Жан-Франсуа Саразен: Француз жазушысының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Жан-Франсуа Сарразин (шамамен 1611 – 5 желтоқсан 1654) – француз жазушысы.

Өмірбаян

Саразин Каен қаласына жақын Херманвиллде дүниеге келді, ол Каендегі бас казнашы Роже Саразиннің ұлы еді. Ол Каенде білім алып, кейін Парижге қоныстанды. Әлеуметтік өлеңдердің авторы ретінде Войтурмен бәсекелесіп, бірақ Рамбуйе үйінің ішкі шеңберіне қабылданбады. Ол Скарронмен, Менэжбен және Пеллисонмен жақын дос болып, өлеңдермен алмасып тұрды. 1639 жылы Жорж де Скудеридің Корнельге жасаған шабуылын «Трагедия туралы сөздерімен» қолдады. Сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшы Леон Бутхильер, Шавиньи графымен бірге түрлі дипломатиялық жұмыстарды атқарды. Ол Римге елшілікке жіберуге тиіс еді, бірақ мақсатқа бөлінген қаражатты Парижде жұмсады. Бұл Шавиньимен арақатынасын нашарлатты, ол 1643-1644 жылдардың қысында одан ажырады. Құлдыраған жағдайын қалпына келтіру үшін бай жесірге үйленді, бірақ одақ ұзаққа созылмады. Пьер де Монтморға қарсы памфлет соғысына қатысып, оған қарсы «Bellum parasiticum» (1644) сатирасын бағыттады. Ол Мазаринге қарсы сатира жазды деген айып тағылды және қысқа мерзімге өлең жазудан бас тартты. 1648 жылы кардинал де Ретц пен мадам де Лонгвильдің қолдауымен Конти ханзадасы Арман де Бурбонның үйіне кірді, оның Мазариннің немере қызымен некелесуіне келіссөздер жүргізуге көмектесті. 5 желтоқсан 1654 жылы Лангедоктағы Пезенас қаласында қызбадан қайтыс болды. Оның өмірбаяндары оның өлімінің себебін Конти ханзадасының ыстыққан сәтінде немесе қызғанышпен уланған күйеуінің қолынан болғанын жеткіліксіз дәлелдермен әртүрлі айтты. Оның ең маңызды өлеңдері – «Rollon conquérant», «la guerre espagnole», «Dulot vaincu» және Войтурға арналған «Pompe funèbre». Ақын ретінде оның беделі жоғары бағаланған, бірақ ол екі керемет прозалық туындының авторы: «Дюнкерк қоршауының тарихы» (1649) және аяқталмаған «Вальштейннің қастандығы» (1651). «Вальштейн» стильдің әсемдігі мен қарапайымдылығы үшін Вольтердің «Карл XII» туындысымен салыстырылды. Оның «Еңбектері» 1656 жылы, «Жаңа еңбектер» (2 томдық) 1674 жылы жарық көрді. Оның «Өлеңдері» 1877 жылы Октав Узанн кіріспе жазбасымен жарияланды. Оның көптеген хаттары Париждегі Арсенал кітапханасында сақтаулы. Альберт Меннунгтың «Жан Франсуа Сарасиннің өмірі мен еңбектері» (2 томдық, Галле, 1902-1904) еңбегін қараңыз.

Sarrazin was born at Hermanville, near Caen, the son of Roger Sarasin, treasurer general at Caen. He was educated at Caen, and later settled in Paris. As a writer of vers de société he rivalled Voiture, but he was never admitted to the inner circle of the hôtel de Rambouillet. He was on terms of intimate friendship with Scarron, with whom he exchanged verses, with Ménage, and with Pellisson. In 1639 he supported Georges de Scudéry in his attack on Corneille with a Discours de la tragédie. He accompanied Léon Bouthillier, comte de Chavigny, secretary of state for foreign affairs, on various diplomatic errands. He was to have been sent on an embassy to Rome, but spent the money allotted for the purpose in Paris. This weakened his position with Chavigny, from whom he parted in the winter of 1643–1644. To restore his fallen fortunes he married a rich widow, but the alliance was of short duration. He joined in the pamphlet war against Pierre de Montmaur, against whom he directed his satire, Bellum parasiticum (1644). He was accused of writing satires on Mazarin, and for a short time gave up the practice of verse. In 1648, supported by the cardinal de Retz and Madame de Longueville, he entered the household of Armand de Bourbon, prince de Conti, whose marriage with Mazarin's niece he helped to negotiate. He died of fever at Pézenas, in Languedoc on 5 December 1654. His biographers have variously stated on inadequate evidence that his death was caused by the prince de Conti in a moment of passion, or that he was poisoned by a jealous husband. The most considerable of his poems were the epic fragments of Rollon conquérant, la guerre espagnole, with Dulot vaincu and the Pompe funèbre in honour of Voiture. As a poet he was overrated, but he was the author of two excellent pieces of prose narration, the Histoire du siége de Dunkerque (1649) and the unfinished Conspiration de Walstein (1651). The Walstein has been compared for elegance and simplicity of style to Voltaire's Charles XII. His Œuvres appeared in 1656, Nouvelles Œuvres (2 vols.) in 1674. His Poésies were edited in 1877 by Octave Uzanne with an introductory note. Much of his correspondence is preserved in the library of the Arsenal, Paris. See Albert Mennung's Jean François Sarasins Leben und Werke (2 vols., Halle, 1902–1904).