істерді үйлестіру бюросын (OCIAA) құрып, оның төрағасы етіп Нельсон Рокфеллерді тағайындады. OCIAA, негізінен, АҚШ-тың Латын Америкасы қоғамын өздерінің түсінігінде бейнелеу үшін қолданған үгіт құралы болды. OCIAA құрамындағы Motion Picture Division бөлімін Джон Хей Уитни басқарды, оның басты міндеті – американдық қоғамда кең таралған латын американдықтары туралы бұрынғы стереотиптерді жою болды. Уитни «Голливуд фильмдерінің латын американдықтарының жүрегі мен санасын жеңіп алу және американдықтарды Америка елдері арасындағы достықтың артықшылықтарына көндіру үшін екі бағытты кампанияда үлкен күш көрсетуге қабілетті екеніне» сенді. Осы мақсатқа жету үшін Уитни киностудияларды латын американдықтарды жұмысқа алуға және Латын Америкасын жағымды жарықтандыратын фильмдер түсіруге шақырды. Одан әрі ол киношілерді жағымсыз стереотиптерді бекітетін фильмдер түсіруден аулақ болуға көндірді. Тарихи тұрғыдан алғанда, латын американдықтары жалқау, артта қалған және күдікті деп бейнеленген. Сол кезде көзге түскен киножұлдыздардың бірі – Кармен Миранда болды. Оның фильмдері, мысалы, "Барлығы мұнда" фильмі, жақсы көршілік саясатын және жарты шардың жағымды қарым-қатынастарын насихаттау үшін пайдаланылды. Сол сияқты, 1941 жылы Уильям С. Пейли мен Эдмунд А. Честер CBS радиосымен OCIAA-мен бірлесіп, "La Cadena de las Américas" (Америка желісі) радиожелісін құрды. Бұл желі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Латын Америкасы бойынша Рузвельттің Жақсы көршілік саясатын және Панамерикалық идеяларын көрсететін жаңалықтар мен мәдени бағдарламаларды таратуға арналған еді. Кәсіби журналист ретінде Честер ұлттық индустриялық машинада автоматтардай жұмыс істейтін американдықтар туралы жағымсыз стереотиптерді жоятын, нақты жаңалықтар мен мәдени бағдарламаларды ұсынуға баса мән берді. Сонымен қатар, саясаттың мәдени әсеріне CBS радиосының "Viva América" және "Hello Americans" бағдарламаларын, сондай-ақ Уолт Диснейдің "Saludos Amigos" (1942) және "The Three Caballeros" (1944) фильмдерін іске қосу кірді. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Латын Америкасы, бір тарихшының сөзіне сәйкес, АҚШ-тың сыртқы саясатын ең көп қолдаған аймақ болды.
The Good Neighbor Policy terminated the U. S. Marines occupation of Haiti in 1934, led to the annulment of the Platt Amendment by the Treaty of Relations with Cuba in 1934, and allowed for the negotiation of compensation for Mexico's nationalization of foreign owned oil assets to take place in 1938. The United States Maritime Commission contracted Moore McCormack Lines to operate a "Good Neighbor fleet" of ten cargo ships and three recently laid up ocean liners between the United States and South America. The passenger liners were the recently defunct Panama Pacific Line's , Virginia and Pennsylvania. Moore McCormack had them refurbished and renamed them SS Uruguay, and for their new route between New York and Buenos Aires via Rio de Janeiro, Santos, and Montevideo. The policy sought to redefine the way Americans perceived Latin Americans, both politically as well as racially, while at the same time maintaining hemispheric unity. In order to accomplish this, Roosevelt created the Office of the Coordinator of Inter American Affairs (OCIAA) in August 1940 and appointed Nelson Rockefeller to head the organization. The OCIAA was essentially a propaganda tool used by the United States to define Latin American society, as they perceived it. One division within the OCIAA, the Motion Picture Division, was headed by John Hay Whitney, with the main intent to abolish preexisting stereotypes of Latin Americans that were prevalent throughout American society. Whitney was convinced of "the power that Hollywood films could exert in the two pronged campaign to win the hearts and minds of Latin Americans and to convince Americans of the benefits of Pan American friendship." In order to accomplish this, Whitney urged film studios to hire Latin Americans and to produce movies that placed Latin America in a favorable light. Further, he urged filmmakers to refrain from producing movies that perpetuated negative stereotypes. Historically, Latin Americans were portrayed as lazy, backwards and suspicious. One film star who emerged then was Carmen Miranda. Used as a product to promote positive hemispheric relations, her films, including The Gang's All Here, explicitly promoted the Good Neighbor policy. Similarly, in 1941 William S. Paley and Edmund A. Chester at CBS Radio collaborated with the OCIAA to create the "La Cadena de las Américas" (Network of the Americas) radio network to broadcast news and cultural programs which reflected Roosevelt's Good neighbor Policy and Pan Americanism throughout Latin America during World War II. As a professional journalist, Chester insisted upon the presentation of accurate news programming as well as cultural programs which dispelled the negative stereotype of Americans toiling as automatons in a national industrial machine. Also, the policy's cultural impact included the launch of CBS Radio's Viva América and Hello Americans programs and the Walt Disney films Saludos Amigos (1942) and The Three Caballeros (1944). By the end of World War II, Latin America was, according to one historian, the region of the world most supportive of American foreign policy.
Қосымша әсері
1936 жылға қарай әлемдік бейбітшілік бұзылды, себебі Еуропа, Азия және Африканың бір бөлігіндегі елдер соғыста болды. Осы жағдайға байланысты АҚШ Пан-Америкалық одақтың арнайы мәжілісін шақырды. 1936 жылдың 3-26 желтоқсаны аралығында Буэнос-Айресте өткен Бейбітшілікті сақтау жөніндегі Америкааралық конференция Батыс жарты шар елдерінің қызығушылығын тудырды. Франклин Д. Рузвельт жеке қатысып, сөз сөйледі, онда американ елдерінің бейбіт өмір сүруге бейілді екенін және егер сырттан агрессия болса, Батыс жарты шар елдері ортақ қауіпсіздік және мүдделері үшін келіссөздер жүргізуге толық дайын екенін мәлімдеді. 1936 жылғы Буэнос-Айрес конференциясының маңызды нәтижелері 1938 жылғы Лимадағы Панамерикалық конференцияда одан әрі дамыды, онда Америка мемлекеттерінің конференциясы барлық дауларды бейбіт жолмен шешуге, басқа елдердің ішкі істеріне араласпауға, тартып алынған территорияларды мойындамауға және күшпен қарыз алуды заңсыз деп қарастыруға келісті. Бұл декларация "Лима декларациясы" деп белгіленді.
By 1936 global peace was broken, as nations in parts of Europe, Asia, and Africa were at war. Against this background the United States called for a special meeting of the Pan American Union. Held in Buenos Aires from December 3 to December 26, 1936, the Inter American Conference for the Maintenance of Peace received great attention from the countries of the western hemisphere. Franklin D. Roosevelt attended the meeting in person and delivered a speech in which he said that American countries are determined to live in peace and that if there is any aggression from outside, the countries of the western hemisphere are fully prepared to negotiate for their common security and interests. The important results of the Buenos Aires Conference in 1936 led to further developments at the Pan American Conference of Lima 1938, where the Conference of American States agreed in a declaration to settle all disputes peacefully, to refrain from interfering in other countries' internal affairs, to deny recognition of territories seized, and make it illegal to collect debts by force. The declaration was to be known as the "Declaration of Lima".
1939 жылғы дүниежүзілік көрме
1939 жылы Нью-Йоркте өткен дүниежүзілік көрме Америка Құрама Штаттары мен Латын Америкасы арасындағы жақсы қарым-қатынасты дамытуға арналған таптырмас алаң болды. Нацистік қауіп күшейген кезде, бұл көрме соғыс жақындап келе жатқан алаңдаушылықтан қашуға және елдер арасындағы бейбітшілік пен бірлескен дамуды ынталандыруға бағытталған тытырғақ болды. 60-тан астам ел қатысқан көрмеде Латын Америкасынан да елдер өкілдік етті. Аргентина, Бразилия, Чили, Венесуэла, Куба, Мексика, Никарагуа және Америка мемлекеттері ұйымы көрмеге қатысты. Әр ел өз елін көрсетуге және оны әлемге, әсіресе Америка Құрама Штаттарына тартымды етуге мүмкіндік алды. Дүниежүзілік көрменің мәдени білуді арттыру мақсатымен, әр ел туризмді насихаттап, американдықтарға ұнату үшін өзін АҚШ-пен салыстыруға тырысты.
The 1939 New York World's Fair was just the place to promote neighborly relations between the United States and Latin America. Placed against the backdrop of a growing Nazi threat, the World's Fair was an attempt to escape from the looming prospect of war and to promote peace and interdependence between nations. With the fair boasting over 60 countries, with some coming from Latin America, it was the place to redefine negative Latin American stereotypes. Argentina, Brazil, Chile, Venezuela, Cuba, Mexico, Nicaragua, and the Pan American Union were all represented at the World's Fair. Each country seized the opportunity to showcase their country and to make it more appealing to those around the world, especially in the United States. In their bid to increase cultural awareness at the World's Fair, each country promoted tourism, and strived to compare itself to the United States in an effort to appeal to Americans.
Мұра
Жақсы көршілік саясатының дәуірі 1945 жылы суық соғыстың күшеюімен аяқталды, себебі АҚШ Батыс жарты шарды кеңестік ықпалынан қорғау қажеттігін артты деп ойлады. Бұл өзгерістер Жақсы көршілік саясатының негізгі қағидасы – араласпау принципіне қайшы келді және Латын Америкасы ісіне АҚШ-тың жаңаша араласуына алып келді.
The era of the Good Neighbor Policy ended with the ramp up of the Cold War in 1945, as the United States felt there was a greater need to protect the Western Hemisphere from Soviet influence. The changes conflicted with the Good Neighbor Policy's fundamental principle of non intervention and led to a new wave of US involvement in Latin American affairs.
Кубаға арналған көршілес саясаты
Жақсы көршілік саясаты 1934 жылы Плат түзетуінің жойылуына себеп болды, бірақ АҚШ Куба ісіне әсерін тигізуін тоқтатпады. Мысалы, АҚШ үкіметі Куба үкіметіне сауда келісімі аясында кубалық қантқа арналған американдық квоталарды арттыру қажеттігін жеткізді, бұл Кубаның жергілікті экономикасына пайда келтіреді деп есептелді.
The Good Neighbor Policy caused the annulment of the Platt Amendment in 1934, though the U. S. did continue to exert influence on Cuban affairs. In one notable example, the U. S. government expressed to the Cuban government that it should increase American quotas for Cuban sugar under a trade agreement, with the idea that it would benefit Cuba's local economy.
Маңыздылығы
Франклин Делано Рузвельт президент болған кездегі «Жақсы көршілік» дипломатиясы, АҚШ-тың бұрынғыда жаман көрші болуынан туындаған керішіліктің бір бөлігін жеңілдетті. Монро доктринасы аясындағы АҚШ-тың әскери араласуы және бақылауына қатысты бұрынғы саясат Латын Америкасы елдеріне ұнамады, себебі ол басып кіруші шетелдік саясат шарасы ретінде қабылданатын. Мысалы, АҚШ президенті Уильям Говард Тафт, АҚШ-тың Орталық Америкадағы экономикалық мүдделеріне тікелей қауіп төндірген президент Адольфо Диас үкіметіне қарсы төңкерісті басу үшін «доллар дипломатиясын» пайдаланып, Никарагуаға 2700 теңізші жіберді. АҚШ төңкерісті сәтті басып жаншудан кейін, Тафт Диас үкіметіне қарсы болашақ көтерілістердің алдын алу үшін Никарагуада теңізшілерді қалдырды. Рузвельт Никарагуаға АҚШ-тың араласуына қарсы болды, себебі ол Латын Америкасының АҚШ-тың араласуына қарсы екенін түсінді және Монро доктринасын агрессивті АҚШ сыртқы саясаты емес, ынтымақтастық күш-жігері ретінде қарады. «Жақсы көрші болу» араласпаумен синоним болды, тіпті араласпаудың ерекшеліктері болғанымен. АҚШ мүдделеріне тікелей қауіп төнбеген жағдайда, АҚШ араласпау саясатын ұстанды, бірақ қажет деп саналған жағдайларда араласуын жалғастырды, мысалы, Панама каналы аймағында АҚШ әскери қызметкерлерін орналастыру сияқты. Дегенмен, «Жақсы көршілік» дипломатиясы АҚШ пен Латын Америкасы арасындағы маңызды бірлескен күш-жігер болды, ол ынтымақтастық рухын қалыптастырды және Лима декларациясында көрінгендей, өзара жарты шарлық ынтымақты сезімін тудырды.
Good Neighbor diplomacy during Franklin Delano Roosevelt's presidency had alleviated some of the tensions that were caused by the United States being a previously bad neighbor. The earlier policies regarding U. S. military intervention and supervision under the Monroe Doctrine were unpopular with Latin Americans, since it was perceived as an invasive foreign policy measure. For example, U. S. President William Howard Taft used dollar diplomacy and dispatched 2,700 Marines to Nicaragua in order to suppress a revolution against the government of President Adolfo Díaz, which was directly threatening U. S. economic interests in Central America. After the United States successfully suppressed the revolution, Taft left Marines in Nicaragua to hinder and deter any other potential uprisings against the Díaz government. Roosevelt opposed U. S. intervention in Nicaragua, since he understood that Latin Americans opposed U. S. intervention and he viewed the Monroe Doctrine as a cooperative effort rather than an aggressive U. S. foreign policy measure. Being a Good Neighbor became synonymous with non intervention, even though non intervention had its exceptions. The United States did adhere to non intervention when U. S. interests were not directly threatened, but the United States did continue to intervene when it was deemed necessary, such as having U. S. military personnel stationed within the Panama Canal Zone. Nevertheless, Good Neighbor diplomacy was an important collective effort between the United States and Latin America, which fostered a spirit of cooperation and produced a sense of hemispheric solidarity amongst each other as seen with the Declaration of Lima.