Готланд: Швецияның ең ірі аралы және тарихи провинциясы

Кіріспе

Швециядағы арал және тарихи провинция Готланд ( /ɡɒtlænd/; Гутниш тілінде – Гутланд) – Швецияның ең үлкен аралы. Ол сонымен қатар провинция/округ (швед тілінде län), муниципалитет және епархия болып табылады. Провинцияға солтүстіктегі Фарё және Готска Сандён аралдары, сондай-ақ батыста Карлсё аралдары (Лилла және Стора) кіреді. Тұрғындардың саны 61 001, оның ішінде 23 600-і негізгі қала Висбиде тұрады. Висбидің сыртында шағын елді мекендер және негізінен ауылдық тұрғындар бар. Готланд аралы және Готланд провинциясының басқа аймақтары Швецияның жалпы жер аумағының бір пайызынан кемін құрайды. Архипелаг құрайтын округ аумағы бойынша Швециядағы екінші ең кішкентай және ең аз халыққа ие округ болып табылады. Тар еніне қарамастан, тұрғындар мекендейтін аралдардың ең алыс нүктелері арасындағы қашықтық шамамен… Готланд – Швецияның толыққанды бөлігі болып табылады және Еуропадағы басқа бірнеше жағажай аралдарынан айырмашылығы, ерекше автономияға ие емес. Тарихи тұрғыдан алғанда, архипелаг пен материк арасында тілдік айырмашылық болған, Гутниш тілі – бұл жергілікті тіл. Соңғы ғасырларда швед тілі басымдыққа ие болды және қазіргі уақытта аралда дерлік барлығы швед тілінде сөйлейді. Архипелаг материктік шведтер үшін өте танымал ішкі туристік бағыт болып табылады, жаз айларында халық саны күрт өседі. Бұған себеп – күнді климат және қоңыр суы бар кең жағалау. Жаз айларында Висбиде Алмедален апталығы саяси оқиғасынан кейін Орта ғасырлық апталық өтеді, бұл келушілер санын одан әрі арттырады. Қыста Готланд көбінесе мұзсыз сумен қоршалған және жұмсақ ауа райына ие. Готланд шамамен б.з.д. 7200 жылдан бері қоныстанған. Аралдың негізгі табыс көздері – ауыл шаруашылығы, азық-түлік өңдеу, туризм, ақпараттық технологиялар, дизайн және жергілікті таудан алынған әк тастан бетон өндіру сияқты ауыр өнеркәсіп.

Island and historical province in Sweden

Gotland ('/ɡ//ɒ//t//l//ə//n//d/, ; Gutland in Gutnish), also historically spelled Gottland or Gothland ('/ɡ//ɒ//θ//l//ə//n//d/), is Sweden's largest island. It is also a province/county (Swedish län), municipality, and diocese. The province includes the islands of Fårö and Gotska Sandön to the north, as well as the Karlsö Islands (Lilla and Stora) to the west. The population is 61,001, of which about 23,600 live in Visby, the main town. Outside Visby, there are minor settlements and a mainly rural population. The island of Gotland and the other areas of the province of Gotland make up less than one percent of Sweden's total land area. The county formed by the archipelago is the second smallest by area and is the least populated in Sweden. In spite of the small size due to its narrow width, the driving distance between the furthermost points of the populated islands is about
Gotland is a fully integrated part of Sweden with no particular autonomy, unlike several other offshore island groups in Europe. Historically there was a linguistic difference between the archipelago and the mainland with Gutnish being the native language. In recent centuries, Swedish took over almost entirely and the island is virtually monolingually Swedish in modern times. The archipelago is a very popular domestic tourist destination for mainland Swedes, with the population rising to very high numbers during summers. Among reasons include the sunny climate and the extensive shoreline on mild water. During summer Visby hosts the political event Almedalen Week followed by the Medieval Week, further boosting visitor numbers. In winter, Gotland usually remains surrounded by ice free water and has mild weather. Gotland has been inhabited since approximately 7200 BC. The island's main sources of income are agriculture, food processing, tourism, information technology services, design, and some heavy industry such as concrete production from locally mined limestone.

Ерекше археологиялық табылған жерлер

Викинг дәуіріндегі маңызды жәдігер – Местермир сандығы Готландтан табылды. 1999 жылдың 16 шілдесінде әлемдегі ең ірі викинг күміс қазынасы – Шпиллингс қоры Слайттың солтүстік-батысындағы Шпиллингс шаруашылығындағы даладан табылды. Күміс қазына жалпы салмағы (және) екі бөлікке бөлінді және негізінен шетелдік, көбінесе ислам елдерінен келген 14 000-ға жуық монетадан тұрды. Одан басқа, қоладан жасалған көптеген заттар, сондай-ақ күнделікті қолданыстағы көптеген заттар – мысалы, шегелер, шыны мұныштар, құрал-жабдықтардың бөліктері, керамикалық ыдыстар, темір жолақтар мен қапсырмалар да кездесті. Қазына металл іздегіш арқылы табылды, ал жер иесі – шаруаға 2 миллион кроннан астам (шамамен 308 000 АҚШ доллары) сыйлық ретінде берілді. Қазына Готландта заңсыз қазына іздеу туралы жаңалықтарды түсіріп жатқанда, кездейсоқ түрде табылған.

Орта ғасырлар

Алғашқы кездері Готланд сауда орталығы болды, Висби қаласы Балтық теңізіндегі ең маңызды Ганза қаласы еді. Орта ғасырдың соңында аралда жиырма аудандық сот (тинг) болды, олардың әрқайсысы аралдық ландстингте сайланған судьясымен өкілдік етті. Жаңа заңдар ландстингте қабылданып, аралдың бүкіл мәселелері бойынша шешімдер қабылдады. Висби қаласы мен аралдың қалған бөлігі бөлек басқарылды, ал 1288 жылы Швеция королі Магнус III Висбидегі неміс саудагерлері мен ауылдағы шаруалар арасындағы қақтығыстардан туындаған азамат соғысын басуға мәжбүр болды. 1361 жылы Данияның патшасы Вальдемар Атердаг аралға шабуыл жасады. Даниялық басқыншылар Мастерби шайқасына жиналғаннан кейін шамамен 1500 Готланд шаруасы қаза тапты. 1394 жылы Виктуал ағайындары Висбиде өздерінің штаб-пәтері ретінде бекініс құру үшін аралды басып алды. Соңында Готланд Тевтон орденінің феодалына айналды, оларға пираттық Виктуал ағайындарын бекіністі киелі орындан қуу шартымен берілді. 19 қыркүйек 1806 жылы Густав IV Адольф 1798 жылы Мальтадан қуылған Иерусалимнің Сент-Джон орденіне Готландтың тәуелсіздігін ұсынды, бірақ орден Мальтаға деген талаптарынан бас тартуды білдіретін бұл ұсыныстан бас тартты. Орден ешқашан өзінің аумағын қайта иеленбеді және ақырында Римде Мәльтаның Әскери ордені ретінде қайта құрылды. 22 сәуір 1808 жылы Швеция мен Ресей арасындағы Фин соғысы кезінде орыс әскері Гротлингбоның жанындағы Готландтың оңтүстік-шығыс жағалауына түсті. Николай Андреевич Бодиско басшылығымен 1800 орыс әскері ешқандай ұрыссыз Висби қаласын басып алып, аралды оккупациялады. Адмирал Рудольф Цедерстрем басшылығымен Карлскронадан 2000 сарбазбен швед теңіз күштері құтқару экспедициясын жіберді; арал азат етілді және орыстар капитуляциялады. Орыс әскері 18 мамыр 1808 жылы аралды тастап кетті.

Әкімшілік

Швецияның дәстүрлі провинциялары қазіргі уақытта әкімшілік немесе саяси мақсаттарға қызмет етпейді, бірақ тарихи және мәдени бірліктер болып табылады. Готланд жағдайында болса, оның аралда орналасқандығына байланысты, әкімшілік округі (län), Готланд округі және муниципалитеті (kommun), Region Gotland провинциямен бірдей аумақты қамтиды. Сонымен қатар, Висби епархиясы да провинциямен толық сәйкес келеді. Готланд дәстүрлі түрде 92 сокенге бөлінген.

Геральдика

Готландқа 1560 жыл шамасында герб берілді. Герб герцогтік тәжбен бейнеленген. Блезон: "Көк түсті, күміс түсті тік тұрған қошқар, алтын түсті мүйіздері мен аяқтары бар, сол түсті айқыш таяқты ұстап тұр, ал таяқтың үстіндегі ту қызыл түсті, шекарасы және үштен бірінен бес құйрығы бар." 1936 жылы округке де осы герб берілді. 1971 жылы құрылған муниципалитет осы суретті пайдаланады, бірақ басқа түстермен.

Климат

Готланд жартылай континенттік теңіз климатына ие (Cfb). Бұл, барлық бағытта Балтық теңізімен қоршалған болса да, теңіз климатына тән емес, маусымдық айырмашылықтардың үлкен болуына әкеледі. Бұл, айналасындағы үлкен құрлық аймақтарынан теңіз үстінен соғатын күшті континенттік желдердің салдарынан болады. Аралдың оқшауланған жерлерінде, мысалы, Хобурген немесе Остергарнсхольмда маусымдық температура өзгерісі аз, күз және қыс айлары жылырақ, бірақ көктем мен жаз күндері салқын болады. Östergarnsholm метеостанциясында маусымдық кешігу ерекше күшті. Мысалы, желтоқсан наурыздан жылырақ, ал ең төменгі температура сәуір айына ұқсас. Тамыз айы әдетте ең жылы ай болып табылады, бұл Швециядағы жерлер үшін ерекше жағдай. Астана Висбиде шілде және тамыз айларында температура көбінесе біршама тең болады. Қыстар әдетте нөлден жоғары температурада өтеді және тұзды су тұщы судан ұзақ уақыт сұйық күйде қалады, сондықтан теңіз жыл бойы мұзсыз болып қалады, тек сирек кездесетін суық толқындарда ғана тоңады. Соңғы рет 1987 жылы құрлықтан Готландқа дейінгі жол тоңған, сол кезде жолаушылар мен жүк тасымалын сақтау үшін мұзжарғыш кемелер пайдаланылды. Висби қаласының климаттық деректеріАйқаңтарнаурызсәуірмамырмаусымшілдетамызқыркүйекқарашажелтоқсанылЖалпы теңіз температурасы °C (°F)2.92.31.83.47.714.118.118.616.011.77.85.39.2Жалпы тәуліктік күн сәулесі сағаттары7.010.012.015.017.018.017.015.013.010.08.07.012.4Жалпы ультракүлгін индекс0124566542103Көз: Ауа райы атласы

Геология

Готланд оңтүстік-шығысқа қарай еңкейген силурий дәуірінің шөгінді тау жыныстарынан құралған. Басты силурийлік әктастар мен тақталы тастардан тұратын стратиграфиялық қалыңдығы он үш бірлікке жетеді, ең қалың бөлігі оңтүстікте орналасқан және қалың ордовик шөгінділерімен жабылады. Бұл шөгінділер экваторлық континенттің шетіндегі салауатты, ыстық және тұзды теңізде жиналған. Су тереңдігі ешқашан аспады, ал биогерм қалдықтары мен құрлықтан келген шөгінділер бассейнді толтырған сайын уақыт өте келе тереңдеген. Рифтердің өсуі Лландовири эпохасында басталды, сол кезде теңіздің деңгейі шамамен 0,7 метрді құрады, және рифтер шөгінділерде басымдық танытты. Әктастар ерекше карсттық тау жыныстарына, рауктарға айналды. Аралдың барлық жерінде криноидтар, ругоздық кораллдар және брахиоподтардың қазбалары көптеп кездеседі; кейбір жерлерде ежелгі теңіздің тік жарлары сақталған.

Экономика

Аралдың негізгі табыс көздері – ауыл шаруашылығы, тамақ өңдеу, туризм, IT-шешімдері, дизайн және жергілікті кеніштен алынған әк тастан бетон өндіру сияқты ауыр өнеркәсіптің бір бөлігі. Готланд экономикасының көп бөлігі шағын өндіріске негізделген. 2012 жылы Готландта 7500-ден астам тіркелген компания болды, олардың 1500-і бірден астам қызметкерді жұмысқа алған. Готландта Хаблингбода орналасқан әлемдегі ең солтүстік жүзімдік пен шарап зауыты бар. 2015 жылғы Готландтағы ең ірі жұмыс берушілер:

Компания | Қызметкерлер | Өңір
---|---|---
Gotland | 5700 |
AB Svenska Spel ("Швед Ойындары") | 360 |
PayEx ("Төлем шешімдері") | 310 |
Destination Gotland (Паромдар мен жатақханалар) | 300 |
Försäkringskassan ("Швед Әлеуметтік сақтандыру агенттігі") | 280 |
Samhall AB (Мүгедектерді жұмыспен қамту) | 260 |
Cementa (Бетон өнеркәсібі) | 240 |
Уппсала университетінің Готландтағы кампусы ("Готланд университеті") | 180 |
Швед полициясы ("Полиция") | 180 |
Gotlands Energientreprenad AB (Электр компаниясы) | 150 |
COOP Gotland ek för. (Швед тұтынушылар кооперативі) | 150 |
ICA MAXI/Brukets Livs AB (Хипермаркет) | 130 |
Gotlands Slagteri AB (Тамақ компаниясы) | 130 |
Länsstyrelsen i Gotlands län (Аймақтық әкімшілік кеңес) | 120 |
Gotlands Hemstjänster AB (Жеке көмек көрсету) | 120 |
Skatteverket ("Швед Салық агенттігі") | 110 |
Riksantikvarieämbetet ("Швед Ұлттық мұралар басқармасы") | 110 |
Wisby Assistans AB (Жеке көмек көрсету) | 110 |
Gotlands Bilfrakt AB (Автокөлік тасымалдау компаниясы) | 100 |
PostNord Sverige ("Швед поштасы") | 90 |

Әскери

Готланд қорғаныс тұрғысынан Балтық теңізінде стратегиялық маңызға ие. 2015 жылдың наурызында Швеция үкіметі Готландта тұрақты әскери қатысуды қайта орнатуды бастау туралы шешім қабылдады, бастапқыда 150 сарбаздық гарнизонмен, негізінен швед армиясының құрамаларынан тұрады. Бұл алғашқы гарнизонның көп бөлігі жаңа мотоатқыштар батальонынан құралады, кейбір хабарламаларда «модульдік құрылымдағы жедел жауап беру армиялық батальоны» деп аталды. Кейінірек жарияланған мәліметтерде, жаңа гарнизонды қолдау және қорғанысты нығайту мақсатында аралда қолдау тікұшақ эскадрильясы мен Әуе күштерінің «жедел жауап беретін Gripen әуе шабуылы эскадрильясы» орналастыру жоспарларының жоғары сатыда екендігі айтылды. Алғашқы гарнизон таратылғанға дейін, Готландта шамамен 200 жыл бойы түрлі форматта швед әскерилерінің қатысуы үздірілмеген. Гарнизон тоқтатылғаннан кейін, Шығыс әскери аймағының (MR E) құрамында Готландта Швецияның ішкі қауіпсіздік күштерінің батальоны төтенше жағдайларда дислокацияланды. 32-ші Готланд батальоны (32:a Gotlandsbataljonen) шведтік десанттық корпусының резервтік құрамы болып табылады. 2015 жылдың наурыз айында Готландта сақталатын соғыс резервінің қалдықтарының арасында Тофта атыс полигонында (Tofta skjutfält) 14 «Stridsvagn 122» танкы болды, бірақ оларға экипаждар мен техникалық қызмет көрсетуге арналған мамандар тағайындалмаған. Готландта қазіргі уақытта жергілікті әуе қорғанысы жоқ. 2004 жылдан бері Готландта теңіз күштерінің бөлімшелері де жоқ. Тофта атыс полигоны (сонымен қатар Тофта танк атыс полигоны деп те аталады) – Висбидің оңтүстігінде орналасқан әскери оқу алаңы. Бұл полигонды Тофтасйен (Toftasjön) атыс полигоны деп те атайды. Оның тарихы 1898 жылға дейін жетеді, ал 2008 жылға қарай Готланд гарнизоны үшін маңызды оқу және сақтау орталығы болды. Гарнизон 2005 жылы жабылғаннан кейін, Қарулы күштердің түрлі бөлімдері оны оқу мақсатында пайдаланып келді. Алайда, 2014 жылдың екінші жартысынан бастап, полигонды пайдалану жиілігі айтарлықтай артты, әсіресе бронетанктік бөлімшелер (көбінесе роталар) үшін. 2018 жылдан бастап Готландқа әскери салада көбірек назар аударылып, әскери шығындар күрт өсті. 2018 жылы Готланд полкі қайта құрылды, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан бері Швецияда құрылған алғашқы жаңа полк болды.

Gotland occupies a strategic location in the Baltic sea from a defence viewpoint. In March 2015, the Swedish government decided to begin reestablishing a permanent military presence on Gotland, starting with an initial 150 troop garrison, consisting primarily of elements from the Swedish Army. It has been reported that the bulk of this initial garrison will make up a new motorised rifle battalion, alternatively referred to in other reports as a "modular structured rapid response Army battalion". A later report claimed that plans were at an advanced stage for a support helicopter squadron and an Air Force "fast response Gripen jet squadron" to also be based on the island to support the new garrison and further reinforce the defences. Prior to the disbandment of the original garrison, there had been a continuous Swedish military presence on Gotland in one form or another, for nearly 200 years. After the standing down of the original garrison, a battalion of the Swedish Home Guard is based on Gotland for emergencies as part of the Eastern Military Region (MR E). The unit, 32:a Gotlandsbataljonen (the 32nd Gotland battalion), acts as a reserve component of the Swedish Amphibious Corps. Among the residual war reserve stocks reported to be still in storage on Gotland in March 2015, were 14 tanks (Stridsvagn 122s) at the Tofta skjutfält (the Tofta firing range), but without any crews or dedicated maintenance personnel assigned to them. Gotland currently has no local air defence capability. as of 2004, there are no naval units based on Gotland. The Tofta firing range itself (also known as the Tofta Tank firing range), is a military training ground which is located south of Visby. Another less common name for the range is the Toftasjön firing range. Tracing its origins back to 1898, as of 2008 the range extended over It was a major training and storage facility for the Gotland garrison during its existence, and was still occasionally used for training by various elements of the Armed Forces since the garrison was shut down in 2005. However, from the second half of 2014 onwards, there has been a marked increase in the use of the range, especially by armored units (mostly company sized), As of 2018, Gotland has received a lot more attention military wise and has seen a much larger spending on the military. As of 2018, the Gotland Regiment has been re raised and is the first time since World War II that a new regiment has been established in Sweden.

Мәдениет

Готландта ойықтары бар бірнеше тас кездеседі. Археологтар бұл ойықтарды жоғарғы орта ғасырлардағы белгісіз өндірістік процестің іздері деп түсіндіреді. Шамамен 3700 ұсақталған ойық бар, олардың 750-і қатты әктас тастарда, ал қалғаны басқа тау жыныстарынан жасалған. Соңғылары көбінесе гранит немесе гнейс сияқты қатты жыныстардан тұрады, бірақ құмтас сияқты жұмсақ жыныстар да кездеседі. Ұсақталған ойықтар Сканне, Оңтүстік Швеция және Финляндияда да табылған. Астроном Геран Хенриксон астрономиялық сәйкестендірулерге негізделген Тас дәуіріне, шамамен б.з.б. 3300 жылдан б.з.б. 2000 жылға дейін осы ойықтардың бірнешеуін жатқызады, бірақ оның әдістемесіне көп сын айтылған. Ортағасырлық Висби қаласы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілген. Висбидің ерекшелігі – 13 ғасырдан бастау алатын ескі қаланы қоршап тұрған қамал қабырғасы. Көптеген тұрғындар әлі де Гутния (Gutamål) тілінде сөйлейді, ол аралдардың жергілікті тілі. Бірақ көпшілігі қазір Готланд тілінде (gotländska) сөйлейді, ол Гутния тілінің ықпалымен пайда болған швед диалектісі. 13 ғасырда Гутасага сияқты көне Гутния тілінде "Готланд заңы" (Gutalagen) деп аталатын арал заңдарының жинағы жарық көрді. Готланд 94 ортағасырлық шіркеуімен мәшһүр, олардың көпшілігі қайта жаңартылып, қазірде пайдаланылуда. Бұл шіркеулер сәулет өнерінің екі негізгі стилін көрсетеді: романдық және готикалық. Ескі шіркеулер 1150–1250 жылдары романдық стилде салынған. Жаңа шіркеулер 1250–1400 жылдар аралығында кең таралған готикалық стилде салынған. Готландтағы шіркеулердің біріндегі ең көне сурет 12 ғасырға дейін жетеді. Готландта Кубб, Пярк және Варпа сияқты дәстүрлі шеберлік ойындары ойналады. Олар "Гутника лекар" деп аталатын жиынтықтың бір бөлігі болып табылады және әдетте аралда жазғы күн тоғысында, сондай-ақ жаз айларында ойнатылады. Ойындар кеңінен танымал, кейбіреулерін тіпті АҚШ-тағы адамдар да ойнайды. Готландта бай фольклорлық мұра бар, оның ішінде бисен, Ди сма ундар Джорди, Хобургсгуббен және Мартебо шамдары туралы мифтер бар. Готланд дәстүрлі фермерлік сыраға, Готландсдриккаға есімін берген, ол фин сахтиіне және Балтық елдерінен шыққан сыраларға ұқсас күңгірт сыра.

A number of stones with grooves exist on Gotland. Archaeologists interpret these grooves as traces of an unknown industrial process in the High Middle Ages. There are approximately 3,700 grinding grooves, of which about 750 occur in the solid limestone outcrop and the rest in other rock formations. The latter often consist of hard rocks such as granite or gneiss, but also soft rocks such as sandstone occur. Grinding grooves are also found in Skåne, in southern Sweden and in Finland. Astronomer Göran Henriksson dates a number of these grinding grooves to the Stone Age, from c. 3300 BC to c. 2000 BC, based on astronomical alignments, although his methodology has been heavily criticized. The Medieval town of Visby has been entered as a site of the UNESCO World heritage programme. An impressive feature of Visby is the fortress wall that surrounds the old city, dating from the 13th century. Many of the residents still speak Gutnish (Gutamål), the autochthonous language on the islands. But most of them now speak Gotlandic (gotländska), a Gutnish influenced Swedish dialect. In the 13th century, a work containing the laws of the island, called "the Gotlandic law" (Gutalagen), was published in Old Gutnish, as well as the Gutasaga. Gotland is noted for its 94 Medieval churches, most of which are restored and in active use. These churches exhibit two major styles of architecture: Romanesque and Gothic. The older churches were constructed in the Romanesque style from 1150 to 1250. The newer churches were constructed in the Gothic architectural style that prevailed from about 1250–1400. The oldest painting inside one of the churches on Gotland stretches as far back in time as the 12th century. Traditional games of skill like Kubb, Pärk, and Varpa are played on Gotland. They are part of what has become called "Gutniska Lekar", and are performed preferably on the Midsummer's Eve celebration on the island, but also throughout the summer months. The games have widespread renown; some of them are played by people as far away as in the United States. Gotland also has a rich heritage of folklore, including myths about the bysen, Di sma undar jordi, Hoburgsgubben and the Martebo lights. Gotland gives its name to the traditional farmhouse ale Gotlandsdricka, a turbid beer with much in common with Finnish sahti, and related beers from the Baltic states.

Оқиғалар

Готланд екі жылда бір рет өткізілетін Арал ойындарына қатысады, оны 1999 және 2017 жылдары қабылдаған. "Round Gotland Race" ("ÅF Offshore Race") желкендік жарысы Стокгольмнен басталып, Готланд аралын айналып, қайта оралады. sv (GGN) – Готландта жыл сайынғы эндюро жарысы. GGN швед эндюро классикасының (Ränneslättsloppet, Stångebroslaget және Gotland Grand National) бір бөлігі болып табылады. GNN – әлемдегі ең ірі эндюро жарысы. Stånga ойындары – Готланд спортшыларының жыл сайынғы ойындары. Ойындар әр жазда бес күн бойы Стангада өткізіледі. Ойындар бұл жағдайда "Готланд Олимпиада ойындары" деп бейресми аталады. Stånga ойындарындағы спорт түрлерінің кейбіреулері – пәрк, варпа және бағана тастау.

Ұйымдар

2012 жылы Готландта 171 тіркелген спорт ұйымы болды. Готландта ең жоғары лигада ойнайтын екі әйелдер спорт командасы бар: баскетбол командасы «Висби Лейди Баскетбол клубы» (Баскетлиган чемпионатында) және флорбол командасы «Эндре ИФ» (Швеция Суперлигасында). «Висби Лейди» 2005 жылы Швеция чемпионатында жеңіске жетті. Аймақтағы футболды «Готланд Футбол Федерациясы» басқарады. Басты футбол клубы – «ФК Гуте», 2014 жылғы деректер бойынша төртінші лиганың 2-дивизионында ойнайды. «Visby/Roma HK» – Висбиде орналасқан хоккей клубы, қазіргі уақытта Хоккейеттанның Шығыс тобында өнер көрсетеді.

Танымал мәдениетте

Ұзын кемелер немесе Қызыл Орм (түпнұсқа атауы: Röde Orm) – Франс Г. Бенгтссонның жазған, көп сатылған швед романы. Онда викинг дәуіріндегі Готланд аймағының жарқын суреті берілген. Кітаптың бір бөлімі Ресейге бет алған викинг кемесінің Готландта тоқтауына және аралдық бағдарлаушыны жалдауына арналған, ол олардың саяхатында маңызды рөл атқарады. Викинг дәуіріндегі готландтар өз замандастары – басқа скандинавиялықтарға қарағанда көбірек білімді, қала тұрғындары және әлемдік көзқарастары кең болып бейнеленеді, сондай-ақ өз білімі мен шеберліктерімен мақтанады. Наоми Митчисон өзінің "Сіз сұрауыңыз мүмкін" атты автобиографиялық кітабында Швециядағы жаяу саяхаты кезінде болған оқиғаны былай баяндайды: «Готландта тағы бір рет серуендедім, егер километр тастары ескі швед миляларымен өлшенгенін білгенімде, одан да алысқа барар едім. Сондықтан суық теңіз жағасындағы ежелгі бекіністердің астындағы үш милялық серуенімнің ұзындығы шын мәнінде он бес ағылшын милясын (24 шақырым) құрады». Мари Юнгштедттің детектив Андерс Кнутастың басты рөлде ойнаған криминалды романдары Готландта өрбиді. Battlefield Vietnam бейне ойынының Invasion Gotland модификациясында Кеңес Одағы 1977 жылы Готландты басып алады. 1989 жылы Studio Ghibli киностудиясы Хаяо Миядзакидің «Kiki’s Delivery Service» фильмі үшін ол және басқа суретшілер анимацияға дайындық үшін Готландта уақыт өткізді.

Астрономия

Негізгі белдеудегі бірқатар астероидтар Готландтағы жерлердің немесе Готландтықтардың есімдерімен аталады, мысалы 10795 Баббен, 3250 Мартебо және 7545 Смаклоса. Олардың көпшілігін Готландта жазғы демалысын өткізетін швед астрономы Клас Ингвар Лагерквист атаған. Барлық Готландтық есімдер әр астероидқа қатысты НАСА-ның JPL Small Body Database деректер базасында ерекше сипатталған.