Кіріспе
Стэнли Кубриктің 1956 жылғы "Қиілім" фильмі – Стэнли Кубрик режиссерлік еткен және Джеймс Б. Харрис продюсерлік еткен 1956 жылғы американдық нуар фильмі. Сценарийін Кубрик пен Джим Томпсон жазды, ал негізі Лайонел Уайттың "Таза үзіліс" романы болды. Басты рөлдерде Стерлинг Хейден, Колин Грей және Винс Эдвардс есімді актерлер ойнады, сонымен қатар Мари Виндзор, Элиша Кук-младший, Джей С. Флиппен және Тимоти Кэри де бар.
The Killing is a 1956 American film noir directed by Stanley Kubrick and produced by James B. Harris. It was written by Kubrick and Jim Thompson and based on Lionel White's novel Clean Break. It stars Sterling Hayden, Coleen Gray, and Vince Edwards, and features Marie Windsor, Elisha Cook Jr., Jay C. Flippen and Timothy Carey.
Сюжет
Джонни Клей – тәжірибелі қылмыскер, Фэйге үйленетер алдында соңғы тонауды жоспарлап отыр. Ол белгілі бір жарыс кезінде жарыс жолындағы ақша санау бөлмесін тонауды көздейді. Джонни команда құрады: оған жемқор полицей, артқы бөлмеге кіруге көмектесетін ставка қабылдаушы, жарыс кезінде көрермендердің назарын аудару үшін фаворит жылқыны атып түсіретін мерген, жарыс барында төбелес шығарып, алаңдату үшін күресші және жарыс жолындағы бармен кіреді. Джордж Питти, ставка қабылдаушы, әйелі Шерриге жақын арада болатын тонау туралы айтады. Шерри Джорджтың олар үйленген кезде берген байлық уәдесін орындамағанына ашуланып, Джордж оған тонау туралы айту арқылы оның ықыласын қоздырып, кетіп қалмауына үміттенеді. Шерри бастапқыда оған сенбейді, бірақ тонаудың рас екенін білгеннен кейін, өзінің сүйіктісі Вал Кэнноннан Джордж пен оның серіктестерінен ақша ұрлауға көмектесуін сұрайды. Тонау сәтті аяқталады, бірақ мерген күзетшінің қолынан қаза табады. Қатысушылар Джоннимен кездесіп, ақшаны бөлісетін пәтерде жиналады. Джонни келгенше Вал серігімен бірге пайда болып, оларды тонауға әрекеттеніп, ұстап алады. Атыс болады, нәтижесінде ауыр жараланған Джордж жалғыз тірі қалады. Ол үйіне барып, Шерриді атып өлтіреді. Джонни пәтерге келгенде, Джорджтың көшеде теңселіп тұрғанын көріп, бірдеңе дұрыс емес екенін сезінеді. Ол ең үлкен чемоданды сатып алып, барлық ақшаны оған тығыстыруға тырысады. Әуежайда Джонни мен Фэй үлкен чемоданды қалыпты жүк ретінде тапсыруға мәжбүр болады. Джонни негізі қарсылық көрсетеді, бірақ келіседі. Олар ұшақтың келуін күтіп тұрғанда, әйелдің иті ұшу-қону жолағына жүгіріп шығып, жүк көлігінің жолына келеді. Жүргізуші рульді бұрып, чемодан ұшу-қону жолағына құлап, ашылып, желдің күшімен банкноттар шашырап кетеді. Фэй мен Джонни қашуға тырысады, бірақ полиция келмей тұрып такси шақыра алмайды. Фэй Джонниді қашуға шақырады. Ол бас тартады, жағдайдың беймәнілігін мойындайды. "Несі айырмашылық?" деп, оған екі полицей жақындап, тұтқындауға әрекеттеніп, ұстайды.
Өндіріс
Мен Стэнлиге еркін шығармашылықпен айналысуға мүмкіндік бердім, ал ол ақша мәселесін маған тапсырды. Фильмнің алғашқы атаулары «Таза үзіліс» және «Қорқыныш төсегі» болды.
Сыни жауап
New York Times газетінің кино сыншысы А.Х.Вейлер былай деп жазды: «Құтқару» таныс ингредиенттерден тұрады және толыққанды түсіндіруді қажет етеді, бірақ ол өте тартымды мелодрама ретінде дамиды. Патшалар спортының жанкүйерлері Кубрик мырзаның камерасы Бей Медоустың жарыс жолындағы понилердің жарқын суреттерін түсіргенін біледі. Басқа көрермендер «Құтқаруды» қызықты оқиға деп табады. Variety журналы актерлік шеберлікті жоғары бағалап, «Бұл 2 миллион долларлық жарыс жолын тонау және оған дейін жасалған қадамдар туралы әңгіме. Бастапқыда шатастыратын деректі стильде айтылған оқиға, жақын арада шиеленісті және күдікті атмосфераға толы болып, күтпеген және ирониялық аяқтамаға жетеді. Хейден өте ұстамды рөл сомдаған, ал Кук ерекше көзге түседі. Уинсор да керемет, өйткені ол жоспарды күйеуінен біліп алып, жігітіне жасырады» деп жазды. Кубрик пен Харрис оң пікірлердің арқасында Голливудта танымал болғанын сезді, бірақ United Artists компаниясының Макс Янгштейн оларды сол кездегі жаңа таланттардың арасында «ең төменгі сатыда» санайтын. Metro Goldwyn Mayer компаниясының Доре Шари фильмге әсерленіп, оларға тағы бір фильмнің сценарийін жазуға, режиссерлік етуге және продюсерлікке 75 000 доллар ұсынды, нәтижесінде «Даңқ жолы» дүниеге келді. «Құтқару» Кубрик фильмдерінің арасында культты фильмге айналды. 1998 жылы Chicago Reader журналының журналисі Джонатан Розенбаум бұл фильмді AFI Top 100 тізіміне енбеген ең жақсы американдық фильмдердің тізіміне қосты. 1999 жылы кино сыншысы Майк Эмери «Кубриктің операторлық жұмысы оның кейінгі туындыларындағы ағылшын стиліне қадам жасады, ал төмен бюджет фильмге шикі және жедел көрініс береді. Оқиғасы мен режиссурасы жақсы болғанымен, «Құтқарудың» нағыз күші кейіпкерлер мен олардың бейнесінде жатыр» деп жазды. Сол жылы режиссер Питер Богданович The New York Times газетінде «Құтқару» көп ақша таппаса да, «Даңқ жолымен» бірге Кубриктің «сыншылар мен студия басшылары арасында дарынды режиссер ретіндегі беделін» қалыптастырғанын жазды. 2012 жылы Роджер Эберт «Құтқаруды» өзінің «Ұлы фильмдер» тізіміне қосты. Эберт кіріспе сөзінде: «Стэнли Кубрик «Құтқаруды» (1956) бірнеше қысқа дайындықтан кейін өзінің алғашқы толыққанды фильмі деп санады. Ол фильмнің шығуына 28 жаста болған, бұрыннан шахмат ойнауды ұнатқан, Look журналының фотографы және March of Time жаңалықтарының режиссері болған. Оның кейінгі шедеврлерінде қайталанатын тақырыптар мен стильді іздеуге тырысуға болады, бірақ режиссерлердің өте азда ғана бөлігі оның әрбір фильмін жеке және дербес туынды жасауға осылай беделді болған сияқты. Оның авторлық құқығынсыз қарасаңыз, бұл Кубрик фильмі екенін білесіз бе? «Доктор Стрэнджлавты» және «Барри Линдонды» байланыстыра аласыз ба?» деп жазды.
Ықпал
Квентин Тарантино бұл фильм "Резервуар иттері" фильміне әсер еткенін, оны "өз өлтіруім, осы сияқты ұрлық туралы фильмге деген менің көзқарасым" деп есептегенін айтты.
Үй медиасы
The Killing фильмінің цифрлық түрде жаңартылған нұсқасы The Criterion Collection арқылы DVD және Blu-ray форматтарында жарық көрді, сонымен қатар Killer's Kiss бонус ретінде қосылды. 2022 жылдың 26 шілдесінде Kino Lorber (KL Studio Classics желісі аясында) түпнұсқа негативтің жаңа ремастерингінен жасалған фильмнің Ultra HD Blu-ray нұсқасын, сондай-ақ фильм тарихшысы Алан К. Родтың жаңа аудио түсіндірмесімен бірге шығарды.