Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аукленд порты, Жаңа Зеландия
Harbour in Auckland, New Zealand
Манукау порты – Жаңа Зеландиядағы аумағы бойынша екінші ірі табиғи порт. Ол Окленд мойынының оңтүстік-батысында орналасқан және Тасман теңізіне ашылады.
The Manukau Harbour is the second largest natural harbour in New Zealand by area. It is located to the southwest of the Auckland isthmus, and opens out into the Tasman Sea.
География
Кемежайдың аузы Уайтакер тауларының оңтүстік шетінде орналасқан солтүстік басы ("Бурнетт бас" / "Охака бас") мен Уайкато өзенінің аузына жақын орналасқан Авиту түбегінің соңындағы Оңтүстік бас аралығында жатыр. Ауыздың ені 1800 метр ғана, бірақ 9 шақырымдық арнадан кейін ол шамамен төртбұрышты алапқа ашылады, оның ені 20 шақырымдай. Порттың су бетінің ауданы 394 шаршы шақырымды құрайды. Толқындардың деңгейі 4 метрге дейін өзгереді, бұл өте айқын өзгеріс, әсіресе порттың өзі 10 миллион жылдық шөгінділермен толып, тереңдігі аз болғандықтан. Манукау бастары арасындағы үлкен порт ауданы мен тар ауыздың салдарынан толқындардың ағыны жылдам, ал ауыздағы сай портқа кіруді немесе одан шығуды қауіпті етеді. Жаңа Зеландиядағы ең қайғылы кеме апаты 1863 жылы орын алды, HMS Orpheus ашық ауа райында суға батып, 189 адамның өмірін қиды. Осы себепті, сондай-ақ порттың тереңдігі аз болғандықтан, ол Оклендтің басты порты емес. Onehunga-дағы мүмкіндіктер, жалғыз қысқа кемежаймен, Уайтемата портындағы Окленд порттарының басқа да мүмкіндіктерімен салыстырғанда өте шағын. Порттың үш негізгі саласы бар. Мангэр шығанағы солтүстік-шығыста Оклендтің орталық қаласына жақын орналасқан, ал оның солтүстік жағалауына жақын Онехунга және Те Папапа қалалары орналасқан. Отахуху және Маңгер қалалары осы саланың оңтүстігінде орналасқан, осы саладан Маңгер көпірі арқылы өтіледі. Оңтүстік-шығыста Папакура каналы орналасқан, ол Папакура қалалық аймағына дейін созылады. Оңтүстік-батыста Вайуку өзені деп аталатын тағы бір сала оңтүстікке қарай Вайуку қаласына дейін жетеді. Порт Маңгер лагунасына дейін жетеді, ол жанартау кратерінің орнында пайда болған. Окленд әуежайы порттың шығыс жағалауына жақын орналасқан.
The harbour mouth is between the northern head ("Burnett Head" / "Ohaka Head") located at the southern end of the Waitākere Ranges and South Head at the end of the Āwhitu Peninsula reaching up from close to the mouth of the Waikato River. The mouth is only 1800 metres wide, but after a nine kilometre channel it opens up into a roughly square basin 20 kilometres in width. The harbour has a water surface area of 394 square kilometres. There is a tidal variation of up to 4 metres, a very substantial change, especially since the harbour, being silted up with almost 10 million years of sedimentation, is rather shallow itself. Because of the large harbour area and narrow mouth between the Manukau Heads, tidal flow is rapid and a bar at the mouth makes navigating in or out of the harbour dangerous. New Zealand's most tragic shipwreck occurred on the bar in 1863 when HMS Orpheus ran aground in clear weather with a loss of 189 lives. For this reason, along with the harbour's shallowness, it is not Auckland's favoured port, and, with only one short wharf, the facilities at Onehunga are tiny compared to the other Ports of Auckland facilities on the Waitematā Harbour along the northeast of the isthmus. The harbour has three main arms. The Māngere Inlet at the northeast lies close to Auckland's central city area, with the inner suburbs of Onehunga and Te Papapa situated close to its northern shore. The Ōtāhuhu and Māngere urban areas lie south of this arm, which is crossed by the Māngere Bridge. In the southeast is the Papakura Channel, which extends into the urban area of Papakura. In the southwest a further inlet known as the Waiuku River reaches south to the town of Waiuku. The harbour reaches into Māngere Lagoon, which occupies a volcanic crater. Auckland Airport is located close to the harbour's eastern shore.
Геология
Манукау порты – су астында қалған өзен аңғарлары жүйесі, ол 3 және 5 миллион жыл бұрын Тынық мұхиты мен Австралия плитасы арасындағы тектоникалық күштердің әсерінен Уайтакер тау жоталарын көтеріп, Манукау портын басу нәтижесінде қалыптасқан. Алғашқыда ашық шығанақ ретінде пайда болған ол, порттың аузында созылған құмдық бөктерлер қалыптасқаннан кейін қорғалған портқа айналды. Соңғы екі миллион жыл ішінде порттың сипаты өзгере отырып, жасыл орманды өзен аңғары мен су басқан порт арасында ауысып отырды, бұл жаһандық теңіз деңгейінің өзгеруіне байланысты болды. Қазіргі порт шамамен 8000 жыл бұрын, соңғы мұз дәуірінен кейін қалыптасты. Тайнуи тайпасының дәстүрінде Тайнуи кемесінің экипажы туралы айтылады. Олар Те То Вакадан (Манукау порты мен Тамаки өзені арасындағы Отахудағы тас жол) өтіп бара жатқанда, қарсы жақтан дауыстар естігенін сенді. Портқа жеткенде, бұл дауыстар құстардың ( "Ману кау") дауысы екенін білді. Бастапқыда тек порттың аузына қолданылған атау, уақыт өте келе бүкіл портты атау үшін қолданыла бастады. Те Каверау а Маки тайпасының дәстүрінде, Манукау порты мен Уайтакер тауларының жағалауын Пайкеа таниуасы қорғайды. Окленд қаласының алғашқы орны Карангахапе түбегіндегі Корнуоллис болды. Бірақ, алаяқтықпен жер сату және қиын жағдайларға байланысты, 1840 жылдары бұл қоныс көбінесе тасталып кетті. Портты қоршаған орманды төбелерден көп мөлшерде каури ағашы кесіліп, Паратутайдағы кемежайдан Онехунгаға, Окленд қаласының құрылысында немесе Жаңа Зеландияның басқа да елді мекендерінде үй салуға жөнелтілді. Соңғы диірмендер 1920 жылдардың басында тоқтатылды. Осылайша, аймақтың еуропалық қоныстануы көбінесе Уайтемата портының маңындағы қоныстардың нәтижесі болды, өйткені осы қоныстанушылар оңтүстікке және батысқа қарай жылжып, Манукау портына жетті. Онехунга – бұл аймақтағы еуропалықтардың ерте қоныстану ошақтарының бірі болды, одан Жаңа Зеландия соғысы кезінде жау қоныстарын шабуылдау оқиғалары болды, және кейіннен кеме мен каноэ арқылы оңтүстіктен келген каури және басқа да өнімдерді тасымалдауға арналған пункт болды. Шығыс жағалау арқылы Уайтемата портына дейін баратын темір жолға қарағанда, темір жолдың Онехунгаға 1873 жылы салынғаннан кейін, порттағы теңіз трафигі азайды. Манукау мен Уайтемата арасында канал салу туралы мәселе 1900 жылдардың басында қарастырылды, және 1908 жылы Окленд және Манукау каналы заңы қабылданып, билік органдарына осы мақсатта жеке меншіктегі жерлерді алуға рұқсат берілді. Алайда, ешқандай маңызды жұмыс (немесе жерді алу) жүргізілмеді. 2008 жылға дейін заңның техникалық тұрғыдан әлі де күшіне енгені туралы хабарланды, бірақ ол 2010 жылдың 1 қарашасында күшін жойды. 823 метрлік кеңдіктегі арна резерві әлі де сақталған.
The Manukau Harbour is a drowned river valley system, which formed between 3 and 5 million years ago when tectonic forces between the Pacific Plate and Australian Plate uplifted the Waitākere Ranges and subsided the Manukau Harbour. It began as an open bay, eventually forming as a sheltered harbour as elongated sand dune barriers formed at the harbour's mouth. Over the last two million years, the harbour has cycled between periods of being a forested river valley and a flooded harbour, depending on changes in the global sea level. The present harbour formed approximately 8,000 years ago, after the Last Glacial Maximum. A Tainui tradition involves the crew of the Tainui. As they crossed Te Tō Waka (the portage at Ōtāhuhu between the Manukau Harbour and the Tāmaki River), the crew believed they heard voices of people on the other side. When they reached the harbour, they found that this was only birds ("Manu kau"). The name, originally used for just the mouth of the harbour, became used for the entire harbour over time. In Te Kawerau ā Maki tradition, the taniwha Paikea guards the Manukau Harbour and Waitākere Ranges coastline. Cornwallis, on the Karangahape Peninsula, was the first site for the future city of Auckland. However, because of fraudulent land sales and rugged conditions, the settlement was mostly abandoned in the 1840s. The surrounding bush clad hills had vast amounts of kauri removed for milling and shipped from a wharf on Paratutai to either the other end of the harbour at Onehunga for use in house building in the new city of Auckland, or along the coast to other New Zealand settlements. The last mills were abandoned in the early 1920s. European settlement of the area was thus almost often an outgrowth of the Waitematā Harbour centred settlement, as these settlers spread south and west through the isthmus and reached the Manukau Harbour. One of the few separate earlier European settlements was Onehunga, from where some raiding of enemy settlements occurred during the New Zealand wars, and which later became a landing point for kauri and other products landed by ship and canoe from the south, the shipping route being shorter than the one along the east coast to the Waitematā Harbour. and the extension of the railway to Onehunga in 1873 made naval traffic on the harbour less important again, though the Port of Onehunga can trace its origins to this time. Construction of a canal between the Manukau and the Waitemata was considered in the early 1900s, and the Auckland and Manukau Canal Act 1908 was passed to allow authorities to take privately owned land for this purpose. However, no serious work (or land take) was undertaken. The act was reported as technically still being in force as of 2008, but was repealed on 1 November 2010. A 2700 feet (823 m) canal reserve, wide, remains in place.
Демалыс
Кемежай балық аулауға танымал, бірақ суға түсу қиын, өйткені толық су деңгейінде қайық түсіретін пандустар аз; көбінесе жергілікті жағажайлар қолданылады. Кемежайда бес жұмыс істейтін желкендік клуб орналасқан, олардың үшеуі оңтүстік жағында, біреуі Маңгер көпірінің жанында, ал біреуі солтүстік жағында. 1988 жылдан бері жыл сайын клубтар арасындағы жарыс өткізіліп келеді, оны әр клуб кезекпен қабылдайды.
The harbour is popular for fishing, though entry to the water is difficult with few all tide boat ramps; often local beaches are used. The harbour also houses five active sailing clubs, three on the southern side, one near Māngere Bridge, and one on the northern side. Since 1988, there has been an annual interclub competition, hosted by each club in rotation.
Экологиялық қауіптер
Манукаудың барлық құндылықтарына қарамастан, ол үнемі даму мен өсудің салдарынан туындайтын ластану мен зақымдану қатеріне тап болып отыр. Қазіргі уақытта Окленд теңізінің жағдайы туралы есеп картасына сәйкес, порттың жалпы бағасы D болып табылады, бұл судың сапасы, зиянды заттар мен шөгінділер және экологиялық жағдайға негізделген. Осы жағдайды өзгерту және қазіргі және болашақ ұрпақтар үшін салауатты, өнімді және тұрақты ресурс қамтамасыз ету үшін, жерді пайдаланудың жақсы тәжірибелерін қолдану арқылы дамыту сияқты құрлықтағы шараларды мұқият және кешенді басқару, сондай-ақ кешенді басқару бағдарламасына бейілділік қажет. Манукау портының нашарлап бара жатқан жағдайына байланысты алаңдаушылықты білдіре отырып және оның жағдайын жақсарту үшін бірлескен жауап қажеттілігіне жауап ретінде 2010 жылдың қараша айында Манукау портын қалпына келтіруді қолдау мақсатында Манукау порты форумы құрылды.
Despite all that is precious about the Manukau, it is under ongoing threat from constant development and growth, with the pollution and damage that brings. Currently, according to the State of Auckland Marine Report Card, the harbour has a D rating overall, based on water quality, contaminants and sediment, and ecology. Careful and integrated management of land based activities, such as development through good land use practices, and commitment to a programme of integrated management is required to reverse this situation and secure a healthy, productive and sustainable resource for everybody now and for future generations. In response to concern about the deteriorating state of the Manukau Harbour and the urgent need for a collaborative response to improve its condition, the Manukau Harbour Forum was created in November 2010 to advocate for the restoration of Manukau Harbour.