Артур Фидлер: Америкалық дирижердің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Артур Фидлер (1894 жылдың 17 желтоқсаны – 1979 жылдың 10 шілдесі) – Бостон симфониялық және Бостон попсы оркестрлерімен байланысымен танымал американдық дирижер. Ол музыканттық шеберлігі мен сахналық өнерін үйлестіріп, «Бостон Попс» оркестрін АҚШ-тағы ең танымал оркестрлердің біріне айналдырды. Фидлер кейде музыканы тым көп насихаттағаны үшін, әсіресе халық әндерін бейімдегенде немесе классикалық репертуардың бөліктерін өңдегенде сынға ұшырады, бірақ ол үлкен көрерменді тарту үшін қойылымдарды бейресми және кейде өзін-өзі күлдіретін түрде өткізді.

Өмір және мансап

Фидлер Бостон қаласында, Массачусетс штатында, Йоханна (туған есімі Бернфельд) мен Эммануэль Фидлердің (1859–1944) ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы австриялық еврей иммигранттары еді. Әкесі Бостон симфониялық оркестрінде скрипкашы болған, ал анасы – пианист. Ол Бостонда өсті, 1900 жылдардың басында әкесі зейнеткерлікке шыққанға дейін Бостон латын мектебінде білім алды. 1910 жылы отбасы Венаға, Австрияға көшті. Бірақ көп ұзамай Берлинге қайта көшіп, 1911 жылдан 1915 жылға дейін жас Фидлер Вилли Гесс басшылығымен Корольдік музыка академиясында (Hochschule für Musik Berlin) скрипканы оқыды. Ол Джордж Гершвиннің «Rhapsody in Blue» шығармасын алғаш рет толық жазды (солист – Хесус Мария Санрома; сол кезде Эдвард Макдауэллдің Екінші концерті де алғаш рет жазылды). 1946 жылы ол Бостон Попсын Дмитрий Тёмкиннің музыкасына, Дэвид О. Селзниктың «Күндегі Дуэль» (Duel in the Sun) фильміне арналған алғашқы американдық жазбалардың бірін жетекшілік етті. RCA Victor фильмнен суреттері бар он дюймдік 78 айналымдық пластинкалар шығарды. Фидлердің 20 маусым 1947 жылы жазған Жакус Оффенбахтың «Gaîté Parisienne» туындысы (MM 1147) 1950 жылдың наурыз айында RCA компаниясының екінші классикалық альбомы (RCA Victor LM 1001) ретінде жарық көрді. 1954 жылдың 2 маусымында ол осы музыканы стереода жазды және 1956 жылдан бастап тұрақты түрде стерео жазбалар жасады. Фидлердің көптеген жазбалары 45 айналымдық «ұзартылған ойнату» пластинкалары түрінде 1949 жылдан бастап шығарылды, мысалы Чайковскийдің «Марше Склав» және Кетельбедің «Персия нарығында» (RCA Victor ERA 2). Жеңіл классикалық музыкадан басқа, Фидлер Бродвей шоулары мен Голливуд фильмдерінен музыка, сондай-ақ танымал музыканың, әсіресе The Beatles тобының аранжировкаларын жазды. Ол және Бостон Попсы кейде оның жүргізген көптеген шығармаларына қарағанда «жеңіл» емес деп есептелген классикалық туындыларды жазды. Ол Бостон симфониялық оркестрімен бір ғана жазба жасады: Дворактың «Жаңа әлем симфониясы». Оның Sinfonietta камералық музыкасының жазбалары да бар. Фидлер мен Бостон Попсы 1970 жылға дейін эксклюзивті түрде RCA Victor үшін жазды (бірақ лейбл көптеген жаңа Фидлер/Бостон Попсы жинақтарын және жарық көрмеген жазбаларды шығаруды жалғастырды). RCA-мен Бостон симфониялық залының келісімшарты аяқталғаннан кейін, BSO және BPO-ны қамтитын зал Deutsche Grammophon-мен классикалық шығармаларды шығару үшін келісімшартқа қол қойды, ал Polydor Records поп-музыка композицияларының аранжировкалары үшін, содан кейін London Records. Оның диско музыкасына арналған соңғы альбомы «Saturday Night Fiedler» деп аталды. Фидлер сонымен қатар 26 жаз бойы (1949 жылдан бастап) Сан-Франциско Попс оркестрімен байланыста болды және әлемнің көптеген оркестрлерін жетекшілік етті. 1950 және 1951 жылдары NBC-нің «The Standard Hour» бағдарламасында бірнеше рет дирижер болып, Сан-Франциско симфониясын Соғыс мемориалдық опера үйінде жүргізді; қойылымдар транскрипция дискілерінде сақталды, кейін аудио кассетада шығарылды. Фидлер Don Caneva's John Hersey High School Bands тобының соңғы жазбаларын қарап шыққаннан кейін, оларды дирижерлік етуге шақыруды қабылдады. Caneva: «Мен өте қуандым және қуандым, ол біздің шақыруды қабылдайтынын айтты, соңғы кездегі топтың жазбасын тыңдағаннан кейін». Фидлер 1971 және 1972 жылдары Каневаның тобында екі рет дирижер болып жұмыс істеді. 1972 жылы соңғы концертте оркестр концерттің Симфониялық желдер бөлімін Дмитрий Шостаковичтің «Тұңғыш овертурасымен» ашып, одан кейін Мортон Гулдтың «Американдық салюті» қойылды. Фидлер бұл бөлімнің қорытындысы ретінде Антон Дворактың «Жаңа әлем симфониясынан финал» әуенін таңдады. Ол сондай-ақ Leroy Anderson-ның «Serenata» әнін мектеп тобымен бірге жүргізді. Фидлердің көптеген хоббилері болды. Ол өрт сөндірушілердің жұмысына қызығушылық танытып, өз көлігімен Бостонның ішінде және айналасында үлкен өрттерге күндіз немесе түнде кез-келген уақытта барып, өрт сөндірушілерді жұмыс істеп жатқанда бақылайтын. Ол тіпті Бостон өрт сөндіру бөлімінің «Құрмет капитаны» атағын алды. Басқа да бірнеше өрт сөндіру бөлімдері оған құрметті өрт сөндіру қалқандары мен / немесе белгілерін берді. Фидлердің ресми өмірбаянында кондуктордың 1942 жылы Бостондағы Коконат Гровтағы қайғылы өрт кезінде құтқару жұмыстарына көмектескені туралы жазылған. Әуесқой теңізші болған ол Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы күндері АҚШ-тың жағалау күзетінің уақытша резервінде ерікті болды, кейін жағалау күзетінің көмекші құрамының мүшесі болды. Фидлер 1971 жылы Walt Disney World-тің ұлттық теледидардағы ашылу салтанатында дирижерлік етті. Ол сонымен қатар PBS телеарналарында көрсетілген «Evening at Pops» бағдарламасында көптеген рет пайда болды. 1972 жылы Фидлер Berklee College of Music-тен құрметті Музыка докторы атағын алды. Фидлер қазіргі заманғы тыңдаушылардың есінде Бостон Попсын 1976 жылдың 4 шілдесінде АҚШ-тың екіжүз жылдығын тойлау кезінде ашық аспан астындағы Hatch Memorial Shell-де дирижерлік еткенімен қалды. Жакетсіз және өте жанданып жүргізген Фидлердің 1812 жылғы увертюрасы, Чарльз өзенінің үстінен жасалған әсем фейерверкпен аяқталды, бұл телеарналардың күндізгі жарықтандыруының мән-жайы болды. Салдарынан қартайған, бірақ еңбек еткен Фидлердің музыканың ырғағымен бірге бетін шығарып, музыканттарына күлімдеген бейнесі елдің тойындағы ең көп талқыланған суреттердің бірі болды. Американдық музыкаға Фидлердің әсерін құрметтеу үшін 1976 жылдың 23 қазанында оған Пенсильвания университетінің Glee Club сыйлығы табысталды. 1964 жылдан бастап бұл сыйлық «жыл сайын музыка әлеміне маңызды үлес қосып, біздің таланттарымыздың жарамды өркендеуіне жағдай жасаған адамды құрметтеу үшін құрылды». 1977 жылдың 10 қаңтарында Фидлерге президент Жеральд Фордтан Президенттік бостандық медалі табысталды.

Fiedler was born in Boston, Massachusetts, the son of Johanna (née Bernfeld) and Emanuel Fiedler (1859–1944). His parents were Austrian Jewish immigrants. His father was a violinist who played in the Boston Symphony Orchestra, and his mother was a pianist. He grew up in Boston, and attended Boston Latin School until his father retired in the early 1900s, and they moved to Vienna, Austria, in 1910. The family soon moved again, to Berlin, where from 1911 to 1915 young Fiedler studied violin at the Royal Academy of Music (Hochschule für Musik Berlin) under Willy Hess. and the first complete recording of Rhapsody in Blue by George Gershwin (with Jesús María Sanromá as soloist; around that time they also made the first recording of Edward MacDowell's Second Concerto). In 1946, he conducted the Boston Pops in one of the first American recordings devoted to excerpts from a film score, Dmitri Tiomkin's music for the David O. Selznick Technicolor epic Duel in the Sun. RCA Victor released an album of ten inch 78 rpm discs complete with photographs from the film. Fiedler's June 20, 1947, MM 1147 recording of Gaîté Parisienne by Jacques Offenbach was eventually released by RCA as their second long playing classical album (RCA Victor LM 1001), in March of 1950. He recorded the same music on June 2nd of 1954 in stereo and began making regular stereo recordings in 1956. A number of Fiedler's recordings were released as 45 rpm "extended play" discs, beginning in 1949, such as Tchaikovsky's Marche Slave and Ketèlbey's In a Persian Market (RCA Victor ERA 2). Besides recording light classics, Fiedler also recorded music from Broadway shows and Hollywood film scores, as well as arrangements of popular music, especially the Beatles. He and the Boston Pops occasionally recorded classical works that were favorites, but not considered as "light" as most of the pieces that he conducted. He made but a single recording with the Boston Symphony Orchestra: Dvorak's New World Symphony. There were also recordings of chamber music by his Sinfonietta. Fiedler and the Boston Pops recorded exclusively for RCA Victor until 1970 (though the label has continued to issue many new Fiedler/Boston Pops compilations and unreleased recordings). When the Boston Symphony Hall contract with RCA ended, the Hall, which included the BSO and the BPO, signed with Deutsche Grammophon for classical releases with co owned Polydor Records for his arrangements of pop music compositions and then London Records. His last album, devoted to disco, was titled Saturday Night Fiedler. Fiedler was also associated with the San Francisco Pops Orchestra for 26 summers (beginning during 1949), and conducted many other orchestras throughout the world. He was a featured conductor on several of NBC's The Standard Hour programs in 1950 and 1951, conducting the San Francisco Symphony in the War Memorial Opera House; the performances were preserved on transcription discs and later released on audio cassette. In very rare visiting performances, Fiedler accepted the invitation to conduct Don Caneva's John Hersey High School Bands after reviewing their latest recordings. Caneva said, “I was tremendously pleased and delighted when he said he would accept our invitation, after hearing a recent recording of the band." Fiedler ended up conducting twice for Caneva's bands in 1971 and 1972. In the final 1972 performance the band opened the Symphonic Winds portion of the concert with the "Festive Overture" by Dmitri Schostakovich, followed with the "American Salute" by Morton Gould. For the conclusion of this portion, Fiedler chose "The Finale From The New World Symphony" by Anton Dvorak. He also conducted Leroy Anderson's "Serenata" with the high school band. Fiedler had many different hobbies. He was fascinated by the work of firefighters and would travel in his own vehicle to large fires in and around Boston at any time of the day or night to watch the firefighters at work. He was even made an "Honorary Captain" in the Boston Fire Department. A number of other fire departments gave him honorary fire helmets and/or badges. The official biography of Fiedler reports that the conductor once helped in the rescue efforts at the tragic Cocoanut Grove fire in Boston in 1942. An avid sailor, he volunteered during the early days of World War II for the Temporary Reserve of the U. S. Coast Guard and was later a member of the Coast Guard Auxiliary. Fiedler conducted at the nationally televised opening ceremonies of Walt Disney World in 1971. He also appeared on numerous telecasts on Evening at Pops, carried on PBS stations nationwide. In 1972, Fiedler was awarded an Honorary Doctorate of Music from Berklee College of Music. Fiedler is best remembered by contemporary audiences for his conducting of the Boston Pops at the outdoor Hatch Memorial Shell on the July 4, 1976, celebration of the U. S. Bicentennial. The rendition of the 1812 Overture led by a jacketless and demonstrative Fiedler, capped by a huge fireworks finale over the Charles River was the climax of all day long network television coverage. The video of the aged but obviously delighted Fiedler puffing out his cheeks to the beat of the music and mugging for his musicians was one of the most talked about images of the country's celebration. In honor of Fiedler's influence on American music, on October 23, 1976, he was awarded the prestigious University of Pennsylvania Glee Club Award of Merit. Beginning in 1964, this award "established to bring a declaration of appreciation to an individual each year that has made a significant contribution to the world of music and helped to create a climate in which our talents may find valid expression." On January 10, 1977, Fiedler was presented with the Presidential Medal of Freedom by President Gerald Ford.

Жеке өмір

1942 жылы Фидлер Эллен Боттомлиге үйленді, және олардың үш баласы болды: Йоханна, Питер және Дебора Стайлс. 1994 жылы Doubleday оның қызы Йоханнаның «Артур Фидлер: Папа, Попс және Мен» атты кітабын жариялады.

Өлім

1978 жылдың желтоқсан айында Фидлер жүрегінің әлсіреуінен кейін Тэфтс медициналық орталығында ми операциясы жасады. 84 жасқа толып, екі аптадан соң жазылып кетті. Оның «Бостон Попс» тобындағы соңғы маусымы 1979 жылы болды. Маусым 1 мамырда Фидлердің оркестр дирижері ретінде 50 жылдығын атап өту концертімен басталды. Ол сол концертте дирижерлік еткен туындылардың ішінде Жак Оффенбахтың «Ла Белль Хелен» операсына увертюрасы, Гершвиннің «Париждегі америкалық» және «Көк рапсодия», сондай-ақ Сузаның «Жұлдыздар мен жолақтар мәңгілік» шығармалары бар. Мортон Гулд осы оқиғаға арнап «Құшақтап алу!» деген марш жазды. Эрл Уайлд «Көк рапсодия» үшін пианиномен жеке орындады. Концерт WGBH телеарнасының «Pops кешінде» бағдарламасында көрсетілді. Фидлер 5 мамырда Джеймс Галвейдің флейтамен жеке орындауымен соңғы рет сахнаға шықты. Екі айдан кейін, 10 шілдеде 84 жасында Массачусетс штатының Бруклин қаласындағы үйінде қайтыс болды. Фидлердің қоштасу рәсімі Гарвард университетінің естелік шіркеуінде өтті, ал күлі Батыс Роксберидегі Сент-Джозеф зиратында жерленді. 1984 жылы Бостон Чарльз өзенінің жағалауында Фидлердің үлкен бюстімен құрметтеді. Осы аймақта бүгінгі күнге дейін жалғасып келе жатқан ақысыз концерттер сериясы өтеді. Композитор Джон Уильямс оркестрдің он тоғызыншы дирижері ретінде Фидлердің орнын басты. Оның әйелі Эллен Ботмли Фидлер 1984 жылдың 25 қазанында Массачусетс штатының Фрамингем қаласында 70 жасында қайтыс болды. Фидлердің концерттер бағдарламалары, фотосуреттері және жеке жазбалары қазір Бостон университетінің Говард Готлиб мұрағаттық зерттеу орталығында сақтаулы. Университетте оның есімімен аталған оқу залы бар, онда оның жеке ноталар мен кітаптар жинағы орналасқан.